REKLAMA

"Warunki pracy były fatalne, ale to nas nie zniechęcało". O inżynierii genetycznej w PRL-u

A teraz na poważnie
Data emisji:
2020-08-28 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
23:51 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Mikołaj Lizut dzień dobry 7 minut temu minęło południe, a gościem dzisiejszego programu jest prof. Piotr Stępień z Instytutu genetyki i biotechnologii na wydziale biologii Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry dzień dobry proszę państwa inżynieria genetyczna czy organizmy genetycznie modyfikowane czasach PRL-u to raczej kojarzyły się z filmami science-fiction takim jak Blake Franek łowca Androidów tymczasem pan prof. Stępień jeszcze przed premierą tego słynnego filmu Rozwiń » Ridleya Scotta robił takie rzeczy w Warszawie to znaczy produkował pan organizmy genetycznie modyfikowane jak to możliwe no tak to znaczy trzeba powiedzieć tonie ja nie sam był cały zespół, którym dowodził prof. Gajewskiej i jest wtedy nie profesor chyba Węgliński późniejszy rektor Uniwersytetu to było nowy zespół z perspektywy zastosuj się, że była to prawie niemożliwe, bo w PRL-u oczywiście brakowało wszystkiego nie tylko brakowało, ale nie można było sprowadzić z zagranicy, bo nie było pewnie Polska złotówka była praktycznie nic niewarta no, więc myśmy musieli sobie radzić majster czując, prosząc o pomoc kolegów naukowców z Zachodu i tu może powiedzieć, że to była absolutnie fantastyczna pomocy nikt z nami rozmawiał i myśmy zaczęli dość wcześnie to znaczy w zasadzie o o takich 3 latach rozwoju inżynierii genetycznej Stanach Zjednoczonych myśmy przez pili tę technologię na Polski grunt nauczyliśmy tego nie tylko siebie samych, ale również innych naukowców w Polsce i wydaje się, że to było fantastyczne lata takie pionierskie pokonywania przeszkód, które dzisiejszego punktu widzenia wydaje się idiotyczne lub brak soli spożywczej itd. no tak, ale panie profesorze najpierw może zacznijmy od tej technologii, która okazała się przełomem w jaki sposób fragmenty dna odcina się i i potem skleja to znaczy w jaki sposób na czym polega ta technologia, która pozwala budować organizmy genetycznie zmodyfikowanych za ten przełom, który dokonał się w latach siedemdziesiątych w nauce polega na tym, że odkryto enzymy bakteriach, które precyzyjnie cięły te na określone fragmenty one dlatego robimy to precyzyjnie potężnym rozpoznawały określone sekwencje takie krótkie odcinki na ogół 6 lat dawał takim rekordzistą był Zając, który potrafił rozpoznać nawet 18 nukleotydów i drugim ważnym benzynę to była Gaza, czyli enzym, który potrafił z kolei łączyć takie kawałki i trzeci element to było odkrycie autonomicznych takich elementów genetycznych bakteriach, które niezależnie od gromadzą bakteryjnego mogły mogły się utrzymywać i być przekazywane kolejnym pokoleniom bakterii innymi słowy Amerykanie odkryli klej nożyczki do Aten nożyczki klej jest taki wehikuł taką hulajnogę, która w, którą można wprowadzić do bakterii i te bakterie produkują następne pokolenia bakterii, które też mają przed 1 słowem to to otworzyło drogę do przekazywania czy wyizolowania konkretnych genów 1 organizmu ich składania ich czy też wklejania ich programu unijnego organizmu i pierwszym oczywiście takim organizmem była bakteria Escherichia coli, która w dalszym ciągu jest taką uniwersalną probówki dla genetyków, bo to jest to znak znakomicie ułatwia obiekt doświadczalny można geny tam wprowadzać wyjmować i robić na zasadzie co to tylko się chce nas w tej chwili te techniki mają charakter o tyle historyczne ze, że są znacznie prostsze metody, żeby to zrobić są najlepszym przykładem jest to co się stało z wirusem COVEC prawda po po opublikowaniu sekwencji tylko DAF w styczniu tego roku już w ciągu miesiąca geny były dostępne dostałem oferty firm biotechnologicznych mailem, że jeżeli chciał mieć taki czy inne gen owego wirusa czy nawet przeciwciało białka tego wirusa to za parędziesiąt dolarów to mogą przesłać także prostsze rozwinęło się zupełnie fascynujący sposób przyspieszyło się to co myśmy na tym byśmy się może linii przez 2 lata to w tej chwili każdy student zrobić kilka, ale ja chciałbym jeszcze poznać warunkach jakich wtedy pracowali polscy naukowcy, gdzie mieścił się Instytut Instytut genetyki to było najpiękniejsze miejsce w Warszawie, bo myśmy się jeszcze w obserwatorium astronomicznym w ogrodzie botanicznym na przywilejach Zdolski w Alejach Ujazdowskich tak to było wewnątrz jest to jest miejsce magiczne, a w środku było znacznie mniej magiczne, bo w środku było potwornie to znaczy okna starożytna jakieś przepuszczała wiatr w zimie w pokojach nie było wody to czy w ogóle nie były laboratoria były jakieś takie adaptowane pokoje na końcu budowli która, która powstała w dziewiętnastym wieku ze względu zarówno na brak funduszy jak pewnie problemy z konserwatorami nie było remontowane myśmy myśmy tam się po prostu brutalnie mówiąc gnieździ nawet linii telefonicznej uczciwej nie było trzeba było podnosić słuchawkę i prosił portiera na dole, żeby nas łaskawie połączył z miastem no i to piorunujące wrażenie na gościach z Zachodu było pamiętam jak przyjechał mówi były ze Stanów zjednoczonych zobaczyły co, więc jego przerażenie w oczach wraca pytanie to tytuł pracy jest to no tak pracowaliśmy właśnie sposób z takim pięknym miejscu, ale to nas nie zniechęcało no takie były bardzo no właśnie, ale można powiedzieć nauka dziedzina nauki, która do tej pory jeszcze brzmi jak science-fiction można ją uprawiać właśnie w bez bieżącej wody bez dostępu do jakiejkolwiek łączności ze światem może to także nie była tak bieżąca wydała na korytarzu to znaczy po prostu było było to trudniej, ale nie było to niemożliwe, a drugi powód to był taki, że myśmy strasznie, ale to bardzo bardzo pragnęli kontaktu z Zachodem po prostu, dlatego że że zachód jak w tej chwili zresztą reprezentował ten postęp technologiczny, którego nam brakowało byśmy chcieli również to przekazać studentom co zresztą chyba nam się bardzo dobrze udało, bo po, bo ten to rozwój tej tej tej inżynierii genetycznej na końcu niedużą skalę, którą myśmy zrobili spowodował ogromne zainteresowanie studentów przyszli do nas fantastycznie ludzie, którzy później zostanie profesora ja tutaj, że się pochwalić, że aż sześcioro profesorów wzeszło jako jako zaszczyt, którzy byli moimi współpracownikami to wydaje mi się na największym moim osiągnięciem w życiu i to jest to jest fascynujące że, że również byliśmy w stanie te nasze enzymy, które produkowaliśmy nie tylko dla siebie ale, ale też dla innych naukowców myśmy po prostu pokazali innym naukowcom z Polski jak szeroki, a potem było bardzo łatwo prawda potem w zasadzie każdy mógł to zrobić, ale to to to wydaje mi się powodem do satysfakcji że, że po pierwsze, byliśmy pierwsi, a po drugie, podzieliliśmy się ta wiedza wyprzedziliśmy nawet czy wyprzedziliśmy cie naukę sowiecką ja do końca nie wiem co robili to znaczy ja pamiętam, że pojechaliśmy profesor bardzo kiedyś na taką konferencję NRD tam przyjechał taki pan Sowietów i po bardzo nieprzyjemne, bo on miał mieć seminarium jest eset powiedział ja bym tu pan miałem powiedzieć o plan dach, ale tak po pierwsze nie wziąłem swoich slajdów, a po drugie to w ogóle wam powiem co w tej chwili robią w stanach Zjednoczonych właściwie należało wtedy wstać wyjść z sali, ale byśmy rozumieli, że nie może po prostu był skrępowany, jaką klauzulą tajności i ja sądzę, że że, że ta nauka rosyjska się odrodziła co zobaczą w tej chwili już mają szczepionkę na naukowe opartą na nowy ruch się i oczywiście jest to wynik inżynierii genetycznej czyli, czyli to nie jest tak, że oni oni siedzieli nic nie robili drastyczną potem jak myśmy kilka później jak jak myśmy zaczęli tę naszą produkcję enzymu w latach siedemdziesiątych to co na Litwie powstała taka wytwórnia sponsorowana przez przez państwo rosyjskie czyli, czyli ZSRR i oni przejęli część rynku w krajach w krajach RWPG wrócimy do naszej rozmowy tuż po informacjach Radia TOK FM o historii polskiej inżynierii genetycznej rozmawiam z prof. Piotrem Stępniem z Instytutu genetyki i biotechnologii na wydziale biologii Uniwersytetu Warszawskiego, a teraz na poważnie prof. Piotr Stępień z Instytutu genetyki biotechnologii na wydziale biologii Uniwersytetu Warszawskiego jest gościem programu rozmawiamy o historii polskiej inżynierii genetycznej, a także jej współczesności pani prof. Jassem zapytać także o to, że w noc dla nas lajków inżynieria genetyczna to taka dziedzina niezwykle, do której idei ideologii bardzo chętnie się przyczepiają zabierają w niej głos tutaj sprawa np. GMO w bardzo często podnoszona przez liczne protesty manifestacje bardzo często też w zupełnie bez świadomości 3 tak naprawdę to GMO jest w no właśnie, a pańska praca rozpoczęła się pod koniec lat siedemdziesiątych czy wtedy nie było ideologii przy inżynierii genetycznej ona była natychmiast to znaczy natychmiast, kiedy się okazało, że można przenosić geny 1 organizmu do drugiego to w stanach Zjednoczonych niezwłocznie się podniosły głosy że, że tak po pierwsze, głosy poważne na pytania o bezpieczeństwo jak widać po 50 lat stało się nic co mogłoby sugerować, że ta technologia jest niebezpieczna natomiast oczywiście podniosły się również głosy bezsensowne, a co nam burmistrz chyba burmistrz pewnego miasta z NASA czy set stwierdził, że tam nad rzeką jest jakiś potwór wielkich oczach, że z pewnością jest zarzut inżynierii genetycznej tak dalej itd. także te te takie koncepcje szalone one one są wieczne poza to znaczy wydaje mi się, że że, jeżeli ludzie właśnie rozumieją to bardzo chętnie sięgają po to, po albo Oleńki albo nic albo albo wiadomości kompletnie niesprawdzone w tej chwili oczywiście internet ta możliwość publikowania dowolnej, który przez dowolną osobę niestety pomaga w tym natomiast powinniśmy pamiętać, że GMO przecież to jest 300 300 do rodziny są cywilizacyjne, jeżeli pójdziemy za taki, żeby kupić sobie szczepionkę na wirusowe zapalenie wątroby typu UB, które zostały każdemu bardzo polecam to jest okropna choroba, a można zastąpić stronę wyłącznie ziejących inżynierii genetycznej, bo jest to gen gen z tego wirusa wyrażany w drożdżach i stosowane jako jako antygen do szczepienia czy, jeżeli chory na cukrzycę musi brać insulinę codziennie w formie zastrzyku to oczywiście jest to dzięki inżynierii genetycznej jest ludzki gen znowu uruchamiane bakteria co groźbach, który produkuje insulinę, która jest bezpieczna, która nie zawiera rejonów, które nie jest zwierzęca także tu mamy ten ogromny ogromne możliwości i teraz oczywiście czekamy czekamy na leki naukowiec 19 i tym lekiem będą przeciwciała monoklonalne znowu kłania się inżynieria genetyczna tylko w ten sposób można zrobić to znaczy izoluje się geny osoby, która przeszła zakażenie i ten gen kodujący przeciwciało produkuje przeciwciała odpowiednich komórkach będzie dostępna w tej chwili gigantyczna firma w stanach Zjednoczonych ile właśnie testuje już na pacjentach i naturalnie szczepionka, która podobno już ma być w Polsce od stycznia też będzie dzięki inżynierii genetycznej no, więc to widać widać jak ważna jest ta dziedzina i także, że jakimś przypadkiem, ale także moim głębokim marzeniem zawsze było wejść to i rzeczywiście za młodu udało mi się dołączyć to do tej dziedziny nauki ja ja uważam osobiście za wielkie szczęście a dlaczego w takim razie inżyniera genetyczna budzi tak wielkie lęki tak ogromne dyskusje, dlaczego właśnie tak chętnie różne ideologii religię starają się zabierać głos w tych sprawach, do których ma nie mają specjalnych kompetencji dość powiedzieć, że ludzki genom został opisany dopiero w 2003 roku, więc ta te przełomy, gdzie się za naszego życia naszych oczach, a jednocześnie mam wrażenie, że was naukowców genetyków traktujemy trochę jak czarownice w siedemnastym wieku no tak, ale to jest raczej pytanie socjologa czy psychologa nie czuje się kompetentny, żeby odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ludzie wierzą który, ale wydają się tak było zawsze to znaczy w tym momencie jest może bardziej nasilone ale, ale przypominam, że cena jest taka cudowna wiadomość, kiedy Gutenberg wynalazł druk to 2 grupy społeczne bardzo przeciwne pierwsza to byli opiszcie książek, którzy uznali, że teraz stracą pracę, bo oni przepisywali książki ręcznie, a druk oczywiście odbierał to zrozumiałe słusznych zrozumiały proces, ale ten drugi proces bardzo ciekawy mianowicie, że teraz każdy głupi dowolne, który będzie mógł powielać w wielu egzemplarzach to będzie bardzo łatwo wobec tego należałoby skończyć z tym drukiem no, więc to to jest to jest trochę także, że te szalone informację czy właśnie ruchy antyszczepionkowe ruch Antek ma koncepcję, że ziemia jest płaska czy czy że, że technologia pięknie nas spowodowała wirusa itd. tak dalej to to wszystko wpisuje się chyba z taką historię głupoty ludzkiej, ale to naprawdę nie jest nie jest dział, który miał się zajmuje profesjonalny także to 1 nie są moje osobiste refleksje na ten temat psychologa proszę socjologa do no tak, ale być może, ale lęk przed tą uprawianiem organizmu przy pomocy genetyki np. o tym, mówią Futura radzę, że moglibyśmy nie tylko poprawić własne zdrowie, o czym pan trochę wspomniał mówiąc o szczepionkach moglibyśmy poprawić naszą inteligencję wydolność długość życia może to paradoksalnie Budziłek nie wiem to znaczy, że daje mi się że, że wydać po pierwsze, rzeczywiście takie próby się rozpoczęły w Chinach 2 lata temu to znaczy urodziło się dwoje lub troje dzieci, które zostały zmodyfikowane genetycznie w taki sposób, że one powinny być odporne na na infekcje wirusem HIV i to jest to może nie jest taka zupełnie taki pakiet genetyczne poprawianie, dlatego że niewielki procent populacji światowej ma taką mutację wiemy że, że oni są odporni wobec tego jest jak gdyby celowe wywołanie tego co natura tak już wymyśliła czy 3 czy to co znajduje się populacja oczywiście jest wyobrażenia sobie koncepcja, że możemy spróbować coś coś podkręcić zrobić coś lepiej na to to są takie eksperymenty, które budzą etyczne zastrzeżenia na kartach to znaczy zwracający i pytanie było takie czym różnimy się genetycznie np. szympansów jest kilkadziesiąt genów, które są w zasadzie tymi samymi genami, ale one mają drobne mutacje nie można się zastanawiać czy z powodu tych dotacji my myślimy jesteśmy istotami rozumianymi na, a szympansy ma taki nie za bardzo, a znacznie mniej OKS jest wobec tego technologia inżynierii genetycznej pozwala na przerzucenie tych naszych genów do ataków no i to się zaczęło już kilka takich genów zostało do tych zwierząt sklejonych rzeczywiście okazuje się, że tam są pewne różnice w strukturze kory mózgowej i w pamięci krótkoterminowej itd. tak dalej także także to to jest to jest może sytuacja, która mnie niepokoi że, że w którymś momencie, jeżeli dojdziemy do to z ciekawości naukowej takiego kolejnego transferu kolejnego organu to to, że tworzymy tworzymy i spraw, które będzie znacznie bardziej świadomością przypominała człowieka obecnego AK to wydaje się nieetyczne to nie wydają się niebezpieczeństwem wydaje mi się po prostu, że takich jak takie eksperymenty trzeba zatrzymywać pewnym stadium tak oczywiście się stało kilka miesięcy temu próbowano 1 takiego takich genów, ale ale, ale po razie determinowana bardzo szybko twierdzono, że to działa, ale nie uznano, żeby było etyczne urodzenia się tych małp no właśnie etyka jest chyba tutaj bardzo ważną towarzyszką i inżynierii genetycznej, ale myśli pan, że w, że to powstrzyma w jakim sensie rozwój naukowy jakość jest nieograniczona czeka ośrodka sambę bardzo chciał wiedzieć, które z tych genów są najbardziej istotnej rzeczywiście, gdybyśmy podpadł zmienili 50 genów AK Kato to ma tak zacząłbym myśleć mówić, ale można zawsze powiedzieć, że ciekawość jedno jedno stroną jest oczywiście jest to jest to 1 z takich elementów na naszej naszej istoty jako ludzi, że jesteśmy ciekawi, że chcemy znaleźć odpowiedź na dręczące nas pytania, ale z drugiej strony właśnie trzeba się, w którym momencie zatrzymać uważając, że przede wszystkim należy przewidzieć innych istot również należy z drugiej strony też zastanawiać czy te badania są niebezpieczne, więc jak widać to inżynieria genetyczna nie okazała się niebezpieczna przynajmniej w ciągu ostatnich 50 lat i to chyba jest to podsumowanie naszej dyskusji, ale w takim razie w akademicy naukowcy genetycy jakimś sensie Szcze pytać moralistów czy powiedzmy etyków, gdzie są granice to znaczy np. gdzie są granice udoskonalania człowieka pod względem genetycznym czy w no np. genetyczna odporność, którą dzięki modyfikacją nabieramy to jest fair, a np. podnoszenie ludzkiej wydolności inteligencji to już jest jak mówią sportowcy niedozwolony doping, więc tutaj tutaj Skrę wkroczyły wkroczyły przepisy prawa np. w Polsce jest jest odpowiedniej ustawie dotyczącej została in vitro uchwalonej mniej więcej 5 lat temu jest wyraźny zapis że, że nie nie wolno zmodyfikować genom człowieka oczywiście wyjątkiem komórek hodowli, ale jeżeli mówimy o ludziach to znaczy dzieci, które się mają urodzić to to jest to procedura zabroniona prawem pan są jakieś jakieś kary więzienia także także tutaj tutaj legislatorzy odpowiednio się do roboty większość cywilizowanych państw na świecie ma takie takie zakazy oczywiście można powiedzieć, że zawsze znajdzie się ktoś, kto taki zakaz będzie próbował ominąć, ale ja nie sądzę, że z tego z tego wynikała wynikało jakieś bezpośrednie zagrożenie dla nas natomiast ta ta ta pytanie etyczne czy godzi się modyfikować człowieka i co by z tego wynikło jest pytanie bardzo ważne i oczywiście etycy się nad tym zastanawiają oczywiście mają tutaj sprzeczne poglądy jeśli chodzi o te lęki dosyć powszechne i nazwijmy je potocznie internet to związane z modyfikowaną żywnością genetycznie już teraz są sklepy, w których sprzedawane są produkty wolna od GMO są takie opakowania czy dla pana genetyka taka informacja jest w ogóle jakoś sensowna i istotne jak dostaje bladej furii, kiedy widzę w sklepie napis Stanów jabłka są niemal definiowane jest natychmiast wolę kupić inne, na których w kosztach nie ma uważam że, że jest profesor bezwstydne oszustwo i i straszenie ludzi to jest tak jakby sprzedawać wodę w butelkach napisać wolna od cholesterolu prawda nazwać coś za czteroletnie, gdy nie ma jest to jest to jest część propagandy to znaczy to znaczy producenci również legislatorzy dali się udać się tutaj na roczne czarna propaganda, ale skoro społeczeństwo sobie tego, że to wprost, proszę bardzo, ja w każdym razie reaguje NATO, ale i chyba warto słuchać w tej materii pana prof. prof. Piotr Stępień z Instytutu genetyki i bio technologii Uniwersytetu Warszawskiego Warszawskiego był państwa moim gościem bardzo dziękuję dziękuję bardzo, zapraszam państwa na informacje w Japonii w imieniu Macieja głogowskiego na raport gospodarczy Mikołaj Lizut do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA