REKLAMA

Solidarność była ruchem populistycznym. Odpowiadała na potrzeby ludzi

Magazyn Radia TOK FM
Data emisji:
2020-08-29 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
27:25 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Agnieszka Lichnerowicz państwa gościem jest teraz przez Skypea dr Anna Machcewicz dzień dobry dzień dobry dzień dobry państwo dr Anna Machcewicz jest historyczną badaczką dziejów najnowszych Polski jest związana z Instytutem studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk w kontekście tematu naszej rozmowy podkreśla też, że jest autorką monografii bunt strajki w Trójmieście 1980 którą, która zda wydana kilka lat temu fascynujące jest to, ale chyba nie zadziwiające nie wiem Rozwiń » jak dla pani, że 40 lat później, bo jesteśmy w właśnie w trakcie obchodów czy przypominania wspominania cienia podpisanych 40 lat temu porozumień sierpniowych które, które były wielkim sukcesem strajków sierpnia 80 i które potem otworzyły drogę do tego wielkiego ruchu fenomenu Solidarności i cały czas toczymy dyskusję z przeczytamy się kłócimy, a nawet w wojnę prowadzimy oto czym ta Solidarność właściwie była i też jak to wszystko się zaczęło, więc chciałabym jednak zapytać zacząć od pytania jak to w ogóle się stało, że ten strajk w wybuchu przecież jeszcze kilka tygodni temu służba bezpieczeństwa środki możliwości ruchu opozycyjnego szacowała tam na kilkadziesiąt osób w Trójmieście tak tylko że strajki ani też ruch Solidarności nie zaczął się z inicjatywy opozycji i działa, bo albo nie zaczął się wyłącznie jak każdy ruch masowy muszą mieć szerokie zaplecze, więc mówienie, że ruch Solidarności wybuchł nagle, bo kilkanaście tygodni wcześniej służb bezpieczeństwa kontrolowała tylko kilkadziesiąt czy 200 osób, które się identyfikował z opozycją jest takim sąsiadem spojrzenia to proszę zmierzać właśnie z walki w Trójmieście nie wybuchły nagle były faktem były efektem nastrojów społecznych, które opozycja do pewnego stopnia skumulowało skonsolidował i wykorzystał ale gdyby nie było tych 2 komponentów to nic nie by się nie wydarzyło miesiąc wcześniej trwały strajki na Lubelszczyźnie, które też ogarnęły ogromną część regionu strajkowało prawie 50 000 ludzi kilkunastu zakładach pracy staną lód lub lista trwało kilka dni władza to się ugięła obieca pożyczki robotnicy się wycofali tylko tam zabrakło takiego właśnie komponentu opozycyjnego zabrakło Ivana Borusewicza Bogdana Borusewicza wychowałem nie było też przełożenie między opozycją na zakłady pracy na tym polegało to właśnie wyjątkowość strajku stoczni gdańskiej czy też w innych zakładach pracy w miejskich, że ta działaczom opozycji konkretnie wolnych związków zawodowych udało się dotrzeć do robotników taka sama sytuacja to właśnie z duszą w Warszawie właśnie w Ursusie to da gdzie, gdzie było, gdyby było jak ja masy oni wywołali robotnicy, którzy mieli kontakt z skodę obrazem i oni zainicjowali rzucili hasło strajku i dzięki temu opozycja mogła też wejść na teren zakładu, więc tutaj zarówno właśnie w Ursusie jak i jaki jaki, jaki w stoczni gdańskiej te 2 komponenty tego wydarzenia zagrały, chociaż też oczywiście można się stąd też dalej sprzeczać, bo np. w Szczecinie robotnicy rozpoczęli podjęli strajk natomiast zamknęli bramy przed opozycją, więc ja bym był broniła tutaj też, że jednak ten bunt społeczny, który wybuchł wybuch i w sierpniu 80 tego roku, owszem, został wspomogą położony wzmocniony przez opozycję, ale był nieuchronny IW wynikiem narastających problemów społecznych, które nękały społeczeństwo polskie w latach 70 to środki wiedział pan na moją kolejne pytania, ale mimo wszystkich zadam raczej przeczytam fragment rozmowy akurat z dodatku, ale historia do gazety wyborczej, ale wywiad z Bogdanem Borusewiczem też m.in. był wczoraj w Dzienniku Gazecie prawnej Magdalena Rigamonti z nimi rozmawiała i mówi akurat w Gazecie wyborczej Borusewicz pytanie jest Pawła smoleńskiego nie jest mitologii i nie dermatologii chowano największej legendy sierpnia strajk zorganizowała klasa robotnicza na co Borusewicz odpowiada, bo na tym akurat nam zależało komu mniej grupie moich współpracowników akurat robotników, czyli inicjatorów strajku, a później całej Solidarności to legenda była pomocna użyteczna w konflikcie z władzą, dlaczego strajk zrobiła grupa opozycyjna związana przez przeze mnie z komitetem obrony robotników o przygotowaniach wiedziało 5 osób szybko włączyli się działacze ruchu młodej Polski każdy myślący człowiek wiedział, że kiedy strajk się dzięki nam zawiązał to jest szansa, by coś w Polsce zmienić po tym, trzecim feralnym dniu, bo widać, że coś, że to coś więcej niż lokalny protest będzie tutaj Bogdan Borusewicz opowiada o długich przygotowaniach, jakby scenariuszami w ramy instrumentów pomysłów, które rozumiem tusz przetwarza moimi słowami opowiadam wykorzystał w momencie, kiedy pojawi się ten ta moc bul ta ten sprzeciw ta emocja to działanie wśród pracowników czy to byłaby taka interpretacja bliska pani rozumieniu taki herb ja jak słucha Bogdana Borusewicza to mam wrażenie początek historii pan w razie jest ona po prostu 1 z relacji świadków tamtych historii rolą historyka jest słuchanie wielu relacji stanie wielu dokumentów składanie tego w 1 całość, bo ogląd tu też definicja tutaj diagnoza Bogdana Borusewicza jest jakby 1 częścią tej opowieści, gdy się, gdy rozmawiałam z robotnikami, którzy brali udział w tamtym proteście oni oczywiście nie słyszeli ani WZZ ani o korze ani o ani Bogdan Borusewicz czuł na pewno w sierpniu 80 tego roku, gdy przystępowali do strajku nie zdawali sobie sprawę z tego, że jako jakikolwiek przywództwo istnieje to jest 1 rzecz druga rzecz jest taka że, owszem, WZZ przygotował czy też koło szerzej przygotował rzeczywiście taką strategię działania przygotował ulotki jak opiekować należy wyłowić przywódcę, że należy sformułować postulat, że należy z form bo, że należy, iż do rozmów z władzami już jakoś przygotowanym, ale tak naprawdę to nie Bogdan Borusewicz oraz grupa opozycjonistów działek strajkować tylko wiedzieli to robotnicy, którzy go tej formy protestu sięgali przecież od dziesięcioleci powstałe w sierpniu 80 tego roku czy lipcu czy rzeczy w grudniu 70 tego roku nie był pierwszym to też kolejny nie był pierwszym takim życiu robotników oni po prostu posługiwali się tym tą bronią jako formą protestu przeciwko oczy wykorzystywali broni, że w różne żądania przez całe lata siedemdziesiąte toczyły się w Polsce różne tego typu protesty mniejsze czy większe strajki nazywany przez władze przestojami w pracy to, bo taką jak na osła ze wsią o o strajku ogromne strajków z w sierpniu w Szczecinie czy w Gdańsku też na początku mówiono, że to są po prostu przestoje w pracy także tutaj tak jak tak jak mówię o zabraniu różne elementy z 1 stąd właśnie ta z 2 pewna strategia myślenia wypracowana przez działaczy opozycji, ale też przecież w oparciu o doświadczenie robotnicze oraz właśnie doświadczenia samych robotników, którzy wiedzieli jak się oczekuje jak zabezpieczyć zakład coś co musi w nim funkcjonować koniecznie, a co nie no to jest też zakład pracy taka fabryka to jest jakiś ogromny mechanizm, który po prostu nie może zostać wyłączone, bo też pani zwraca uwagę w swojej pracy wydaje się, że na, toteż warto podkreślić, że to też był taki Sojusz właśnie nie tylko nazwijmy to w uproszczeniu między inteligencją, a robotnikami też coraz mniej dzisiejszy język wydaje mi się, ale też między pokoleniami to znaczy tych, którzy mieli wiedzę, ale też traumę grup 7 dziesiątego roku i tych młodszych, którzy z kolei mieli energii brawurę właściwą pewnie teraz uproszczeń dla wieku tak oczywiście w ci, którzy ci, którzy ci ze starszego pokolenia mieli mi grozi w kościach z Sony byli bardziej ostrożni to oni już wyszli na ulice, bo opowiedzieli czym pachnie natomiast potrafili zorganizować strajk w zakładzie pracy natomiast ci młodzi byli bardziej brawurowo i bardziej odważni taki jak Andrzej Kołodziej, który no i Gdyni tak od razu zapowiem będzie będziemy potem zaprezentujemy państwu państw, które będziemy jeszcze pewnie raz ochotę krótką rozmowę Pawła Radzewicza z Zygmuntem Pałasz właśnie, który nagrywał i ma niesamowite archiwa za ten strajk, który miał miejsce w Gdyni stoczni komuny i tąpań przerwała to a to przepraszam to zróbmy tak wrócimy za kilka minut jeszcze do rozmowy z dr Anną Machcewicz, bo oczywiście chciałbym też, że pani próbowała spróbowała opisać czym była to Solidarność ja myślę czasem o młodszych Polakach, którzy w szkole niekoniecznie mieli możliwość dowiedzieć i zrozumieć czym jest ten fenomen z kolei w debacie publicznej ten spór jest bardzo gorący, więc jestem bardzo ciekawa jak pani to zdefiniuje albo co podkreśli szczególnie właśnie jako ważne fenomenalny dla pani ciekawy w tym ruchu i to wszystko za proponujemy po informacjach, czyli za jakiś 5 minut za chwilę informacje dr Anna Machcewicz państwa gościem Agnieszka Lichnerowicz, a państwa gościem cały czas jest mam połączenie dr Anna Machcewicz, ale potwierdza serdecznie pozdrawiam jest pani tak czterdziesta rocznica porozumień sierpniowych, o czym pani miałaby ochotę porozmawiać w te rocznice ja jestem z pokolenia Solidarności ja się wychowano Solidarności na micie Solidarności do spożycia, choć wchodziłam w momencie, kiedy Polska odzyskiwała niepodległość, ale jestem tym pokoleniem poda się wychował na Solidarność dlatego ja mam bardzo taki emocjonalny stosunek do tamtych wydarzeń i prawdzie napisał książkę i wtedy stawała się osuwać odsuwać te emocje, ale wciąż są takie przekonanie, że to jest naprawdę niesłychanie mocne fragment naszej historii jest mi żal, gdy to myślę, że właśnie o tym, się w ogóle nie pamięta, że to historia tej pierwszej Solidarności z lat 8081 i całą historię strajku właściwie spycha się w niepamięć i na pierwsze miejsce wychodzą wychodzą, bo takie kwestie personalne jakieś wzajemne zawiści pomiędzy ludźmi, którzy brali udział w tym ruchu spory, kto był ważniejszy to był pierwszy, kto dał większą rolę w tym duchu pomniejszą, a to przecież nie nie jest tak istotne gdy, gdy potrzeba na całą historię Solidarności dlatego wydaje mi się że, że dobrze było, żeby np. młodsi ludzie młode pokolenie zechciało spojrzeć na oczach chciała wiekiem źródeł tak jak chciał się dowiedzieć co tak naprawdę się wtedy wydarzyło nie słuchało tych przywódców po latach ja wiem, że ja mówię pewnych realizuje, ale żeby, żeby popatrzył i na to już niejedno jako jako wydarzenie, które się ciągle rozgrywa jako taki ping pong polityczne tylko jako wydarzenie ważne wydarzenie w naszej historii, ale spróbowało to na obrazuje posłom powiedzieć tak ale, ale właśnie, gdyby mogła ja bardzo bym chciała w każdym razie usłyszeć pani taką no felieton nową jakąś interpretację tamtych wydarzeń mówi, dlatego że można no to był fenomen naturalnie społeczne, więc wielu też inspektorzy i można godzinami o tym, mówić, ale proszę mnie obrazić właśnie takiego młodą dziewczynę czy młodego chłopaka, który niekoniecznie w szkole miał lekcje na ten temat może też w domu nie miał tradycji, których się opowiadało tamtych wydarzeniach czy była ta Solidarność, dlaczego to jest taki fenomenalne zjawisko, które interesuje np. o czym usłyszą państwo prof. Dawida sta za kilkanaście minut dalekiej Ameryki była fenomenem przede wszystkim po pierwsze, dlatego, że była na to, że skutki były tak nie spodziewał, bo wydawałoby się, że w tej komunistycznej Polsce no już nic nic nie może wydarzyć, chyba że związek radziecki zniknie okazało się, że jednak można wiele i że można wiele właśnie dzięki temu, że ludzie wspólnie wypowiedzą jakąś prawdę i że żadnej prawdzie będą próbowali coś budować na czym polega ta prawda ma ona na początku została zbudowana rzeczywiście ma tych 21 postulatach, które zgaszą dla mnie to było dosyć paradoksalny jak się zorientowałam, że 21 postulatów naprawdę dokładnie odzwierciedlało to, czego żądali robotnicy czy też w ogóle strajkujący, bo to cieszy nie tylko robotnicy strajkowali w ogóle pracownicy zakładów rozmaitych południem aptekarzy powiedzmy, którzy sformułowali swoje postulaty, ale o psy, jakby 1 głosem domagali się tego co potem został ujęty w 21 postulatach do 21 do tych do tych postulatów dodano taki mocny przekaz, że należy jeszcze walczyć o o więźniów politycznych, których w Polsce niewiele wiedziano także ale, toteż było dosyć kontrowersyjne to nie było oczywiste, bo teraz tak brzmi dziś można walczyć o więźniów, a to nie wszystko dlatego oczywiste oczywiste natomiast już w tych postulatach padło hasło Solidarności, które było wyrażone w ten sposób, że zostaje czujemy wszyscy 1, że to nie jest, że każdy, który jest, który rozpoczyna strajk ma chronić innych, którzy rozpoczynają strajk, że my szykujemy wspólnie, że po zakończeniu tego strajku nie pozwolimy na prześladowanie ludzi, którzy zostali kto, którzy brali udział w strajku i tego typu solidarnościowe postu postulat pojawiał się w wielu zakładach pracy, więc to też pokazuje prawda taką pewną energię społeczną takie poczucie, że w masie siła, żeby dzięki temu, że to swoje, bo wszyscy razem ktoś może uzyskać myślę że, że to było, że to było bardzo bardzo takim charakterystyczne momentem tamtego czasu, że w ludziach po pierwsze, został właśnie przełamany strajk, żeby wypowiadać na głos swoje myśli, że nie bali się tych agentów, którzy SB, którzy mogli podsłuchiwać ich to co mówią podsłuchiwali masową skalę, bo to ludzie nagle przestały się w ogóle przejmować, więc to był taki moment przełamywania strachu wynikające po czasie poczucia zbudowanie wspólnoty i to wspólnota na strajku stoczni w sekcie swój tu jeszcze budowała się z dnia na dzień było coraz mocniejsza odwoływała się coraz to coraz głębszych emocji, kiedy te emocje wynikały same siebie takich posiadanych wzorców kulturowych, kiedy były sterowane oczywiście przez jakiś sposób przez przywódców no i kolejne lama to wolne słowo to jest oczywiście zasługa opozycji, że ona o to zadbała że, że przekonała uczestników leku, że po pierwsze trzeba się bać trzeba głośno mówić co się myśli, a po drugie, że to co się myśli pójdzie świat i w ten sposób przykryje zostanie popadł, bo pokonana panu Państwowa propaganda że, że nasze słowa zostaną nie zostaną zniekształcone zostaną usłyszane i zostaną podjęte przez innych i to rzeczywiście było taką samą sprawdzającą się co powie to kwartał na koniec krótko, ale pytanie prowokacyjne czy Solidarność była lewicowa czy prawicowa zadaje oczywiście prowokacyjnie, ale też takiej perspektywy, że znów toczy się w Polsce walka o mit o dziedzictwo na próbuję się, jakby budżetowe PiS myślenie historyczne, bo Solidarność nie była ani prawicowa lewicowa Solidarność była buntem społecznym którym, które pan, że była lewicowa chwyta w sensie była lewicowa Żenia kontrastowało rzeczywiście zdobyczy socjalizmu np. nikomu nie przyszło do głowy wtedy nie postulowano wprowadzenia kapitalizmu w Polsce nikt nie nie domagał się likwidacji bezpłatnej oświaty ani bezpłatnego dostępu do służby zdrowia wszystkich, czyli tych podmiotów emancypacja da, bo tak to się wydaje to też jest takie słowo chyba właściwe emancypacja myślę, że jednak nie jest konieczny etap słowem demokracja może bardziej cha Solidarność była grupa ruchy populistyczne, które było do tej po takim vox populi trudno powiedzieć to był ruch prawicowy lewicowy on odpowiadał na zapotrzebowanie tamtych ludzi jedni byli bardziej Consort rozwiązań z kościołem kościół oczywiście czym szans dziś uważne rozumiem to, chociaż ja jeśli chodzi o wała kościoła jestem tutaj dosyć ostrożna, dlatego że ja mam takie przekonanie, które opierano jednak na dokumentach które, która czytała rola kościoła konstytucji w gruncie rzeczy sierpniu nie była wielka po zdobył z inicjatywy robotników wyszło w weszła taka potrzeba sięgnięcia po religijne symbole po budowanie, bo budowanie wspólnoty wokół wokół religii, dlatego że Polska jest krajem katolickim robotnice robotnicy, choć oczywiście w zakładach pracy nie mieli możliwości wyrażania wyrażania swoich przekonań religijnych to jednak i jednak kultywowali chodzili do kościoła, choć są mniej, więc dla mnie dość słuchania ciekawe było odkrycie, że w postulatach nie było wcale czy nie jest to postulat dotyczący dotyczące wprowadzenia mszy świętej w radiu telewizji w stosunku nie został wyrażonymi co też z pewnym pewne duchem tamtego czasu, bo np. pięćdziesiątym szóstym roku postulatów nowa no właśnie przewodzeniu swobody religijne w sensie wprowadzenia czy czy też zbudowanie obok przy bliższej relacji z powrotem państwo-kościół, czyli wprowadzenia wprowadzenia religii do szkół było powszechnie rząd w przyszłym roku natomiast 80 w ogóle jest zaiste, to postulat to zostanie, że PiS na koniec w takim razie zostaniemy przy tym vox populi wydają się ono takim dobrą płytą tego odcinka, bo tej rozmowy, aby i będzie ich wiele bardzo za rozmowę dziękuję dr Anna masowy dziękuję dr Anna Machcewicz historyczka badaczka dziejów najnowszych Polski związane z Instytutem studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk państwa gościem autorka książki monografii bunt strajki w Trójmieście 1980, a chciałbym teraz państwa zaprosić do wysłuchania fragmentu rozmowy mojego redakcyjnego kolegi Pawła Radzewicza z Zygmuntem Pałasza, który strajkował w stoczni gdyńskiej mina komuny paryskiej kierował strajkowym radio, więc mam też wczoraj prezentowaliśmy państwu fragmenty nagrań z jego archiwum to fragment wspomnień Zygmunta pasza nasza stocznia to była bardzo młoda stocznia średnia, bo 24 tam ma tam w lesie lat moi chłopcy, którzy nie mieli nic nie mieli nic do stracenia delikwent nie ma zachęt do stracenia to na całodniową bata nie w Gdańsku byli starzy ludzi ludzie i oni będą do stracenia to młodzież była no to straci tak nie ma na wiece mieszkała 300 ludzi mieszkało na pokojach na stancjach w hotelach NATO nad o to chodzi nie i całą moc tego sektora tak opisuje to przyjęło biuro konstrukcyjne młodzi inżynierowie technicy tam kilkuset było, którzy objęli Kołodziejowi oni nie oni z sali, ale oni mu zaufali po jak jechali do nas aktorzy z Gdyni i ludzie chodzili miasta opowiadali swoje marzenia w wolnej Polsce to jakoś ludzie i oczywiście najbardziej zintegrowała całą załogę msze kazania taka, a potem kazania księdza, żeby takie bardzo budujące codziennie byłam SA i to do komunii przystępować wszyscy partyjni bezpartyjni wracałem przez sekretarza wszyscy wstali szeregowania da każdy komu nie wydały na woli, by został wycenia ogólne jest taka na to można było różnie NATO na młodzież młodzież to tylko jest temu tak Nisko wytrzyma ono, w którym momencie zaczęliście sobie uświadamiać, że grać coś więcej chodzi o coś więcej no to zaczęłam się od wolne związki zawodowe nie ZN, że ze wtedy będzie mogła sobie zadecydować sami co chcemy jak chcemy i 8 będziemy partnerami dla dyrektyw dla jej tam władzę to umieszczenie pana nagrania ile pan godzin nagrań z umową ze stacji ma nagranie cały tak mamy jakieś 200 godzin nagrań mamy stać debata w nocy w nocy cały czas także w radiowęźle cały ten był podłączony tylko tyle ile miała aż tyle mogę grać czasach musiała się wydawać się chce przez okna, żeby wyniosła 7 zapisy bramy, czyli nie daj Boże niech to co za coś w nosie tak jak wiadomo, że agent nie, ale ja zbiega, chociaż nie wierzę, że zestaw gazę ze komuna upadnie do strajku bywało wesoło, czyli był tam tylko atmosfera napięcia wyczekiwali ku, czego było wesoło popada w nawiasie sam dziwię mam tutaj nagrania kabaretu, który ludzie przyjeżdżali z miasta śpiewali jakieś większe jak sam nawet o Katyniu mówili, bo nas dużo ludzie byli, bo była masa bom, bo wtedy, bo naród nie, bo ludzie Trybunału nie, że jest nagród w Polsce ten uczeń konie, bo nie ma się mylił się Koliba się bali na ludzi jako naród nie boją się nikogo poszczególni ludzie to by się bali, a także myśmy byli, gdyby tak było, że obywatel nie bez choćby się do domu dlatego przypadki i żona wygania potem dostał się spotykamy się rozmowni niech mi wstyd mówi, bo się co siatki posiada Burzyńska sam się ocenie pana posła tak wydanie pana obalanie systemu, aby się dobrze bawili się w takim razie prawdę, bo mogą bawić się dobrze, bo nie nikt nie ma wynik do stracenia nie młodzi ludzie stacji komu nie wzięto swoje ręce, czyli konto to co jakiś tam wyszedł mówi, że ma być tak czyta to nie uwierzyli w dacie, jeżeli tym ludziom konstruktorom, którzy brali udział w technologie Nisko Jan Okoń Okoń, choć nie tylko czyni potem był w Gdańsku cały czas, ale sadziły w tym wszystkim ci ludzie tak Tadeusz Sławiński, który raz, a potem wrzucony do Kanady całą rodziną, bo inżynierem z elektroniki i on poseł on tam mówił on takim, aby powiedzieć pan nie katem sędzia nie wywali zatrzyma sam albo takie bardziej ugodowy bonie to właśnie budżet, który były na właściwym miejscu, a co z wrześniem jeśli miał miałby pan porównać to co myślał pan o strajku podpisanych porozumieniach we wrześniu październiku osiemdziesiątego, a teraz jest jakaś różnica nasza jest, że jeżeliby nie było tego strajku nie było to co było to nie osoby teraz było to masakra jak Wenta rdzenia mając rodzinę w Niemczech jechać do jechać do do godziny to ja musiałem wstać w nocy, bo były kolejki takie społeczne trzecia w nocy z Bydgoszczy ja jestem, że dostać paszport na na 1 dzień na 1 wyjazd nie ma tak aby, jakby tak wytrzymałe te tak takie czasy jak przed jak starałem się o antenę satelitarną no to napisał do Kiszczaka do wszystkich świętych ze mam rodzinę to tamto, że tam jest sam widział zamieszczamy sami w domu to sam zezwolenie nr 2 na gumie wtedy gminy skały na zamontowanie anten satelitarnych musiał podać, kto będzie oglądał jak, dlaczego tam cuda, jakie tychże zamówień bieli na indeks nie, ale miał antenę satelitarną było mi nr 2 nie mamy papiery na to wszystko na taki był czasem stawia zyskał na parterze stawia telewizor kolorowe ognie dostałem widzę pełno ludzi z podobną oglądali MTV rząd, ale na to są to się to kiedyś ktoś musiał ostatnio nie było innego wyjścia AZS ze no nie było nie zostało tak jak jak ludzie marzyli, ale marzenia nie były takie jak duży, aby te uczelnie tam każdy marzy o tym, żeby miał je miał w domu coś tam, żeby w auto było żyć nie, bo tak to naprawdę hotele stancję ludzie mieli Noma ten co uzasadnienie w setach nic nie tam, więc z samym kinie to fragment rozmowy Pawła Radzewicza z Zygmuntem Pałasza duża teraz już informacja o nich rozmowa z prof. Davidem Asta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MAGAZYN RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA