REKLAMA

40 lat temu podpisano Porozumienia Sierpniowe

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2020-08-31 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
49:10 min.
Udostępnij:

Komunizm jest teoretycznym wyrazem ruchu proletariackiego. Komuniści nie mają żadnych innych interesów niż te klasy robotniczej. Rozwiń »
Stąd - to się rozumie samo przez się - interesy robotników są najpełniej wyrażane przez partię komunistyczną. Owa prawda objawiona przez Marksa zostaje zakwestionowana w stoczni imienia Lenina. Dzieje się to pochmurnego i deszczowego lata, tuż po podwyżce cen mięsa. Podwyżki nie obejmują punktów zbiorowego żywienia - uspokaja telewizja. Ale cena kotleta schabowego w przyzakładowych stołówkach skacze z dziesięciu do osiemnastu złotych.
Zaczyna się strajk. Przeciwko podwyżkom. I przeciwko kłamstwu. „Chcemy wolnych, niezależnych i naprawdę samorządnych związków zawodowych” - mówi Lech Wałęsa... Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
komunizm jest teoretycznym wyrazem ruchu proletariackiej go komuniści nie mają żadnych innych interesów niż te klasy Robotniczej stąd to rozumie samo przez się interesy robotników są najpełniej wyrażane przez partię komunistyczną owa prawda objawiona przez Marksa zostaje zakwestionowana w stoczni imienia Lenina dzieje się to po górnego deszczowego lata tuż po podwyżce cen mięsa podwyżki nie obejmują punktów zbiorowego żywienia uspokaja telewizja, ale cena kotleta Rozwiń » schabowego w przyzakładowych stołówkach skacze z 10 do 18zł zaczyna się strajk przeciwko podwyżkom i przeciwko kłamstwu najpierw chodzi o bazę, czyli pobyt, ale ważniejsze okaże się nadbudowa, czyli walką o wolność chcemy wolnych niezależnych i naprawdę samorządnych związków zawodowych mówi Lech Wałęsa władze ten postulat napawa przerażeniem Polska zjednoczona partia robotnicza lęka się stracić monopol na reprezentowanie klasy Robotniczej nominalnym monopol, bo ten praktyczny straciła dawno temu to było wtedy, gdy władza ludowa strzelała do ludu swego PZPR lęka się teraz erozji systemu Edward Gierek Hamlet psuje 1 dnia rzuca pomysł mobilizacji partii pod hasłem komuniści wystąp drugiego tropi spiski w łonie biura politycznego, kto chce go wysadzić z siodła trzeciego zamyka się w sobie, ale nie chce konfrontacji nie chce rozwiązań siłowych może trzeba wybrać mniejsze zło, a potem starać się z tego wybrnąć twardogłowi wciąż nie dają za wygraną po co idziemy na ten kompromis pytają wściekli żyjecie w świecie iluzji powoli odpowiada Gierek nie bierzecie pod uwagę rzeczywistości fakt rzeczywistość jest bowiem wówczas taka, że strajkuje 700 000 ludzi krajowi grozi paraliż w powietrzu unosi się też tradycyjna groźba radzieckiej interwencji dlatego porozumienia sierpniowe zostają podpisane jest 31sierpnia 1980 roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka dobry wieczór państwu przy mikrofonie Karolina Lewicka jest z nami prof. Antoni Dudek politolog historyk UKSW dobry wieczór panie profesorze dobry wieczór pani dobry wieczór państwu porozumienia sierpniowe okrągła czterdziesta rocznica Szczecin Gdańsk Jastrzębie Zdrój i Huta Katowice, czyli 4 porozumienia, które zostały zawarte przez rząd PRL komitet komitetem strajkowym powstałym w 1980 roku czy późną wiosną wczesnym latem roku osiemdziesiątego władza mogła się spodziewać tego co się wydarzyło pod koniec sierpnia właściwe połowy sierpnia myślę, że nie tylko władza tak naprawdę nikt w Polsce nie spodziewał się jak daleko jak wiele wydarzyć się w końcu sierpnia czy w drugiej połowie sierpnia roku osiemdziesiątego oczywiście kryzys narastał od już nawet miesięcy lat od roku 71006. to był taki moment przełomowy dekadzie rządów Gierka, kiedy jak wiadomo podjęto nieudaną próbę podwyżki cen żywności były protesty Radomia ścieżki zdrowia dziś z tej podwyżki wycofano pojawiła się opozycja demokratyczna i głowi także ekipa Gierka jest w kryzysie później wybrano Karola Wojtyły na papieża była jego druga pielgrzymka ogromne poruszenie społeczne, więc coś wisiało w powietrzu od końca lat 70, ale to nie oznaczało oczywiście jeszcze tego, że nastąpi aż tak masową, a akcja strajkowa od czapy Jasną, że ktoś nie mieliśmy do czynienia latem osiemdziesiątego roku była największa fala strajków w dziejach tak naprawdę Polski nie tylko by powojenny, ale w ogóle w historii Polski nigdy już później tak wiele zakładów nie właśnie latem osiemdziesiątego roku wzięło się to jak się wydaje nocne gromadzenia się równania potwornego rozczarowania jednak rządami Gierka, który no był bardzo skuteczny w pierwszej fazie swoich rządów poprawie życia społecznego życia Polaków później, mimo że nieustannie propaganda sukcesu mówiła o tym, że Polska dziesiątym przemysłową potęgą świata to było widać z każdym dniem drugiej połowy lat siedemdziesiątych to jest jedno wielkie kłamstwo kiedyś to ten balon kłam musiał pęknąć pękły latem osiemdziesiątego roku zaczęło się od podwyżki cen mięsa, która była przedstawiona przez władze jako uwaga rozszerzenie sprzedaży komercyjnej mięsa i jego przetworów do tego doszło jeszcze windowanie norm w przemyśle maszynowym co oznaczało de facto realny spadek zarobków robotników i nagle okazało się, że robotnicy odrzucili ten leni nów ski dogmat, że interesy robotników są wyrażane przez partię komunistyczną Otóż nie no rzeczywiście tak dodajmy, że ta podwyżka cen to niebyła taka podwyżka ceny, jaką dzisiaj znamy wchodzimy do sklepu z NAC paradoksalnie wtedy w ogóle nie było tej podwyżki, które pani redaktor wspomniała mianowicie od od końca lat siedemdziesiątych zaczęto stosować ochronę ukryte podwyżki cen polegało to na tym, że najkrócej sprawdzono np. tą samą kiełbasę pod nową nazwą to tylko pod nazwą, bo już droższa albo też upowszechniła się tzw. sprzedaż sklepach komercyjnych polegało to na tym, że bardzo często w tym samym sklepie wędliniarskich tej samej masarni po prostu 2 stoiska po lewej stronie miała pani możliwość kupienia po cenie oficjalnej, ale wykorzystam to te wędliny niebywały dość rzadko po prawej stronie po cenie komercyjnej znacznie łatwiej było kupić mniej oficjalnie było to uzasadnione są przejściowe trudności dostawać, którzy pierwsi zapłacą więcej ci, którzy mają więcej czasu nie stoją czekają jednak ta wędlina poniższej cenie wuja na miasto co się wydarzyło 1lipca 8 dziesiątego roku o podwyżkach, które państwo, bo jeszcze bardziej dziwaczne ale gdzie obok tych sklepów wędliniarskich czy obie zmiany jego przetworami masarni w normalnych tych komercyjnych jeszcze szczególny rodzaj sklepu będzie zielone sklepy bufety przyzakładowe od wielkich zakładach pracy tych właśnie taki jak stocznia z Gdańska jak stocznia jak imieniem Lenina Kraków jak Ursus tak, ale wielki w takich molochach tworzą tzw. bufety, które oficjalnie służyły za stołówki, ale przy okazji prowadzono tam sprzedaż żywności chodziło o to, żeby ci robotnicy mogli kupić prawda deficytowe towary najkrócej mówiąc nie stojących kolejka, choć było podtrzymywanie nastroju po prostu na po pewną kontrolą no i od 1lipca 8 dziesiątego roku podniesiono ceny właśnie mięsa jego przetworów i bufetach przyzakładowych zagrają oficjalnie do tej sceny płynie zmieniona inwestuje dla ogromnej części robotników rzeczywiście możliwość kupienia czegoś poza budżetami przy zakładowym stała się Dody bardzo niewielka w związku z tym dla nich to realna podwyżka oni się zaopatrywali uwzględnia ceny podniesiono to jak jak się wydaje było takim zdarzeniem, które zapoczątkowało falę strajków początkowo tylko płacowych, która przeszła przez Lubelszczyznę, bo to w lipcu 8 dziesiątego roku było pierwsze wielkie można powiedzieć takie centrum strajkowe w Polsce natomiast ta władza system poradziły lekcję z podwyżkami cen, ponieważ tam postulatów politycznych nie formułowano władze uznały, że uda się taką załatwić aż zaczął się ten strajk słynny strajk w stoczni gdańskiej imieniem Lenina, który w pierwszej fazie, bo ten strach też 2 fazy początkowo też mecze koncentrował się na postulatach płacowych podwyżek się czujemy taki postulat dotyczący przywrócenia do pracy Anny Walentynowicz, który można uznać za politycznych upamiętnienie ofiar grudnia 70 nie było jeszcze rozmowy o żadnych wolnych związkach zawodowych dopiero w drugiej fazie po 16 sierpnia, kiedy ten strajk może być aktywowany stał się znakiem solidarnościowym nie tylko stoczniowców, ale generalnie reprezentowanych w stoczni załóg trój miejskich zakładów tam się pojawia dysku 21 postulatów w tym najbardziej znanym postulatem nr 1, ale o utworzeniu niezależnych samorządnych związków zawodowych i od tego momentu rzeczywiście strajk staje się strajkiem politycznym partia ma z nim problem ogromny, bo rzeczywiście zgoda na niezależne związki jest doprowadzenie do wyłomu w systemie i podważa rzeczywiście to, o czym pani redaktor wspomniała, że rządzi Polska zjednoczona partia robotnicza i nagle ci robotnicy buntują się przeciwko tej partii obaj jak i związków zawodowych są oficjalne związki nagle ci robotnicy mówią, że te związki nie reprezentują interesów klasy Robotniczej to jest trzecie z punktu widzenia ideologii propagandą ogromny cios coś z tym czas zrobić ten najważniejszy strajk w najnowszej historii polskiej wybucha 14sierpnia ze stenogramów rozmów, jakie toczyli robotnicy z dyrekcją stoczni rzeczywiście wynika to, o czym pan profesor powiedział, że najpierw chodziło generalnie o to, żeby była podwyżka, która rekompensowała by wzrost cen taki fragment Lech Wałęsa naprawdę będziemy pracować, ale otworzyć furtkę dać ludziom ktoś wtrąca, ale co dać Wałęsa 2000 na oba krótka sprawa no i w KC PZPR radzono, żeby najpierw negocjować w razie fiaska dać 400450zł podwyżki osoby, żeby zrekompensować ten wzrost cen jest 16sierpnia to porozumienie komitetu strajkowego dyrekcją tak podwyżkę gwarancji bezpieczeństwa powstanie nowych związków zawodowych na terenie stoczni uczczenie pamięci poległych w grudniu 70 tego roku większość stoczniowców jest zadowolona z ulgą oczekuje zakończenia protestu no ale co się dzieje, że ten protest nie był ukończony za chwilę jest przez Wałęsę reaktywowane w momencie, w którym Wałęsa kończy ten strajk przedstawiciele innych strajkujących zakładów Trójmiasta znacznie mniejszych, którzy przybyli do 100 stoczni jako reprezentanci swoich komitetów strajkowych uświadamiają sobie, że lokomotywa się wyłącza, że stocznia Gdańska największy zakład w regionie kończy strajk nagle ich mniejsze zakłady zostaną po prostu na przysłowiowym lodzie wtedy jest reakcja słynna Henryki Krzywonos reprezentującą rozwiązań tramwajarzy Gdański, że na rzecz pluskwy w dni oto to znaczy jest jakby inne ona mówi, że po prostu strajki w innych zakładach się załamał, jeżeli stocznia przestanie strajkować i ceny zaczynają okrzyki kontynuuje ten strajk ma miejsce to słynna akcja 3 pań Aliny Pieńkowskiej Anny Walentynowicz Lech Ossowski, które biegną po prostu na bramy stoczniowej, żeby zatrzymywać wychodzących ze strajku robotników, żeby jednak dalej kontynuowali strajk oczywiście część ich słucha część nie słucha w tej pierwszej fazie reaktywowany strajk szesnastego się jest bardzo słaba ostatecznie większość tych, która ze sobą się przerwać ten swej 16sierpnia wraca na nowo do tego strajku za część tzw. strajk solidarnościowy, którym już nie chodzi tylko postulaty stoczniowców samych tylko postulaty wielu miejskich załóg zacznie się mozolne konstruowanie tych postulatów ostatecznie to jest przybiera formy 21 słynnych postulatów w tym najtrudniejszym pierwszym, czyli postulatem wolnych związków zawodowych, które dla władz najtrudniejszych to jest moment przełomowy, bo od tego momentu MKS Międzyzakładowy komitet strajkowy staje się dziś takim rzeczywistym centrum strajkowym Pomorza gdańskiego równolegle zaczyna się 2 dni później 18sierpnia strajk w Szczecinie tam też powstaje takie lokalne centrum dojmujące całe Pomorze zachodnie nagle władze mają problemy z rozszerzaniem się tego strajku to zresztą coś co będzie głównym głównym jak nadzieje władz przez wiele dni dlatego nie będzie postępu w tych rozmowach władze liczyły, że uda się jakoś tę falę stłamsić bez użycia siły uda się po prostu od dołu rozumieć ten strajk era realizują pewne cząstkowe postulaty stąd misja wicepremiera opieki to pierwszy z zapomnianych dzisiaj przedstawiciel władz PRL pamiętają wicepremiera Jagielskiego rozpocznie się, że porozumienie z Wałęsą tymczasem do Gdańska pierwszy jedzie inny wicepremier wicepremier Tadeusz Pyka, który nie jedzie do stoczni gdańskiej jego zaczyna objeżdżać inne strajkujące zakłady Trójmiasta mówiąc robotnikom tamże w stoczni gdańskiej strajk został opanowany przez siły antysocjalistyczne został sformułowany antypaństwowe postulaty należą tu przychodzi prawda otwartymi rękami się porozumieć w sprawie postulatów płacą, choć pomysł władz jest taki, żeby jak odciąć stoczniowego zaplecza tych mniejszych zakładów strajkujących w Trójmieście właśnie, zaspokajając ich żądania płacowe głównie w taki jest pomysł władz wypróbowany jak mówiłem wcześniej w lipcu na Lubelszczyźnie i etapu pytam po bezpieki po kilku dniach załamuje, bo okazuje się, że większość załóg nie jest skłonna przystać na jego postulaty tylko pewnych rozmowach, ale robotnicy się orientują, że Pyka po prostu uśmiech rozbić strajk stroje Solidarność strajkujących mu Panie Premierze, ale to się nie możemy godzić proszę iść do stoczni tam rozmawia tam jest nasza reprezentacja i po kilku dniach kajak nie myśli musi wrócić do Warszawy i Warszawa usług uświadamia się, że sprawa jest poważniejsza niż dotąd myślała o miejsce w sensie gorączkowe narady kierownictwa partii z Gierkiem na czele co zrobić ciągle nie ma jeszcze decyzji, żeby zaakceptować postulaty jeśli chodzi o postulat związków zawodowych oraz drugie nie ma też woli użycia siły Gierek boi się tej decyzji, bo pamięta jak doszedł do władzy 10 lat wcześniej, kiedy Gomułka zdecydował na użycie siły partia utrzymała przy władzy, ale Gomułka już nie Gierek nie chce powtórzyć błędu domu to zapytam pana profesora o ten pierwszy postulat, czyli wolne związki zawodowe właściwie hasło wolnych związków zawodowych rzuca jeszcze wcześniej w lutym 71008. roku Kazimierz Świtoń, ale mało to kto wtedy wierzy w taką możliwość nawet Jacek Kuroń uważa, że opozycyjne środowiska robotnicze są jeszcze za słabe i na pewno SB rozbije zalążki ruchu, a tutaj pierwszy punkt spośród tych 21 postulatów Lech Wałęsa mówił wtedy 17sierpnia tak chcemy wolnych niezależnych naprawdę samorządnych związków zawodowych walczymy przeciwko ustrojowi socjalistycznemu walczymy o nasze związki zawodowe to nam się należy tak samo jak nasze inne prawa, które usunęliśmy na liście naszych żądań nie chcemy naruszać zasad społecznej własności środków produkcji nasze zakłady uważam za własność narodu polskiego, ale żądamy, abyśmy byli prawdziwymi gospodarzami w zakładzie w kraju wiele razy nam obiecywano teraz postanowiliśmy żądać tego za pomocą strajków ja rozumiem, że władza najbardziej tak jak pan profesor powiedział obawiała się tego postulatu realizacji tego postulatu, bo obawiała się tego, że straci monopol pojawią się jakieś konkurencyjne ośrodki myśli władzy politycznej tak dokładnie tak by wcześniej te postulaty tak naprawdę odnowy związków zawodowych pojawiały się jeszcze w czasie protestów robotniczych 197070 pierwszym roku wtedy ekipa w ekipie Gierka udało się sprawę załatwić, przeprowadzając nowe wybory do władz związkowych niektórych przywódców robotniczych grudnia 733 stycznia 70 tego pierwszego roku wybrano do tych nowych władz związkowych, po czym jeden z nich zostali mówiąc kolokwialnie kupieni przez system przekupieni różnymi stanowiskami przywilejami, a inne dość szybko usunięto z tych władz związkowych naszą Regionalnego szczebla i tak naprawdę związki wróciły do tego stanu, w którym miało od początku rządów komunistycznych, aby udział takim pasem transmisyjnym partii do pracowników taką taką atrapą no i w związku z tym potem doświadczenia z początku lat siedemdziesiątych jak odrzucano cały spór z wicepremierem Jagielskim Jagielski cały czas było sprzedać strajkujący zrobił odnowę związkach zawodowych, które istnieją istniała wtedy też naczelna rada związków zawodowych była taka monopolistyczną centrala związkowa, która skupiała wszystkie związki zawodowe branżowe, które działały cały czas Jagielski w kolejnym Barcikowski próbował drugi wicepremierów jest kierowany tym razem rozmowy z MKS szczeciński prowadzi przekonać robotników właśnie tt ten cel ZO da odnowić, a tutaj stały staną naprzeciwko bardzo ostry opór strajkujących mówili już dawno szukano już żadne z nas nie przekonują żadne odnowione związki żadne nowe wybory chcę po prostu całkowicie nowej struktury NATO rzeczywiście partia się tego panicznie obawiała bo, choć o kontrolę nad gospodarką tysięczną później potwierdziło w ciągu 16 miesięcy trwania Solidarności, choć Solidarność formułowała takich wprost ostrych politycznych postulatów typu wolne wybory do Sejmu czy czy wystąpienie z układu Warszawskiego to przez fakt, że właśnie zaczął kwestionować sposób w jaki PZPR rządziła gospodarką podważa fundament władzy prawdą co było fundamentem władzy nie tylko kontrolowała służby bezpieczeństwa armie optykę za granicą, ale także rzeką kontrolowała się całą gospodarkę przez system nomenklatury bez obsadzania stanowisk dyrektorów państwowych przedsiębiorstw się gospodarka była miażdżąca dziwi na poziomie 90 kilku procent w rękach państwa obsadzała stanowiska dyrektorów prezesów kierowników tutaj Solidarność zacznie to podważyć dlatego zanim to nastąpiło władze już tak tego obawiały się one jeszcze wtedy w sierpniu w najczarniejszych snach nie przypuszczał, że w ogóle efektem tej fali strajków nawet włącznie popisywały się do porozumienia wyrażono zgodę będzie jednolity ogólnopolski związek zawodowy i Edward Gierek, kiedy ostatecznie pod koniec sierpnia zdecydowałoby rozszerzania się tych strajku, zwłaszcza na Śląsk dolny górny, bo to taki moment decydujący, kiedy się zorientował, że to nie wygaśnie tylko się rozszerza jak powiedział trzeba wybrać mniejsze zło taka jego słynne wypowiedź później będzie mniejszego zła go za gen. Jaruzelski po latach zostanie wojen tak naprawdę z dokumentów wynika, że po pierwsze, przywódców PZPR użytego w sierpniu 8 dziesiątego roku Edward Gierek my też mniejsze zło podpisanie porozumień następującymi mniejsze zło od no właśnie ewentualnego użycia siły rozlewu krwi, ale Gierek są oczywiście nie wyobrażam, że za chwilę za parę naście tygodni powstanie ogólnopolski związek zawodowy, który skupia ponad 9 000 000 członków, gdyby to ustanie wyobrazić, kto wie, czego opóźniłoby silniejszy nawet wtedy władze zakładały, kiedy podpisywano porozumienia najpierw 30sierpnia w Szczecinie, a później 31sierpnia w Gdańsku ze powstaną lokalne związki działające tylko w tych zakładach, które były reprezentowane w tych komitetach strajkowych, żeby jakiś związek na Pomorzu gdańskim, jaki związek na Pomorzu szczecińskim później na Górnym Śląsku dochodzi do porozumienia w Jastrzębiu-Zdroju to trzecie słabiej znane mniej przypominały 3września z górnikami i na tym koniec nie będzie już tych związków gdzieś tam większości w istocie rzeczy zakładów państwowych, które nie strajkowały w sierpniu 80 tego roku to się zaczął bardzo konflikt z rodzącą się Solidarność tak się nie, nazywając rzecz mówił pan prof. Edward Gierek nie był zwolennikiem rozwiązań siłowych doskonale pamięta grudzień roku sześćdziesiątego upadek Gomułki i to jak sam doszedł na politycznym trupie Gomułki do władzy, ale chciałbym zapytać co działo się w łonie samej władzy 24sierpnia obraduje czwarte plenum KC PZPR Stanisław Kania ocenia podczas tego planu, że w Gdańsku Gdyni strajkuje około 130 000 osób ze 140 zakładów w Szczecinie 60 000 osób Edward Gierek nadal na tym planu opowiada się za pokojowe rozwiązanie konfliktu ze stanowiska premiera zostaje odwołany Edward Babiuch w jego miejsce zajmuje Józef Pińkowski, ale na tym samym planu pod presją Kremla powołano specjalny sztab, który miał przygotować siłowe rozwiązanie protestów robotniczych wiemy też 29sierpnia obradowało biuro polityczne KC PZPR wtedy Władysław Kruczek przewodniczący centralnej komisji kontroli partyjnej PZPR postuluje jasno trzeba się zastanowić nad ogłoszeniem stanu wyjątkowego trzeba zacząć bronić władze tak rzeczywiście Tuska czy pani powiedziała to prawda we władzach oczywiście rozważano użycie siły był tzw. sztab operacji lato 80 powołany właśnie w końcu sierpnia w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i tam przygotowywano na jego czele stał gen. Krzysztof Polski wiceminister spraw wewnętrznych tam przygotowaną operację desantu zdobycia stoczni od strony morza natomiast jak sam Kania na jednym z posiedzeń co z tego, że zdobędziemy stocznia jeszcze import stocznia musi dalej pracować na nie za nie zmusi tysięcy ludzi do pracy tymczasem strajk z każdym dniem się rozszerzał przyłączą się kolejne zakłady z każdym dniem właśnie ta wersja siłą była coraz bardziej ryzykowna, bo jak z kolei gen. Jaruzelski nie ma nic gorszego dla władzy wprowadzanie rygorów, których władza nie jest wyegzekwować to właśnie powiedział w odpowiedzi Kruczkowski temu, którego pani zacytowała, które reprezentują takie otwartą głowę skrzydło PZPR Jaruzelski po prostu uważam, że armia i służba bezpieczeństwa nie ma wystarczających sił środków spacyfikować w końcu sierpnia ten ogrom pro, który z każdym dniem rozszerzał to zresztą by pokazuje różnicę między sytuacją z lat 80 tego roku z grudnia 80 tego pierwszego Jaruzelski wtedy też wprowadzenie stanu wojennego miał wątpliwości ale, żeby uświadomić jak niewielka skala oporu przeciwko stanowi wojennemu w stosunku do tego, o czym pani, o czym mówimy tutaj się 80 to powiem, że przeciwko stanowi wojennemu ostatecznie doszło do strajku około 200 zakładach na terenie całej Polski, a więc znacznie mniej niż strajkowało w sierpniu 80 tego roku na samym Pomorzu Gdańsk to pokazuje najkrócej mówiąc jak w sierpniu 8 dziesiątego roku 14 buntu silny jak zarazem był słaby po 16 miesiąc, więc by z tego punktu widzenia po prostu dla władz użycie siły było olbrzymim ryzykiem stąd owe mniejsze zło, na które zdecydowano sam Gierek sam Gierek wielu właśnie że, podpisując porozumienie, usuwając niektórych ludzi takich jak właśnie lewica jak premier bawił urządzi w UB on bierze wolę Kozłów ofiarnych między nimi do innych takich osób wtedy odwołano pod koniec sierpnia był wszechwładny dotąd prezes Radiokomitetu, więc państwowego Radia telewizji Maciej Szczepański poza nim jeszcze kilku innych odwołano ogiery liczy, że to zaspokoi tych żądnych władzy Kurdów w osobie właśnie Stanisława Kani czy z drugiej strony Stefana Olszowskiego, który też wtedy przybył bogów zesłany przez Gierka w roli ambasadora do Berlina wschodniego niemieckiej Republiki demokrację i wszyscy przybyli tak naprawdę walczyć o władzę po Gierku 1 ciągle wierzy, że się utrzyma, kto wie czy by się nie utrzymał, gdyby nieco dłużej, bo zapewne jego los przesądzony ale gdyby nie stan zdrowia oczywiście Gierek posłem olbrzymiego stresu zacząć kłopoty z sercem na początku września wylądował w szpitalu wtedy towarzysze zatem pozbawili stanowiska pierwszego sekretarza, którym został Stanisław Kania mówi pan mniejsze zło tak rozumował władza chciałabym jeszcze zapytać, bo mówi pan panie profesorze, że władza oczywiście nie spodziewała się tego, jakie skutki będą niosły ze sobą porozumienia sierpniowe i czym będzie Solidarność, który jeszcze nie było Karol Modzelewski na kilka dni przed podpisaniem porozumienia gdańskiego spotkał na warszawskiej ulicy Mieczysława Rakowskiego, który był wtedy redaktorem naczelnym polityki i przez chwilę panowie rozmawiali na temat wydarzeń w kraju i Rakowski miał wówczas do Modzelewskiego powiedzieć tak próbuje tłumaczyć towarzyszom z kierownictwa, że w tej sytuacji trzeba podpisać pokój brzeski, ale wątpię czy się zdecydowali i potem Modzelewski dodał oczywiście do tej rozmowy swój komentarz, pisząc tak pokój brzeski był 1 ze słów kluczy wprowadzonych do masowego obiegu przez krótki kurs wszak związkowej komunistycznej partii bolszewików oznaczał dosłownie w przenośni wymuszony przez niekorzystną sytuację, a więc uzasadniony odwrót z terenu, którego nie dało się utrzymać, ale który po zmianie sił należy bezwzględnie odzyskać czy to było faktycznie także władza robiła krok do tyłu z nadzieją, że albo nic z tych porozumień nie wyniknie albo już z takim myśleniem, że my pewnych postulatów nie dochowa mamy, a potem wrócimy na utracone pozycja dokładnie tak się to wyobrażoną ale zanim jeszcze odpowiem szerzej na pani pytanie chcę być tym pokoju brzeskim, bo część naszych słuchaczy może być niejasne, dlaczego to było ważne dla partii bolszewickiej od dołu taki krytyczny moment tuż po przewrocie bolszewickim w Rosji jak wiadomo w momencie, kiedy bolszewicy przejęli siedemnastym roku w listopadzie władze w Piotrogrodzie Rosja była w pierwszej wojnie światowej po stronie Jan Kanty i ogromny Niemiec czy ogromny teren Rosji były zajęte przez wojska niemieckie bolszewicy, żeby utrzymać się przy władzy, żeby walczyć z rosnącym z każdym dniem opory przeciwko dyktaturze potrzebowali pokoju zabaw separatystyczny pokój z Niemcami właśnie w Brześciu nie, dlatego że się ten pokój podobno tylko o to, żeby zyskać na czasie już nie chodzą dalej historie co jest później działo spokój wszystkim się symbole właśnie tu wymuszonego pokoju, żeby zyskać, chociaż raz wracamy do roku osiemdziesiątego co to znaczy Otóż będzie władze po pierwsze, jak mówiłem wcześniej nie wyobrażały na popisy porozumienia pierwsze 3, że to będzie 1 ogólnopolski związek zawodowy, że zakładano, że to będzie tylko związek zawodowy, który będzie działał związki zawodowe raczej liczbie mnogiej działające tylko w tych zakładach, które strajkowały tutaj po raz 50 czwartym zapomniany dzisiaj kompletnie porozumieniu społecznym, które pani na początku naszej rozmowy zmieniła katowickim 11września Otóż, kiedy w innych zakładach pracy, które nie strajkowały się wzorowano się na początku września, że dyrekcja się nie zgadzają na tworzenie żadnych nowych związków mówiąc o złocie nastąpi porozumienie obowiązuje bowiem strajkowali Szcze nie mieliście reprezentacji w żadnym komitecie strajkowym w Gdańsku w Jastrzębiu czy w Szczecinie także tu żadnych związków nowych nie będzie to wtedy zaczęły się kolejny strajk i i była największym zakładem z tej czy może być kolejnej fali strajkowej z początku września była Huta Katowice wówczas sztandarowe przedsięwzięcie problem gospodarki lat siedemdziesiątych ukochane dziecko Edwarda Gierka i to właśnie w tym, że w Hucie Katowice 11września podpisano w czwartek porozumienie dopiero w tym czwartym porozumieniu władze się zgodziły NATO, że nowe związki jeszcze nienazwane mogą być związkami, które działają w całej polskich społecznych zakładach pracy czy wtedy już nie trzeba było strajkować, żeby taką strukturę związkową zacząć tworzyć i to kolejny etap dla władz jak ustępstwo nastąpiło to co dla was było najgorszym ciosem, ale się to się wydarzyło dopiero 17września, aby zwrócić uwagę 3 tygodnie po podpisaniu porozumień sierpniowych od 17września w Gdańsku w hotelu morskim zebrali się przedstawiciele tych komitetów strajkowych z całej Polski zaczęli dyskutować jakość ma ten ma umowę w wyglądać realizacja postulatu nr 1 i po wielogodzinnej dyskusji zdołano przekonać Wałęsy działaczy WZZ tych przed sierpniowym z Gdańska jednak otworzyć 1 ogólnopolski związek, bo musi o tym często zapomina Wałęsa różne najmniej chętnie o tym chcę pamiętać on początkowo był przeciwny tworzeniu 1 ogólnopolskiego związku zawodowego dlaczego, bo tak grupka działaczy WZZ ów, którzy tworzyli te wolne związki zawodowe jeszcze przed sierpniem 80 tego roku była grupa kilkudziesięciu osobowych ludzi z Trójmiasta uczy się panicznie bali osaczenia przez to ogromną masę ludzi bali się wszystko penetracja agenturalnych bali się tej masy ludzi, która przyjechała do Gdańska mówią też są związki państwa bał się po prostu on wielu działaczy tych gdańskich ZZ utoną w tej umowy tej masie, która tak wezbrała nagle dopiero kiedy Wałęsę przekonano rząd będzie na pewno liderem tego nowego związku wyrażono zgodę zgodnie z propozycją Karola Modzelewskiego nazwano to niezależnym samorządnym związkiem zawodowym Solidarność właśnie dopiero od 17września zaczyna się tworzenie ogólnopolskiego związku zawodowego, ale co dalej dla władz jeszcze nie jest problem władze ciągle, więc jest to problem, ale nie tak wielki władze ciągle nie wierzą w to, że pan się zapisze się tak wielu ludzi PZPR pierwszej fali wierzy w torze uda się to od opanować środka i to bynajmniej nie z pomocą agentury SB go z PZPR i to jest kolejna tajemnica, której tajemnica, że o, których często zapomina w pierwszych tygodniach po strajkach sierpniowych komitety PZPR apelują do członków PZPR przystępowali do Solidarność, zwłaszcza chodzi o szeregowych członków nie roślinie dyrektorów zakładów tych z nomenklatury, ale tzw. szeregowych członków PZPR około 1 000 000 członków PZPR zapisuje się do Solidarności i Thomas wielka nadzieja władz tej pierwszej fazie, jakby istnienia tego związku mógł się uda opanować właśnie przez fakt jak związek liczby 2 000 000 co drugi człowiek Solidarności członkiem PZPR to właściwie można by myśleć o kontrolowaniu tej struktury okazało się, że jednak za mało jest członków PZPR, żeby opanować ten ponad 5 milionowy ruch na rzecz, że wielu z tych członków PZPR ukazały się bardzo szybko bardziej lojalnych wysokości niż wobec PZPR symbolem jest Bogdan Lis jeden z sygnatariuszy porozumień gdańskich właśnie który, który był członkiem PZPR w momencie strajków sierpniowych na później stał się jedną z najważniejszych działaczy Solidarności tak w przypadku było więcej, a jak panie profesorze doszło do takiego przełomu w myśleniu o strajkujących, bo po mamy te podwyżki, o których mówiliśmy dość specyficzne Witkacy kiedyś mówił, że rewolucja jest potrzebą brzucha, że te sprawy bytowe są najważniejsze i oka to jest ten punkt wyjścia, ale bardzo szybko okazuje się, że prócz bazy ważniejsza jest jednak nadbudować kwestie wolnościowe chociażby właśnie samorządne niezależne związki zawodowe jak patrzymy na te postulaty tych 21 postulatów sierpniowych to te ekonomiczne zaczynają dopiero od pkt 7 wynagrodzenie za okres strajku podwyżka pensji wzrost płac automatycznie do wzrostu cen pełne zaopatrzenie rynku wewnętrznego zniesienie cen komercyjnych, o których pan profesor opowiadał no jak to się dzieje, że ludzie najpierw walczą o byt apotem nagle zaczynają walczyć o wolność i będzie daczy po pierwsze jednak sama pani zauważyła, że większość dwudziestym postulatów to są postulaty ekonomiczne, więc to nie jest tak, że nagle zapomniano natomiast te pierwsze 7 postulatów to są postulaty, które tak naprawdę mają stworzyć gwarancje dlatego, żeby te pozostałe były zrealizowane uczą miały służyć ten postulat nr 1 wolne związki zawodowe właśnie w egzekwowaniu od władz tego, żeby te pozostałe postulaty były spełnione także, że taki postulat post podać prawdziwe informacje o sytuacji gospodarczej kraju, więc tutaj oczywiście to się wiązało z kompletną niewiarę w propagandę sukcesu to bajka o dziesiątej potędze przemysłowej poświata którą, której papierka lansowała jestem postulaty, które tam albo msza święta prawda rat już to oczywiście był element wolnościowy natomiast proszę uwagę tam nie ma postulatów takich stricte politycznych dotyczących ustroju tego się wystrzegać, bo to było to co później prof. Staniszkis nazwała samą ograniczającą się rewolucją od początku w tym roku panowało przekonanie, że Polska jest zależna od związku sowieckiego nad polską wisi groźba sowieckiej interwencji w związku z tym czasie samo ograniczać no ale z drugiej strony uznawano, iż to się toczy spór także między komitecie strajkowym także z doradcami Tadeusz Mazowiecki Bronisław Geremek byli początkowo bardzo sceptyczni wobec realność postulatu nr 1 uważali zbyt radykalny w oni rat początkowo próbowali nakłonić strajkujących do no właśnie takiej formy bardziej zaawansowane, ale reorganizacji odnowy istniejących związków zawodowych dopiero kiedy się zorientowali, że radykalizm strajkujących jest znacznie bardziej daleko idący, że niektórzy z nich w ogóle mówią o wolnych wyborach do Sejmu to uznać ten postulat dotyczący związków zawodowych na tle realistyczny i wynikające z głębokiego przekonania strajkując w czasie go trzymać, czego poprzeć i to i to zaważyło natomiast czas zdawać sprawę, że te postulaty są wypadkową jak można 52 nastawy takiego nastawienia hurraoptymistyczne jego części strajkujących, że my damy radę pokonamy i nie pojawi się samoograniczenia i tej części, która miała w pamięci grudzień 7971006. roku, która uważała, że ta władza może w każdej chwili uderzyć, że nie można za daleko w związku z tym trzeba pamiętać o tym że, że te postulaty nieekonomiczne przychodził z ogromnym trudem wpisywanie do do tej do tej listy postulatów po bo to było obciążone ogromnym ryzykiem cały czas trwał ten spór rząd będzie później przez kolejne miesiące legalnej działalności Solidarności ten spór będzie nieustannie wracał na ile można pozwolić żądania o wobec władz na ile nie należy tego robić nie prowokować interwencji układu warszawskiej jak chowanie profesorze roznosi się po kraju wieść o tym co dzieję się w Gdańsku, jakie są nastroje społeczne Teresa Hulboj jedna z uczestniczek strajku wspominała po latach także tą widoczną w tamtym czasie była wielka naprawdę wielka Solidarność między ludźmi w związku ze strajkami kursującą komunikację miał miejsce liczne trudności dalej Teresa Hulboj mówi, że nikt nie wyrzekał nie miał pretensji z tego powodu i kontynuuje poza tym ludzie Stali na tych przystankach rozmawiali uśmiechali się do siebie komentowali w jaki sposób sytuację, ale nikt nie miał pretensji o to, że komunikacja kursuje oczywiście w samym Trójmieście tak naprawdę wszyscy bardzo szybko dowiedzieli się o tym, że strajkuje stocznia inne zakłady poszło rzeczy ta informacja była przekazywana przez przez rodziny pracowników, którzy nie wredni wracali do domu natomiast z czapy jasno, że Trójmiasto zostało odcięte chodzi o telefony, które właściwie funkcjonowali tylko korespondenci zagranicznych Gierek był taki rozdarty z 1 strony zablokował łączność telefoniczną z drugiej strony dopuścił zagranicznych korespondentów i to właśnie europejskich relacje i relacji oczywiście nie nadają się w języku polskim zachodnich rozgłośni na czele z wolną Europą to główne źródło informacji dla dla Polaków poza miastami objętymi ruchem strajkowym, a więc w Krakowie Gdańsku Krakowie 333 czy Warszawie czy Lublinie czy Rzeszowie wiadomość o tym co się dzieje w Gdańsku właśnie przez Monachium głównie właśnie liczba Radia wolna Europa czy przez BBC nadające w języku polskim przez głos Ameryki nadający Stanów zjednoczonych to było główne źródło informacji się drugim źródłem była była ładu były wydawnictwa drugiego obiegu, bo już opozycja przed sierpniową była na tyle dobrze zorganizowana, że była w stanie kolportować też regularnie różnego rodzaju wydawnictwa w tych największych miastach i stamtąd właśnie Polacy czerpali czerpali informacje, ale pamiętajmy też, że tutaj wiele oddolnych inicjatyw dodatkach jedną z takich ciekawostek, która ostatecznie jak się wydaje pewne wrażenie na górnikach zrobiła były napisy na pustych węglarki, które wracały z Wybrzeża węgiel jechał jak wiadomo z Górnego Śląska na Wybrzeże, gdzie ładowano go na statki, o czym wracały puste węglarki na Górny Śląsk na wielu w tych wagonach wypisywano hasła, kiedy zaczniecie strajkować Gdańsk stoi tak dalej, jakie wyzwania do protestów stoi w tej formie władzę nad tym nie panowały takie takie przekazy można być mobilizujące właśnie górników i mieszkańców Górnego Śląska zresztą trafiały także tutaj można powiedzieć, że było bardzo wiele źródeł informacji i właśnie od pewnego momentu władze oficjalnie też mówiły tylko jak ognia używano unikano słowa strajk było to słynne sformułowanie przerwy w pracy jest za nim doszło do porozumień sierpniowych wystąpieniami telewizyjnymi wystąpił i premier ba jeszcze przed swoją dymisją później Edward Gierek i oni właśnie próbowali w jaki sposób przekonać ludzi do tego, żeby wrócili do pracy tylko, że te przemówienia właśnie były kompletnie bezskuteczne wobec strajkujących na pewno dawał do myślenia ludziom poza tymi ośrodkami strajków już coś bardzo poważnego dzieje skoro najpierw premier bawi, bo nie sam Edward Gierek przemawia do nich apeluje właśnie o o zaprzestanie prawda przerw w pracy i przekonuje, że jesteśmy na prostej drodze środowisk kryzysu i wreszcie kościół prawda trzeba widzieć jasno też władze bardzo zabiegały prymasa Stefana Wyszyńskiego, żeby wystąpił w jakimś uspokajającym apelem prymas wygłosił słynne przemówienie źle odebrane przez strajkujących na Jasnej górze powtarzany przez władze zresztą ocenzurowanej wersji miast prymas Wyszyński obawiał się interwencji sowieckiej głową w jaki sposób przemówić strajkujących do rozsądku, jakby nawoływał nie tylko do przerwania strajku co do miarkowania postulat w tygodniku wprost nie powiedział de facto jak się wydaje prymas Wyszyński nie wierzył w to, że władza się zgodzą na postulat nr 1 stąd jego przemówienie, o którym mówiłem, że zostało tak źle odebrane przez strajkujących, ale okazało się, że prymas się pomylił, że władze jednak ustąpiły później kościół stał się można powiedzieć bardzo ważnym wsparciem dla rodzących się Solidarność od wielu lat mówimy o tym, że sierpień roku osiemdziesiątego to było doświadczenie pokoleniowe informacyjne czy to co się wydarzyło w ciągu kilkunastu dni panie profesorze to przyniosło także nieodwracalne zmiany w myśleniu ludzi zaczynały się nowe czasy mam taki rok fragment księdza Tischnera etyka Solidarności w nowym człowiek nie ma już tej gliny, z której kiedyś lepiła się niewolnika wasala siłę roboczą człowiek nie może choćby chciał wejść starą formę ma już inne kości czy zaczynały się po 31sierpnia nowe czasy w historii PRL-u zdecydowanie tak, dlatego że trzeba pamiętać, że w tej przed sierpniowej opozycji działało tak naprawdę około 1000 kilkuset ludzi w skali całej Polski to była naprawdę kropla w strajkach sierpniowych wzięło udział kilkaset tysięcy ludzi oni przekroczyli takim taką barierę strachu jest to co dzisiaj widzimy na Białorusi to znaczy to jest moment, który ludzie przestają się bać wychodzą na ulice zaczynają w tym wypadku biodra o Polsce strajkować nie wychodzili na ulice wtedy to była prac słusznie, bo pamiętali doświadczenia roku 7 dziesiątego 71006. ale tak człowiek na wzięcie udziału w strajku okupacyjnym było aktem odwagi trzeba by się przełamał był po prostu innym człowiekiem to promieniowały na kolejną osobę nawet jedno członków rodziny znajomych przyjaciół uczestnicy strajków nagle zaczęli oddziaływać na swoje otoczenie, a ponieważ robili to na tyle skutecznie ten przykład na tle porywający Solidarności znalazły się ponad 9 000 000 ludzi można będzie no cóż z tego skoro później stan wojenny Solidarność została uchwalona, ale okazało się jak mówił gen. Jaruzelski bezpośrednio po wprowadzeniu stanu wojennego tego świadom wygraliśmy pierwszą bitwę, ale wojna przed nami spustoszenia, jakie Solidarność była świadomość Polaków będzie trzeba odwoływać 10 dla dosłowny cytat wypowiedzi Jaruzelskiego z pierwszych dni po wprowadzeniu stanu 1 posiedzenia biura politycznego okazało się, że tych stworzeń już udało od wojować, choć władze stanem wojennym na kilka lat przedłużyły swoje rządy to stan świadomości społecznej już nieodwracalnie zmienionym już nigdy władzom udało się uzyskać taki poziom akceptacji dla swoich rządów jak i usług epoki gierkowskiej z tego punktu widzenia ten sierpień roku osiemdziesiątego takim przełomem jest rzeczywiście zwrotem psychologiczną goście nie pierwszy po jakimś stopniu, którzy tego przełomu też upatrują w przebiegu pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II w czerwcu 70 tego dziewiątego roku, ale są kolejne jak można powiedzieć cegły tego samego muru, który przebudował świadomość milionów Polaków sprawił, że właśnie Stali odporna indoktrynację ze strony władz to Łatka duchowa de legitymizacja rządów komunistycznych tutaj jak były kolejne etapy pielgrzymki papieża właśnie przez strajki sierpniowe aż po 16 miesięcy tzw. karnawał, czyli rewolucji Solidarności, gdzie dzieci, które się nie zaangażowali strajki sierpniowe mieli okazję zaangażować innej formie już kolejne protesty na przestrzeni tych 16 miesięcy, bo tak rzeczywiście okres niezwykle burzliwe, który bardzo wiele siedział to jeszcze 1 wątek tym razem socjologiczne, bo wszyscy znamy aktualną zresztą chyba także dzisiaj na diagnozę Stefana Nowaka roku 70 tego dziewiątego, który przekonywał, że Polak utożsamia się z rodziną i narodem, a pomiędzy rodziną narodem jest próżnia socjologiczna czy to nie było także w roku osiemdziesiątym pojawiła się kolejna wspólna przestrzeń dla Polaków, czyli zakłady pracy, że procedowanie sporo racji, chociaż jest pytanie jak była traktowana Solidarność już mam wrażenie, że robią wtedy takie badania dzisiaj jak dla ich szczęściu nie zdefiniowali tego oficjalnie jako związek zawodowy natomiast bardzo wielu nawet więcej niż jako związek zawodowy traktowała Solidarność, jaką ruch społeczny jednak jak najmniej jako partię polityczną pytam pana konkretnej sprawy będą to była ta odpowiedź, którą najmniej badanych wybierało działaczy członków Solidarności, że damy z partią począł naj największe 1 przed odsetkami prawo się będzie ruchu społecznego i teraz właśnie ruchu społecznego na rzecz, czego dzisiaj chętnie mówimy, że to ruch niepodległościowy natomiast prawda jest taka, że o takiej pełnej niepodległości mówił bardzo niewielu wtedy zdawało sobie sprawę z realiów geopolitycznych raczej mówiono odnowią ustroju socjalistycznego jego demokratyzacji o racjonalizacji gospodarki zrozumiał, iż taki ruch nie rewolucyjny co wymuszający ewolucję systemu realnego socjalizmu w kierunku właśnie taki bardziej przyjaznym dla Polaków dla obywateli co się okazało nierealne, ale to dlatego w ciągu 16 miesięcy też bardzo wielu osób przeszło ewolucję od właśnie takiej wiary w to, że ten usłyszy to naprawić do utraty wiary to stan wojenny dla wielu taki przełom moment przełomowy moment, kiedy stracił już definitywnie wiarę w możliwości zreformowania ustroju realnego socjalizmu uznali po prostu trzeba walczyć jego całkowite obalenie chciałbym to parę lat poczekać natomiast rzeczywiście rodzi się taka wspólnota zgadzam się z Oskarem Nowakiem no właśnie, że jest coś takiego wspólnota naszego zakładu, ale też wspólnota naszej branży interesu całego tego wielkiego ruchu, bo wiesz co cechą Solidarności jak kiedyś ładnie działaczy pytał o to, że interes, że Solidarność to pierwsza była takim pięknym ruchem również pielęgniarki nie mógł wywalczyć podwyżki to w interesie pielęgniarek strajkowali górnicy to była prawda was do momentu, w którym rzeczywiście bardzo wielu ludzi poświęcało się dla dobra innych to jest coś dzisiaj wydaje się zupełnie trudne do zrozumienia i zwłaszcza wielu młodszym Polakom wydaje się to strasznie naiwne idealistyczne, ale tak właśnie był tak było ja do dziś pamięta takie swoje wspomnienie jako młody człowiek, chociaż byłem wtedy nastolatkiem okresie właśnie rewolucji solidarnościowej trafiłem gdzieś na stacji kolejowej do długiej kolejki do drugiej kolejki została po prostu za biletami no jak będą w takich kolejkach nastroje są najlepsi ludzie są zdenerwowani lubi kolejek i nagle w długiej kolejce pojawia się przed tą kolejką pojawia się 3 młodych mężczyzn mówią Słuchajcie musimy kupić bilety bez kolejki pojedziemy do Lecha do Gdańska i tłum bez słowa sprawdzania co im prawdę czy nie uśmiechnięty odsuwa się ci 3 ludzie kupują bilety to jak byśmy chcieli ustąpili kobiecie ciąży po prostu to było coś niesamowitego taki symbol właśnie tych bezinteresowności, która przybierała wtedy bardzo różne formy właśnie się wszystko skończyło niestety po kilkunastu miesiącach stanu wojny pewnie tak by się skończyło bez stanu wojennego, bo taki stan poziom takiej euforii sympatii wzajemnej nie może trwać w nieskończoność no ale rzeczywiście to się cierpień te pierwsze miesiące po sierpniu, zanim Polacy zaczęli męczyć tą rewolucją było dzisiaj takim atakom epoką euforii i poziom taki wzajemnej sympatii szukania szukania jaśniejszej strony naszych to na koniec panie profesorze jeszcze ten schyłek epoki gierkowskiej samego Edwarda Gierka wspominał pan już o tym w naszej rozmowie, że 5września Gierek trafia do kliniki w Aninie z podejrzeniem zawału serca następnego dnia zbiera się szósta planu PZPR i formalnie decyduje o odebraniu mówiło mu władzy pierwszym sekretarzem KC PZPR zostaje Stanisław Kania oczywiście to nie jest ten czas, kiedy odchodziło się traciło się władzy jednocześnie traciło się głowę ale, a oczywiście były zupełnie inny inna epoka, ale też Gierka dość źle potraktowano w grudniu został usunięty z komitetu centralnego potem w maju osiemdziesiątego pierwszego roku staje przed komisją Grabskiego chodzi o nadużycia związane z wykorzystaniem pożyczek zagranicznych potem są zupełnie został usunięty z partii wreszcie w stanie wojennym został internowany no tak rzeczywiście Gierek został bardzo surowo karane chodzi o napędzie Gomułka też siedział w stalinowskim więzieniu, ale prawda jest taka, że wielka potraktowano jeszcze brutalni czasy były inne wojnach tt internowanie zresztą nie samego Gierka internowanych te dowody premiera Jaroszewicza Babiucha i cały szereg innych osób ich ekipy gierkowskiej no cóż tu zadziałał mechanizm kozła ofiarnego partia potrzebowała winnego błędów, bo rzeczywiście Gierek ponosił odpowiedzialność za błędy nie kopie polityka gospodarcza w latach siedemdziesiątych no nie była polityką rozważną, ale też prawo zakaże, więc Gierka ekonom nie była zbyt duża to Górnik po szkole partyjnej w związku z tym on robi to co doradcy radzili, więc można dyskutować nie zapłacił zbyt wysokiej ceny, ale z drugiej strony można powiedzieć później miał satysfakcji moment satysfakcji w roku 90, kiedy jego wywiad rzeka z nim spore sprzedał się przerwana dekada 1 000 000 egzemplarzy i Gierek właśnie tak naprawdę jego pogrzeb w roku 2000 zamierza jako manifestacje sympatii dla niego tymczasem gen. Jaruzelski musiał przez długie lata, gdy stawać przed sądami wprawdzie wywinął się moim zdaniem mocne pełnej odpowiedzialności za stan wojenny, niemniej jednak niewątpliwie Gierek długofalowo można powiedzieć wyszedł nad znacznie lepiej od od Jaruzelskiego natomiast jeśli chodzi o samą epokę Gierka to oczywiście ona ma jest trudno jednoznacznie negatywnej oceny, bo to była też pokaz szerszego otwarcia Polski na zachód to była niewątpliwie epoka, w której opozycja, choć nękano to już nie posuwamy się poza wyjątkami do tych najbardziej brutalnych metod, czyli mordowania przeciwników politycznych także to można powiedzieć była epoka, w której Polska się bardzo zmieniła i można będzie także dlatego później było znacznie trudniej odwrócić te zmiany świadomości społecznej, bo rzeczywiście Gierek otworzył tu pewne możliwości, które okazały się nieodwracalne prof. Antoni Dudek politolog historyk UKSW bardzo dziękuję panie profesorze spod dziękuję bardzo, państwa zapraszam na informację do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA