REKLAMA

Czym jest rewolucja?

Godzina Filozofów
Data emisji:
2020-09-05 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
43:35 min.
Udostępnij:

Czemu trudno przewidywać rewolucje? Rozwiń »
Dlaczego politycy populistyczni nie są rewolucyjni?
Czy #metoo miało znamiona rewolucyjne?
Czy stoimy w przededniu rewolucji? Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
126 ach, sam kiedyś nie będę podawał godziny rady, bo to jest bez sensu i tak wszyscy wiedzą, która jest godzina, ale co zrobiłem znowu odruchu tak, dlatego że po raz pierwszy jestem po 6 miesiącach w studiu dobrze to odnowa na ponownie na antenie Tomasz Stawiszyński wciąż Katarzyna Murawska ten program wydaje, ale realizuje go już Maciej Gulczyński Szymon waluta poszedł do domu, a w tym studiu, w którym przed chwilą sieć resor Lech Nijakowski siedzi teraz dr Krzysztof Świrek Rozwiń » dzień dobry dzień dobry także z wydziału socjologii Uniwersytetu Warszawskiego autor książki teorii teologii rozmawialiśmy zresztą o tej książce jakiś czas temu bardzo ciekawe mogą państwo sobie odnaleźć to nagranie również, ale będziemy rozmawiali o rewolucji rewolucja dzisiaj nie pomyślałem, że razem pomyślimy z Katarzyną Borowską, że może zamiast historykiem, który nam opowie o konkretnych rewolucjach o datach zdarzeniach itd. po mówimy właśnie z tobą socjologiem, żeby chwycić to zjawisko nie tyle jego i takim konkretnie historycznymi jakiś głębszy strukturze dużo dzisiaj mówi o rewolucjach rewolucji właśnie dużo się o tym, że w przededniu być może jakiejś rewolucji jesteśmy, a to światowej, a to w przededniu różnych rewolucji lokalnych przed chwilą wychodziłem tutaj na moment ze studia zobaczyłem tygodnik form z hasłem na układ białoruskiej rewolucji właśnie rewolucja białoruska głosi tytuł tekstu, który tam się w środku znajduje w ogóle mam wrażenie, że sporo o rewolucji i rewolucjach rozmawiamy w ostatnich latach zacznę od pytania fundament tego co to jest rewolucja w ogóle w twojej perspektywie mamy perspektywy i nie tylko moje ale, ale tradycji, do której odwołuje rewolucja jest przede wszystkim pewien moment zerwania to jest moment zerwania nie tylko zmienia się władza polityczna, bo to jest perspektywa politologiczne często na rewolucję prawda, że dochodzi do jakiejś przerwania jeśli chodzi o ciągu sprawowania władzy powstają albo nowe instytucje albo nowe środowiska, które władzę sprawują, ale takiej perspektywy socjologicznej istotniejsze jest to, że w rewolucji dochodzi do poważnego zerwania jeśli chodzi w ogóle praktyka życia społecznego o przyzwyczajenia takie codzienna o można powiedzieć automatyzmem codziennego życia mówi wielka rewolucja historyczna właśnie miały to do siebie, że zmieni równe automatyzm to znaczy to co to, czego nie nie zauważamy na co dzień i czego taki bieg powiedział niezakłócone stanowi o tym, że może działać zdrowy rozsądek codzienności, że pewne oczywistości pozostają oczywistości ami i rewolucja to do siebie że, że to zmieniają się na rewolucję w tym znaczeniu nowoczesnym zmieniają ideologię zmieniają ideologii zmieniają sposób w jaki ludzie czegoś oczekują od świata społecznego wokół samych siebie i od rzeczywistości w ogóle dlatego rewolucje są bardzo też złożonym tematem bardzo ciekawe, dlatego że jeśli nie nie ujmują już ich w tej w tym znaczeniu technicznym politycznym wąskim to okazuje się, że w ogóle chciał tego, kiedy rewolucja np. nastrój co możemy nazwać rewolucją, a tylko powiedzmy nie wiem multi albo przewrotem politycznym to jest sama w sobie bardzo poważna kwestia teoretyczne jest bardzo poważny teoretyczne pytanie znaczy, kiedy w ogóle dochodzi do rewolucji to jest bardzo interesują dziś o warunkach poprzedzających rewolucję to znaczy takich, które w, jakim sensie rewolucje indukują czy czy już o tym zjawisku i problem z jego klasyfikacją już sam biskup to jest właśnie to jest ciekawsze tutaj problem jest dużo bardziej realne, bo to pytanie o to co w ogóle jesteśmy w stanie post factum nazwać rewolucją to jest bardzo, że widoczna jeśli popatrzymy na to w jaki sposób różne wystąpienia polityczna masowe np. są przez władze określane jako wybryki chuligańskie to jest nieprzypadkowo nieprzypadkowo następuje, dlatego że władza za każdym razem próbuje próbuje w jaki sposób te wystąpienia ten błąd przedstawić jako coś jest przypadkowa co jest chaotyczna co przede wszystkim nie niesie ze sobą go ciężaru symbolicznego, które nadajemy rewolucji dlatego też bardzo ciekawe z 1 strony rewolucje są jak zjawiskiem politycznym, ale z drugiej strony rewolucje są też pewnym rewolucję z postulatem to jest bardzo ciekawej i też złożone, że to pojęcie rewolucji ono niesie za sobą również pewne oczekiwania postulatem zmiany na lepsze postulatem pewnej zmiany dla części oczywiście tego aspektu politycznego to będzie zmiana na lepsze dla części na gorsze ale kto się też przekłada na to co w ogóle możemy nazwać ewolucją a czego dnia jakie, jakie zdarzenia możemy nazwać rewolucją, jakiego do tego, że przez bardzo długi czas tej tradycji nowoczesnej rewolucję uważano tylko ta gwałtowne zmiany polityczne, które prowadziły do jakiegoś nowego ustanowienia zasad wolności w życiu społecznym jakiegoś powiększenia obszaru wolności w życiu społecznym dlatego są autorzy, którzy twierdzili by np. że rewolucja prawicowa rewolucja konserwatywna to jest sprzeczność, że może być czegoś takiego jak rewolucja konserwatywna inni z kolei auto, żeby sądzili inaczej, ale wtedy można ją nazwać kontrrewolucją również na swoją tradycję można nazwać kontrrewolucji to w tej tradycji prawicowej mówiło się dużo częściej zamach usta niż rewolucji, dlatego że dużo większą wagę przywiązywano po prostu mechanizmów władzy samej jej tego w jaki sposób zmieniają się np. metody ustanawiania-li politycznej niż do ruchów masowych z kolei ta druga strona można by nazwać agresywną demokratyczną lewicową ona dużo większej mierze stawiała na ruchy masowe jako land uprawiania polityki i ponieważ to były często to była ta strona, która dysponował mniejszą władzą polityczną to na duże liczyła na to co się nazywa czasami się silny tak, czyli siłą mas, czyli wszystkich ludzi, którzy dopiero w momencie, kiedy niejako przebudzą się dopiero dzięki temu, że działają wspólnie właśnie w skali masowej są w stanie zaprowadzić pewną zmianę no to jest w jakim sensie wraz z białoruskich właśnie to co teraz widzimy to jest taka powszechna mobilizacja ogromnej części społeczeństwa, która wyszła na ulice i manifestuje swoje niezadowolenie i manifestuje pragnienie odejścia zdetronizowania tej władzy dla w tej chwili tam jest bardzo mnie zaciekawiło zapowiedziała, że tej farsy postulatu pewnego o tym, że zawsze rewolucji towarzyszy postulat wiem, że to jest zmiana na lepsze skokowa żona dla części jest lepsza dla części na gorsze to już w praktyce, ale w ramach pewnego pewnej wizji, która stoi za tym impulsem rewolucyjnym mamy taką myśl, że no musimy to wszystko przerzucić, w czym żyje musimy napisać nowe reguły właśnie po to, żeby, żeby żyć inaczej żyć lepiej to jest też widoczne w języku, którym się przez długi czas poszukiwano mówiąc np. Nagya rewolucyjnych trudno powiedzieć jakiś trudno byłoby użyć tego tego słowa nadzieja obok zamachu stanu na zamach stanu można liczyć jeśli ma się w tym jakiś interes natomiast można już nadzieję na rewolucję, bo z pojęciem rewolucji wiąże się też nadzieja na na jakąś poprawę na nowe otwarcie to często, ale też z tego samego powodu jest tak trudne pojęcia dlatego, że kiedy już do jakiegoś załamania władzy do przewrotu dochodzi to to dochodzi też do pewnej weryfikacji ich nadzieje rewolucyjnych prawną to jest też bardzo ciekawy bardzo ciekawy moment, ale wydaje w ogóle trudno mówić bez rewolucji bez tego elementu powszechnej nadziei i bez tego elementu, czego można nazwać takimi masowymi subiektywnie postawami, czyli ten moment, gdy ludzie wychodzą na ulice też często moment, kiedy okazuje się już nie boją się np. władzy, która była brutalna, która często odwoływała się do przemocy jest zawsze coś szokującego zawsze coś zaskakującego jest ciekawy właśnie element myślenia o rewolucjach, który jeszcze bardziej nam utrudnia można powiedzieć o stwierdzenie to jest rewolucja ocenia, a szczególnie utrudnia przewidywanie, dlatego że z rewolucją zazwyczaj wiążą się takie 2 obrazy metaforyczna jeden z obraz taki biblijny kolosa na glinianych nogach i to jest obraz, które przywołuje taką sytuację, kiedy władza, która wydawałaby się nie porównywanie nieporównywalnie mocniejsza silniejsza od wszystkich tych, którzy chcieliby się przeciwstawić okazuje się być tak naprawdę już pusta wydrążona w środku znać podstawy tej władzy jej uprawomocnienie legitymizacja, ale też po prostu zdolność działania okazuje się być niesłychanie krucha to jest ciekawe, dlatego że zazwyczaj jest to moment zaskakujący prawda, kiedy ktoś, kto wydawałby się potężny bardzo okazuje się w istocie słabe drugi obraz metaforyczny, który bezpośrednio wiąże z tym pierwszym to jest obraz pochodzące od pism Karola Marksa to jest to co Marks kiedyś napisał okresie rewolucji to znaczy, że rewolucja się procesy rewolucyjne one tak naprawdę drążą istniejące społeczeństwo osób, które jest niezauważalne i ten temat metafory Kreta ona pokazuje, że często rewolucję są tak naprawdę przykład przygotowywane przez pewne procesy społeczne to są procesy, które dzieją się niejako pod powierzchnią rzeczywistości społecznej i te ona ukazują się na powierzchni to sprawa jest już skończona i w ten sposób często się rozumie moment rewolucyjny to jest dokładnie ten moment, kiedy ludzie widzą, że gra jest skończona tak gra, która toczyła się dotychczas czy to będzie gra polityczna gra ekonomiczna twarz bądź razie pewne reguły gry się wypaliły pewne sposoby działania się wypaliły to jest zawsze coś co jest zaskakujące i zarazem całkowite tak w tym sensie, że ta Skorupa okazuje się być pusta w środku można odrzucić dr Krzysztof Irak jest państwa gościem za moment mamy do tej rozmowy teraz będą informacje jesteśmy z powrotem dr Krzysztof Świrek państwa gościem tak, żeby się jednak stało zadość protokołowi i i żeby wszystko było tak jak trzeba jeszcze wyemitujemy Dzięgiel godziny filozofów mamy tutaj bardzo filozoficzną dyskusję radzimy godzina filozof no i od razu lepiej już można z czystym sumieniem używać trudnych słów np. nudzić tak dalej mówimy o rewolucji rewolucyjną ości rewolucja to jest pojęcie ambiwalentne to jest pojęcie, którego używamy w stanie jak używam z 1 strony w takim znaczeniu pozytywnym, a z drugiej strony towarzyszy mi pewien lęki obawy, kiedy myślę o rewolucji roślinności lęki dała związane z przemocą, które są no powiem, że nieodłącznym elementem rewolucji, ale w każdym razie takim talentem, który towarzyszył wielu rewolucją rewolucja francuska paradygmaty nar EW rzecz jasna pierwsza wielka rewolucja w historii taka, której punktem odniesienia dla większości refleksji o rewolucji właśnie rewolucja Lenin Noska to jest kolejna mroczna rewolucja w dużym stopniu w dziejach ludzkości Hanna Arendt, która napisała książkę o rewolucji stawiała za sobą rewolucję francuską rewolucję amerykańską amerykańską, wskazując jako właśnie chyba 1 przykład historii na rewolucję krwawo na taką, która rozegrała bez bez takiego to potwornego bez takiej potwornej ceny, jaką jest śmierć wielu tysięcy wielu milionów ludzi jak widzisz relacje pomiędzy rewolucją przemocą właśnie czy widzisz przemoc jako nieodłączny element rewolucji właśnie czy czy jako jej element jednak akcje mentalne to zależy też co zdefiniujemy jako przemoc tego, że to jest ten decydujący można powiedzieć decydujące rozstrzygnięcia w tym przypadku można powiedzieć, że w pewnym ogólnym sensie rewolucja zawsze charakteryzuje przemocą tylko pytanie brzmi czy to musi być przemoc krwawa, dlatego że sama definicja rewolucji pokazuje, że to jest jakieś brutalne zerwanie jeśli chodzi o praktyki życia codziennego jeśli chodzi o ciągłość instytucjonalną np. i chociażby przerwanie ciągłości instytucjonalnej wiąże się z tym, że np. są normy prawne, które trzeba złamać, żeby w ogóle do rewolucji mogło dojść do tego, że rewolucja z definicji ona kończy obowiązywanie pewnego prawa i rozpoczyna panowania prawa innego są oczywiście różne odmęty rewolucji prawda mieliśmy do czynienia z historii z rewolucją mieszczańską czy czystymi regułami mieszczańskimi rozmaitymi, które się w różnych krajach, których efektem sposobu stanowienia o ustroju republikańskiego albo kwas Republika jego była był też projekt czy ten postulat rewolucji tzw. socjalnej to krytyka Arendt Książ rewolucję ona dotyczy właśnie tego, że rewolucja francuska nie zatrzymała się tak takim włączeniem tego elementu socjalnego postulatu socjalnego wg Arendt jako takim właścicielki jednak bardzo mocno utrzymanej tradycji danej w ogóle wkroczenie kwestii socjalnej rewolucji w ogóle niszczy polityczność prawda, więc dla Arendt, jakby polityka była głównym punktem odniesienia polityczne jako pewna sfera powinna utrzymać swoją autonomię, ale np. na 2 Marksa kwestia polityczności, bo w ogóle kwestią wtórną, dlatego że tak naprawdę ta kwestia życia społecznego od tego życia nie te, które zatrzymuje się na poziomie praw publicznych co w ogóle prawa do całego życia tak czy do uczestnictwa społecznego rozumianego bardzo szeroko była tak naprawdę kluczowa i wreszcie te rewolucja, która tak naprawdę czy takie naj naj pełniejsze swój wyraz znalazł dopiero dwudziestym wieku, czyli te rewolucje prawicowe czy rewolucja konserwatywna, które też stanowią, jakby trochę inne inne inne przez przypadek niektórzy nawet twierdzili, że to w ogóle nie są rewolucję, ale raczej znak tego, że inna rewolucja nie nastąpiły te prawdziwe tak czy ta, która te, które prowadziły będą nowe ustanowienia tej kwestii wolności natomiast pytanie o to w ogóle jakaś doza przemocy konieczne, żeby doszło rewolucji to pytanie bardzo ciekawa i spór o to w zasadzie trwa bardzo różnych tradycjach politycznych Grzegorza jeśli popatrzymy na historię myśli politycznej to np. po stronie lewicowej znajdziemy zwolenników przemocy rewolucyjnej, ale też bardzo konsekwentnych przeciwników były bardzo się na nurt socjalizmu, które przeciwstawiały się przemocy rewolucyjnej uważały, że najskuteczniejszą formą prowadzenia jakichkolwiek zmian jest są formy walki parlamentarnej wychodzili oni z założenia, że ta strona, która jest słabsza znacznie dysponuje środkami przemocy jest mniej zdeterminowana, żeby przemocy używać a, a dla organizacji np. robotnicza byłoby zdecydowanie mniej mniej skłonne do używania przemocy np. niż policja wojsko jedyną jej siłą są tak na legalne zmiany i tak naprawdę one będą skuteczniejsze jeśli nie ocalą postacią w kręgu architektów no w arch. Wacek tak ważnych postaci w każdym razie rewolucji leninowskiej była Róża Luksemburg np. nie tylko nie tylko, ale też tradycji francuskiej byli bardzo ważni bardzo ważny myśliciele socjalistyczni, którzy uważali, że tylko metody legalne są są skuteczne ostatecznie, ale z drugiej strony mamy jednak intensywną intensywną interpretacje to intensywną teorie rewolucji intensywnie rozwijaną, która pokazuje czy definiuje przemoc jako pierwszy warunek niezbędny po jako środek który, który przestaje być problematycznym realnie w momencie, kiedy stosuje się go do realizacji kolejnego celu, który jest celem nadrzędnym, który no właśnie uzasadnia przyznano osi w jakimś sensie nie tylko tę strukturę społeczną, ale także hierarchię wartości te systemy etyczne, które obowiązywały przed rewolucyjnym świetnie przede wszystkim też Lucia wstecznie pozwala zobaczyć takie formy przemocy, które wcześniej niewidoczna, czyli to jest pytanie też o to czy przemoc rewolucyjna jest jakimś jakąś gwałtowną trują świat, który był zasadniczo pokojowy i dobrze urządzone było takie stanowisko konserwatywne prawo także rewolucja zawsze złem, dlatego że ona zawsze przynosi niepokój przemoc tam, gdzie wcześniej życie toczyło się w miarę normalnie natomiast zwolennicy tego myślenia w kategoriach właśnie rewolucyjne wskazywali na to, że po prostu nie zauważamy wielu form pomocy, które są niewidoczne, dlatego że niewidoczne symbolicznie po prostu się o nich nie mówi nie nazywa się ich nie ma nawet więc, żeby je nazwać prawda często też osoby, które doświadczają przemocy on nie potrafią nazwać przemocy, której doświadczają przemocy ma w sobie odbiera jak mowa zdolność do sygnalizacji, więc też pytanie o to gdzie się ta przemoc zaczyna czy przemoc rewolucyjna jest intruzem czy odpowiedzią na przemoc druga natomiast bardzo ciekawa myśl która, która jest obecna od czasu do czasu różnych myślicieli, którzy dzisiaj na nowo próbują wymyślić niejako pojęcia rewolucji to jest pojęcie Boskiej przemocy które, która rozwija bez Jana, a współcześnie pisał o nim sporo nowości jak np. wskazując na to, że powinniśmy też zastanowić nad tym co właściwie czy każda przemoc musi wyglądać tak samo jak przemoc historyczna, którą obserwowaliśmy czy nie jest także najbardziej gwałtowne formy przemocy to jest w istocie moc bezkrwawa też przemoc która, która wyłania się wtedy, kiedy np. bardzo wiele osób odmawia uczestnictwa w pewnych instytucjach odmawia wykonywania ocenia odmawia kontynuowania swego życia tak jak to było do tej pory z tego punktu widzenia np. masowa demonstracja czy szczególnie masowe strajki to są właśnie formy przemocy i to przemocy najbardziej pewnym czasie gwałtownej dlatego, że to jest przemoc, która zatrzymuje w ogóle funkcjonowania świata społecznego tak jak on był dotychczas to jest ten moment, kiedy ktoś np. nie jakiś pracownik transportu publicznego prostu zatrzymuje się wychodzi mówi, że oddalenie od pracy są takie sytuacje, kiedy robotnicy jakiejś kluczowej fabryce, która produkuje, jakie strategiczne dobra po prostu przestają pracować odchodzą masowo od od taśmy produkcyjnej też to jest kwestia zajmowała kiedyś szczególnie ruch robotniczy, czyli kwesty strajku generalnego, czyli takiego strajku, który na tyle skoordynowane na tyle masowe, że praktycznie uniemożliwia kontynuowanie go życia społecznego takie takim jak i jakie ono było dotychczas i to jest ciekawe, tyle że być może przemoc w ogóle czy pojęcie przemocy ona nie jest tak oczywista, gdyż dawało tutaj życie szczególnie interesujące rzeczy do powiedzenia ten temat rozróżnienia pomiędzy właśnie tą przemocą, które spektakularna, która jest widoczna, która dobrze pokazuje w mediach, które jest krwawa i gdzie można bardzo dobrze rozpoznać sprawcy ofiary to przemocą, która jest często niewidoczna, która decyduje o tym, że w ogóle pewna norma życia wiecznego mogą trwać, która w istocie jest rzeczywiście bardzo okrutną przemocą targi z tej perspektywy możemy pomyśleć chociażby o tym co dzieje się w sferze gospodarczej i o takich cyklach można powiedzieć kiedy, które obserwowaliśmy przez przez ostatnie lata od kryzysu finansowego znaczy kryzys wywołany dziś, w jakich sektorach świata finansowego powoduje ogromne straty następnie za te straty nie płaci sam sektor finansowy plany, ale właśnie wszyscy obywatele, dlatego że następuje ten tekst zaciskania pasa zmniejszania budżetu osłabiania funkcji opiekuńczych państwa co prowadzi do następnego kryzysu itd. i zagrać tak dalej można powiedzieć, że ten ten cykl kryzysu w odpowiedzi na kryzys którą, którą jest zaciskanie pasa i kolejny kryzys to jakaś forma zbiorowego masochizmu, w którym funkcjonujemy prawda też pytanie, które sobie wielu myślicieli zadawało nów, w którym momencie wreszcie to ten zbiorowy masochizm się zatrzyma w tym momencie ludzie zauważą, że ta gra skończona i i niemożliwe jest cały czas płacenie swoich rachunków jest bardzo ciekawy temat, dlatego że z 1 strony jest oczywiste jak sposób mechanizmy funkcjonują to jest jasne bardzo wielu ekonomistów także głównego nurtu to znaczy krytyka tego co się dzieje ona przywędrowała jakiś radykalnych odłamów myśli ekonomicznej do głównego nurtu wraz z głównym nurcie, ale woda nie zmienia sytuacji to znaczy mamy do czynienia rzeczywiście taką taką powtarzaniem cały czas ich sekwencji, które działają cały czas mocą takiego lub jego bezwładu wszyscy wiedzą, że to już w zasadzie jest skończona gra, ale ona nadal się toczy to jest ciekawe czeka w kontekście na naszej rozmowy o rewolucji, dlatego że rewolucja być może nigdy nie następuje wtedy najbardziej na nią czekać, kiedy wydawałoby się, że powinna nastąpić, kiedy jest oczywista to to też pokazuje jak nie oczywistym nie oczywistym zjawiskiem sama rewolucja jest i toteż pokazuje jak trudno jest rewolucja przewidywać tak to jest pozostałby na moment jeszcze mamy do minuty do końca tej części naszej rozmowy przy tym przy tej przemocy, której nie widać, która właśnie nie polega takim bezpośrednim bezpośrednim okrucieństwie bezpośrednim zadawaniu cierpienia albo odbieraniu życia tylko jest raczej opresją systemową, która wiąże się z pozostawaniem w jakiś bardzo niekomfortowej sytuacji tu jest chyba kłopot no właśnie po pierwsze, zobaczenie tego po drugie, nazwaniem tego co powiedziałeś o z specyficzny masochizm, który polega na tym cyklu zaciskania pasa i reformowania zaciskania reformowania kryzysu itd. jest coś może trwać bardzo długo i co i co też jest na rozmaite sposoby konsumowane w różnych narracjach politycznych to jest konsumowane, ale często też taki sposób, żeby nazwać ten problem, ale zarazem go nie nazywać to znaczy nazwać go w taki sposób, żeby od razu przekierował można powiedzieć uwaga pewna pewne rejony, które są bezpieczne politycznie co się dzieje w przypadku wielu polityków populistycznych bądź z definicji nie są też politykami rewolucyjnymi znaczą oni nazywają kryzysowe zjawiska od razu taki sposób żeby, żeby skanalizować gniew można powiedzieć taką stronę, która jest najmniej kosztowna politycznie zapewnia im równocześnie największy społeczny sukces w tym sensie to są technicy polityki natomiast dnia politycy rewolucyjni aktor Krzysztof świra jest państwa gościem i teraz ponownie informacja po informacjach wrócimy na Inter jesteśmy ponownie na antenie doktor świra raz jeszcze dzień dobry dzień dobry o rewolucji rozmawiamy o przemocy rewolucyjnej mogliśmy, zanim pojawiło się na antenie informacje w takich konserwatywnych i liberalnych nazwijmy to krytyka ach, rewolucji dwudziestowiecznych w szczególności rewolucji rosyjskiej mamy sporo analiz, które wskazują NATO takie postaci jak nie wiem Kołakowski oczywiście Raymond Aron np. emblematy ręczna krytyk kim mamy takie chyba 2 zasadnicze źródła przemocy rewolucyjnej zdefiniować wskazanej odniesienie się do nich bądźcie poprosił pierwsze źródło pojęcie konieczności historycznej to jest oczywiście wprost wywieść z pism Karola Marksa od Hegla z kolei Mark to bierze jest to przekonanie, że rewolucja w jakimś sensie konieczna, że sama dynamika procesu historycznego do rewolucji prowadzi, więc to się to co się wydarza wydarza się z koniecznością druga mianowicie drugie źródło przemocy to jest pewnego rodzaju wizja ludzkiej natury tak by to kraju wizja ludzkiej natury jako czegoś plastycznego czegoś co da się w sposób arbitralny zmodyfikować i tu właśnie i w tych 2 czy w tych 2 źródłach ci autorzy upatrują przemocy akcyjnej czy źródeł przemocy właśnie, której świadkami byliśmy w dwudziestym wieku no tam coś dzieje się z koniecznością tam niekiedy mogą się pojawić ci, którzy konieczność starają się zablokowali wtedy trzeba pomóc procesowi konieczne może by mógł się z całą pewnością zrealizować no, a tam, gdzie pewna wizja tego jak świat powinien wyglądać napotyka na opór postaci ludzi, którzy nie do końca chętnie gotowi są też zrealizować tam również trzeba dokonać odpowiednich działań, żeby ich do tego albo skłonić może być po prostu wyeliminować oba tłumaczenia znaczy i wskazując na konieczność na takie przekonanie styczności ludzkiej natury są jak najbardziej jak osadzone w historii tych wydarzeń rewolucyjnych i tutaj to skomplikowały się bardziej nie, przyznając rację od razu nie krytykują tylko, odwołując się też do takiego zabiegu, który jest być może czasami irytujący ale, ale bywa przydatny bardzo znaczy komplikowania dalszego komplikowania pojęć np. pojęcia konieczności rzeczywiście jest także, że często działania rewolucyjna przemoc rewolucyjną uzasadnia koniecznością, ale łatwo zauważyć, że jest pewna pewien problem tak znaczy jeśli coś jest konieczne w takim sensie, jakiego używał Karol Marks by znaczyło, że i tak nastąpi, tak więc to jest bardzo dziwne wyjaśnienia w momencie, kiedy ktoś z 1 strony mówi coś jest konieczne musi nastąpić z drugiej strony chce aktywnie pomagać tej konieczności jest przekonany że, że najlepszym najlepszą metodą, jakby przyspieszenia tej konieczności historycznej jest np. podkładanie bomb czy urządzanych co tu tu pewną innowacyjnością teoretyczną wykazuje się Włodzimierz Lenin który, który tworzy tą pojęcie partii jako jako jak Grzegorz mediom z tego właśnie pomiędzy tym co jest, a co dopiero nastąpić pomiędzy proletariatem dla siebie proletariusz samym sobie tak też tworzy koncepcję awangardy prowadzili takiego takiej wyselekcjonowanej grupy, która doskonale widzi konieczność historyczną wcześniej niż masują widzą historię oni sami, żeby do tej konieczności zdążyć szybciej Otóż na ciekawe ciekawa sprawa czysto 8 marca nie ma takiego pojęcia to nie jest tak rozumiany znaczy Marks bardzo ostro krytykuje w szczególności współczesnych mu anarchistów właśnie za to znaczy za to, że oni chcą być takimi świętymi rewolucji, którzy gdzieś tam z tylnego siedzenia będą sterować procesami masowymi mówi to jest krótka Marks pisze, że to jest krótka droga do sekt czarne 2, więc to jak Mark zrozumiał konieczność historyczną miał trochę podobnie jak występowała konieczne wcześniej w przypadku rewolucji mieszczańskich to znaczy powstawały jakieś nowe struktury życia społecznego nowe struktury gospodarcza, które potrzebowały jakiejś ekspresji prawne instytucjonalnej w końcu znajdowały w takich lub innych wydarzeniach rewolucyjnych to nie musiał być od razu rewolucja francuska mogą być zmiany, które przebiegały bardziej ludzcy tutaj tutaj znowu delikatna uwagi stołeczna, że to co mówiliśmy o tym w rozumieniu konieczności zawierającym to pojęcie awangardy partii właśnie rozumiejącym te słowa w sposób tak bardzo dosłowny to rozumienie charakterystyczne właśnie dla leni ustali mu po śmierci Stalina w tym okresie odwilży lektury Marksa powrót do Marksa właśnie staje się no tak bardzo intensywne tam czyta młodego Marksa właśnie w opozycji poniekąd do tych interpretuje tak ich stalinowskich tak dodatkowo jeszcze coraz bardziej jasne się staje także efekty tej historii stanie, która jest historią bardzo mroczną i dramatyczną jasność staje, że ta pozycja, którą zajmują rewolucjoniści w momencie, w którym czynią samych siebie narzędziami konieczność historyczna jest pozycją no bardzo niebezpieczną akcję czy ktoś nie bierze odpowiedzialności za swoje czyny, ale uznaje swoje czyny często bardzo właśnie okrutne gwałtownej dalej tak dalej uznaje za pan w sensie czyny, które są dokonywane przez samą historię nie tylko takim biernym wykonawcą roku historyczne cel uświęca środki warto jest jedno najbardziej można powiedzieć niesławnych czy najbardziej mrocznych mrocznych elementów tej tradycji rewolucyjnej znaczy nie ma takich okoliczności, które by uzasadniały w sposób powiedziałbym oczywiste uzasadniały działania to dla tu jest jeszcze 1 element jak chyba warto warto zwrócić uwagę, że to myślenie rewolucyjna, którym teraz mówimy to jest też myślenie w kategorii zbiorowej to znaczy tu jednostka nie ma sama w sobie żadnej wartości nie jest objęta etyczną ochroną to jest no składową procesu historycznego procesu zbiorowego, która stoi niżej aniżeli właśnie dobro tej abstrakcyjnie pojmowanej zbiorowości, więc można poświęcić i ona nie jest decyzyjna ona nie ma możliwości, żeby upominać się o swoje prawa prawa ulegają zniesieniu właśnie w kontekście tego rewolucyjnego cel być może jedna z lekcji dwudziestego wieku to jest uświadomienie sobie tego, że po pierwsze, wyjaśnienia kategorii w kategoriach właśnie tego, że cel uświęca środki i po drugie, ten rodzaj i gotowości do tego, żeby poświęcać jednostkę w imię kolektywu rozumianego są ślepym zaułkiem, dlatego że nie da się w ten sposób stworzyć dobrze funkcjonujących instytucji politycznych po prostu strach, który działa w instytucjach tworzonych wedle tych zasad to znaczy poświęcania jednostek dla dla wyższego celu jest paraliżujący powoduje tak tak niebezpieczne skutki w takim długim okresie, że tego typu można powiedzieć School polityczna tego typu praktyk polityczna nigdy nie zbudują instytucji w ramach, których da się żyć też prowadzić dobre dobre życie społeczne przecież to jest ciekawe, bo na dobrą sprawę taka dyskusja o kwestii do dobra jednostek i pewnego dobra ogólnego zbiorowego w kontekście rewolucji jak najbardziej to jest dyskusja, która toczyła limitu w ostatnim czasie, bo wielu także zresztą wiele osób z kręgu kręgu myśli feministycznej wskazywało na pewne niebezpieczeństwa takiego dyskursu, który tam został w momencie uruchomiony, który właściwie unikał myślenia w kategoriach prawdy fal dochodzenia praw i dalej tylko chodzi o takie założenia, że ktoś mówi, że coś się stało albo, że jest ofiarą no to należy przyjąć to zadał moneta i właściwie konsekwencje wyciągać natychmiastowe wobec został wskazany jako sprawca jakiegoś czynu wiele krytycznych głosów w odniesieniu do tej praktyki, która także na pewno przede wszystkim na portalach społecznościowych rozgrywała podnoszono, że tutaj mamy do czynienia z 1 strony wciąż bardzo pozytywnym, bo ujawnianie tego rodzaju przypadków jest ze wszech miar potrzebne i należy to robić z drugiej strony pochopność szybkość sąd internetowe itd. wniosła właśnie brak możliwości tej obrony brak myślenia w kategoriach dochodzenie doprawdy weryfikowania zeznań tak dalej doniesień niebezpieczeństwo, że pewna osoby zostaną oskarżone zresztą tak się działo w sposób bezprawny nie mnie nie niewłaściwe i przed stracą pracę wizerunku publiczne, a Cetera i w odpowiedzi była był argument, że no to jest pewna cena, którą ponosimy jest rewolucja jak rewolucja niestety musimy liczyć z tym, że ileś osób zostanie niepozbawiony pewnych dóbr no ale za to za to wyjdziemy z tego świata opresyjnej patriarchalnej przemocy oczywiście tłumaczenie w kategoriach, gdzie trwa robią tam wióry lecą nie zawsze powiedziałbym zawsze to jest zawsze przegra opozycja znaczy krzywda pozostaje krzywdę niesprawiedliwość pozostaje niesprawiedliwością i tuczenia niesprawiedliwości okolicznościami jest zawsze podejrzane etycznego punktu widzenia natomiast efekt mitu moim zdaniem najlepszym, jaki mógłby być to jest efekt pewnego sią związanego z tym, że pewna rzecz, która dotychczas właśnie były niezauważane pewne zachowania, które były no właśnie traktowane bardzo neutralnie po prostu staną się niemożliwe nagle ktoś moim zdaniem to jest co czyni właśnie ten ruch co nadawało mury takiej prawdziwej rewolucji w życiu codziennym w naszych w takich automatyzm Mach to znaczy pewnych środowiskach szczególnie do za zezwolenia na zachowania, które były słowne, które stawiały kobiety na na pozycji podporządkowanej tak dalej tak dalej była ogromna jak i taki moment szoku czy objawienia, że pewne zachowania są akceptowane i po prostu trzeba się z nimi rozstać zdaniem był były potrzebne to jest wielka wartość tego momentu tak czy tym czytaj tej wielkiej zmiany co nie zmienia faktu, że nie sprawiedliwości są niesprawiedliwości ami zawsze tak ktoś, kto jest, gdy niesprawiedliwie posądzony ma prawo do swojej krzywdy teraz ukazał na dniach dosłownie książka żona faraona na temat sprawy Harveya Weinsteina, która był kołem dramatyczną sprawą, od której na maszcie można powiedzieć, że ta cała falami tu się zaczęła farą sen Buddy ego Allena Mia Farrow galę, na które sam z powodu akcji mitu znalazł się na celowniku no opisał w tej książce różne historie także związane z funkcjonowaniem amerykańskiego środowiska filmowego, więc to tak tylko tytułem dygresji, gdyby ktoś chciał zgłębić to w jaki sposób ten cały proces rozgrywa się w środowisku filmowym amerykańskim, które na to wygląda, że było jednym z najbardziej dotkniętych tego typu problemem to może sobie na temat zobaczyć to na ten temat poczytać w tej książce to na sam koniec mamy Jeża niecałe 4 minuty zapytam czy myślisz, że stoimy w przededniu jakiejś rewolucji czy ten kryzys, który z, którego daleko różnymi konsekwencjami mierzymy od dłuższego czasu czy ten rodzaj takiego napięcia, które jest wyczuwalne w świecie z różnych powodów zresztą czy ten rodzaj poczucia, że już tak dalej się nie da, bo myślę że, toteż coś takiego bardzo intensywnie towarzyszem rewolucyjnym impulsom, które znowu mamy dzisiaj ten niepokoje ekspansję różnych populizmów czy to jest taki czas, który twoim zdaniem faktycznie może doprowadzić do jakiegoś takiego przewrotu czy też o tym świecie, w którym żyjemy w tym rozkładających się późnym kapitalizmie i zdominowany przez technologie przez nie przez media elektroniczne za już żadna poważna rewolucja nie jest możliwa też dobre pytanie, dlatego że tak jak mówiłem wcześniej rewolucję bardzo trudno się przewiduje, dlatego że wtedy, kiedy ona powinna nastąpić to zazwyczaj nie następuje pojawia się zawsze w sposób tak zaskakujący nie lwia takie poczucie zmęczenia, które jest obecna to jest taki efekt, który mało się kojarzy może rewolucja rewolucyjny został wystąpieniami, ale on pokazuje na pewien rodzaj upadku złudzeń, który jest już sam sobie jak bardzo bardzo istotne dla jakich przyszło rewolucyjnych zmian trudno powiedzieć jeszcze one miały wyglądać pewien problem, który ja widza to jest problem instytucjonalizacji, bo to jest jakby kwestia, której nie rozmawialiśmy ona jest niesamowicie istotna jest prawie tak samo istotna kwestia tego w jaki sposób rozumiemy rewolucję symbolicznie w trakcie, kiedy ona wydarza potem, kiedy już jest wydarzeniem historycznym to pytanie o to, że czy taka kwestia bardzo ciekawa związana z tym, że rewolucja w ogóle zjawiskiem takim pełnym sprzeczności z 1 strony rewolucja występuje nagle, ale z drugiej strony już od instytucjonalizacji znaczy jest jasne, że jeśli mają zakończyć formę życia społecznego takie nowe formy muszą wyłonić i pytanie brzmi, gdzie tych form dzisiaj edukacja jak bardzo widzę te nie bardzo widzę nowe formy instytucjonalne, które miałyby się wyłaniać znaczy media społecznościowe na pewno nie są dobrym pod względem instytucjonalizacji ruchu polityczne zdecydowanie widzimy już wiele razy w jaki sposób media społecznościowe wywołują taki rodzaj zbiorowej zbiorowego entuzjazmu, który bardzo szybko wypala tak to nie jest podstawa dla za koordynację działań i to chociażby powoduje, że należy być sceptycznym dobrze jak tak jak robić rewolucję nie na fejsie proszę państwa tutaj świeczkę na koniec tak Podsumujmy bardzo dziękuję dr Krzysztof Świrek był państwa gościem socjolog z wydziałów socjologii Uniwersytetu warszawskie autonomicznego względem wydział filozofii od tak niedawno nastąpiło wiele rozłączenia autor książki teorię ideologii, a teraz będą informacje po informacjach Dariusz Gzyra Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA