REKLAMA

Polski mesjanizm, którego nienawidziła Janion. Czy da się go jednak porzucić?

Wieczorem
Data emisji:
2020-09-02 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
55:39 min.
Udostępnij:

23 sierpnia zmarła wybitna historyczka literatury, krytyczka literacka, wielka znawczyni polskiego i europejskiego romantyzmu, profesor Instytutu Badań Literackich. Wieczorem... wspominając prof. Janion, rozmawiamy o tym, jak wybitna badaczka go rozumiała, jak rozumiemy go my, jak kształtuje naszą współczesnością Rozwiń »
i jaką rolę może odegrać w przyszłości. "Żeby dziś szerzyć mesjanizm, trzeba albo traktować Polskę jako wybrankę Boga spośród narodów świata, obdarzoną szczególną misją, albo utrzymywać, że Polska nadal jest w niewoli. Albo jedno i drugie" - mówiła Janion w książce "Niedobre dziecię". Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Agnieszka Lichnerowicz dziś wieczorem zapraszam państwa na morze nie tyle wspomnienie o prof. Marii Janion tylko w związku ze śmiercią też oddający jej pamięć, chcąc ją przypomnieć chciałabym byśmy się rozmawiali o mesjanizm je mesjanizm romantyzm zjawiska to było jedne z głównych którymi ona się przez dekady zajmowała była autorką książek około 2 ponad 20 książek, ale te, które szczególnie ważne są pewni w kontekście naszej rozmowy to gorączka romantyczna czy Rozwiń » niesamowita słowiańszczyzna pani prof. Maria Janion wybitna historyczka literatury idei zmarła w wieku 93 lat zmarła w Warszawie, ale jak mówię to audycja nie będzie wspomnieniem pani profesor będzie raczej wyrazem pamięci o niej jest i tak jak w radiu to umiemy zrobić to rozmowa będzie właśnie tym wyrazem pamięci będziemy rozmawiać o mesjanizm miałem dlatego też państwa gościem jest teraz Paweł Rojek doktor filozofii wykładowca w Instytucie filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim i w kontekście naszej rozmowy przypomnę, że autor takiego eseju mesjanizm integralny, który został opublikowany kilka lat temu przez presję no i też autor książki awangardowy konserwatyzm czy liturgia dziejów Jan Paweł II Polski mesjanizm dzień dobry ktoś oraz prof. Przemysław Czapliński profesor literatury współczesnej krytyk literacki związany z Instytutem filologii polskiej na Uniwersytecie Adama Mickiewicza autor m.in. poruszonej mapy panie profesorze pozwolę sobie naszą rozmowę zacząć od od pana m.in. dlatego że 1 ostatnio częściej przypominany w związku ze śmiercią prof. Janion cytatów pochodzi z jej listu do Kongresu kultury, w którym m.in. ona z kolei odwoływała się do pana różnych diagnoz i opisu rzeczywistości, ale to co tam napisała brzmi jakże niewydolny i szkodliwy jest dominujący w Polsce wzorzec martyrologiczny powiem wprost mesjanizm, a już, zwłaszcza państwo klerykalne jego wersja jest przekleństwem zgubą dla Polski szczerze nienawidzę naszego mesjanizmu nie mam wątpliwości pisała też, że trwała nasza niezdolność do modernizacji ma źródło w sferze Fanta ma etyczny w kulturze przywiązania zbiorowej świadomości do bólu, którego źródeł dotykamy największym trudem po omacku naród, który nie umie istnieć bez cierpienia musi sam je sobie zadawać stąd płyną szokujące sadystyczny fantazja zmuszaniu kobiet do rodzenia format pół martwych dzieci stąd rycie w grobach ofiar katastrofy lotniczej zamach na zabytki przyrody, a nawet proszę się dziwić uparty kultywowanie energii Węglowej zasnął mający miasta dymem i grożącej nadchodzącą zapaścią cywilizacyjną to oczywiście to jest taki kontekst bardzo współczesny czy publicystyczne związany z nim, w którym otoczyła właśnie swój stosunek do mesjanizmu prof. Janion, a panie profesorze zwracam się do prof. Czapińskiego, gdyby mógł pan tak na początek spróbować podsumować nam to badania Marii Janion jej stosunek do mesjanizmu, a potem ewentualnie zdradzić swój do tego stosunek to jest bardzo trudne wiem to trudne pytania oba pytania są niełatwe dni dni obawiam się, że nie potrafi podsumować się badań i Marii Janion nad szybkim mechanizmem olej co nie był chyba wątek, który z równą siłą przewijały się przez całą i chociaż badawczą mam wrażenie, że lata sześćdziesiąte siedemdziesiąte byłyby tutaj chyba okresem wzmożonego zainteresowania ze strony tym lepiej pani profesor ich 2 dni centralne centralne problemy flag w książkach z tamtego czasu, a mniej więcej znam przyczyn od gorączki romantycznej do projektu krytyki fantastycznej to byłoby swego rodzaju zmaganie się z kim polskim romantyzmem we współczesności, ponieważ prof. Marianie zawsze chyba o odnosiła problem dawne do marki kultury współczesnej kultury dwudziestego wieku kultury kultury powojenny i zmianę, jaka w refleksji nikt nie prof. Janion pod tym względem następowała nie następowała następowała szybko, ale na przestrzeni lat dałoby się dało się chyba ją wyśledzić u początków tego dochodzenia do mesjanizmu w tym światku prof. Janion tkwi takie przeświadczenie o tym, że romantyzm jest szczególny swego rodzaju nowym startem kultury Europejskiej z chodzeniem w głąb dni świadomości podświadomości Europejczyka Polaka, że jest w nim w romantyzmie koncepcja albo zbiór idei zbiór pomysłów na inną tożsamość ludzką inne relacje społeczne i inne porządkowanie historii i chyba w tym emancypację jeszcze nie jeszcze nie, jeżeli mówimy o latach osiemdziesiątych to jeszcze chyba tego wątku nie ma, a najsilniej wówczas okupują wyobraźnie, ale prof. Janion właśnie te z zainteresowania, a romantyzm jako pewnego rodzaju taką stałą kontrkultury kultury, a więc 3 dni pewnym zbiorem pytań wątpliwości podejrzeń intuicji raczej niż twierdzeń EU i dogmatów o romantyzm zapraszani jako człowieka podmiot jednostkę do tego, żeby głębi siebie wejrzeć, żeby zejść we własne czasem mroczne rejony to po pierwsze po drugie romantyzm jest również innym kontraktem pomiędzy człowiekiem i naturą i wreszcie jest innym pomysłem na relacje międzyludzkie, a dużo mniej podporządkowane ma rozumowi racjonalności takiej logice rachunkowej charakterystycznej dla cywilizacji Europejskiej od dziewiętnastego wieku, a więc im co z tego wszystkiego wynika jest również pewnym pewną nadzieją pewną możliwością innego porządkowania historii wspólnej i tutaj chyba trafiamy na, a tutaj chyba trafiamy na mesjanizm, ale czym jest w nim czym jest mesjanizm czym był mesjanizm czasu chyba też jasno wyraźnie powiedzieć, że mesjanizm ani nie jest wymysłem polskim albo nawet nie jest dziś zmysłem nowoczesnym, ponieważ jego historia właściwie jest równoznaczna z równoczesną naukę z narodzinami wszelkich religii ten ma wątek mesjańskich mesjanistyczne w różnych postaciach pojawia się w dni religiach Babilonu Sumeru i potem oczywiście w kulturze staruchy brytyjskiej, ale swoje najdoskonalsze wcielenie znajduje im w chrześcijaństwie, a przychodzi później niż inne w ciągu następnych kilkunastu stuleci rozmaite ewolucje pewnie będzie czas by o tym nie uda o tym dzisiaj porozmawiać, ale tak tak mi się wydaje, że dla Marii Janion bardzo istotne było to połączenie, a historiozofii mesjanistyczne ze szczególną pozycją ze szczególną postacią kultury polskiej w wieku w wieku dziewiętnastym, bo mesjanizm im mówi najogólniej najogólniej rzecz ujmując Dima, zanim przejdziemy do szczegółów mesjanizm mówi, że historia może mieć sens, że nie musi być ani zbiorem osobnych ma przypadkowo o ze sobą zostawianych wydarzeń ani też musi być przebiegiem zdeterminowany przez siły całkowicie niezależne od człowieka historia może mieć sens to jest chyba tutaj najistotniejsze najistotniejsza założenie w takiej postaci Marii Janion przechwytuje przejmuje my przyjmujemy socjalizm zaczyna, a zaczyna go badać szybu w swoich studiach, a nie wiem czy tego rodzaju odpowiedź panią na środę tak ale, ale powiedzmy z czego wynika ta deklarowana nienawiść do mesjanizmu, po który skargę to jest bardzo późno tak to jest mu także na rok 2017 chyba tak tak, ale nawet wcześniej już przecież rozumiem mówiła o tym i zdecydowały tutaj fragment rozmowy z nią różnie dobre dzieci mesjanizm był projektowaną przez romantyzm ideologii narodu w stanie niewoli był szerzenie chwały narodu czeczeńskiego cierpiącego jak Chrystus za ludzkość, która zostanie pozbawiona przez święte rany polskiego narodu jak pisał Wincenty Pol, żeby dziś szerzyć mesjanizm trzeba albo traktować Polskę wybrankę Boga spośród narodów świata obdarzoną szczególną misją albo utrzymywać, że Polska nadal jest w niewoli albo jedno i drugie ja rozumiem, że ona po osiemdziesiątym dziewiątym roku miała nadzieję, że to się skończy taki mesjanizm jako dominanta w Polskiej kulturze tak to prawda to prawda w drogę ta ewolucja od zainteresowania mesjanizm jako możliwym wartościowym sposobem myślenia o historii do takich takiej wyrazistej ostrej momentami nie przebierając w słowach krytyki ze strony pretorianie on to jest jednak nic ze 20 lat prawda, kiedy stopniowo dojrzewał m.in. względu NATO na użytki jak robiono w Polskiej kulturze po osiemdziesiątym dziewiątym roku romantyzm tak proszę zwrócić uwagę na to, że w 1994 roku tak Marię Janion publikuje pierw szyi pierwszą wersję swojego eseju o zmierzchu paradygmatu w końcu paradygmatu, który publikuje później siódma na książce czy będzie wiedział co przeżyłeś, a i to jest właściwie jedno ogłoszenie końca końca romantyzmu końca związanych z tym rozmaitych Fanta ma TUW, a także tego całego całego zestawu dniu przy świadczeń idei, które dla paradygmatu romantyczna symbolicznego jak nazwała Marii Janion były charakterystyczne co się w nim coś w nim mieściło mieściła się w nim przede wszystkim wysoka by nie powiedzieć najwyższa pozycja mgła jak i kultury pisanej tekstów pisanych literatury jako pewnego rodzaju autorytetu literatura w paradygmacie romantycznym jest przy tym źródłem wiedzy o tym w jakim momencie historycznym znajduje się społeczność powinna robić, w którym kierunku powinna zmierzyć jako korektę do swoich postępowań działań zbiorowych powinna wprowadzić dalej co z tego co z tego wynika z charakterystycznym paradygmatu romantycznego Łódź jest drugim, a poszukiwanie jednoznacznej wykładni dzieła literackiego nie może istnieć szybko jedność i społeczności romantycznej, ale pan traktujące literatury jako autorytet autorytet i równocześnie spór pomiędzy rozmaitymi przeciwstawnymi interpretacjami, więc dążenie do pewnej jednoznacznej jednoznacznej interpretacji wreszcie potrzecie co z tego wynika w ramach paradygmatu romantycznego zaznacza się bardzo silna przewaga podmiotu zbiorowego kolektywnego nad jednostką o jednostka powinna dostosować swoje plany życiowe swój pomysł biograficzny drogim potrzeb wszystkim problemów ma zbiorowości Maria nie sądziła to też zresztą bardzo charakterystyczne i jeśli wolno przywołać pewną anegdotę, że pomysł na napisanie tego dzięki eseju o zmierzchu paradygmatu romantycznego zrodził się m.in. za sprawą filmu Tadeusza Konwickiego lawa to jest początek lat dziewięćdziesiątych Tadeusz Konwicki mimo tworzy swoiste wpływ na filmowe własne Opus magnum, a w tym silnie ujmuje wykorzystuje Dziady Mickiewicza jako pewnego rodzaju matryce do opowiedzenia naszych losów od obu utraty niepodległości aż po drugą wojnę światową okupację zagładę i powojenne peerelowskie nasze losy i Marii Janion i stwierdziła nikłe albo prawie żadne zainteresowanie społeczne słaby Response Team w prasie niewielka frekwencja w Chinach i to był dla pana dla Marii Janion i taki moment jak gry dzięki pewnej ulgi tak czy ona stwierdziła, że skończyło się zainteresowanie społeczne dla tego rodzaju myślenia tego rodzaju obrazowania i polskiej historii, a przy czym co istotne dni im Marii Janion sądziła, że w miejsce tych wszystkich tych 3 wyznaczników paradygmatu romantycznego zaczną chodzić od rozwiązania pluralistyczne, czyli miejsce jednolitego czytania jednolitego systemu gustów estetycznych jednolitych potrzeb literackich wejdzie pluralizm, czyli każdy z nas będzie szukał innych książek, a nawet jeśli będziemy czytali te same książki będziemy czytali je na różne na różne sposoby, że podmiot kolektywny ulegnie rozproszeniu i stanie się on zbiorem osobnych zindywidualizowanych im indywidualizm zindywidualizowanych podmiotów i żebym miejsce naczelne zajmowane dotąd przez historię, a zostanie zajęte będzie zajmowane przez minimum egzystencji problematykę problematykę jednostkowych cierpień dzięki trudów zagadek pytań im roczną ości indywidualnych, więc ten początek lat dziewięćdziesiątych w przypadku Marii Janion jest żegnanie romantyzm na nią i wszystkiego tego co z romantyzmem było dna było związane dopiero w drugim etapie nominacji w pierwszej dekadzie 2001. wieku, a Maria Janion zaczyna uświadamiać sobie, że z romantyzmu jest zrobiony w Polskiej polityce w Polskiej kulturze tak bardzo instrumentalny użytek romantyzm jest wykorzystywany do pewnego fałszywego iluzorycznego niebezpiecznego jednoczenia ludzi znowu taki podmiot kolektywnej to wymaga już bardzo wyrazistego konstruowania pewnych wewnętrznych zewnętrznych ma wrogów to jest moment to jest moment, kiedy im Marian odkrywa, ale odsłania raczej rolę przywiązania do cierpienia do bólu kult Polski patriotyzm tak jak w ogóle chyba każdy patriotyzm jest profili prawda grzebie się w trupach Gim rozkopuje groby, a inne kultywuje kultywuje cierpienie przeszły po to, żeby zbudować więź dzisiejszego teraźniejszego Polaka i teraźniejszej zbiorowości polskiej to jest chyba ten moment, który właśnie można zacytować owe przystań jest do Kongresu kultury tak tak tak wstydzimy mesjanizm romantyzm wraca zredukowane tak zwracają takiej, niemniej refleksji ponieważ, ponieważ okazało się, że można w ten sposób próbować przy użyciu romantyzmu i wątków mesjanistycznych można próbować, jakby lepić naród wtedy, kiedy naród już tak naprawdę istnieje istnieje społeczeństwo to zginie bywało oburzyło, ale też im zabolało bardzo proszę o Marianie to prof. Przemysław Czapliński to jest dobry moment, żeby przypomnieć państwu, że z nami jest też dr Paweł Rojek z dużym uproszczeniu mniej więcej w tym samym czasie mniej więcej upraszcza wchodzi pan i mówi aha, a katastrofa Smoleńska pokazała, że te wszystkie teraz powiem tak już zupełnie publicystyczna cynicznie liberalne przekonania o końcu mesjanizmu są do kosza, ponieważ jak głęboko w kulturze zorientowaliśmy się szczególnie właśnie w wyniku katastrofy smoleńskiej pan ma tak, wprowadzając przekonanie, że tego mesjanizmu nie tylko, że nie da się z kultury wyciąć to nie byłoby to właściwe, bo można i trzeba go wykorzystać w zasadzie do w jakim celu ma tutaj tak naprawdę w tym przypomniał pan prof. Czapiński to dobrze zobaczyć ten straszliwy dramat Marianie tak czy państw wielka postać to wielki dół postać, która realizowała swoją funkcję historyka literatury AMO zwracam uwagę historyk literatury we współczesnym świecie bez Note strażnik pamięci pewnego dziedzictwa ktoś, kto ma dostęp do NATO wielkiego zasobu tekstów dzięki korpusu, które można klub próbuje interpretować próbuje była z niego różne rzeczy oraz dzisiaj potrzebne mogą się mogą się przydać mogą mogą zmieść wielka rola tak jest ja jestem zafascynowany historykami ratusz historykami idei to są jakieś decyzje Pańskiej tezie naszej naszej miłości prowadź ci, które pani historycy do 4zł, a rzecz działa mówi o szansach bezprawna i pewna magia za zajmowanie się właśnie dawnymi sami reinterpretację Rekosz własne to ogromnie ważna rola społeczna ogromnie ważna rola w tym rola w kulturze, a i ona ona, ponieważ takiego zadania całe życie było próbą na przemian Naczelnej ja jestem w stanie to Edytę przeniknąć, bo to jest ogromne dzieło to także związane z życiem z okazji dnia aż 4 akcentami katyńskimi ogromna ogromna sprawa karna to co wydają się swoim bardzo ważne jest to, że ona próbowała dostrzec naszym dziedzictwie romantycznym bardzo szerokim i odpowiedź odpowiedzi na na pytania na zagadki ustawia nam naprawę współczesność jak całe życie, bo taki program program reinterpretacji wykorzystał, ale nie takiego wycinania akces kompletnie to są antypody tej kultury anulowania, dlatego że o sukcesie ocieplonego dziedzictwa i na leczenie w zapomnienie Maria Janion absolutną świadomość, że jak my zaś odetchniemy i o tym zapomnimy tak naprawdę chodzi o stare podświadomości będzie będzie czymś opartym co potem będzie wracało w zwyrodniałych wzrok małych formach, a ich wysiłek jest od od pani pan bardzo przypomina tak od od spraw jeszcze takich, które wiązały romantyzm żenił dramatyzm marksizm tak to może się wydawać, iż w ogóle szansę otrzyma palety albo wspaniała propozycja nowego odczytania romantyzmu tak, aby można można nim kontrować rzeczywistość do realnego socjalizmu prawda w ostateczności mieć do czynienia oto, żeby trochę lepiej zrozumieć lewicowe wyzwoleńczych Romański wątki w romantyzmie, a zarazem dzięki temu dziedzictwo można było można by było trochę modyfikować tą kulturą, której wszyscy marzyliśmy o tym następuje w oświadczeniu tym roku próba takiego bardziej nowości odejścia od przekonania o zaszła bardzo też niejednoznaczne niebyła euforia wreszcie skończył się sączy się romantyczne było ono przez styl życia poświęciła badaniem tego romantyzmu to było coś co konstytuuje tożsamość tak jak zresztą wielu pokoleń Polaków niestety raczej taki żal melancholia taka jest pańskie bardzo prosta bardzo prosta odrzucenia i pomysł na to, żeby w tych nowych warunkach wykorzystać znowu takie nie odcina nie porzucać pracy przejętych notować informatyczne okazać jak widać jak ja jak wielki tam jest potencjał do tego, że bracia i mówić o nich w języku współczesnej teorii krytycznej także wprowadzać tam woda wszystkie wątki odmieńca wątki emancypacji określa pojawiają, bo nie bardzo wyraźnie jak wyplata dziewięćdziesiątych to jest wszystko w nawiązaniu do tych tradycji romantycznej raczej nie Mickiewicz to nie jest jakaś pomoc akcjom lepiej niż walić tak państwa co można nieustannie inspirować podawać zapewne oraz osoby NT sposobu myślenia, które też utrzymają związek z tradycją jest to niezmiernie istotne potrzeby budować utrzymywać na wspólnotę z przeszłością no za cenę tego, że będziemy interpretować tylko własne dziedzictwo, a no i nagle staje się coś strasznego znaczona i właśnie w Sosnowcu dramat taka ostatnim ostatnim akordem tej opowieści jest jest jednak zdania, że nienawidzi tego polskiego mesjanizmu do Polski Rosjanie jest jest jedną z kluczowych elementów tradycji romantycznej nasze kości zajmowała jest dramat jest jakaś zagadka tajemnica, którą ja też nie do końca nie do końca rozumiem tak są co pewne są pana uwarunkowania tak pan profesor wspomina polityczno polityczne po prostu na to jak odczytania pełnej właśnie w Polsce, która jak łatwo było narzucić na to właśnie wizja, że oto, więc w momencie staje się naszym nieszczęściem ta ta cecha to obciążenie tradycji socjalistycznej gospodarką węglową to po prostu jest nadmiar anegdotyczne aktora jak zawsze wykorzystuje na rozmowę o tym mowa to budowa naprawdę na tonie analiza tak po prostu UN tam jest bardzo taki rynek takie tam para ta Klara manifestacja mamy pewne pod ratusz nie ma też nie ma nie ma zupełnie autorki, która znika problem jest po prostu mocne uderzenie na bardzo prowokacyjne, bo to jest motorem tych uproszczeń zamiast tak wiele, że zaś strony oraz od traktować jako zwrócił uwagę na jedno pan mieć straszne straszne sierpniowa 3 dni przed Marią Janion odszedł Andrzej Mański mecz z drogą droga figura ta absolutnie pomnikowa zaś bardzo podobnej i jego działalność intelektualna miała bardzo podobne intencje on też próbował interpretować wskazywać im pewne możliwe układ idei on nie być piłkarzem w historii idei, a nas inni on jest jego zawartość swego rodzaju rehabilitacja polskiego mesjanizmu oczywiście nigdy nie specjalistą zawsze pozostał liberalny sceptykiem prowadzenie nie ma tego zaangażowania jego, który można dostrzec zresztą pan Janion ma Zwoliński był chłodnym analitykiem, jaką potrafił potrafi z mordercą, a konsekwencją pokazywać historię historię pewnej idei jak, jakie one może konfiguracji jak bardzo nieoczywista jest oczywiście związki stworzyły i też okazywała się, że Polski mesjanizm dzisiaj jest traktowany jak dziś kupują są prawa jakieś dziwactwo i winne wszystkim częścią miało ono nazwijmy to tak składową jakąś wielką rolę postępową historii może taką może taką rolę odgrywa tak my są różne wątki są różne nurty wszystko tam no właśnie panie doktorze to zatrzymajmy się też prowadzimy właśnie na scenę pana zdefiniujemy mesjanizm, bo ja będę wydaje mi się, że można postawić taką tezę, że on tak publicznie ja nie mówię w badaniach naukowców no nie w waszej działalności tylko w takiej szkole no media o politycznej mesjanizm został sprowadzony do tego wymiaru narodowo katolickiego został sprowadzony przez tych, którym taka wizja świata jest bliska sercu i przez tych, którzy bardzo już nie chcą słuchać tej wizji świata i co pan, jakby co pan taką propozycją pan tutaj chodzi, bo wydaje się, że możemy już, że doszliśmy w rozmowie do tego punktu czy za duży skok zdaje pan dobry moment, ale zawsze nigdy nie ma dobry moment ma bardzo wiele zmian mesjanizm absolutnie samobójcza misja, ponieważ SMP pierwszą przeszkodą jest są co nieprawdopodobne emocje konotacji w związku z tym terminem AK czy jak ktoś coś mówią sami my to nam się weekend mówi pani co nie jest środowisko akademickie, ale Kaczyński, żeby też tak jest włączają się pewne klisze pewne skojarzenia i one są w UE bardzo nabrzmiałe takie będziemy bardzo poważny aktor bardzo utrudniają jakąkolwiek dyskusję i Jana każdy ma jakąś, jaki swoje skojarzenia jak swoją teorię na ten temat kojarzy nam się też to też nie jest przypadek kojarzy się z pewną i edukacji, którą przeszliśmy na takim w takim no i licealnym tymianku te programy też przez kogoś były tworzone prawo i one też dziedziczą pewne podejściem BM często ogromnie krytyczny prawa do tych tradycji jak bardzo trudno uznać takie naprawy spokojną spokojną ms spokojnie do wyważone definicja prawda spokojną analizę historii taki stopień akurat tutaj pańskim jest osobą mu miejsca rzeczą naprawdę próbował będziemy bez żadnego zaangażowania, ponieważ w Pańskiej, które zamierzał cokolwiek, ale twarz żony na obecną radę, ale on właśnie próbował pokazać, jakie są główne idee i nowa pani powiedziała naród katolicy nie będą dalekie rzecz od mesjanizmu robiona jest tam kluczowa sprawa, którą uruchomiliśmy nie była pewna wizja przemiany rzeczywistość także jest pana w rzeczywistości społecznej, czyli społeczna polityczna gospodarcza, bo tutaj nie ma nie mamy nie nie ma granic ciała jest cała sfera życia społecznego i wymaga pewnej reformy i ta reforma, która powinna się dokonać na podstawie tych zasad, które na mocy przyniosło chrześcijaństwo to może zupa bardzo różne strony, a to może stać się tak jak często dzieje zresztą dzisiaj tak nie wizją pana ten jedyny Polski, która chroni przed najazdami ze wszystkich strąca walczy z różnymi urazami nadal tak dalej, a może być coś może być mocno być Mickiewicz, który szarpie papieża mówi, że powinien stanąć na czele wyzwolenia narodów owa i duchowego chrześcijaństwa, a jest konserwatywny bardzo różnie to bywało w historii UE pisanie polskich szpitali w Polsce, więc to może być bardzo określania i przede wszystkim zapewni też można by tam znaleźć jakiś nici, które wiążą wiąże tradycję ME będą specjalistyczne nie można z gospodarką węglową nadaje sens z zdumiała kobietami Adamek ma to absolutnie nie są jedyne wnioski można kupować teraz fundamentalne pytanie, jakie przynieść takie co robić miejsce ponad 3 próbować interpretować tak tak jak czy pokaz pokazywać pewne wątki, które są słabo BCK ponoszą otoczonym obrazić wprowadzać Pański ani podawać prowadzić Maria Janion czy wypierać pojazd jak sądzę najczęściej się dzieje to ma to katastrofalne skutki to co zatrzymam pana doktora zwrócę się do prof. Czapińskiego, przekazując to pytanie co wedle pana już pytam pana panie profesorze robić z tym dziedzictwem jak pani rozumie co można z nim zrobić czy można z nim coś zrobić o zacząłbym od tego, żeby takim się wydaje specjalistą od mesjanizmu absolutnie nie jestem znam rozmaite pisma teksty Słowackiego Mickiewicza na sesji na Kuriera Cieszkowskiego, ale to nie znaczy, że kiedykolwiek prowadziłem jakieś systematyczne badania nad tym z sądzi, że na zasadzie pewnego uproszczenia mesjanizm można wyprowadzić z nie sprowadzić do zredukować do tylko wyprowadzić z 33 przypadków deklinacji innych rzeczownika, a to znaczy 3 innych 3 par pytań po pierwsze a jak dopełniacza kogo, czego możemy się spodziewać po drugie na urzędnika, po czym po kim go poznamy po trzecie co my możemy zrobić tak to są 3 pytania to są 3 pytania marsjańskie pierwsze wkoło się wcieli się z wy bawicie rynku z was ca ma nośnik nowej historii kogo co chcieli tutaj mamy bardzo wiele rozmaitych pytań rozmaitych odpowiedzi od tych klasycznych najstarszych wskazujących na to, że Mesjasz będzie Bóg ma, a więc 1 jednostka poprzez odpowiedzi wskazujące na podmioty zbiorowe mesjaszem będzie jakiś typ kolektywu może być naród może być jak dziewiętnastym wieku bardzo często uważano, że będzie to klasa społeczna to może być również cała na to może być również cała ludzkość często jest to pytanie pierwsze tak, ale kogo co chcieli się w nim Mesjasz drugie pytanie, po czym poznamy po kim, po czym TOPMALL poznamy czy będą jakieś znaki są jakieś szybkim jakieś znaki na wchodzenia owego Mesjasza, a trzecie to jest to co my możemy im co możemy zrobić teraz o przy tak ogólnym sposobie charakteryzowane mesjanizmu w gruncie rzeczy część postaw działań ludzi zaangażowanych tak czy inaczej ma podjętą aktywność emancypacyjne ekologiczną jest zbieżna mu z mechanizmem, ponieważ ci ludzie także sobie zadają kłam zadają pytanie o to tylko zadają jedno mimo nieco innej strony, po czym można poznać coś wciela zło dobro tak czym dostrzec możemy znaki katastrofy a gdzie im zauważymy pasję ocalenia na po drugie i jakie są, jakie są od nas sygnały tego nadchodzącego tej ewentualnej nadchodzącej zmiany i zawsze nieodmiennie to trzecie pytanie mianowicie Sony możemy zrobić, gdzie się pojawiają najostrzejsza różnica pomiędzy wspomnianymi przeze mnie postawami aktywisty licznymi ekologicznymi emancypacyjne Mia mechanizmem to jest chyba niekonieczne przeświadczenie o szczęśliwości prawda, ale nie zmiennym składnikiem, jakim koncepcji marsjańskich była swego rodzaju obietnica umów jak obietnica szczęśliwości tego nie ma my jesteśmy chyba dzisiaj dużo większym stopniu społeczeństwem, które zabiega o to, żeby udało się, chociaż spowolnić spowolnić katastrofy już nawet dzisiaj nie liczymy na taką możliwość szybkim osiągnięcia pewnego stanu równowagi prawda to były lata osiemdziesiąte dziewięćdziesiąte, kiedy wydawało się, że można wypracować taki kontrakt z pięknie i konserwacji prawda to znaczy nastąpi równowaga pomiędzy zużyciem i autor produkcję systemu systemu ekologicznego, a dzisiaj myślimy raczej o tym czy da się spowolnić katastrofę odwlec katastrofę natomiast o szczęściu szczęśliwości nie ma mowy tutaj chyba w ogóle dochodzi do znacznego konfliktu pomiędzy 2 postawami meksykańskimi, ale czy koncepcjami amerykańskimi, a taką postawą krytyczną, zwłaszcza na po stronie ekologicznej to znaczy z misjami jest pisana pewnego rodzaju nadzieja kontrastem Spera to znaczy cokolwiek by się działo jakkolwiek by wyglądał zawsze może być wierzymy w to, że mimo że, że mimo wszystko Mesjasz przyjdzie i że na jakimś cudem sprawi, iż mógł cały ten katastrofalny stan współczesnej gospodarki w tym również i powodowanej powodowanej przez MAK wydobycie węgla tutaj na moment się zatrzyma i powiedziałbym, że im nie zgadzam się z tym co punku, a mój synku rozmówca powiedział wcześniej, a trend dotyczący gospodarki Węglowej, który pojawia się Maria Janion jest całkiem im logiczny spójny i w dodatku empirycznie udowodnione, a mianowicie węgiel razem z całą swoją wydobycie węgla razem z całą swoją mitologię, która go otacza kultem ciężkiej pracy udzielania się w głąb ziemi u nas wyrazistością pozycji Gim mężczyzny, a w meczu z tejże pracy z dna nad budująca się nad tym wizją King klasycznej rodziny z wyrazistymi relacjami pomiędzy klasą pracującą, a klasą zarządzającą to są wszystko elementy owego świata i czy społeczeństwa, które sądzi, iż poprzez szybkim i pewien typ eksploatacji ziemi jest w stanie wypracować sobie stan szczęśliwości stan, w którym wszyscy będą mieli w tym przypadku ma energię prąd światło ma w domu i że to jest 1 ze ścieżek wiodących do emancypacji ludzkości tutaj mam wrażenie, iż inny ostry zarzut postawiony przez Mariannę gospodarstw węglowych i włączenie ją włączenie tego gospodarki Węglowej do tej listy zarzutów sformułowanych przez panią profesor stokiem i sokiem z nikim logiczne, więc teraz wracam o jakim do tego sporu pomiędzy mesjanizm i innym innymi pamiętne myślenia w tych innych typach myślenia innych podstawach, a dużo dzięki silniejszy akcent zostaje położony po pierwsze na ustawiczną im krytyczną krytyczne odświeżanie przesłanek myślowych to znaczy takie im bycie na bieżąco z aktualnym stanem świata i analizowanie tego co się w tym co się w tym świecie dzieje bez zawężania pewną ogólną linię dziejową to byłaby pierwsza sprawa druga sprawa to było jak sądzę przeciwko socjalizmowi i optują również ci, którzy mówią, że jest potrzebna coraz większa aktywność coraz większej liczby ludzi na wreszcie potrzecie, ale nie spotkałem się z taką koncepcją mieszczańską, która by przekroczyła granice pomiędzy tym co ludzkiej tym co poza ludzkie to znaczy nie spotkałem się w obrębie koncepcji mesjanistycznych takim założeniem, że owym podmiotem, który ma powinien zostać wyzwolony albo doprowadzony do do epoki szczęśliwości może być po prostu mogą być po prostu wszyscy mieszkańcy ziemi wszyscy mieszkańcy ziemi, a więc woda powietrze roślinność zwierzęta, a wśród tych zwierząt ludzie w ogóle, jakby to ma dla mesjanizmu przekroczenie granicy myślenia antropogenicznego wydaje mi się ma wydaje się bardzo bardzo trudne i wreszcie na liście takich proszę mówić tak tak pani zresztą swoją ostatnią ostatnia sprawa jeszcze zgadzam się sygnału z panem Rojkiem jak chodnik i nie chodzi o ten powrót mimo mesjanizmu po katastrofie smoleńskiej a, ale w gruncie rzeczy, a to czym mieliśmy do czynienia nie jest nie było odnowienie myślenia marsjańskiego dostosowaniem go do możliwości, że była to po prostu katastrofa, żeby to wypadek taki, jaki zdarza się niemal codziennie każdego miesiąca na całym świecie, więc ten mesjanizm raczej zamroził polskie myślenie raczej z więzi Horyzonty magmę polskiego myślenia niż im otworzył go na jakiekolwiek inne możliwości takiego Konstytucyjnego porządkowania współczesnego świata współczesnej rzeczywistości to znaczy ten mesjanizm 2010 roku ma raczej charakter ekskluzywny on odcina Polskę od całej reszty świata polską historię od historii inne od historii Europejskiej to są bardzo wyraziste tendencje, a bilet takie sektory tacy prawda około 7 na własnej pozycji przetrwają jakoś tę historię zepsucie będzie obowiązywało na całym świecie, ale nie będzie go w Polsce byliśmy tylko chronili się byliśmy tylko chronili pielęgnowali naszą tradycję w katolicką co również działa przeciwko nam, dlatego że głównie, dlatego że katolicyzm jest im, że może być żywotną tradycją na numer kultury polskiej społeczeństwa polskiego tylko i wyłącznie pod warunkiem krytycznego widzimy bardzo głęboko krytycznego przepracowania tak to co teraz oddać głos dr. Pawłowi rynkowi i ja przyznam, że ja też absolutnie ogromną pokorą to mówię, ale mam głębokie poczucie i mogą wskazać kilka argumentów jest to idea bardzo silnie związana z dziewiętnastym wiekiem to też, o czym mówił prof. Czapliński, czyli tymi takimi też meblarskim marksistowskim przekonaniami o historii i tym jak ona biegnie też właśnie silnie dotknięte tym romantycznym romantycznym różnymi przekonaniami i emocjami i pytanie do pana jak i UE jak w ogóle miało być dziś w dzisiejszym świecie z dzisiejszymi wyzwaniami też w takim świecie, w którym religia ma nieco inne miejsce idea państwa Narodowego też ewoluuje czym miał być dzisiaj mesjanizm chciałbym na to zwrócić uwagę na to, że jak co bardzo ostrożnym, bo jak geneza takiego zjawiska i nasza wskazywanie swojego wieku pochodzi, ale też konieczność złożyło to jest oczywiście ważne interesujące może być może wiele wyjaśnić kwestie pytają mnie nie załatwia sprawę struktury tego zjawiska jego znaczenia jego funkcji które, które tę tak czy to generalnie jest jest 1 sprawa druga wartość tego są co zostało utworzone w ten sposób przypomnienie mamy i praw człowieka, która też chodzi o pensjach określonych sytuacji społeczno-politycznej prawda gdzieś się wzięła bywa, a ani, a mimo to każda jak być w stanie zgodzić z tym coś zostało odkryte nie tylko stanowi generowane przez pro pub, a co został odkryty jakiś zator popadając w jak usprawiedliwienie tego, że to, że to nie jest tak no filozoficzną, jaką jest filozofem zapewne można załatwić z dnia minęła mimo tak spojrzenie filozofii nie jest także chcą się dawne albo ma jak chodzenie to, że to jest coś nie tak na wszystko jest dawny wszystko z pochodzenia naszym zadaniem oceni stosuje się jak ja to jako wartościowe są to poseł to są różne pytania bardzo spodobało się pan profesor mówił o z tymi 3 przypadkami dodaje uporządkowanie klasyfikacja wg tych o uporządkowanie pojęcia mesjanizm recepty będą przy 3 pytań ja miałem ja mamy kolejną propozycję, bo no oczywiście bardzo skomplikowaną tam wydaje się, że są takie 3 wątki, które mogą, ale nie muszą osoby występować z pierwszą od, o czym mówił w czasie to znaczy przekonanie, że rzeczywiście społeczna musi zostać gruntownie przemieniona w imię pewnego ideału, a na to społecznego są są wątki, które jedno można bardziej rzucają się oczy, zwłaszcza zwyrodniały postaciach czy przekonanie tego, że cierpienie ma sens nie tylko dzieje są one dostępne, ale z dziejami cierpienie cierpienie jest UE jest istotne i ono ma nie ani pana funkcja państwa dramatycznie się rozlega się z naszymi założeniami są znani, ale oczywiście zgodnie z wizją chrześcijańską tak czy cierpienie ma jakąś licznych wizyt u wielu ledwo uchwytne prawdopodobnie stanie panie z passatem jak wyjaśnia, a nowa ustawa ma praktyka lat oswaja cierpienie i okazuje głębszy sens bardzo trudno jest dzisiaj pan za przyjęciem jasno martyrologia kult ofiary życia, więc to są Echa tego tego elementu socjalizmu i trzeci element państwa coś się tą samą komisją złem, a zatem mniej zobowiązujące przekonanie, że narody mają pewną misję to też nam dostęp w wielu miejscach będziemy tak Rosjanie twierdzą, że mają swoją misję Amerykanie Niemcy pewnie też ma, chociaż nic nie wydają się już prawie pan całą listę wymienia pani sędzi mówi maja dziś, ale okres handlarze TMR to oczywiście to też bardzo obecny w Polsce prowadzić jak i prowadzi zatem niesamowitych takich karkołomnych ustawień and, a zwłaszcza bardzo bolesna jest wykorzystywanie tych wątków mesjanistycznych np. tej wizji misji Polski albo o właśnie roli chrześcijaństwa przez nacjonalizm takich jak mało, kto dostrzega, że nacjonalizm socjalizm z antypodów są 2 zupełnie przeciwne wizja tak naprawdę, ponieważ mesjanizm znaczone Universal i styczniu on sam na jak narody mają do działań oraz rada jest zawsze znacząco od słowacki dokument, który wątpi wprowadzamy ogólnie to rola jest przeznaczony dla wszystkich Polacy cierpieli cierpią walczą nie dla siebie, ale potrzeby ustanowić porządek używać dla całej Europie czas najwyższy SN element nie dostać się jest wspaniały jesteś bardzo pokazuje otwartość otwartość polskości, a IT i zastrzeganie, który mówi prezes stanie się absolutnie zgodzić, mimo że pewnie z wieloma innymi rzeczami się wspierali, a to jest coś to jest coś co jak ta spółka współczesne formy, które mamy, które są bardzo często się znacjonalizowane w tamtym czasie, że służą panu zamkniętej wspólnocie, która się broni nie jest aktywna nie nie próbuje zdobywać świata w aparacie wygłoszonego odseparować te praktyki takie ekskluzywne etyczne czytaj też metafory prawda tych RM pięści marsz prawa to wszystko jest w gruncie rzeczy bardzo daleki od tych obcych, a tych fundamentalnych idei polskiego osadnictwa były bardzo otwarty bardzo pożywna dosyć wolnościowe lepszy pomysł by, chociaż Mickiewicza tam są, a więc oprawach kobiet tak to jest o pamięć o o szacunku dla na dla starszych braci przeznaczyli dla narodu żydowskiego są niezmiernie postępowych nawet dzisiaj nawet dzisiaj idee w tym sensie wydają się recepcja mesjanizm mamy tak potocznie doświadczeniu i to ona jest właśnie bardzo wybiórcza bardzo taka nazwijmy to w tak złym sensie konserwatywna bardzo wierna i nastawione na obronę rzekomo czegoś co Sojusz jest w Polsce należy teraz pani mi się wydają wszystko, żeby wszystko stoi na głowie bardzo, że ta tradycja mówi o nim rzeczy i choć właśnie, jakby ratunek tej sytuacji w tym, żeby dokładnie przejrzeć inwentaryzować tradycji zobaczyć, jakie ono, jakie ona miała formy i jak bardzo ona różni się też od tego, a od, z czym dzisiaj mamy do czynienia mimo to dzisiaj bardzo czasach doprecyzowujemy jak tu jest szansa jest absolutnie odcinanie tego nie zbieraniu i nie nie jakimś takim przemieszczaniu albo zastęp zbyt zasadzenie ani nie pomoże aktów prawnych trzeba teraz zmierzyć jest dziś zobaczyć co jest pewne dobrego co całego, bo rzeczywiście to co może prowadzić to do dopiero właśnie dysfunkcji prawa do Exxon, które są czymś zupełnie z pani życiowe, a natomiast jeśli nas uratuje, choć to jak sądzę właściwe właśnie ta tradycja odpowiedni sposób oczyszczona i zmiana nawet nawet związane z system ten wątek ekologiczny tutaj pan bardzo inaczej pewnie przewraca natomiast wszyscy przed komputerami szybko szybko znalazłem piękne mesjańskich sal, a na czele jest czarne z księgi Izajasza prawdę o opowieść o tym jak naszym być polega oczywiście Mesjasza, a tu jest mowa o tym, że parking zamieszka z barankiem Pantera składają się program ten pokój Wyspiański w oczy są żydowskie metafory tak, ale ten pokój mieszczański, który przynosi Mesjasz, którego tego realizacja jest teraz po stronie ludu chrześcijańskiego kościoła całego świata ona okres ten pokój ogarnia on dane są znane dania całe stworzenie stan to nie jest nieobecny pan o mocy by prawda górników wydobywających czarne złoto i tworząca postawy kontury cała prawda kometa jest wprowadzenie takiego panowania nad przyrodą to jest jedna z wersji może być tego wprowadzono atak to tam wiele, więc pani pani o to, żebyśmy kończyć, ale czy możliwe, że po, że mesjanizm niestety jest też źródłem podziału w naszej wspólnocie, że to nie jest także w, odnosząc się do różnych teorii o podziałach, ale że że, że potrzebuje go część społeczeństwa druga część naprawdę go nie tylko nie potrzebuje, ale go doświadcza taki sposób, że w ogóle nie musi się nim inspirować, że to jest ten dramat paradoks w tym, że tak jak pan o tym opowiada i rozmach długo mógłby mówić jak to jest ważne w różnych kontra kulturowych, a że np. ja ani tego nie potrzeba pewnie wie nie tylko ja indywidualnie tylko jako odnoszącego podczas polskiej poziom jest na to nie sądzę, że to mesjanizm generała, chociaż panowanie, że iloraz łódzki premier Morawiecki często odwoływali mechanizm społeczny znakami data w swoich przemowach często może często czasami wstępem odpowiada nie jestem pewien czy prosty sposób ten spór zasypać, a być może mógł zostać złagodzone się po prostu na ten temat mogę spokojnie rozmawiać, ale też dostrzegać wielowymiarowość tego zjawiska i to, że ten nie musi być także prawem mesjanizm jest winny wszystkiemu, a za mesjanizm nas wyzwoli ze wszystkiego panie profesorze też ostatnie zdanie dla dobranego pan podsumował wydają się bardzo wiele wątków zostało poruszonych zwiększenia tego, o czym mówił przed chwilą ma dr jak się zgadzam, zwłaszcza cenne wydaje mi się to w uwzględnienie cierpienia to jest zawsze bardzo istotna kwestia takim wszystko to co narusza punkt taką stabilność egzystencji cierpienie ból choroba śmierć wchodzenia naszych bliskich tak dalej tak dalej to jest coś co rozbija wszystkie dni musi je system światopoglądowy, więc w tym sensie, jeżeli mesjanizmu potrafi jak by odpowiedzieć na pytanie co z tym zrobić jak się do tego ustosunkować film jak niejako z kumulować to cierpienie obrócić na pewne dobro to głównie rzeczywiście jest to jakaś tradycja myślowa Adama pożyteczne, ale tylko pod 1 warunkiem albo kilkoma warunkami pierwszy z nich to byłby taki, że mesjanizm moglibyśmy dzisiaj na powrót jakoś włączyć do naszego myślenia, jeżeli będziemy w stanie przy jego użyciu z jego pomocą widzieć sprzeczności z istniejącym świecie i równocześnie widzieć sprzeczności istniejące w samym mesjanizm mesjanizm nie jest spójnym światopoglądem nie jest instrukcją obsługi współczesnego nowoczesnego świata to jest pierwsza maki to jest pierwsza bardzo istotna sprawa i druga z tym związana, a mianowicie najistotniejszym i najbardziej najbardziej kłopotliwym elementem mesjanizmu właśnie ta łatwość, z jaką on zamienia się taką maszynkę do produkowania by ostrych podziałów, więc dług ten istotny dla tradycji mesjańskich ciągnącej się od dna pierwszego wieku naszej ery impuls Universal i stycznia jest dzisiaj niesłychanie łatwo zakupywane do ziemi natomiast głów wykupywane jest mesjanizm, który wskazuje na bardzo określony na bardzo określony naród bardzo określoną grupę na czym polega niebezpieczeństwo tego rodzaju ekskluzywne styczniowego mesjanizmu na tym rząd wyznacza pewien wzorcowy normatywne podmiot i wszyscy, którzy się do tego do tego podmiotu do takiej jednostki normatywnej nie będą dostosowali wszyscy, którzy nie będą pasowali do tego wzorca zostaną odtrąceni na tej właśnie on będzie o polskość hetero seksualność katolicy mogą być zupełnie nie wiadomo, jakiej podstawie naturalnymi podmiotami mesjanizmu wszystko co do tego nie pasuje nagle zostaje wyrzucone ustawione nam na marginesie wskazane jako wróg wewnętrzny tego rodzaju tego rodzaju im taka energia negatywna mesjanizm jest czymś powiedział mu gruntu przeciwny samej tradycji mesjańskich z czymś niesłychanie niebezpieczne musimy naprawdę kończyć, ale ostatnie słowa dr. Rojka czy więcej takie warunki byłyby pana perspektywy akceptowalne do dalszej rozmowy o tym co dzisiaj specjalnie mam cha myślę, że sam fakt rozmowy na ten temat tak nie właśnie nie nie też nie wyklinanie tak przypomnijmy to był ostatni gest Maria to było wyklęci pani pyta defilada ja myślę, że pamięć filozofów ściśle filozofią prawa i pamięć Marian należy kontrować w ten sposób będziemy dalej kontynuować projekt niezależnie od tego jak w jakiej ewolucja przebiegała i myślę, że RPA, że tutaj jak atak zimy strony szuka, chociaż ja bym zachęciła do protestu czytania niesamowitej Słowiańszczyzny Pomorze tam może w zasadach warto podjąć Senat nawet myślę, że tak naprawdę sądzę, że w tej kadencji, którą mamy, która uczy innego państwa zgadzam nie u nas z konsternacją także one rzeczywiście łatwo poddaje się instrumentalizacji łatwo poddaje się od staje się czymś maszynką do wykluczania zgoda tak tak tak oczywiście się dzieje i działo się działo się w przeszłości, ale w tej tradycji drzemie ogromny potencjał Universal historyczne wspólnoty która, która jest otwarta na bardzo różne wizje w danym razem tworzy pewną całość, którą niezależnie od tego czy kierując się, jakimi wartościami tak jesteśmy nie są w stanie tworzyć czegoś takiego nasza wspólna bardzo otrzymał bardzo bardzo dziękuję panu prof. Przemysław Czapliński literatem profesor teatr współczesny związany z Instytutem filologii polskiej na Uniwersytecie Adama Mickiewicza i dr Paweł Rojek związane z Instytutem filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim byli państwo gość bardzo Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZOREM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! A w promocji Black Friday obowiązuje prawdziwe 50% zniżki!

KUP TERAZ 50% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA