REKLAMA

Holocaust na tik toku. Skąd młodzi ludzie czerpią wiedzę o historii?

Godzina Filozofów
Data emisji:
2020-09-05 11:00
Prowadzący:
Czas trwania:
43:21 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
prof. Lech Nijakowski dzień dobry dzień nowe wydział socjologii Uniwersytetu Warszawskiego ekspert w zakresie ciemnej strony ludzkiej natury autor wielu książek, których tutaj rozmawialiśmy m.in. rozkoszy zemsty i ostatnio też takiej bardzo ciekawej książki o różnych wizjach apokalipsy w kulturze popularnej jak się czujesz może takie pierwsze pytanie jako obraz na ekranie komputera no chciałem się uprzedzić, że jeśli prof. Jacyna posadzić w tym studiów to między, której Rozwiń » się Zeta i naturalny optymizm może też wniosek przyjął ten w ostrzegam tak jakoś żyję, że dożyjemy do końca tej audycji oby, aby rzeczywiście mamy w planach zaproszenie profesor cena w przyszłym tygodniu, więc myślę, że ta może być rzeczywiście bardzo ciekawe, kiedy nasze znajdzie w tym w tym osobliwym w tej osobliwej instalacji będziemy rozmawiali dzisiaj o osobliwym zjawisku na styku kultury popularnej mediów społecznościowych no właśnie nie wiem do końca, czego historii polityki zbiorowej wyobraźni zbiorowej pamięci rozmaicie można o tym mówić o tym myśleć w każdym razie pojawiło się sporo ostatnio takich tekstów w mediach internetowych nie tylko dotyczących pewnego szczególnego zjawiska na portalu tik TOK to jest taki portal, który właściwie chyba przejmuje wśród osób w wieku nastoletnim obecnie palmę pierwszeństwa jeśli chodzi o popularność odebraną Facebookowi wcześniej, kto jest chyba najpopularniejszym w tej grupie wiekowej portalem społecznościowym, w którym głównie transmituje się zdjęcia krótkie filmiki Otóż na tym portalu właśnie użytkownicy użytkowniczki wieku w wieku nastoletnim jako się rzekło produkują i wymieniają pomiędzy sobą takie zdjęcia, na których stylizuje się przy użyciu różnych oczywiście bardzo nowoczesnych narzędzi technologicznych, które umożliwiają już głębokie modyfikacje wszystkiego co tylko się chce, w których przedstawiają sami siebie jako ofiary Holokaustu są stylizowane na ofiary Holokaustu mają takie piżamy więzienny zdjęcia są zrobione tak jakby były zrobione dawno temu częściowo to są osoby, które przebywają gdzieś w zaświatach to znaczy mają być na dodatek jeszcze już nie żyjącymi właśnie ofiarami Holokaustu, którzy jako pojawiają się tutaj jakiejś rzeczywistości poza zmysłowej jest to dość osobliwe zjawisko, któremu już całkiem sporo poświęcono miejsca wypowiadali się rozmaici i socjolodzy na ten temat i ludzie zaangażowani bezpośrednio w kultywowanie pamięci o ofiarach zagłady oczywiście w tonie alarmującym tonie zdecydowanie negatywnym zapytam czy może na początek jak w ogóle na to patrzy to znaczy co to właściwie jest zjawisko, gdzie je zaklasyfikować ja muszę powiedzieć, że nie byłem zdziwiony także skandalem, który towarzyszył temu zjawisku tym wspomniałeś o zdjęciach, a ja chcę podkreślić, że to głównie filmiki z gminą Amiki nad ich tylko są najbardziej popularne to warto zaznaczyć, że mimo nazwy TOK FM nie mają wspólnego to jest w chińska firma zresztą jest częścią wojny amerykańską chiński Ts i handlowej politycznej, więc to jest kolejny kontekst tej afery i na początku mówiłeś w jakim kontekście to umieścić na afera, którą wywołały te nagrania oczywiście dotyczy przede wszystkim pamięci Holokaustu pamięć cisza pamięci zagłady i bez wątpienia to jest źródło tej energii emocjonalnej tej energii do całego skandalu i tutaj od razu chcę zaznaczyć, że oczywiście można powielać te głosy zastrzeżenia zresztą nawet państwowe muzeum Auschwitz Birkenau wydało w tej sprawie oświadczenie zresztą także, broniąc młodych ludzi, krytykując samo zjawisko ale, broniąc młodych ludzi, że mogli mieć różne motywy, żeby ich nie atakować, ale to jest właśnie ta płaszczyzna, na której ta waha się ujawnia, choć bez wątpienia nie jest to zjawisko no, w którym się trzeba zachwycić bez wątpienia mamy do czynienia z cywilizacją pamięci zagłady, którym także pisało państwowe muzeum Auschwitz-Birkenau no ale umieliśmy to we właściwej perspektywie to znaczy tego typu oburzenie starych niekoniecznie Tety całych komentatorów nie jest niczym nowym więc, żeby jakoś jakiś dystans sobie narzucić ja przypomnę 1 polską m.in. polską aferę związaną z komiksem z komiksem na zasadzie powieścią graficzną, ale też Szpilmana Maus 2 tomy się zresztą w Polsce ukazały ten komiks poznawał tarzać w ogóle tak to się poprawiłem na powieść graficzna, bo w Polsce komiks na nie brzmi dobrze prawda zupełnie inaczej niż np. w Japonii w każdym razie dość późno przetłumaczono wydano ten komiks 2 tomy w Polsce mamy postawą w latach osiemdziesiątych dziewięćdziesiątych na specjalnie, żeby nabrać dystansu sięgnąłem do straszliwego burzenia w Polsce, które dotyczyło tego, że tam Polacy są przedstawieni jako świnie to znaczy oddać zaznaczmy, jeżeli ktoś nie czyta w tym komiksie każdy naród jest wyobrażony jako mówiące zwierzę np. Żydzi to myszy, a Niemcy to koty na dość tak, żebym banalne nawiązanie, więc tutaj Polacy są świniami była ogromna dyskusja w Polsce jak to można w ten sposób obrażać na nauki pamięć o cierpieniach, skąd jesteśmy przedstawiani jako jakoś winien jest najwięcej polskich drzewek w Yad Vashem to zresztą zawsze wyskakuje, więc to co nas już dzisiaj śmieszy nikogo chyba nie trzeba no w w takim gronie choćby jak nasze przekonywać, że można być komiksy można nie powieści graficzne, ale po prostu komiks o zagładzie o ludobójstwa na ja śledzę tego typu publikacje to są w tym momencie na całym świecie wybitne powieści graficzne poświęcone różnym zbrodnią choćby także nie wiem już wielkiemu Głodowi na Ukrainie prawda to tutaj też szybko przypominam czynią także w stanach Zjednoczonych powstała wybitna powieść graficzna wiele komiksów na temat 11września 2 wież, więc tego punktu widzenia, gdy zwrócimy na to uwagę widzimy, że to jest specyfika tego obszaru, ale walczą także nie wzbudzić skandalu oczywiście młodzi ludzie wzbudzili skandali raczej to nas nie powinna, ale czy zestawiał być rzeczywiście w 1 szeregu rozmaite przykłady, które podałeś ten komiks Spidermana różne inne publikacje tego typu dotyczące tematyki zagłady ta historia, którą szpital ma w tym komiksie opowiada zresztą historia no autobiograficzna, bo głównym bohaterem jest jego ojciec i to jest opowieść ojca jakiś sposób oczywiście widziana oczami syna, bo on też się temu ojcu w sposób krytyczny przegląda przegląda i oczywiście jest to taki głęboki głęboka opowieść także o konsekwencjach tego dalekosiężnych konsekwencjach pokoleniowych ciągnących się przez pokolenia tego tego doświadczenia zagłady właśnie, więc to jest rzecz głęboka poważna mimo tej formy, która jest dość wydawałoby się na pierwszy rzut oka frywolna czy raczej stereotypowo jest frywolna, bo może być w oczach kogoś, kto nie śledzi np. rozwoju tego gatunku komiksu powieści graficznej, który dawno już przestał być wyłącznie taką domeną rzeczy powierzchownych i rozrywkowych stał się już pełnoprawnym środkiem wyrazu, który często na równi z wielką literaturę można można stawiać ja bym dodał jeszcze np. po to, odwołując się do polskiego do polskiego życia publicznego np. historię lat dziewięćdziesiątych, kiedy Zbigniew Libera taki zestaw lega obozowego skonstruował przypomnimy to było po prostu na taki zestaw klocków lego przygotowany dokładnie tak jak został klocków lego wyglądają, który po złożeniu był taki mini modelem obozu koncentracyjnego historia działaniem Artura Żmijewskiego pt. Berek, kiedy to grupa nagich osób grała w berka w komorze gazowej taki film wideo to wszystko jakieś prace dziedziny zwanej sztuką krytyczną, które obliczone oczywiście na wywołanie pewnego efektu emocjonalnego na szok no miały za zadanie też przynajmniej taka była do tego robiona interpretacja samych twórców w jaki sposób wskazać na banalizację tego tematu na torze on się staje właśnie rekwizytem popkulturowym przestaje przestajemy w ogóle zdawać sprawę z tego co tam siedziało mamy obecnie seria handel na Amazonie seriale dziejące się w latach siedemdziesiątych w takiej estetyce kina eksploatacji szyn z lat siedemdziesiątych utrzymany łowca nazistów i tak bardzo efektowny właśnie też nawiązujący do tematyki holokaustowi jej no ale tutaj to są wszystko jakieś dzieła które, których twórcy w sposób świadomy dokonują pewnej kreacji snują jakąś opowieść ma jakąś intencję, a w przypadku o, którym rozmawiamy no to jest dość spontaniczna moda na portalu społecznościowym co, do której można mieć wątpliwości czy ci, którzy się tą modą, którzy Toma się wpisują podbijają te trendy w ogóle zdają sobie sprawę z tego, o czym, o czym mowa jak myślisz oczywiście masz rację, ale z tymi intencjami opowieściami artystów krytycznych zwracam uwagę, że jak ze świadomością u zwierząt prawda mamy sobie przypisujemy my ludzie świadomości odmawiamy wielu zwierzętom przezeń samoświadomości, a jak to zbadać tak już jak zbadać samoświadomości świadomość drugiego człowieka, znajdując poważnie to dlaczego mamy zakładać, że wszystkie te dzieła tak poważnych artystów to są zawsze przemyślane i takie krytyczne akurat obóz klocków lego Libery bardzo cenię to zresztą właśnie była krytyka w realizacji zagłady, a z kolei młodzi ludzie to tylko powielają młody ktoś tą tę modę zapoczątkował ktoś, kto wymyślił motywy mogą być bardzo różne prawda dla jednych to mogło być także oni przeżywają losy nawet nie wiem swojego dziadka członka swojej rodziny dla innych to właśnie była moda na kolejny ten kolejna okazja do zdobycia poklasku to zgoda, ale różnica my to poza tym myślę, że tu docieramy do kraju kwestii kluczowej to znaczy to jest nasza przeszłość niestety to znaczy oczywiście, że tyczy ja czy nasi słuchacze wolą przeczytać dobrą książkę o zagładzie czy pamięci zagłady natomiast no problem polega na tym, że większość ludzi to nie tylko, że nie czyta książek, ale już nie czyta książek na takie tematy i wiedza o historii w ogóle jesteś no młody człowiek, który zdaje marnowali szanse na studia, czyli można powiedzieć, że elita polskiego narodu to on ma rzekłbym dość takiego w szczątkowe wyobrażenie o historii powszechnej narodowej in z tego punktu widzenia docieramy do problemu pamięci zbiorowej i upamiętniania no nie da się zakładać także tylko i wyłącznie szkolne akademie są poprawną formą upamiętnienia jego jak ja pamiętam szkolne akademie to nie chciałbym być, więc mamy dnia mówiły wierszyki czasem nawet tych akademiach mój Boże tak to jasno miały tę w tej pomiędzy to może dziwnie w dziwnych wniosków do znajdę, ale w każdym razie na szkolne akademie tak w ogóle ta to nasze pojęcie słusznego poważnego upamiętnienia to pamiętajmy, że to jest produkcja wolskiej grupy tak elit, które upamiętniają często się nudzą straszliwie ci młodzi ludzie nikim to nie płaci załóżmy tak pewni wiadomo, że wiadome kręgi pewnie sfinansowały, ale mówiąc poważnie ci młodzi ludzie sami siebie postanowili się zająć historią słabo ją znają większości jak większości nie wiem ludzie słabo znają historię jak słabą historię znają Polacy i próbujące się być, więc niestety to jest kosztuje płacimy zwróćmy uwagę, że my mówimy o wydarzeniach sprzed wielu dziesięcioleci i nawet w Polsce, gdzie pamięć drugiej wojny światowej jest cały czas na tym kluczowym wymiarem pamięci zbiorowej to pewnych rzeczach się nie wie o pewnym czasie nie mówi to zaskakujące jak ja m.in. jako socjolog uczestniczyłem w różnych projektach badawczych, gdzie badaliśmy pamięć społeczeństwa polskiego drugiej wojny światowej to czasami byliśmy zdumieni jak spory odsetek respondentów pewnych rzeczach w ogóle nie wiedział nie miał zdania to pokazuje skalę wiedzy wiedzy, więc w tej perspektywie, jeżeli po tylu dziesiątkach lat my chcemy mówić o żywej pamięci także inni młodzi ludzie sami siebie coś upamiętniają, o czym wiedzą, czego się uczą dodajmy, że tutaj ważne przepisy nie są młodzi Polacy prawda w większości są Amerykanie, więc to zupełnie inny inna podstawa programowa inne nauczanie, ale każdy będzie też kosztuje płacimy za to, że oni to to robią testy realizacja nie da się tylko wyłącznie produkować stoi w poważnych książkach poważnych podręcznikach na poważnych, a jak to jest to jest tryb realizacji mówi, ale to jest też teatralizacji to znaczy to jest całkowite u estetycznie nie tego przekazu czy tego czy tej pamięci właśnie stworzenie z niej takiego właśnie jeszcze 1 obrazu, którego najistotniejszą najistotniejszym parametrem jest atrakcyjność estetyczna tam do tego jeszcze są podkładane poszczególne piosenki to są takie się by mini pocztówki dźwiękowe wizualne, więc to też jest ten trend bardzo charakterystyczne dla współczesnej kultury, który opisywany był już w latach sześćdziesiątych siedemdziesiątych, kiedy ekspansja fotografii nastąpiła bardzo intensywna, kiedy pojawiło się te aparaty takie o parametrach umożliwiających korzystanie z nich nie trzeba było wtedy już przewozić wielkiego sprzętu i go ustawiać przez pół godziny tylko można było robić zdjęcia dosyć szybko później Polaroid jeszcze, który też sporo zmienił no i teraz mamy ten kolejny etap rozwoju kultury obrazkowej kultury wizualnej, w której właśnie sami stajemy się nie tylko twórcami tych obrazów, ale także ich tworzywem i toteż jest chyba dość poważna zmiana, bo o tym, że przechodzimy od kultury pojęcia słowa do kultury obrazu coraz mocniej też mówi od od dawna to jest taki bardzo wymowny przykład tego co się może stać właśnie z pewnymi treściami z pewną powieścią historyczną właśnie, kiedy ona się stanie tylko sur nie chcę tutaj brzmieć właśnie ktoś, kto tam wyrzeka, jakie to straszne czasy Cetera, ale cha wydają się to jednak trend dość niepokojący tak właśnie podzieliliśmy się dość malowniczo było zaplanowane jest jako obrońca młodzieży w tym występie z tego punktu zdania odzieżowy socjologom ostatecznie z tego punktu widzenia można powiedzieć, że należy zrównać z ziemią państwowe muzeum Auschwitz-Birkenau to też wielkie Smolak mówiąc poważnie po wojnie niektórzy uważali, że należy zburzyć tak te pozostałości, które zresztą były zniszczone rozgrabione, a więc bardzo wiele tych obiektów to są np. nas od odbudowane tak zabytki wiem, że brzmi dziwnie, ale taki jest z tego punktu widzenia to jest problem takiego oddalenia od tego wydarzenia nas każda wielka impreza przepraszam, że tak to określę w państwowym muzeum Auschwitz-Birkenau np. doroczne obchody wyzwolenia obozu no to to też pierwsze światło o obrazy muzyka i w ogóle efekty różnorakie to zresztą jest transmitowane, a więc z tego punktu widzenia to to już jest niestety specyfika pamięci, bo co taki profesjonalista powinien robić siedzieć w zagrzybionych archiwach i badać źródła tak jeszcze rozmawiać być może z niektórymi ocalałymi, ale z tego punktu widzenia to garstka osób, które to robią zresztą na 7 z tych zagrabionych archiwach pewnie szybciej wypytują niż na Corneliusa, więc także inny kontekst, ale z tego punktu widzenia są takie implanty pamięci niezbędne jest kultura popularna niezbędne ze nadarzy się obrazimy to problem polega na tym, że główne źródła wiedzy o przyszłości dla młodzieży to wcale nie jest nie wiem szkoła profesjonalne książkę podręcznik nawet, ale mamy właśnie obok szkoły powszechnej, która jest bardzo ważnym oczywiście medium pamięci zbiorowej mamy jeszcze do czynienia z pamięcią rodzinną, która często jest bardzo skonfliktowana z tą pamięcią oficjalną no i mamy do czynienia z kulturą popularną, nawet jeżeli na ja z obowiązku oglądam kolejne produkcje polskie filmowy o żołnierzach wyklętych no, więc nawet, jeżeli to lekceważymy to niestety to jest źródło wiedzy ja pamiętam czasów, gdy jeszcze pracowałem w różnych prywatnych szkołach, żeby dorobić, że czasami byłem zdumiony, bo okazało się, że nie czas honoru taki serial strażami straż pamiętam udało mi się 4 sezony zaliczyć jako badaczowi, acz znacznie więcej tych sezonów powstało straszne doświadczenie w każdym razie ci młodzi ludzie często mówili jakich wydarzeniach i okazało się, że nie oglądali serial jeszcze wtedy o tym nie widziałem to koledzy ich poprawiali, że to było tylko w serialu życie w tym serialu to w zasadzie co tydzień był nowy wielki zamach w tym samym punkcie Warszawy to inna sprawa, ale z tego punktu widzenia po prostu to jest to źródło, więc jeżeli chcemy mówić o pamięci zbiorowej o tym, żeby młodzi ludzie mając tyle innych źródeł informacji innych źródeł rozrywki tym zajmowali to koszt, jaki musimy ponieść oficjalnie jest oczywisty to jest realizacja to jest banalizacji oczywiście są granice edukacja powszechna w szkołach przede wszystkim jest tutaj niezbędna, żeby uczyć o tym jak o tym wszystkim mówić co się wydarzyło, ale nie ma co żyć w takiej iluzji, że każdy z nich pójdzie na historię będzie pracował w archiwum i tworzył profesjonalne teksty naukowe, których nikt poza recenzentami czytana ci czasami nie czytają, a z drugiej strony jest także historia staje się pewnym polem prowadzenia sporu politycznego czy walki politycznej wspomniałeś o produkcjach dotyczących żołnierzy wyklętych, ale to jest przecież tylko jeden z przejawów takiego procesu prowadzenia polityki historycznej to jest pojęcie oczywiście tam wywodzące się z Niemiec bodaj z lat osiemdziesiątych chyba siedemdziesiątych natomiast dziś bardzo chętnie używane przez przez polityków prawicy nie tylko w Polsce ta świadomość, że ten, kto napisze przeszłość będzie władał teraźniejszością, a może i przyszłością jest jest coraz wyraźniejsza deklarowana coraz bardziej wprost no i tego typu instrumenty jak np. portale społecznościowe jak cała ta technologia umożliwiająca daleko idące modyfikowanie obrazu rzeczywistości tak, żeby już nie było można odróżnić tego czy ona jest modyfikowana właśnie ona jest jakoś odzwierciedlona to są instrumenty potężna to jest to są narzędzia, które odpowiednio użyte nie tylko mogą z głęboko zmodyfikować nasz sposób widzenia tego, z czym jesteśmy, czyli tego co już teraz się dzieje wydarza, ale właśnie także mogą dać możliwość totalnego wykreowania przeszłości wytworzenia przeszłości na nowo tu przywoływane w kontekście różnych ostatnich sporów wydarzeń George Orwell ze swoim rokiem 80 czwartym w kontekście tej technologii, która eksponuje umożliwia już bardzo wprost dokonywanie tych wszystkich operacji przychodzi namyśl w sposób zupełnie naturalne wydaje mi się za nie tylko on w ogóle wysokiej rozmaite zaczyna od końca, bo myślę że, ale zbyt docenia człowieka, bo problem polega na tym, że nie trzeba jakiejś złożonej totalitarnej instytucji, bo ludzie czasami z lenistwa po prostu nie będą czytali prawości i ona sama umrze ta wizja także ludzie dążą do tego, żeby poznać tą prawdę o przeszłości dobrze wiemy jak niewielkiego kręgu dotyczy, więc tutaj wracam do tego, że właśnie, o czym my tak naprawdę mówimy prawdę dano po pierwsze na przyszłość wydarzyła przewinęła nie ma zostaw całą metafizyka z tym związaną no oczywiście, skąd wiemy o tym co się wydarzyło są różne szkoły historia zasili historia graficzne są historią graficzne są różne źródła wcale nie jest także świadek jest najlepszym źródłem absolutnie nie to zresztą widać, analizując te tzw. literaturę obozową ja np. robię, kiedy widzimy, że czasami więźniowie widzieli to różny sposób to zależało od tego, jaką pozycję FIA i obozowej zajmowali prawda co innego więzień funkcyjny co innego taki, który stawał się muzułmanek jak to ważne obozowej było, więc tego punktu widzenia tusz docieramy do źródłowego problemu oczywiście, że tak się złożyło, że w państwach narodowych politycy na różne sposoby tą przeszłość konstruują interpretują pytanie na ile to jest rzeczywiście opłacalne z punktu widzenia takich fundamentalnych procesów związanych z władzą dominacją to pominę natomiast bez wątpienia politycy lubią robić być może, dlatego że nie trzeba być kompetentnym specjalnie, żeby to to robić można wiele minut wiele godzin przemawiać o tym kto jest bohaterem, kto zdrajcą, ale tak czy inaczej to już nawet historycy i metodologii historii mają problem właśnie z tym co my badamy w to co dane źródło daje, więc z tego punktu widzenia mamy do czynienia z różnymi konstrukcjami oczywiście naukowcy tym się różnią od niewielu reżyserów popularnych filmów czy polityką, że stosują ściśle określoną metodykę badania interpretacji tak dalej się powinni to zrobić różnie to w praktyce wygląda no ale tak naprawdę to wszystko jest jakoś tam oparto standardy społecznościowe w tym sensie narzędziowym zmieniają się paradygmaty, dlatego że zmieniają się ludzie także na uniwersytetach inaczej badają przeszłość inaczej badają to co się wydarzyło, więc tu wracamy do do tego do tego sporu bez wątpienia to te przykłady, o których wcześniej wspomniałeś one także dotyczą tego, że no cóż pamięć o ludobójstwie Żydów stała się politycznie użyteczna w bardzo różnych kontekstach np. w Polsce o tym chyba nie rozmawialiśmy można mówić o takiej nie wiemy rywalizacji ofiar polsko-żydowskie rywalizacji ofiar, gdzie ten swoisty kapitał krzywdy jest w grze na my chcemy właśnie po i żebyśmy większymi ofiarami niż ci Żydzi itd. to bardzo upraszczając teraz powiem no ale także to nie jest kwestia relacji międzynarodowych przypomnę żali liczne wojny, które tam się odbyły itd. itd. więc z tego punktu widzenia oczywiście stało się także ta pamięć o ludobójstwie była na różne sposoby wykorzystywana jest na różne sposoby w politykę włączona, ale to jest także coś co krytycy określają jako przedsiębiorstwo Holokaust tak czy, że ludzie na tym świetnie zarabiają czasami Night widzimy, że czasami powstawały fikcyjne wspomnienia nie będę nazwisk podawał albo taki Polski ceniony twórca na szkole czytam jako malowanego ptaka jako lekturę szkolną wiemy, że to czysta fikcja za jakiś film fabularny na podstawie jego życia powstał bez wątpienia jest to życie na niejeden film na każdym razie nie jest się świetlana postać w każdym razie to nie jest jedyny przykład czasami to właśnie było takie cyniczne wykorzystywanie tragedii ofiar zresztą w tłum liczne przykłady można także współczesne podać już nikt nie pamiętam tytułu nie chce podawać, żeby sprzedaży napędzać, ale powstają kolejne powieści, które dzieją się w obozie Auschwitz-Birkenau popularne no wysoko notowane w sprzedaży Empiku np. wypatrzyłem na straszliwe to jest nawiasem mówiąc przepraszam, że rzeczy wtrąca na moment, bo to faktycznie jest jakiś trend, który się rozwija w literaturze od pewnego czasu także w Polskiej literaturze mniej lub bardziej popularnej mamy takie książki pisane przez autorów zupełnie współczesnych, które właśnie albo się rozgrywają albo albo przez jakąś część fabuły mają umieszczoną w okresie w okresie zagłady właśnie i to też wydają się w dużym stopniu nie oceniam tego i nie chce, żebym tu zabrzmieć jakoś ofensywnie ale, ale wydają się często jak widzę te teksty, że jest takie bardzo świadome granie na temacie, który wywołuje wciąż głębokie emocje, który jest kontrowersyjny, który w, którym jakimś sensie łatwo literacko jest obrobić prostym mówiąc brutalnie no literat literatura to się niektórzy mówią nadużycie, gdy tak określamy też działa słusznie, ale też, ale już mózgi które, które nie tylko są takimi takimi czytadła mi to często są książki też autorów autorek, którzy mają w dorobku jakieś poważniejsze rzeczy tak na zarząd znowu przypomnimy spór o łaskawy prawda, jaką jest zwolnić za książkę zupełnie innego powodu za zupełnie innego powodu niż zwykle przedstawiano nie w kontekście pamięci zagłady, ale szaleństwa, które to jak w błędzie Krzysztoń prawda ten bohater tak, że po po świecie ogarniętym szaleństwem bardziej opowieść Jonathana Littella takiego amerykańską francuskiego autora napisaną zresztą po francusku, która opowiada historię niejakiego Maksymiliana Aue to jest postać to jest po prostu nazistowski oficer niemiecki, który jest zarazem niezwykle erudycyjny inteligentne głęboko zakorzeniony w dorobku zachodniej kultury znasz świetnie na literaturze filozofii i opowiada swoją historię upiorną Littell zresztą spędził mnóstwo czasu w archiwach jest książka no i udokumentowana niezwykle gruntowny sposób rozwiązać też błędy i to, tak więc była jasność choćby, gdy czytamy te fragmenty, które dotyczą okupowanej Polski widać wyraźnie, że nie odrobił do końca tej lekcji, ale właśnie no, jeżeli w tym momencie będziemy takie rzeczy wydobywali, gdzie my dojdziemy znaczy problem polega na tym, że już nawet edukacja szkolna jest, jeżeli chodzi o drugą wojnę światową ludobójstwo Żydów czy innych narodów słaba co wynika z różnych czynników no między liczby godzin, którą można przeznaczyć na historię na najnowszą podstawy programowej tak dalej tak dalej o tym teraz nie będziemy dyskutowali, ale z tego punktu widzenia wracam do tego zjawiska, które było impulsem do naszej rozmowy na fakt, że ci młodzi ludzie sami siebie się tym zajęli dobrze, ale motywy były bardzo różne i zgoda, ale tak samo można każdego oceniać tak na jeśli jakiś naukowiec pisze książkę nie, dlatego że dąży do prawdy i ma taką panią wizje tylko, dlatego że chce odnieść sukces więcej zarabiać to co czy to jest złe jest tym sensie młody człowiek, który podąża za za młodą na tych toku to to nie jest wojna, która wyklucza z automatu natomiast oczywiście, że była jasność oglądałem różne filmiki na nie porwało mnie to nie wpływało mnie to natomiast być może jak już młodych ludzi, których to powie, ale jak odczytywała sens tego w ogóle to znaczy co miało twoim zdaniem być co to jest właśnie dlatego wracam do tego pierwszego pytania co to co na dobrą sprawę jest zjawisko na czym polega to ważny czas odróżnić tak te impulsy, które pchnęły poszczególne osoby do stworzenia takiego filmiku, bo np. w niektórych przypadkach mogą to być historia rodzinna historia grupy, z której pochodzi tak dalej dla innych moda chęć poklasku ma ważny jest to jak jak to się stało takim zjawiskiem zbiorowym no i tu wyraźnie widać, że to się także poprzez krytyków poprzez skandal został wpisany topole upamiętnienia Holokaustu upamiętnienia sią upamiętnienia zagłady i wyraźnie widać, że no, nawet jeżeli była to rywalizacja to jednak ona kosztowała tych młodych ludzi choćby to, żeby coś przeczytali na dziś ściągnęli z internetu i nie weryfikowali tego źródła tylko gdzieś tam nie wiem z Wiki cytatów coś ściągnęli to niema znaczenia taką niby w życiu tego nie zabili w szkole np. więc tego punktu widzenia zwraca uwagę na to, że oczywiście krytykować jest bardzo łatwo to zjawisko, ale stają się teraz w tej roli którymi obsadził od początku bronić młodych ludzi przed takimi starszymi panami z brodą akty, którzy chcą właśnie ich przekrzyczeć krytykować jest ich bardzo łatwo natomiast szukają czegoś dobrego tak nawet w tym momencie w tym w tym radiu dyskutujemy o w tej przeszłości, choć pewnie byśmy dyskutowali, więc z tego punktu widzenia to jest kwestia obiegu tak w pamięci zbiorowej w społeczeństwie takich treści takich wydarzeń rozmowy na ten temat, więc tego punktu widzenia tych pozytywów moim zdaniem można znaleźć tak no ja zresztą tu się wyłamie to z kolei roli, którą tymi przepisałem, bo też nie nie miałem tutaj intencji jakiegoś takiego oburzenia i krytykowania tego nadmiarowe chciałbym właśnie zrozumieć na czym polega ten fenomen to znaczy czy to jest na dobrą sprawę także na noże właściwie jak okoliczność tej dekoracji jest akcja Dental na można by było tam umieścić cokolwiek ten Holokaust pojawia się tam jako kontekst, który no właśnie wprowadzony jest do tego całego przedsięwzięcia w sposób w tym sensie bezrefleksyjna, że nikt za bardzo tak na dobrą sprawę sobie nie zdaje sprawy z tego co to było nie zna historii et Cetera czy to jest właśnie jakiś rodzaj działania o charakterze bardziej świadomym intencjonalnym, który ma nieść za sobą jakiś sens głębszy i w tym sensie i w tym znaczeniu, żeby już niemal aplikować tych samych słów i w tym znaczeniu to, że zostawiła to zjawisko na początku właśnie z tymi no choćby ze Spider manem np. czy to jest twoim zdaniem coś takiego co faktycznie ten głębszy sens niesie czy zarazem czy przypadkiem nie jest odwrotnie, że mamy do czynienia właśnie z czymś co mogłoby być czymś dowolnie innym, bo nikt tak naprawdę nie wie co to było ten ten Holokaust co tam chodziło jest jakaś atrakcyjna wizualnie rzecz, którą można przetworzyć i się to robi, a później to się właśnie w takiej rzeczywistości wirtualnej samo replikuje reprodukuje na zasadzie na poły automatycznej no ale tak to właśnie wygląda oczywiście, że można mówić o pewnych uniwersalnych zasadach np. tuż za filmiki z taką epicką muzyką, której też na YouTubie są wieszane czasami temat tego może być kuriozalne np. nie wiem tam kolejnego fabularne prawda obserwujemy tragiczne losy głównego bohatera, który tam ginie w jakiej planecie np. i oczywiście porywająca muzyka itd. więc sądu takie zasady uniwersalne na pewno to wpłynęło też na te dzieła zgoda zakładam też, że niektóre osoby mogły do końca nie widzieć czy czy one mówią o historii one mówią o jakiej grze komputerowej no cóż mogło się takie przypadki zdarzyć, ale tutaj znowu oko patrzącego czy ucho słuchającego jest ważna my interpretujemy i tak jak w przypadku kultury popularnej czasami dzieło bardzo niska artystyczne nagle staje się ważne, dlatego że coś w nim ważnego dostrzegł osoby, które oglądały podobnie tutaj no tutaj bardziej zjawisko społeczne niż poszczególne filmiki są istotne, kto oczywiście wpisują się pewną konwencję związaną choćby nawet tą muzyką, która w, które o tyle ważna, że no właśnie jest wykorzystywana jest specyficzny gatunek tak niezbyt rozwiniętej muzyki, który właśnie towarzyszy różnym miką także na YouTubie np. nic nie jest to nowe zjawisko związane tylko z tym medium z tego punktu widzenia oczywiście można te elementy cywilizacji długo wymieniać bez ważne jest to, że no no choćby te osoby mogły się tym zainteresować np. przez szok tak jak to możliwe jak to gazowa ludzi nie wierzę już nawet sięgnięcie do odpowiedniego hasła Wikipedii niektórych młodych ludzi mogło być wielkim rozwojem prawda, więc tym sensie to nie o to chodzi ja nie mam innego wspaniałego świata, które sobie wymyślono tak mam taki, w którym zamyka się młodego człowieka w szkole jak nie wypuszcza póki nie jest w stanie podać wszystkich dat np. oczywiście przechowuje, ale z tego punktu widzenia Marcosa tak to nie działa to znaczy ten koszmar to myśmy przeżyli szkole, a wtedy ta historia inaczej wyglądała, więc tego punktu widzenia można oczywiście w ten sposób krytykować wszystko praktycznie, bo nie chodzi tylko o przypadkowych młodych ludzi, którzy np. nie w Polsce nie są w stanie rozszyfrować skrótu PZPR w Polsce, gdzie podział postkomunistyczny jest przez wszystkich wykorzystywane młodzi ludzie często w ogóle nie wyznacza chodzi prawda dla nich trochę jak walka potworów w grze komputerowej ze strony okrągłego stołu np. z tego punktu widzenia i tutaj mogą takie zjawiska wystąpić, ale znowu to są koszty, które płacimy tak oczywiście ja uważam, że było jasne, żeby znowu nie wyszła z tego afera, że tak edukacja w szkołach powszechnych z absolutną podstawą powinna być edukacja przemyślana związana z i nie tylko czytanie podręczników, ale właśnie z innymi technikami kształcenia zgoda taktyką po pierwsze to kosztuje po drugie, tego nie ma po trzecie no to to wymagałoby mieszka wielu godzin lekcji dodatkowe których, których nie ma, ale podobnie oczywiście palą występuje z innymi dziedzinami nie wiem z biologią czy fizyką np. więc z tego punktu widzenia ja patrzę na to zjawisko, które oczywiście można rozpatrywać jako kolejny przykład banalizacji Holokaustu także w tym pozytywnym efekcie nie nie mnie nie rzuca bym natychmiast wszystkich takich młodych ludzi, którzy podążają za jakąś kiczowatą modą do 1 koszyka i nie wiem kasował nagranie na tych Maryja jedno aktor liczę na to, że oni np. choćby to hasło Wikipedii przeczytają, że to będzie ten minimalny wysiłek, ale zwróćmy uwagę w tym momencie dla nich to jest ogromny wysiłek tyle znaków tyle czasu np. nie ma aż 6 minut, więc musimy też przyjąć inne perspektywy nie perspektywa osób, które czytają książki naukowe historii jest ważna, ale perspektywa osób, które już nawet gazet nie czytają i z tego punktu widzenia wszystkich tych sporach o przeszłości po prostu nie wie to na koniec jeszcze pokusimy się znaczy ciebie czy chce pokusić o to, żebyś jakąś próbę Futuro logiczną tutaj przeprowadził wyobraźmy sobie jak za 2030, a 50 lat będzie wyglądała ta sfera informacyjna jak wtedy ludzie, którzy będą mieli na kilkanaście będą obchodzili z obrazami pamięci zbiorowej z różnymi wątkami historycznymi właśnie uczyć wtedy historii w szkołach i na uniwersytetach będą ich te osoby, które dzisiaj nad ich toku właśnie tego rodzaju filmy publikują no jak oni będą w takim razie do tego się odnosić twoim zdaniem 50 lat katastrofa klimatyczna sprawił, że będą z kamykami jak zakładali sobie obraz z 16 ze stron będziesz miał gościa niedługo, który pewnie o tym opowie natomiast no mówiąc poważnie pamiętajmy, że to nie jest tak, że społeczeństwo się rozwija, że wszyscy członkowie społeczeństwa rozwijają się w tym samym tempie prawda mamy zróżnicowanie związane z zawodem bogactwem z władzą itd. no i w tym sensie nawet społeczeństwie amerykańskim, któremu tak lubimy wyśmiewać prawda i obok tych szkół powszechnych, gdzie poziom nauczania historii może być słaby mamy do czynienia z elitarnymi szkołami prawda nieprzypadkowo to właśnie amerykańskie uniwersytety wydają aż tylu noblistów już nieważne, jakiego powodu tak samo będzie w innych znaczy to rozwarstwienie związane z wiedzą występuje natomiast, jeżeli chodzi o taką powszechną wiedzę o przyszłości, która także podstawą różnych politycznych akcji przed upamiętniania pewnych wydarzeń pewnych osób z przeszłości no to oczywiście tu szkoła powszechna była dziewiętnastego wieku jest nadal niezbędna tylko podejrzewam że, że musimy pamiętać o tym, że te nowe źródła informacji nowe technologie komunikacyjne one wcale nie ułatwiają sprawy to widać teraz jak np. studentom pozwala korzystać z laptopów smartfonów, jeżeli chcą, proszę bardzo, chcieli natychmiast odpowiadają na każde moje pytania na temat faktów wydarzeniem, bo problem polega na tym się gubią gdzieś w tym gąszczu stron odniesień i np. padają jakieś wojskowe strony czy opisy z tego punktu widzenia musimy o tym pamiętać, że ten kontekst technologiczną wszystkiego nie rozwiązuje problem związany z selekcją informacji i nadmiarem informacji o przeszłości był zawsze no tak, ale oczywiście też jest także medium generuje pewne zjawiska czy problemy jako takie to znaczy one się pojawiają dziecko z uwagi na materię, z którą się tutaj obcuje, którą się transmituje, ale też właśnie na samo sam charakter tego medium oczywiście natomiast zwraca uwagę, że jak zwykle takim progiem można powiedzieć pokojowym, którego przekroczenie wiele zmienia jest śmierć ostatniego z ostatniego świat wydaje ten problem występował już w przypadku wielu zjawiskiem w Polsce przywołam np. pamięć o powstaniach śląskich i one oczywiście wtedy się odbywają zupełnie wirtualne nie odrywają od archiwów, które oczywiście też można politycznie kontrolować manipulować co występuje w wielu krajach, ale one się odbywają odbywają tej pamięci zbiorowej prawda od tych Kotwy pytanie ile tych Kotwic będzie, ale to obok szkoły jest np. rola historyków, którzy będą uprawiali taką popularną powszechną historię także, wydając książki popularnonaukowe re in z tego punktu widzenia musimy pamiętać, że to nie jest nowy problem ale, ale stare i ECE to nie jest tylko kwestia związana z technologiami komunikacyjnymi, choć oczywiście o nich zapominać nie można i to jest tak nadal stały punkt wyjścia moglibyśmy jeszcze godzinami rozmawiać, ale ja zachęcam, żeby zamiast irytować i potępiać szukać tych pozytywów w tym zjawisku, które być może nas odpycha od strony artystycznej prof. Lech Nijakowski wzywające do poszukiwania pozytywów to jest naprawdę duża rzecz ich warto było tutaj tej audycji myślę posłuchać, żeby właśnie takim zjawiskiem się zetknąć to tylko w radiu TOK FM takie rzeczy się wydarzają w tej małej trumien magiczne jak się okazało pracowni akowski stał się optymistą bardzo dziękuję Lech Nijakowski był państwa gościem, a teraz będą informacje po informacjach Krzysztof Świrek Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA