REKLAMA

W jedną nocą przestaliśmy być milionerami. Prof. Grzegorz Kołodko o denominacji złotego

Świadek historii
Data emisji:
2020-09-09 23:00
Czas trwania:
54:35 min.
Udostępnij:

1 stycznia 1995 roku weszła w życie denominacja złotego – starą walutę zastąpiła nowa w relacji 1:10000. Wszystko po to, by zatrzymać w Polsce hiperinflację. W 1989 przeciętne wynagrodzenie wynosiło 206 758 złotych miesięcznie, a w 1994 już 5 328 000 złotych. W obiegu było 16 banknotów różnych nominałów. Rozwiń »
Za gazetę codzienną trzeba był zapłacić od 5 do 10 tysięcy złotych, za jajka 2 tysiące za sztukę, litr mleka ponad 5 tysięcy, kilogram cukru blisko 10 tysięcy. Jak sobie radzili księgowi i ekspedienci w sklepach, operując tak wysokimi kwotami? – Wymagało to nie lada wyobraźni – mówi prof. Grzegorz Kołodko z Akademii Leona Koźmińskiego, który jako wicepremier i minister finansów wprowadzał w 1995 roku nowy system.
Ekonomista wyjaśnia, dlaczego doszło w Polsce do hiperinflacji. Mówi też o przygotowanej przez siebie "Strategii dla Polski", która zawierała tezę o potrzebnie denominacji złotego. Tłumaczy dlaczego zwyciężyła frakcja o denominacji 1:10000.
Narodowy Bank Polski był przygotowany do denominacji już kilka lat wcześniej, ale nowe banknoty zbyt łatwo dało się fałszować. Za emisję odpowiednio zabezpieczonych banknotów, które ostatecznie weszły w życie po denominacji, odpowiadała ówczesna prezes NBP Hanna Gronkiewicz-Waltz. Grzegorz Kołodko nie zawsze się z nią zgadzał.
W ramach przyzwyczajania Polaków do nowego systemu, w TVP pojawił się film Vabank 3. Widzowie mogli zobaczyć, jak Kramer wychodzi po 50 latach z więzienia i ma kolejny plan na biznes – będzie drukował fałszywe banknoty o wartości miliona złotych. Dowiaduje się od pracownika, że te właśnie wyszły z mody. W kolejnej scenie Duńczyk mówi Kwincie, że Kramer będzie drukował pieniądze. Kwinto na to: „Ucho od śledzia”.
Na początku nowe banknoty budziły nieufność, w sklepach długo sprawdzano, czy na pewno mają wszystkie zabezpieczenia. Obawy były na tyle duże, że pierwszy banknot, który trafił do NBP z podejrzeniem, że to fałszywka, okazał się oryginałem.
Ostatecznie denominacja przeszła do historii z końcem 2010 roku, kiedy to starych pieniędzy nie można już było wymieniać na nowe. Do NBP nie powróciły stare banknoty i monety o dzisiejszej wartości ponad 170 mln zł. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
audycja świadek historii przy mikrofonie Bartłomiej Pograniczny dobry wieczór 1stycznia 1995 roku Polacy obudzili się biedniejsi przynajmniej nominalnie nastąpiła denominacja złotego nowa złotówka stała się Warta tyle co 10 000 starych złotych o czasach, gdy zarabianie milionów było czymś zwyczajnym i o tym jakie konsekwencje miała denominacja opowie człowiek, który wprowadzał nowy system prof. Grzegorz Kołodko dziś wykładowca Akademii Leona Koźmińskiego kiedyś Rozwiń » wicepremier minister finansów w 4 rządach w latach 199495 u premiera Waldemara Pawlaka dobry wieczór dobry państwu w 1950 roku inflacja w Polsce osiągnęła rekordowy poziom 1395% co to w praktyce oznaczało to sur rachunek ekonomiczny oburzało oczekiwania tego co nazywamy w naszym ekonomicznym żargonie podmiotów gospodarczych zarówno przedsiębiorców jak i ludności gospodarstw domowych mówiąc językiem ekonomicznym, ale także państwa z jego służbami fiskalnymi nie było wiadomo co ile będzie kosztowało nie tylko za lat wiele, ale nawet czasami w niektórych przypadkach dosłownie nazajutrz albo w krótkim okresie i wtedy podejmuje się nieracjonalne decyzje, a nawet jeśli człowiek swojej roli ekonomicznej czy to producenta czy konsumenta czy przedsiębiorcy menedżera czy lasy nabywcy oszczędzającego inwestującego podejmuje decyzję stara się maksymalizować nie mógł przyspieszające całą swoją funkcję celu, opierając się na informacjach, które są dostępne w takiej sytuacji jak burzliwa galopująca inflacja i wolę mówić tutaj myśli pan w przypadku raczej galopujący niż hiper, o czym za chwilę są bardzo poważne zakłócenia trudno prowadzić bez tego rozsądne rachunek ekonomiczny obraca się przeciwko efektywności gospodarczej, a to obraca się przeciwko wzrostowi gospodarczemu w dłuższej perspektywie krótkiej efektywności funkcjonalności gospodarki, czyli krótko mówiąc koniec końców to utrudnia nam osiąganie celów, które nam przyświecają naszej aktywności gospodarczej dlatego nie lubimy inflacji nie lubimy inflacji również z tego powodu, że inflacja jest wzrost ogólnego poziomu cen, a więc sytuacji np. taki no proszę sobie to maksymalnie mamy gospodarkę, której są 2 produkty, a idee oba kosztują w punkcie wyjściowym po 10zł i następnym roku ten, który kosztował, a 1, a podrożały dwukrotnie o umorzenie może podróżą 50% kosztuje 15zł drugi tania kosztuje 5zł to my mamy taki sam dalej ogólny poziom cen musi nie zmienił mi z tego, że mimo, że się zmieniła cena jakiegoś towaru nie można mówić o inflacji czasami ludziom się niektórym myli mówią aut, a wszystko drożeje wielka inflacja trzeba pamiętać o tym, że także pewne dobra i usługi, a więc w sumie towary tanieją i to powody redystrybucję, która polega z kolei na tym, że wynagradzanie czynników produkcji to co dla nas ludzi najważniejsze jest nasze wynagrodzenia naszym schody nasze łącznie nasze emerytury renty stypendia, a zyski odrywają się od zmian w składzie naszym tworzenie dobra Narodowego, który nie dochód Narodowy produkt krajowy brutto mogą zwiększyć swoją wydajność klasy o 10% moja płaca co jest ceną moje siły roboczej mogą wzrosnąć w związku z tym ekwiwalent nie należałoby sprawiedliwie należycie to też 10%, ale chcemy czegoś innego jak kupuje za to płacę nie może w 100%, bo częściej oszczędzam nasi zmieniają mogły np. pójść w górę od 15% w tej sytuacji mają płace realne mój dochód realny spada, a więc pogarsza się sytuacja moja życiowa w stosunku do kogoś innego sąsiada do konkurenta do zatrudnionego w innej branży czy mieszkańcy winnym regionie, któremu z kolei mogła wzrosnąć w sposób ponadprzeciętny wyższy niż jego wzrost wydajności pracy, czyli to zostanie uzasadniona redystrybucja dlatego inflacji nie lubimy, bo Odry to zmiany w wynagrodzeniu także pracy od zmian wydajności pracy, a tu powinna być jak najdalej posunięta relacja rocznie wydają się już tych naszych kwalifikacji naszej naszego wysiłku powinny rosnąć nasze wynagrodzenia realne, a te są uzależnione od tego jak się zmieniają ceny tego co nabywamy, a z kolei o tym decyduje inflacja, czyli wzrost ogólnego poziomu cen no tak, dlaczego pieniądz tak właściwie tak szybko tracił na wartości, a któż bardziej skomplikowana sytuacja musielibyśmy tutaj wrócić nieco bardziej jeszcze do historii niż to pan redaktor w pierwszym zdaniu podkreślił jednak minęło ćwierć wieku od nominacji wprowadzenia takiego nowego złotego jak zawsze ze swoim belgijskim akademickim profesorskim językiem będę podkreślał, że Polski pieniądz nazywa się złoty ani złotówka złotówka jest gwarą nazwa monety jedno złotowej Otóż ten proces ten akt trzeba było przygotować poprzedzały nasilający się procesy inflacyjne w drugiej połowie lat osiemdziesiątych po daleko posuniętym zabiegu, który wtedy nazywaliśmy reformą cenowo dochodową było to regulowane przez państwo decyzjami administracyjnymi politycznymi rządu i Sejmu w roku 1982 od parasolem stanu wojennego wtedy ceny się podwoiły do wtedy doszło jeszcze nie do urynkowienia cen, a więc do ich upłynnienia o tym, żeby oni decydowali żywiołowy siły gry popytu podaży tylko wprowadzono pewne kategorie cen z 1 strony były ceny sztywne państwowe Ryś poziom chronioną iluzją, że to będzie chroniło naszą siłę nabywczą naszą ludności drugi to były ceny, a tzw. umowne, które podlegały pełnemu procesowi pertraktacji negocjacji pomiędzy producentem, a dystrybutorem dostawcą sprzedawcą, a trzecie to były ceny wolne te, do których teraz jesteśmy tak przyzwyczajeni uważamy za coś zupełnie oczywistego, choć oczywiście nie lubimy, kiedy one drożeją, więc ani w roku osiemdziesiątym drugim się podwoiły Siudek tego manewru nazywanego operacją planową hodowlą potem stopa inflacji, więc wskaźnik ogólnego poziomu cen, czyli syczy tempo wzrostu ogólnego przeciętnego poziomu cen spadał o 22% po osiemdziesiątym trzecim roku w następnym 15 w osiemdziesiątym piątym drugi 15 już w połowie dekady także przybliżyli chodzeniu ze stanu wojennego udało się no istotnie poprawić sytuację gospodarczą, bo z 1 strony trwały wzrost gospodarczy rozwój płacy, a także te realne, choć wysoka inflacja, ale coraz niższa jest bardzo ważne to chcę podkreślić nie jest ważny tylko sam poziom inflacji, a więc, o ile drożej tylko czy on przyspiesza czy spowalnia ludność my wyraźnie odczuwaliśmy, że sytuacja się poprawia, bo drożeje, a nie coraz wolniej, a potem wskutek braku konsekwencji no także spowodowany nasilanie się organizowanymi przez podziemną Solidarność strajkami, że co próbowano podnosić jakiś ceny albo rosły one w stopniu, które ludzie pracujący uważali, że nie są kompensowane wzrostem dochodów w sposób należyty i z innych powodów motywowanych także politycznie myśl zasady im gorzej tym lepiej, aby tamtejszej władzy Polski ludowej ułatwiać życia wręcz utrudnia szansę wiadomo doszedł doprowadził kilka lat później gospodarka podlega rozregulowany niekonsekwentnie realizowane jest tzw. drugi etap reformy gospodarczej i to tempo inflacji nasila 71006. roku jest już prawie 18% w następnym 2580 ósmym jest 160 wskaźnik, a więc stopa inflacji wynosi 60%, czyli innymi słowy w tym roku osiemdziesiąty ósmy przed rokiem przełomu politycznego ceny wzrosły o około 60% koszty utrzymania wzrosłaby o 60% w stosunku do roku poprzedniego, ale jeszcze 1 uwaga nasza inflacja miała charakter, który nazwaliśmy literaturze no trochę takim popularnym określeniem barbarzyński nie był tylko wzrost cen bo gdyby to był tylko wzrost cen, który jak mówią ekonomiści oczyszcza rynek, więc rosną ceny, ale wszystko można kupić od ja wiem kaszanki i mąki w każdym punkcie sprzedaży detalicznej OOM mieszkanie telefon wycieczkę zagraniczną czy samochód byśmy się do tego nosili inaczej, ale temu towarzyszyły niedobory i te niedobory nasilały się w drugiej połowie lat osiemdziesiątych, a więc językiem polskim gospodyni domowej wszystko drożało jest oczywiście nieprawdą, bo nie wszystko można było kupić drugą nieprawdą, bo sprawa prawie wszystko można było kupić tylko czasami dużym trudem, stojąc w kolejkach systemie reglamentacji tzw. pozwoli na moście czy spod Lady albo na rynku szarańczy równoległym przy czarnym, czyli to prowadziło do destrukcji gospodarki, która spowodowała tym, że przy okrągłym stole ma Przedwiośnie i wczesne wyjaśnienie w 1989 zapad wiekopomne polityczną decyzję, że reformujemy bardzo głęboką gospodarki, ale musi tam towarzyszyć im równie daleko jeśli dalej idąca reforma polityczna co nazywaliśmy już nie reformowania nie tylko transformacją socjalistyczną, choć bardzo wielu od tamtego czasu częściej mówi o postkomunizm nie mówiąc o okresie Polski ludowej jako komunijny, choć komunizm mam pani miała nic wspólnego, a już na pewno nie po roku 1956, kiedy działa inna historia w 1989 przeciętne wynagrodzenie wynosiło 206 758zł miesięcznie w 1990 czwarte, czyli na rok przed denominacją już 5 328 000 w obiegu było 16 banknotów różnych nominałów najwyższe, które były w obiegu miały nominał 1 000 000 i 2 000 000zł był nawet gotowy projekt banknotu z wizerunkiem Józefa Piłsudskiego o wartości 5 000 000zł, ale nie wszedł do biegu, a na dużo o tym można mówić są także pewne ciekawostki jak się patrzy na te nominały na banknoty na ich końcowe strony wersy to jest właśnie ciekawy układ bohaterów dlatego, że to pokazuje też, że politykom, którzy decydowali o tym, jaka ma być konstrukcja obiegu pieniężnego nie starczało wyobraźni przyjmowali załączenie założenia, że sytuacja będzie wcześniej szybciej łatwiej opanowana i decydowała o tym, że na kolejnych coraz wyższych nominałach będą określeni, a historii zapisanej wielcy Polacy, ale to wypadałoby także na każdym większym nominale jest liczniejsza postać, że ja wiem jednak wpierw jest Moniuszko, a potem Chopin nie chcę żadnego wielbiciela i muzyki Moniuszki urazić, ale jednak prawie wszyscy na świecie jak co kto to był Chopin mało, kto wie to był nasz Moniuszko jednak w świecie nauki chyba najsłynniejszym nazwiskiem polskim jest Maria Skłodowska itd. łysego ta inflacja wymknęła się spod kontroli i wchodziły do obiegu kolejne banknoty, ale pojawił się wątek rozliczeniowy i wątek psychologiczny najważniejsze oczywiście wątek ekonomiczny pan o tym co się działo na początku lat dziewięćdziesiątych jest jednak kilka uwag Otóż kilka przełomowych dat w roku 1989 gemie, a najważniejsze, że dla ekonomista, ale również przede wszystkim jako Polaka obywatela kwiaty zwierzęcia politycznego to był proces okrągłego stołu, który trwał między 6lutym, a 5kwietniem podjął pewne decyzje potem był akt polityczne 4czerwca, który dał tak jak inny wynik wyborów praktycznie przybliżający Solidarność do przejęcia władzy tylko żona nie do końca była do tego przygotowana także od strony koncepcyjnej ekonomicznej gdzieś z ścierały różne koncepcje ekonomiczne zrobić dalej, ale podjęto decyzję bardzo daleko księżną, przeciwko której planowałem przy okrągłym stole, ale znalazłem się mniejszości większość kierowała się kryterium politycznym ani ekonomicznym i mówić o powszechnej indeksacji, a więc dostosowywaniu dochodów wynagrodzeń i dochodów nominalnych ludności do eksportu po fakcie oceny, więc mówiąc wprost, gdybyśmy zwiększyły się dwukrotnie tej płacy w następnym miesiącu miały wzrosnąć dwukrotnie w ten sposób otrzymamy list do ognia nie, blokując dopływu pieniądza do gospodarki narodowej, a równocześnie podjęto decyzję o uwolnieniu cen, czyli powstała w pozwoleniu, aby o tym decydował żywioł rynkowy, ale żywności to nastąpiło w sierpniu latem 1989 roku, a więc oczywiście ceny wystrzeliły one poszły w górę w sposób absolutnie, a skokowe i niektórzy zaczęli mieć hiperinflacji wspomniała o tym, że do tego jeszcze wrócą już nie definiuje w literaturze hiperinflację, ale definiujemy inflację jako proces to nie jest zjawisko to musi trwać nie może być miesiąc 2 albo nawet 3 bądź hiperinflacja jest to proces zasadniczego olbrzymiego wzrostu cen przyjmują najczęściej konwencjonalnie przynajmniej 50% miesięcznie z miesiąca na miesiąc nie w stosunku rocznym czy co najmniej 3 kolejne miesiące, więc przy takim kryterium to ta co się działo w drugiej połowie 81009. roku od sierpnia miał też procesu hiperinflacji nękali nazywam to kwas hiperinflacja również zainfekowaną hiperinflacja, bo ona nie była skutkiem tego, czego go skutki jest np. hiperinflacja obecnie niewiele, bo na świecie będą złe nie tylko decyzji politycznych podjętych jeszcze przez były ostatnie decyzje rządu premiera, tak więc Rakowskiego i pierwsze decyzje rządu premiera mazowieckiego, ale to co podkreślono bardzo mocno wówczas potem wielokrotnie prof. Kowalik, a stopa inflacji w kolejnych miesiącach wrzesień październik listopad grudzień była coraz niższa po tym, szoku, który wtedy był prowadzony skutek pewnych działań mechanizmów żywiołowych, ale także decyzji polityki gospodarczej polityk gospodarczych stopa inflacji spadała i niektórzy ekonomistów uważają, że należało pójść tym kursem Money ciszy 1styczeń 1990 i nieszczęsny winien Szczęsny był o wiele za dużo szoków niepotrzebnych im się wiezione były niekonieczne za mało terapii słynny tzw. plan Balcerowicza, a który podlega jeszcze raz radykalizacji wtedy, kiedy był przygotowywany może też warto wspomnieć, bo to już historia mamy międzynarodowy fundusz walutowy był za łagodniejszym podejściem niż miało to miejsce w rzeczywistości i to przyspieszyło ponownie proces wzrostu cen to znam zaintrygowało to hiperinflację, której ofiarą byliśmy w latach dziewięćdziesiątych 9091 skutek różnych decyzji, które podjął rząd wówczas w ramach tego tzw. szlaku bez terapii, jaką jest pewnym sarkazmem m.in. także wzrostu cen, które pozostawały cenami regulowanymi stanowionym przez państwo np. sześciokrotność zmiana w dzień wzrost cen energii, a one jak wiemy są koszty twórczy, czyli cenotwórcze tak w związku z tym przeciętny poziom wzrostu cen w roku 1990 jest około dwukrotnie wyższy niż wcześniej sięga 700% ostatnio dane, które teraz są pewne kwalifikacjach mówią o 6186% w roku 1991 stopa inflacji wynosi, a 107, gdzie wynosi 70% wskaźnik wynosi 170% bardzo trudno było wyjść z tamtego stanu tego wstrząsu do miasta wielkim osiągnięciem było to, że wskutek opróżnienia nam kieszeń zapełniliśmy półki sklepowe to była iluzja pewna nie było niczego więcej niestety większości do dóbr i i usług było mniej wskutek nieudacznictwa szokowej terapii trzeci spadł produkt krajowy brutto o około 12% w roku 1990 takiej wielkiej recesji jak ją zawód z gotową w Polsce plan Balcerowicza nie jest w stanie zgotować nam nawet obecny KOV 19 pociągami Prawa i Sprawiedliwości to nam wtedy zafundował nadwiślański neoliberalizm jego na doktryny podchodzący do sprawny czy wrócą na cele wobec tego ilość towarów dostarczonych do sklepów, które wykupiliśmy, żeby zaspokajać swoje potrzeby spadła drastycznie kilkanaście procent w niektórych asortymentach kilkadziesiąt w niektórych kilka innych mogą nieco wzrosnąć spadły nasze dochody realne bardzo mocno zbyt mocno to był też jeden z błędów, a tzw. szokowej terapii natomiast ceny oczyściły rynek jak mówią ekonomiści na wykresie krzywa popytu przecięła się z Krzywą podaży i nie można było wszystko kupić wystarczyło mieć pieniądze problem polegał na tym, że trenowaną nadmierną ilość pieniądza z gospodarstw domowych przestrzelenie programu stabilizacyjnego w roku 1990 zgodnie z nieprzystających do naszych wtedy jeszcze może nie po socjalistycznych krajów, do których elementami tej doktryny neoliberalnej, która akt niektórym w głowie zawróciła porozmawiajmy chwilę ocenach parę przykładów za gazetę codzienną trzeba było zapłacić od 5 do 10 000zł za jajka 2000zł za sztukę litr mleka ponad 5000 kg cukru 10 000 kg schabu 90 000 jak w ogóle można było obracać takimi liczbami jak sobie radzili księgowi, którzy np. to musieli tworzyć budżet wspomniany przed chwilą o wyobraźni, której nie wszystkim starczało już niektórym panie redaktorze starcia wręcz było wizją państwa do dziś pamiętam znakomity satyryczny rysunek naszego świetnego grafika satyryka Andrzeja mleczko to była taka grafika oparta o kluczowy fragment bitwy pod Grunwaldem Jana Matejki, gdzie książę Witold pasza patrzący prawda na horyzont krzyczy wizję jaja po 2000 z jaja były po kilkadziesiąt złotych, a rzeczywistą ci mleczko przewidział gdzieś w latach osiemdziesiątych będą jaja po 2000, bo w sylwestra 1989 tylko ustawa o 2200 nowy rok jeszcze gdzieś jeszcze kości był trzeźwy nie wstrząśnięty laskę był otwarty wczoraj już tylko o 22gr uczyliśmy bowiem 4 zera tak to był problem po pierwsze, trudno było liczyć też sobie z tym radziliśmy podobnie wiem jak tysiące chodziły teraz miliony duży problem polegał na tym, że wcześniej jak ktoś zajrzy do dokumentów z tamtych czasów i Narodowego Banku Polskiego i rządowych Ministerstwo Finansów z tych czasów, kiedy Ministerstwo Finansów z tych czasów wcześniejszych, zanim został po raz pierwszy minister finansów rządzi wspomniałem zwolnionego przez pana premiera Pawlaka to tam wcześniej czasami mówiono o tym, żeby przeprowadzić inne nominacje, dzieląc przez 1000, uciekając z 30 i zdecydowanie prosty zróbmy test niech nasi słuchacze nawet nas próbują sobie podzielić to, że coś kosztowało 2 783 000 teraz podzielić przez 10 000 ma, więc wtedy też zredukowaliśmy rzecz w naszym do spraw prostych podzielmy to pierwsze 1000, a potem przez 10 i takie dzielenie przyspiesza proces mało, kto potrafi podzielić przez 10 000 osób pan redaktor wspomniał tak np. ja wiem cukier kosztował 9500zł za kilogram dzielimy przez 10 000 jak podzielimy przez 1100 zamiast władzą z 92 tysiące mamy 9 spółek dzieli jeszcze przecież nie chodzi nam 55gr, bo co zrobić szybciej to jest bardzo proste, bo ceny najczęściej my zaokrąglonej miały 2 zera na końcu nikt nie bawił to co teraz traktujemy poważnie, że mamy po przecinku jeszcze grosze ja idę do swojego sklepiku rzadki zawsze otrzymuje resztę co do 1gr wtedy otrzymaliśmy tę określa co 10zł, ale ta dodajmy 1 rzecz, bo bilon kompletnie właściwie funkcjonował jego produkcja była droższa niż wartość tych monet i np. monety wykorzystywano na budowach jako podkładki do przybijania papy nabyło tego typu rzeczy znam mówiąc o naszych znakomitych satyryka, którzy rozwieszali wysyłali nam humor ciężkich skomplikowanych czasach nie pamiętam czy to był mleczko czy był znakomity Szyman, a Kobyliński to sam taki rysunek satyryczny, kiedy główni pracownik do szefa szefie to już koniec produkcję pieniędzy przewyższyła wartość nota jeśli produkcja rosła monety jedno złotowej rocznej więcej niż wynosi nominalna wartość napisana wybita na tej macie się tego nie czyni, chociaż ja wiem ze względów psychologicznych tak cały czas jednak w obieg amerykański jest moneta jedno centrowa od wielu wielu wielu wielu lat już rozbicia 1 serca przeprasza, a 1 cent, czyli nie jest całkowicie zakazane, ale za to od psychologicznej ten wątek psychologiczny też tutaj pani na to, że trzeba do naszej rozmowy, a wpleść to był zabieg skomplikowany on był projektowany przede wszystkim chęcią uproszczenia obiegu pieniężnego, o czym teraz mówimy, żeby on był głos, żeby nie obracać tysiącami setek tysięcy milionami, a nawet się miliardami miliardami miał wiele obrazami cały czas, ale w skali makroekonomicznej musi być obecnie w tym roku jeszcze się lekarzy, o ile ale jeśli spadnie nasz produkt wybrać tę postawę wskaźnika oczekuje około 45 Rosen no to produkt krajowy brutto Polski wyniesie mniej więcej 2 obydwa Coma 3 biliona albo inaczej mówiąc w 2300 miliardów złotych, a taki fachowiec jak Andrzej ekonomiści pytają od razu inni nie za bardzo wiedzą co to jest dobrze jak radzimy sobie dzielimy przez 1 000 000, bo u nas w Polsce oko prawie 39 000 000 wtedy już wiemy ile to wychodzi na mieszkańca podzielimy przez następne 1000 tu dochodzimy do 1000, ale 10 000 trudno się dzieliło ale, żeby nie było tego, że te płace, które w styczniu tyle w roku 1990 pan na temat na pewno wszystko tam wypisane on już wtedy aż 1 000 000 chyba wtedy po raz pierwszy przeciętna płaca przekracza nominalny tak 1 000 000, a no tak byśmy podzielili to tylko przez 1000 byłoby niewystarczające spółdzielnia zamierzonego także efektu ich rachunkowego tego związanego z uproszczeniem systemu obiegu pieniężnego i psychologicznego wyższego postanowiliśmy jednak podzielić przez 10 000 mają także do obiegu oczywiście nowe monety i antycypując wiedząc, że procesy inflacyjne będzie trwał jednak zrobiliśmy 2 nominacje w nocy sylwestrowej, ale do tego jeszcze przyjdziemy, bo najpierw musimy tę nominację przygotować i tutaj przejdziemy do strategii dla Polski, kiedy po wyborach we wrześniu 1993 roku właśnie Waldemar Pawlak zaczął formować rząd pan razem z zespołem ekonomistów zaczął pracować nad 44 tezami strategią dla Polski, czyli takim programem rozwoju społeczno-gospodarczego kraju kluczowa teza dla dzisiejszej rozmowy to teza nr 35 i tutaj zacytuję w 1994 roku należy wreszcie przeprowadzić denominację złotego najlepiej w relacji 1 do 10 000 miałoby to także pewne znaczenie psychologiczne, ale przede wszystkim chodzi tutaj o zmniejszenie kosztów i techniczne usprawnienie obrotu gotówkowego, czyli nie był nowy pomysł pomysł nie był nowy pomysł nie był nawet jeśli mówimy o historii nie wiem co jest publiczne co jeszcze nie nie ja byłem przez kilka lat w latach osiemdziesiątych doradcą prezesa Narodowego Banku Polskiego pierw prezesa Majewskiego potem krótko był prezes Pakuła potem co najważniejsze prof. Baka wcześniej był członkiem rady ministrów członkiem rządu pełnomocnikiem rządu do spraw reformy gospodarczej na początku lat osiemdziesiątych i wtedy prof. Baka opracował bardzo wąskim zespołem ludzi prosimy do działu w tych pracach, a program umacniania pieniądza ja nie byłem wielkim zwolennikiem tej nazwy w ogóle tego podejścia, gdyż widziałem, że pieniądz wszyscy widzieliśmy także oczywiście Baka znakomity czy ekonomista syn pieniądz straci na wartości słabnie z dnia na dzień dosłownie, więc nie można mówić jego umacnianiu chciałem, żeby to nazwać zimy to poszło jednak w tym kierunku nie chodzi tylko pani, że słownictwo program umacniania roli pieniądza, więc krótko mówiąc tak urynkowienia gospodarki urynkowienia gospodarki i w tym kierunku szły pewne zmiany systemowe strukturalny instytucjonalny wprowadzane w Polsce ludowej w latach osiemdziesiątych także drugi powiat 80, ale niestety był przeprowadzany niekonsekwentnie warunkach powiedziałbym chłodnej wojny domowej politycznej pomiędzy, a tolerowaną w różnym stopniu to wymagałoby dyskusji dłuższej politycznej Solidarnością ówczesną władzą i ta inflacja narastała, czyli pieniądz słabo, więc niektórzy myśleli o tym, żeby ostro od osłabić tempo osłabiania pieniądz zmniejszyć tempo osłabienia pieniądza natomiast myślał o zmianach zasadniczych pomoc prowadzących do wzrostu roli pieniądza jest cały czas byłoby jeszcze w warunkach bywających się inflacji wtedy była już dyskutowana nie publicznie za zamkniętymi drzwiami ewentualna zasadność sensowność denominacji wymiany pieniądza, aby przeciwko temu podkreślając, że miałoby sens tylko łącznie wtedy, gdyby usunięto przyczyny, a nie tylko skutki wtedy myślami średni, którzy o tym, że jak wymienić pieniądze to czy okazji udałoby się wyeliminować to co nazywaliśmy inna wiceminister w unijnym, a więc nadmiar pieniądza, który trafił do naszej kieszeni do budżetów gospodarstw domowych skutek nieustannej presji politycznej kierownik zakładu pracy załóg zakładów pracy organizacji partyjnych związkowców Solidarności i partyjnych bezpartyjnych ministrów wszyscy wszyscy chcieliśmy płace rosną tylko ja wiem przewodniczący komisji planowania i wicepremier przewodniczący komisji Państwowej komisji cen, bo wtedy coś takiego ranga ministra z ministerstwa mieliśmy w samym gmachu, w którym Ministerstwo Finansów chcieli, aby nad tym zapanować wobec tego ten pomysł nie był w ogóle podjęte, a potem on wrócił bardzo szybko przy okazji, a tzw. szokowej terapii tylko, że autorzy tej nowej terapii ma cele z głównym jej architektem i jego doradcami krajowymi zagranicznymi na tym nie panowali na pamiętajmy jednak, że celem tzw. szokową terapię to w zarysach przygotował na dużym stopniu potwierdzać rusza Jeffrey Sachs i Balcerowicz zapisał w swoim programie, który stał się programem rządowym inflacja, że państwa wg tych założeń szokowej terapii zaaplikowana nam wtedy 30 parę lat temu miała wynosić 1% w ujęciu miesięcznym po 3 miesiącach, a więc ceny miały wzrosnąć powiedzmy sobie w kwietniu 200991990 w porównaniu z marcem 1991%, a one rosły dalej kilkadziesiąt procent jak mówimy policzmy zaprzeczająca inflacja była w tamtym roku absolutnie najwyższa wszystkich na to jak tutaj mówimy inflacja spadła do 1% miesięcznie dopiero wskutek realizacji mojej naszej strategii dla Polski w końcu 1997 roku zajęło nam 7 lat, a nie 3 miesiące, żeby sprowadzić inflację do takiego poziomu Gruzin 97 grudnia 96, a stopa inflacji i wskaźnik inflacji inflacja wynosiła około 13 prostym, a więc, licząc procentem składanym myślę sobie ten 1% wobec tego nie można było zrobić z tej nominacji zaniechano tego wraku dziewięćdziesiątych dziewięćdziesiątym pierwszym i dziewięćdziesiątych 0210. trzecim z Balina sytuacja to był rząd pani premier Suchockiej ministrem finansów był prof. Jerzy Osiatyński świat ekonomista rozsądne i polityk gospodarczych spokojny człowiek, ale nie podjęto wówczas takiej decyzji również decyzję podjętą na samym początku rządu SLD-PSL, kiedy premierem został pan premier Pawlak, bo może też stanowimy historii pamiętajmy, że wybory zwycięską partią był esej był SLD Sojusz był SLD Sojusz Lewicy Demokratycznej i ja otrzymają we wrześniu oferty, którą złożył jako dyrektor Instytutu finansów będzie tego ilu lat profesorem dyrektor Instytutu finansów, więc przyszedł z nami złego banku polskiego na drugą stronę Świętokrzyskiej tam, gdzie jest gmach Ministerstwa Finansów złożył wizytę, więc poseł dzisiaj senator cały czas czynny politycznie Marek Borowski złożył propozycję w imieniu premiera Waśniewskiego objęcie stanowiska wicepremiera ministra finansów, a wtedy premier miał zostać Aleksander Kwaśniewski, ale PSL zgodził się na wejście do koalicji SLD pod warunkiem, że premierem zostaje ich człowiek i przewodniczący, a mianowicie pan premier Pawlak spowodował wielką burze i będzie o tym teraz odpowiadał szef fakty skądinąd zainteresowanym są znane były one upublicznia pewnie dzisiaj 1, a historycznie do tego podstaw został opisuje i premier Pawlak tak zaproponował mi objęcie tego stanowiska wtedy we wrześniu 1993 roku jest czysta z zespołu współpracowników, który dopiero później stworzenia sprawnie przesądzone opracowałem 44 Teresy opinię Pawlak przyszedł w domu odwiedził i poprosił ziemia swoje pomysły, którą skądinąd znał, bo politycznie, ale twórczy starałem się odnosić do pewnych potknięć polityki gospodarczej w poprzednich okresach było publiczne w tym premier Pawlak kierował poprosił ją też wyszło ich 44 myślałam, szukając będzie trochę mniej, ale dzisiaj jak na to patrzy to sądzę, żeby wskazał, że jest którakolwiek z nich niepotrzebna akta akurat znalazła się na pozycji trzydziestej piątej, ale one nie są realizowane nie jest wg ważności, dlaczego wtedy we wrześniu 1993 są ważne słowa pan zwrócił uwagę na 10 000 na sformowanie, a wcześniej myślał, że pan nie znaczy, że inne słowo ani słowo wreszcie wejście, dlatego że uważam, że są nominacje można byłoby już przeprowadzić w tym momencie nasi już wyobrażam sobie, że w roku 1003. mogłyby funkcjonować nowe pieniądze, żeby wzmocnić proces spadku inflacji, gdyż inflacji, który trwał, ale dziwne rzeczy powiem, bo jak ta denominacja mogła wyglądać jeszcze wcześniej, bo Narodowy Bank Polski był gotowy do denominacji w 1992 roku, ale nawet przygotowano nowy banknot z wizerunkami miast polskich, tyle że okazał się łatwy do podrobienia zawierały błędy był brak nazwy państwa niezgodność wizerunku Orła z opisem zawartym w ustawie zasadniczej i w rezultacie no właściwie cała ta seria mogła trafić na śmietnik w tygodniku polityka Jerzy Stopyra dyrektor departamentu emisyjne skarg co owego NBP członek zarządu banku w latach 922010 powiedział taką rzecz okazało się, że nowe banknoty są za słabo zabezpieczone przed fałszowaniem za pomocą nowoczesnych choreografów, a więc chyba było zdecydowanie za 31 równie źle jeśli pan redaktor mówi, powołując się na źródła mam nadzieję wygodne tak było fakty na pewno są ustalone to pewnie tak było nocą cóż to jest to w takim razie wielka niedoróbka po stronie Narodowego Banku Polskiego w roku osiemdziesiątym drugim moim zdaniem denominacja byłaby przedwczesna, gdyż wskutek ewidentnych błędów Balcerowicza w postaci przestrzelenie polityki stabilizacyjnej zainfekowania zbyt wysokiej tej, a właśnie okazji hiperinflacji, a poważnych zaburzeń byłoby przedwcześnie, a takich rzeczy nie należy robić dwukrotnie coś zrobić raz porządnie i żeby zrobić raz porządnie muszą być w miarę silny nieodwracalny proces stabilizacji gospodarki na ścieżce dynamicznej równowagi to znaczy strumienie popytu i podaży miały być równoważone przez mechanizm spontaniczny rynku nie będę tam z funkcją decyzji politycznych władz i należało nad tym zapanować sposób skutecznie, żeby uwiarygodnić ten proces niż tylko sobie skrócimy, a 2 zera albo 3 albo 10 różnie jest np. 2 lata temu chyba była ostatnia eliminacja denominacja patrząc co się dzieje na świecie Wenezueli skreślono tam było 100 000, tak więc 50 nawet skreślone i zaręczam pana, że to nie rozwiązuje problemu, że trzeba będzie zrobić w przyszłości jeszcze, aby już ostatnią nominację, ale na pewno kolejną, dlatego że niezaplanowaną nad usunięciem źródeł procesu wysokiej inflacji, a my jeszcze w roku dziesiątym drugiej takiej sytuacji w Polsce nie mieliśmy 90 ten trzeci ma już do tego dojrzała, a 1004. można byłoby to zrobić, pisząc wreszcie 9000 miałem namyśli rok dziewięćdziesiąty czwarty już miałem oczywiście świadomość pełną 1000 staży w końcu września 90 tego trzeciego roku życia nominacji się nie przeprowadzi 1stycznia 94 ze względów psychologicznych, ale także technicznych budżety plany finansowe nasze myślenie na ile rzeczy zaczynamy prawda albo od poniedziałku albo nowego miesiąca, a chętni od nowego roku nowego roku rzucamy palenie picie zaczynam biegać uprawiać sport albo prowadzić przyzwoicie od nowego roku wprowadzone, ale pieniądze zaczynamy prowadzić porządną politykę nie tylko pieniężną, ale również budżetową podatkową i transferową fiskalną, czyli nie politykę finansową, którą koordynuje się w poprzek ulicy Świętokrzyskiej my mieliśmy czy wiele wiele lat, a także wtedy w tamtych latach bardzo poważne problemy z koordynacją polityki finansowej znacznie się z właściwym skorelowanie założeń celów instrumentów polityki monetarnej, które były na rynku Narodowego Banku Polskiego po 1 stronie i przysłów szczytnej, a 3 słowa Świętokrzyskiej ulicy i Ministerstwa Finansów, który realizował politykę finansową budżetową podatkową wydatkową rządu ten tzw. komisji nikt musi być odpowiednio skoordynowany, żeby ta polityka była skuteczna, robiąc tutaj pewną daleko idącą aluzje 1 duży problem, który mamy np. w obszarze euro polega na tym, że mamy taki 19 państwach wspólny pieniądz, ale w tym 19 państw około 19 politykę podatkową wydatkowych, czyli jest cały czas pewien problem z koordynacją polityki monetarnej tej części Unii Europejskiej, która ma wspólny pieniądz z polityką fiskalną realizowaną w różnych krajach tej rzeczy wciąż gospodarki narodowej tejże części już wtedy ta sytuacja układała się lepiej i to co chcę tu podkreślić akurat jeśli chodzi o współpracy naszą rządu ministra finansów z Narodowym Bankiem Polskim w sprawie denominacji ona przebiegała wyjątkowo zgodnie sprawnie i skutecznie, czego mogę powiedzieć niestety także niedostatecznych kompetencjach ówczesnej pani prezes z polityki monetarnej w ogóle jeśli chodzi o w inne działania chociażby nawet przeciwdziałanie samej inflacji i polityka kursowa, która wywoływała prezesem NBP była wtedy Hanna Gronkiewicz-Waltz i to ona 25marca dzięki 0504. roku złożyła podpis na nowych banknotach tak, dlatego że od strony technicznej za emisję pieniądza obieg pieniężny zgodnie z konstytucją Rzeczypospolitej zgodnie z rozsądkiem ekonomicznej odpowiada bank centralny, który w przypadku Polski to jest Narodowy Bank Polski ja byłem wtedy jak pan mówi wspomniał pan 44 k teza znajdzie pan także tam to bardzo wyraźnie podkreślić jednak 44 tej strategii dla Polski wdrożono konstytucyjnie było zagwarantowanie niezależności od rządu jego politycznych zapis zamysłów banku centralnego odpowiednie ustawodawstwo zostało wprowadzone przy okazji strategii dla Polski np. wielka Brytania wprowadziła dużo dużo dużo później niż my nie wszyscy byli zwolennikami tego także po stronie koalicji SLD-PSL, gdyż to w sposób ewidentny uniemożliwiało czasami tylko utrudniało częściej wręcz uniemożliwiało wpływ, a na decyzję Narodowego Banku Polskiego, jaki mają być dzisiaj stopy procentowe, jaki ma być poziom rezerw obowiązkowych, które muszą być blokowane przez banki komercyjne banku centralnym z regulujące ich możliwości podaży pieniądza kredytowego gospodarki jak ma być kształtowany kurs walutowy to było poza rządem całkowicie bądź częściowo jeśli chodzi o kurs walutowy co miało istotne znaczenie w ramach polityki stabilizacyjnej w tym także, eliminując inflacyjnym, a w tej sprawie decyzję negocjował minister finansów z prezesem Narodowego Banku Polskiego z udziałem Prezesa Rady Ministrów, czyli premiera no i tu systemową pewien konflikt interesu ekonomicznego, który przez pańskich kolegów był w sposób bezczelny powiedziałbym arogancki nieprzyzwoite eksploatowany dla rozgrywek politycznych kłótni moich panią prezes prawa konflikt 2 stron Świętokrzyski dnia tylko chodziło nie był konflikt charakterów, choć pewnie, a charaktery też były różne i kompetencji same, ale ten konflikt w sprzeczności ekonomiczne, dlatego że kurs walutowy z 1 strony ma decydować o konkurencyjności gospodarki opłacalności eksportu sprzedajemy za walutę obcą i od tego jaki kurs zależy od tego jakie będzie miał przychody koniec końców koszty ponosi pieniądze w krajowym i od tego zależy również koszty importu, który decyduje o tym ile kosztuje wsad importowy dla naszej produkcji kosztują mandarynki albo kawa w naszych sklepach, a z drugiej strony en kurs był związany stopa dewaluacja, więc zmiany kursu osłabianie pieniądza nie wnosiły wymienny w stosunku do innych walut ze stopą inflacji, bo jeśli mówimy o sile pieniądza panie redaktorze albo jego osłabianiu czy czasami wzmacnianiu wtedy nie wzmacnianiu teraz już tak możemy o tym mówić to mamy 2 punkty odniesienia się zmienia i pieniądz w stosunku do, zmieniając ceny ile, czyli ile możemy za daną ilość wina pieniądze nominalną 1000zł czyni ją kupisz jak się z niej relacja wymienna ile to jest w innej walucie wcześniej tym punktem odniesienia był głównie dolar teraz jeśli kolejności suszy na kurs walutowy przypuszczam, że już większości z nas i ludzi najzwyczajniej się zdała od myślenia ekonomicznego i przedsiębiorców menedżerów ekonomistów tym punktem odniesienia jest euro bliższa koszula ciału no tak, ale przejdźmy do odbioru społecznego w 1994 roku okazji denominacji powstał film Vabank 3 właściwie spot od nominacji widzowie TVP mogli zobaczyć jak Kramer wychodzi po 50 latach więzienia i ma kolejny plan na biznes będzie drukował fałszywe banknoty o wartości 1 000 000zł dowiaduje się jednak od pracownika, że te właśnie wyszły z mody w kolejnej scenie Duńczyk mówi święcie, że Kramer będzie drukował pieniądze Kwinto NATO ucho od śledzia pamięta pan ten materiał no przypominam go panem, bo teraz, bo film widziałem znakomita komedia czasami daje się komuś zrobić także, a w tej na tej niwie, ale akurat tych wątków dokładnie pamiętam dobrze, że pan przypomina musieliśmy się z tego zabezpieczyć wszystkich stron raz jeszcze powiada Narodowy Bank Polski ze swoimi służbami zrobił to w sposób właściwy przygotował wszystko trzeba zabezpieczyć nas przed nieprawidłowościami ryzykiem, które można byłoby, a poniesie, a tej strony byliśmy spokojni ciało się także zabezpieczyć na inne sposoby coś było działalnością rządową parlamentarną, dlatego że tak albo uczciwi krytycy w trosce o obu pro publico Bono albo złośliwie pańscy koledzy po fachu rozpętali także kampanie, że ta nominacja spowoduje jeszcze przez 56 zmierzanie inflacji wszystko będzie jeszcze droższe itd. więc trzeba było na to zwrócić uwagę, dlatego że tu zdrowie przeniesienie do współczesności skoro wędrujemy w czasie teraz ten argument podnoszony moim zdaniem zupełnie błędnie w obliczu czasem, bo na razie nie nadchodzącej innej denominacja, aby nasze zmiany pieniądza, czyli konwersji walutowej także w Polsce wprowadzimy euro Otóż trzeba przejść na nowe ceny w tym przypadku Starym wszystko się udzieliło 60 000 na dobrze, ale jeśli cukier kosztował 9,51000 każda gospodyni usłyszała wiedziała, że kosztuje 9 pół 1000 oraz mówią, że ma być 10000× mniej wychodzi 95gr teraz staniemy po drugiej stronie Lady jeśli pan redaktor ja czy ktoś z naszych słuchaczy słuchaczek jest sprzedawcą aż korci, żeby ten cel zaokrąglić w górę do 1zł albo niektórzy uważają, że działa psychologicznie 99gr okres jest przy denominacji stało się także cukier kosztował 9,51000zł, a zająć kosztuje 99gr tak to on drożeje tak jak podrożał w Starym pieniądze od 400zł od 9 set i 9,51000 szybko liczę to jest 4 bodajże 4 ma 2 mniej więcej zaokrąglając do pierwszego miejsca przecinków, a więc, gdyby cała gospodarka składała się tylko cukru to mamy dodatkową inflację 4 com 2, dlatego że sobie przeprowadziliśmy denominacji z pustego ciało się zabezpieczyć przeciwko tego typu praktyką, bo sam powiada może wystąpić przy europeizacji będą zaokrąglenia cen, lecz chwileczkę byśmy teraz drugi przykład załóżmy, że cukier kosztował na pewno pan coś takiego znajdzie kosztował przed denominacją 10 200zł, a teraz podzieliliśmy przez 10 000 to powinien kosztować 1zł 2gr przypuszczam, że tam sprzedawca mógłby o tym decydować będą psychologicznych mógłby powiedzieć nie zaokrągla to w dół do 1zł wydziału ani złotówki albo 99gr, bo ludzie psychologicznie lubią takie ceny, a kupujemy samochód kosztuje 99 000 i idziemy do restauracji to danie kosztuje 2990 itd. okay ekonomia behawioralna żaden temat może bardzo chciałam wiedzieć umysłem my wtedy przygotowaliśmy rząd projekt specjalnej ustawy, który nałożył na podmioty gospodarcze obowiązek informowania urzędów skarbowych o zamiarze podniesienia cen na określoną w skale, żeby utrudnić im ten proces to jest to, czego my nie lubimy pani lubiani lubię politycy też tego nie lubią, choć dziennikarze czy mediach publicznych uważa, że uwielbiają czy biurokratyzacji ja przepisy, a więc trzeba było to obwarowane pewnymi dodatkowymi przepisami, żeby to utrudnić przedsiębiorcom, żeby zniechęcić ich do tego typu praktyk, bo macie podzielić przez 10 000 koniec, a nie korzystać z okazji, że można parę procent na tym zarobić wobec tego od strony też się zabezpieczyliśmy w żadnym stopniu moim zdaniem denominacja nie kręciła na inflację jak również nie podzielam poglądu jest nieprawda, że wprowadzenie euro spowodowało przyspieszenie inflacji, bo wszędzie w jakimś stopniu czy występuje, choć nie na zdecydowanie mniejszą skalę obecnie niż kiedyś, a we włoszech, a to w Holandii, a to na Litwie częstokroć muszę słuchać tych argumentów, a wszystko podrożało albo podrożało pewne rzeczy rzeczy samej po wprowadzeniu euro mogły być kilka procent droższe wskutek tego procesu, ale inne było kilka procent tańsze wskutek takiego samego procesu inflację powtórzmy jeszcze raz jest zmiana ogólnego poziomu cen denominacja podobnie jak europeizacja i wprowadzenie nowego pieniądza w obiegu w naszym przypadku wsparcie euro nie powoduje procesów inflacyjnych denominacja to też zmiana nastawienia ludzi, bo Polacy byli nieufni przez 2 lata ceny podawano 2 wartościach starej i po denominacji i w sklepach długo sprawdzano czy nowe banknoty mają wszystkie zabezpieczenia obawy były na tyle duże, że pierwszy banknot, który trafił do NBP z podejrzeniem, że to fałszywka okazał się oryginałem no tak zabawa była duże w takich przypadkach sądzę, że w tym punkcie, w którym ten pierwszy bank nie pojawił pojawiła się także jakaś kamera na telewizyjna, a nagłaśniana to to było jakieś przeżycie pamiętam swój pierwszy, aby na Zachodzie, kiedy po dziewięćdziesiątym czwartym roku byłem we Francji tam jeszcze też miałem problemy z tym przeliczeniem ja pytam się małym barze ile za kawę wymieniają starych frankach tych starych franków ile jeszcze niema są starzy ludzie starsi pamiętający stare sanki prawda tam spada nominacji denominację przeprowadzono bardzo wielu państwa w naszym obszarze krajów socjalistycznych od Rosji w dół, a do północnej obecnie, więc nie ma zadanie, bo zawsze formalnie teraz nazywa w każdym z tych krajów w niektórych nawet więcej niż raz w krajach Ameryki Łacińskiej większości z nich mamy pieniądze nawet oraz w stosunku do tych, jakie były tam w latach sześćdziesiątych siedemdziesiątych, bo tam prawie wszystkie kraje przeszły przez Skibę hiperinflację a kto jest pewien proces uczenia się trzeba było wszystko przeprowadzić w sposób taki, żeby jak najłatwiejszy to było dla wszystkich, którzy byli z niego zaangażowanie uwikłań byliśmy wszyscy dotyczyło wszystkich, bo jeśli nawet nie do tych jakiś niemowlak nie był świadom tego, bo nie mógł być z tego też to dotyczy, bo dotyczyło godziny prawo, więc było ważne, żeby rodzice dziadkowie wiedzieli porównywali sobie nie wiem czy jeszcze są oni psy ludzie starsi od nas, którzy dokładnie pamiętają, operując tymi starymi cenami tak jak to widziałem jeszcze dawniejszej historii we wspomnianej Francji, ale ten okres przejściowy muszą trochę otwarci dlatego był duszą historyczne akurat wtedy, kiedy realizowaliśmy dużo ważniejsze inne zadania sukcesem z powodzeniem w naszej strategii dla Polski my spokojnie utrwalić funkcjonowanie tego nowego pieniądza zbijając oczekiwania inflacyjne panie redaktorze chcę podkreślić, że inflacja jest procesem nie tylko monetarnym ekonomicznym związanym z produkcją podziałem, a także procesem zjawiskiem psychologiczny niektórzy wręcz twierdzą ekonomiści behawioralni tam, gdzie inflacja się dlatego, bo oczekuje żona będzie musimy się rozbić tzw. oczekiwania inflacyjne, bo niekiedy jak się wszystkie podmioty gospodarcze spodziewają, że wszystko podrożeje o 20% ma pewne prawdopodobieństwo tego, że podobnie sposób zbliżamy się stanie jest inne niż wtedy, kiedy wszyscy dają wiary zapowiedzią np. ministra finansów, że inflacja będzie dużo niższa dlatego paskudnie zachowywała się, kiedy pani prezes sytuacji, kiedy rząd ogłaszał swoje założenia budżetu na kolejny rok, a my musieliśmy co do 2 miejsc po przecinku, czyli nowe założenia jak się zmienią ocenia, aby opracować budżet, że w roku np. dziewięćdziesiątym piątym stopa inflacji wyniesie x procent to od razu w telewizji pojawiała się urocza pani prezes szyby to on ratować zamiast pomagać zbijania oczekiwań inflacyjnych naród Polski w tamtym czasie zwiększa oczekiwania inflacyjne to była fanaberia wyrok na niespotykaną międzynarodową międzynarodową skalę mieli, ale o tym, iż będzie będziemy musieli porozmawiać innym razem ostatecznie nominacja przeszła do historii z końcem 2010 roku, kiedy to niemożna było już wymieniać starych pieniędzy na nowe do Narodowego Banku Polskiego nie powróciły stare banknoty monety o dzisiejszej wartości ponad 170 000 000zł być może pozostał sentyment moim gościem był prof. Grzegorz Kołodko były wicepremier minister finansów dziś z Akademii Leona Koźmińskiego bardzo panu dziękuję państwu dziękuję na rzeczy wszystkim żony nawet pieniędzy pracując wydajnie uczciwie jak najwięcej zarabiać by żyło nam się jak najlepiej na pewno warto by realizować strategię dla Polski to była audycja świadek historii Bartłomiej Pograniczny do usłyszenia za tydzień Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIADEK HISTORII

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA