REKLAMA

"Pochwała wolności" Jana Hartmana

OFF Czarek
Data emisji:
2020-09-16 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
38:29 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wczoraj państwa moim gościem jest pan prof. Jan Hartman filozof publicysta Uniwersytet Jagielloński dzień dobę były polityk powinien dodać to przy nich będzie jakoś przyznał, że pan, że czasem budzę się w środku nocy zlany potem przerażone po śnią mi się państwie dni jako polityka to był taki tak jest straszny w tej w tej w tej roli wolałem pana jako filozofa dobrze ja nigdy nie przestałem być filozofem wtedy, kiedy próbowałem być politykiem również publikowałem Rozwiń » książki to nawet bardzo ważny swojej biografii naukowych właśnie wtedy takie taki rozdwojenie z 1 strony czytamy pana teksty książki z drugiej strony słuchałem pana na wiecach tak mówię, który z nich to jest ten nasz no wiedziałem, który to jestem, którego szanuje, ale jak to może być to jest sama osoba, ale co chce pan tej ziemi nie szanował pan, gdy przemawiał publicznie były spójne przecież nie mówiłem, jaki rzeczy, których miałbym się czy powinienem się wstydzić, bo byłem bardziej chodzi albo koniunkturalne przez bardziej chodzi o kontekst kontekst uważam, że każdy filozof powinien, jakby oddać służbie publicznej, jakim etapie swojego życia warunki dyktują mu to w jaki sposób może to uczynić demokracji robi to demokratycznie i wtedy rzeczywiście się odmienia, bo człowiek, który bierze udział w rywalizacji Demokratycznej zupełnie inaczej zachowuje niż powiedzmy sobie arystokrata, który bierze udział w oligarchicznym sprawowaniu władzy, ale tak czy inaczej niezależnie od warunków po filozof powinien czasem być polityki, czyli tak jak Edith Piaf Jerzy Urban niczego pani żałuje żony Grety finał tak można powiedzieć, że żałować powinien ten, kto ma coś na sumieniu i wtedy swój czuje się winny to wtedy żałuje, ale tak naprawdę wszyscy jesteśmy na ogół przekonani, że naszym życiem kieruje jakaś Opatrzności, że to co się wydarzyło musiało wydarzyć, że żałowali jest daremny i metafizycznie nieadekwatny do do tego jak świat jest urządzony wydaje nam się, że nasza przyszłość już rozstrzygnięta prawie każdy z nas głębi duszy żywi takie metafizyczne przekonanie najnowsza książka autorstwa pana profesora to wydana przez wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego pochwała wolności im myślę, że wybór tematu nikogo nie dziwi, bo temat się dobry każdy w każdej sytuacji, ale można by rzec szczególnie teraz natomiast pewnie ktoś na pierwszy rzut ucha mógłby powiedzieć no dobrze wolności właśnie, o czym mówimy i pan prof. Jan Hartman w tejże pochwalę wolności w temat się wgryza i to nie tylko na poziomie będzie głęboko filozoficzny, ale właśnie nawet na takim jakby zaczyna pan takiego poziomu zrozumienia przeciętnego zjadacza chleba tak oczywiście ta książka tak pomyślana, żeby po pierwsze, zrekonstruować to co typu stale jest w dziejach filozofii, ale także w życiu codziennym na temat wolności mówione to są rzeczy dosyć mądre zwykle, ale nie zawsze do końca trafnej mające w sobie różne pułapki i na tym budować bardziej zaawansowaną teorii filozoficzną myślę, że to jest dobra dobra konstrukcja także, kto przeczyta tę książkę to mniej więcej będzie wiedział co by ludzkość o wolności mówiła powtarza albo albo co się wspiera, ale także ma okazję poznać jakąś mam nadzieję nową nową koncepcję, która wychodzi poza krąg dobrze utrwalonych idei na temat wolności taki był zamysł to jest pewnej mierze com książka komplementarna względem wcześniejszej pracy pochwała litości rzecz o wspólnocie to jest taki napis dyptyk antropologiczny książka, którą uważam za ważną istotną swoim w swoim dorobku, a i przedmiotem rzeczywiście jest wolność głównie rozumiana indywidualni osobiście, ale także w konsekwencji społecznie, bo ostateczną konkluzją tej książki jest to, że wolności jest szansą, którą ma każdy z nas i wspólnota, którą tworzymy, aby uniknąć faszystowskiej presji, że to jest jakaś taka energia antyfaszystowska, która rozsadza systemy to jest jakby taka ostateczna konkluzja tej książki, więc ona jest w jakiej mierze jednak książką polityczną, ale w no znaczna większość objętości poświęcona doświadczeniu przeżywaniu wolności oraz indywidualnie oraz w pojęciu wolności jako wolności indywidualnej wolności osobistych, które się nasza nasza podmiotowość osobista buduje umacnia i manifestuje także to jest książka wolności integralna, ale głównie o wolności egzystencji silnej i pozostaje w pewnym związku z tym, że ja w jakim sensie nadal jestem liberałem czy byłem liberałem czy jestem jakimś takim socjal liberał i wolność zawsze była tematem dla mnie niesłychanie istotne, ale rozumie, że nawet dla liberała punkty odniesienia musiały się zmienić na przestrzeni 9 ostatnich 20 lat tak ma pan rację rzeczywiście liberalna demokracja w zasadzie doszła do kresu swoich swoich możliwości, zwłaszcza polityczne formy praktykowania parlamentaryzm życie publiczne złożone przez społeczeństwa obywatelskiego oraz działających w nim partii politycznych ubiegający się władze cały ten system kadencyjności reprezentacyjną ości negocjacyjną ości jako podstawy życia publicznego on zawiódł na różne sposoby na różnych polach, ale przed kim w tym sensie w ten sposób, że ci, którzy mieli tego systemu korzystać i cieszyć się bezpieczeństwem konstytucyjną gwarancją osobistych swobód nie bardzo chcą już z niego korzystać właśnie znaczy to jest system, który się obcował demokracja i porzucona przez demos, który woli zajmować się życiem życiem prywatnym i stała się kiedyś funkcyjna potrzebujemy jakiegoś nowego kształtu wolności publicznej wolności zbiorowej, który by był odporny na erozję politycznego systemu liberalnej demokracji w jakim sensie ta książka również o tym, chociaż muszę powiedzieć, że na nie odkryłem żadnej Ameryki to znaczy ja nie wiem jak będzie wyglądał ten post demokratyczne czy posła liberalnych światy, jakie są szanse uchronienia naszej wolności nie tylko osobisty, ale takiej wolności we wspólnocie wolnych wspólnoty wczasach, kiedy już wartości konstytucyjne nie będą jednoczyć społeczeństw wokół władzy ani legitymizować władzy ani też nie będą rzeczywiście przez polityczne ośrodki władzy respektowane to bardzo trudne no tak trudno jest także to zadanie, które pan staje przed czytelnikiem panie profesorze, bo trochę mówi pan o tym, że jest możliwe bycie wolnym, ale bycie wolnym oznacza znalezienie pewnego ekwilibrystykę w tym kontekście politycznym społecznym ekonomicznym, który żeśmy wszyscy kupili właśnie poszukują wolności tak dotąd było w ten sposób zorganizowany, że opresji systemu to był system demokratyczny to był system kapitalistyczny sprzężony liberalny demokrata demokracją opresji w ogóle systemu Mości jako taki przedstawiono prywatność, której człowiek może być niewidzialnej swobodny, a więc proponowaną taki kontrakt, że będzie firmował konieczność nieuchronność panujących regulacji i norm będzie godził się wewnętrznie i chęcią na system normatywny, który funkcjonuje niezależnie od tego czy nas jego prawem naturalnym prawem Bożym czy też prawem stanowionym, jakkolwiek to określi tak czy inaczej ma się na to zgodzić ta zgoda wewnętrzna uratuje jego jego poczucie godności jego wewnętrzną integralność będzie częścią jego wolności, ale nagrody pozostawiona zostanie taka sfera intymna, który będzie mógł być swobodny, który będzie mógł praktykować wolność bez nadzoru władzy i reguł i ten system jest także apel ten kontrakt jest obłudny, ponieważ sprawia, że jesteśmy rozdwojenie między życie publiczne życie prywatne to prywatne znowu się rozdwaja na to kim współżyje z innymi i to, które jest naszym życiem wewnętrznym i cały czas jesteśmy w takiej opresji dualistycznego rozumienia wolności tego oportunistyczne, które polega na tym, że wolność to jest nieustanne pamiętanie o tym, że wolność jako taka musi być ograniczona, więc wolność polega na firmowaniu z wewnętrznym zgadzają się na na panujące konieczności na obowiązki ograniczenia, którym podlega tylko ten jest wolny, kto je rzeczywiście firmuje z przekonaniem, a z drugiej strony, że wolność polega na tym, że jest się swobodnym, że można się niczego nie krępować można dokonywać osobistych wyborów, że można prosić, żeby sobie na to czy tamto pozwalać jesteśmy w epoce liberalnej, ale także wcześniej byliśmy zakładnikami tego 2 dwudziestego z 1 strony anarchiczna jego prywatnego z drugiej strony tego systemowego i oportunistyczne tego pojęcia wolność dowolności powrócimy po informacjach Radia TOK FM państwa i moim gościem jest pan prof. Jan Hartman filozof publicysta Uniwersytetu Jagiellońskiego najnowsza książka pana profesora nosi tytuł pochwała wolności została wydana przez wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego w czasie państwa mają gości jest pan prof. Jan Hartman filozofii publicysta Uniwersytetu Jagiellońskiego najnowsza książka pana profesora to pochwała wolności wydana przez wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego przypomina mi się panie profesorze rozmowa z pewnym kanadyjskim tenorem wiele lat temu pytałem go o to w jaki sposób można stworzyć kreacje na scenie skoro i tekst w postaci libretto i muzyka została już wcześniej zapisano, więc właściwie cóż Śpiewak aktor tak może tutaj jeszcze stworzyć on odpowiedział, że to trochę tak jak by starać się być wolnym więzień no myślę, że to była kokieteria odpowiedź akurat możliwości interpretacyjne, które są w rękach czy Stanach głosowych śpiewaków są są gigantyczne dlatego niektórzy śpiewacy są nieśmiertelni zachwycają nas niezmiennie innych nie nie pamiętamy no właśnie, ale rozumiem, o co pan pyta, że my jesteśmy poddani koniecznością wewnętrznymi zewnętrznym przyrodniczym psychologicznym społecznym wszelakim i być może tylko bardzo małym zakresie możemy modyfikować to co i tak nieuchronnie zdarzy wobec tego rodzi się podejrzenie, że nasza wolność jest tylko iluzją powiem więcej, jeżeli bardzo poważnie potraktujemy taką metafizykę, w której cała przyroda cały świat obiektywny, czyli przedmiotowy poddany jest przyrodnicze konieczności to oznaczać to będzie zupełny absolutnie determinizm, których żaden sposób podmiot jako nienależących do tego świata nie może ingerować no, więc przyjmijmy choćby takie założenia są takie karty Jańskiego są 2 światy wewnętrzny świat przeżyć świat, który się rodzą sensy, czyli rodzą się myśli raz logiczne powiązania świat idealny poza czasowy jakoś na innym czasie się rozgrywający ten świat fizyczny świat obiektu świat czasu przestrzenny czy dany nam empirycznie przyjmiemy taki dualizm powiedzmy sobie, że nie jest już będzie, że ten świat zewnętrzny jest całkowicie zdeterminowany w związku z tym jeśli wydam sobie polecenie wolne i dobrowolne mam teraz podnieść rękę do góry co tak naprawdę ulega złudzeniu, że sam o tym decyduje no bo przecież porządku przyrodniczą ta ręka i tak musiała w tym momencie górę wylądować Otóż proszę zauważyć, że nic nas to nie obchodzi czy to, że przyjmiemy akurat taką metafizykę bynajmniej nie jest tak jak na konieczność dualizm nie jest determinizm nie jest jedyną możliwością nawet jeśli jesteśmy zachwyceni naukami przyrodniczymi, które w pewnym sensie pewnej mierze sterują w stronę determinizmu wcześniej do końca nawet jeśli tak przyjmiemy to przecież jesteśmy całkiem spokojni o to, że mocą samej naszej podmiotowości naprawdę jesteśmy wolni to nam ktoś się na przekonaniu taki idealistyczny metafizyki nic nie zmieni w tym jesteśmy zadowoleni z własnego sprawstwa, jeżeli ono rzeczywiście po naszej myśli i prowadzi nas ku temu dobru, którego wyczekiwaliśmy, a więc ta moc podmiotowego własnego osobistego nadawania ważności doniosłości naszym czynom naszym aktom jako opartym na naszej woli naszej wolności jest co najmniej tak wielka jak wielkie wrażenie na nas robi idea pełnego pełnego determinizm co więcej jeszcze powiem więc, że my możemy mieć absolutną taką absolutną pewność własnej wolności nawet pomimo tak, że to chce, w którym identyfikujemy swoją wolę i wykonując ją w zgodzie z sobą właśnie przeżywamy własną wolność to chcę też, skąd do nas przychodzi na konieczne nachodzi nas gdzieś tam od wewnątrz przychodzi, więc nie kontrolujemy tego pierwotnego momentu zjawiają się chce tej woli, a jednak uznajemy ją za własną po prostu nasza zdolność do tego, żeby się konstytuować jako wolny i spraw czy podmiot, który swoich działaniach się konstytuuje buduje także jak tworzy wewnętrzną zgodę z sobą staje się czymś co staje się dla siebie integralny ich sam siebie akceptuje to doświadczenie skończonej istoty, która zdolna jest akceptować siebie w działaniu całkiem niezależnie od tego czy jakimś porządku onkologicznym to działanie jest prezes terminowa ne przez jakiś prawo i całkiem niezależnie od tego, że ta Wola, która nas ogarnia, którą indywidualizuje my przyjmujemy oswajamy jako wolę własną jako własne moje chce też Skocz na nas napływa jakiś głębszy podmiotowości to wszystko nas nie obchodzi, bo póki jesteśmy sobą póki przeżywamy swą wolność póki doświadczamy tego, że jesteśmy zadowoleni z dobra, które udaje nam się osiągać dzięki temu sprawstwo to różnica między pozorem, a rzeczywistością między tym czy ja naprawdę sam chce czy chce mnie naszło czy naprawdę robię to co chciałem czy też robię to co musiałem się tylko wydaje, że robi ta różnica między rzeczywistością fikcji znana zupełnie nie istotna na tym właśnie należy się skupić wolności również wolnością od kategorii metafizycznych, które mogłyby nam narzucić rozumienie samych siebie mogłoby ograniczyć nasze poczucie własnej wartości sprawczości, czyli trochę wyczuwam panie profesorze taką pochwałę dobrej zmiany w zmianie zmienianie świata na lepsze wolności od definicji po prostu robimy swoje zmieniamy świat na lepsze czyścimy ten system sądowy z komunistycznych chyba nałogów to jest rzeczywiście niesłychanie istotne w kontekście tego co mówiłem wcześniej, że system i jego funkcjonariuszy w tym również filozofowie przez 2 pół 1000 lat przekonywali nas, że prawdziwa wolność polega na firmowaniu konieczności na zgodzie na to co jest naszym obowiązkiem co nas co nas obliguje wiąże na czele z pre sprawę Boże w interpretowanym przez przez władze, że na na tle tego, czego tej propagandy, która nas właśnie niewoli i czyni czy opacznie rozumie wolność jako z osobistych samo zniewolenie konieczności przez co przy akcentów ujemnie jako znaczeniu wolności jako jako kaprysu jako z możliwości swobodnego wybierania czy kierowania się wewnętrzną skłonnością ochotą na tle tego dualizmu jeśli potrafimy sobie uświadomić i odrzucić pojawia się bardzo takie ważne istotne moralnie rozumienie wolności jako gotowość na, jakby zaangażowanie w podejmowanie ryzyka w celu jak Dexter dekonstrukcji opresyjnego systemu społecznego normatywnego, w którym funkcjonujemy nie o to, żeby rzucić mu wyzwanie przez samo zatracenie, ale także współczucie jednak mimo wszystko, że w razie czego możemy popełnić samobójstwo, że w razie czego możemy wrzucić swój los na szalę w razie czego możemy się zatracić w razie czego możemy wybrać piekło i ta sama ewentualność, że my możemy przeciwstawić systemowi nie o to, żeby nie przekornie ze złośliwości nie o to, żeby ów odpowiedzieć agresją na agresję systemu tylko tylko o to, żeby wybrać po prostu dobro to ta sama możliwość by łamać reguły łamać systemy czy czy też znajdować luki szczeliny po to, żeby małymi ruchami niezauważonym kapilarne mi jak Kazimierz takim, wędrując tymi akcjami w realizować dobro, którego system nam wzbrania realizować, które chciałby kontrolować od, jeżeli tak pojmujemy swoją wolność tam, gdzie poza systemem poza tym dualizm mem rozpasania z 1 strony z drugiej strony tego estońskiego portu mistycznego posłuszeństwa konieczności jeśli tego po dziś to potrafimy jesteśmy prawdziwymi wolnymi antyfaszystami panie profesorze problem chyba polega na definicji dobra i nie chodzi teraz o to, żeby powiedzieć no to zależy sobie zdefiniujemy każdy z nas to zdechnie inaczej, gdy bardziej chodzi o spojrzenie z góry w szerszym kontekście, bo chyba skończył już czasy, kiedy można było bardzo łatwo definiować nasze działanie przynosi dobroci jest dobre w takim świecie połączonych naczyń świecie, kiedy wszystko w jaki sposób wynika z czegoś innego to czynienie Dobroś nie takie proste w taśmy Niewiem przykład dotyczący np. wyboru wyborów diet ktoś może powiedzieć jestem przeciwko przemocy wobec zwierząt jestem przeciwko zabijaniu zwierząt, a więc wybieram dietę wegetariańską czy afgańską dzięki temu zmieniam świat na lepszy, ale teraz suma tych wyborów może sprawić, że nie wie wycinamy dżungle, bo po to, aby hodować jak jakiś warzywa, które są wyjątkowo popularny tak, czyli nasz wybór 1 dobra jednakowoż staje się wyborem zła, którego być może jesteśmy świadomi albo jesteśmy świadomi to jest wybór pomiędzy 1złem drugi oczy się dobra Wola nie daje gwarancji tak, że postępowanie kierowany będzie prowadziło do dobrych skutków musi być spełniony wiele warunków także wiele szczęścia, żeby akurat trafić trafić ze swoją decyzję tak, że ich dalekosiężne konsekwencje będą będą jak najlepszy jak szybko powiedzieć, że człowiek dobry człowiek, który kieruje się dobrą wolą jest wolny znacznie głębszym sensie niż tylko ten, który zrozumiał, że bycie wolnym polega na tym, że się podporządkowujemy obowiązkom, które nadal są nakładane człowiek wolny zawiezie swojej dobrej woli nie znaczy, że jest wobec niej bezkrytyczny jest gotów nie kierować się ślepo zasadami jest gotów na gest na wyjście z reżimu egoizmu czy też takie sprawiedliwego egoizmu, który wyrównuje interesy takim społecznym procesie, jaki wedle jakich społecznych regulacji wyrównuje interesy członków społeczności stać go na to wielkoduszności na na ten gest, aby zrobić coś co obecnie nie jest bezpośrednio dla niego samego rzeczywiście rzeczywiście dobre i korzystne, jeżeli takiego punktu wychodzimy w naszym życiu moralnym oczywiście nadal jesteśmy narażeni na błędy to nas nie uchroni to tylko właśnie ci oportuniści liczą na to, żeby mieć czyste sumienie jak będą przestrzegać przy ulica intencje wystarczą nie do odbioru bynajmniej nie to mówię tylko, że to, że Fundacja wolność rozumiana jako gotowość wierności sobie, ale też porzucenia siebie czy zignorowania się na rzecz czegoś co uważamy za wspaniałe wartościowe, a zwłaszcza na rzecz innych ludzi wolność, która się odwraca od opresyjnego sieci wewnętrznej zewnętrznej firmie zawierzenia zaufania dla samej dobrej woli jest warunkiem koniecznym, ale też niewystarczającą do tego, żeby być dobrym człowiekiem, który podejmuje najczęściej jednak dobre decyzje, który ma dobrą wolę budowania razem z innymi przyjaznej opartej na zaufaniu miłości wspólnoty wspólnoty, w której czy nie trzeba trzymać za twarz, która nie musi być zjednoczona przez opresyjną władzę przez uciska opresyjnej władzy posługujący się moralnym intelektualnym szantażem surowych reguł, którym poddaje naszą którymi reguluje naszą nasz naszą działalność także wolność bardzo ściśle powiązana z odwagą wspaniałomyślny ością gotowością do rezygnacji z siebie podobnie jak jest powiązana bardzo ściśle z gotowością małych wykroczeń na małe przekroczenia transgresji w imię tego, żeby zachować osobność indywidualność niezależność i dystans w stosunku do surowego systemu panujących reguł wrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM państwa moim gościem jest pan prof. Jan Hartman Uniwersytetu Jagiellońskiego w czasie wracamy Szanowni Państwo do wolności, od której uciekamy oczywiście cały czas pan prof. Jan Hartman filozof publicysta Uniwersytetu Jagiellońskiego jest państwo moim gościem najnowsza książka pana profesora wydana przez wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego nosi tytuł pochwała wolności pan profesor w tej książce zawiera receptę można powiedzieć dołącza receptę na to co znaczy być wolnym z tym, że ta recepta niestety nie jest tak precyzyjna jak byśmy oczekiwali bo kiedy od lekarza taką dostajemy oprócz tego, że nam precyzyjnie przepisuje, jaki legł to jeszcze dostajemy instrukcję jak to wszystko zażywać jak długo, w jakich dawkach pan swoją szansę mówi trzeba się znaleźć w pewnym punkcie pomiędzy, a pomiędzy czymś drugim tylko no znowu pewnie tu nie chodzi o złoty środek tylko o jakieś takie wyczucie, ale jak to wyczuć jak to zmierzyć jak, kiedy wiemy, że właśnie udało nam się tam wolność osiągnąć, a jeżeli tak to co mam to powinno dawać jeśli cokolwiek wolność nie jest żadnym narzędziem wolność jest jedna z tych jakich kategorii konstytutywnych dla człowieka ludzkiej podmiotowości wręcz ludzkiego istnienia, więc lotnisko po to, żeby zdobywać w sposób wolny jakiś cele osiągać jakieś korzyści wolność z wartością osobną samoistną tak jak przyjaźni miłości świadomość prawda, a przede wszystkim dobrać, więc są to są ptaki te zaś fundamentalna wartość życia osobistego i zbiorowego jak jest wolny to cel przed 2 przede wszystkim tym początkiem wolności jest wolność od wolność negatywna, która ma znowu 2 strony wtedy, kiedy jesteśmy wolni od represji opresji niesprawiedliwych obciążeń, które nas dławią duszą i sprawiają, że możemy się tylko czuć wtedy wolni wewnętrznych w tak zlecali stolicy może być tylko autonomicznej dla siebie, żeby być panami swojego życia wewnętrznego, jeżeli jesteśmy zepchnięci do prywatności wręcz życia wewnętrznego przez opresyjne zewnętrzne okoliczności to na pewno nie jesteśmy wolni ktoś, kto to jest wolny w sensie stoickim jest zniewolony, ale z drugiej strony musimy też być wolni od presji wewnętrznej, czyli od przede wszystkim o właśnie o obsesyjnym pragnieniu od od żadne urazy destrukcyjnych Niezniszczalnych Pragi od od złości od natręctw, które nas dręczą od kompozycji co melancholia muszą być zdrowi psychicznie się stabilnie, jeżeli mamy zapewnioną sądzą pewną swobodę gwarancję zewnętrzne możliwości wybierania realizowania pewnych projektów, które sami autonomicznie przyjmie z drugiej strony niepoddanie jesteśmy tym wewnętrznym impulsom obsesyjnym mamy taką fundamentalny fundamentalne doświadczenie jesteśmy sprawcy wolni, że panujemy nad sobą kierujemy swoim życiem, ale drugim warunkiem musi być to nam się musi czegoś chcieć może być całkowicie depresyjnym bierni obojętni czy zobojętnienia musi mieć na coś ochotę musimy mieć w sobie gotowość do pewnej do sprawnego podejmowania pewnego ryzyka wrażenie, że roboty panie profesorze być wolna tak strasznie dużo roboty, ale ale, ale to od tego zależy nasze życie ktoś, kto umie tak żyć, że to jest jakiś wewnętrzny spokojnie tak stoickim sensie tylko taki w takim znaczeniu jak teraz się z psychologii mówi, ryzykując jakiś taki odporności w psychice Ney taki wewnętrzny integralności spójności jest z drugiej strony jest rzeczywiście żyje w społeczeństwie które, którym nie jest opresyjny, którego reguły są sprawiedliwe tłumaczonej godne tego, żeby akceptować to to to wtedy rzeczywiście w jakim jest więc, że coś może chce mu się żyć chcę się działać wtedy, nawet jeżeli jego dobra Wola czasem miesza się złą z złem życzeniem innym ludziom to ma ostatecznie szanse na to, że to wspaniała myśl dość dobra Wola jego działanie w postępowaniu zwycięży będzie coraz bardziej w, żyjąc rozbawi usatysfakcjonowany z sobą swoim własnym swoim własnymi dokonaniami moralnej mimo coraz lepszym człowiekiem i mimo że zawsze gdzieś ten diabeł nim będzie tkwił to będzie wiedział, że ta wolność mu służy służy też innym ludziom, że ta wolność sprzężona z namiętnością entuzjazmem odwagą z drugiej strony odpowiedzialna samo kontrolująca się puszczą Gliwa czyni go coraz bardziej dojrzałym samo sterowanym, ale też żyjącym prawdziwy człowiek, czyli wolny, ale nudne właśnie wolny, ale nudne to jest ten ten ten stoi prawda, który ma już tylko siebie, który przez rozum wypieranie wszelkich emocji chce zastąpić życie samo kontrolą prawda internalizacji tą zewnętrzną kontrolę w siebie nie właściciele wolnych jest taki, który jest gotów ryzykować już o tym wcześniej mówiłem nawet gotów jest czasem poświęcić życie to jest człowiek, który podejmuje ryzyko to jest człowiek, który bierze odpowiedzialność, ale również przyjaźni się sobą i bierze odpowiedzialność również za swoją własną autonomię zbije odpowiedzialność również za wartości znaczenie jako substancja wolność jakąś odrębność swojego własnego życia to wszystko jest szalenie trudne to jest mądry dojrzały odpowiedzialny ten też zawsze musi pielęgnować w sobie wolność i umieć i wolności używać panie profesorze no ale czy może jednakowoż takim epicentrum tej wolności należałoby także od czasu do czasu przekraczanie właśnie czy lekkie naruszenie tego czy pan mówi, czyli no właśnie może jakaś jakiś lekki natręctwo albo jakaś lekka transgresji od czasu do czasu albo właśnie jakieś lekkie naruszenie albo spóźnienie no tak właśnie to co ciągle w tej książce powtarzam to co też tutaj już parę razy brzmiało tak początkiem wolności tak naprawdę jest zbuntowani przeciwko fałszywych idei wolności jako wyłącznie tylko dyscypliny czyli, czyli zewnętrznemu pogodzeniu się z z tym co jest narzucane nam konieczność od tego się zaczyna tam też zaczynali kończy na tym co pan mówił nie kończy się nie będzie może skończyć bardzo źle może się skończyć ze zwykłą umiarkowaną reakcją zwykłym odwróceniem tej presji w ten sposób, że się poddajemy całkowitemu ruskie uznaniu buntujemy się bez żadnych ograniczeń zatracamy chodzi o to, że bywał zachowanie autonomii zachowanie pewnego dystansu w stosunku do systemu społecznego i słusznych nawet norm wymaga ochrony własnej swobody działania tak także własnej swobody wewnętrznej gry uczuć chęci i ten, kto się nie potrafi jakoś poddać do pewnego stopnia oczywiście poddać tej temu kaprysy owi wybierania tego co się ma ochotę i kto nie potrafi zaryzykować przekroczenia bardzo dosłownie sztywno rozumianych reguł w imię tego co jest dobre słuszne tu i teraz reguły przez formalne i i nigdy nie przestają do końca życia tylko taki człowiek, który ma tę odwagę matę fantazje jednocześnie jest tak wewnętrznie wspólnie odpowiedzialny, że potrafi kontrolować również różne drobne naruszenia różne drobne transgresje taka, żeby nie wynikło z nich jakiś, jaki złoty taki czy może brać udział w budowaniu takiej anty faszystowski antydepresyjne wspólnoty dlatego tak pisze o tym robotników, który rzuca niedopałek papierosa kimś się tam później 2 minuty albo zrobi jakąś dygresję to są wszystko takie akty mikro wolności mikro autonomii, które są niesłychanie ważne w tej ani chińskiej wieczyście toczącej się walce między systemem, a światem wolnych dobrych ludzi ludzi dobrej woli, którzy generalnie wybierają dobro, mimo że mają pokusę, aby być egoistami i są chciwi neurotyczny tak dalej więc, więc ja po prostu wierzy tak jak są pierwsze Książ oraz swoim głównym traktacie z filozoficznym wiec być człowiek z głównych zagadnień filozofii cały czas cały czas forsuje tak bardzo optymistyczną metafizyka, w której dzięki tej ty mikro aktywnością zmierzającym czy motywowanym czystą bezinteresowną dobrocią człowiek może się utrzymać i utrzymać swój swoich swój ludzki świat w pomimo, jakby napierającej na niego presji ze strony przyrody ze strony opresyjnej faszystowskiej kultury coś ten faszyzm panu, że są szalenie ważna kategoria bardzo ważna kategoria polityczna kulturowa, który niestety niestety tracimy z powodu jak źle pojętej poprawności faszyzm definiowany w jaki sposób rozumie, że nie politologiczne szerzej w takiego się, że po razie, jeżeli w nim szerzej to traci to znaczenie nowe obowiązki oznacza, że to jest Osielsko twarz zmęczona nie odpowiada powinien w wąskim znaczeniu co jedzą też faszyzm to jest to jest ustrój katolickiego państwa nacjonalistycznego Military styczność, czyli ustrój ustrój faszystowskich Włoch czy też Hiszpanii Portugalii, czyli takie pismo sprzężenie katolicyzm nacjonalizm raczej o to chodzi o faszyzm ma ostatnie szersze szersze znaczenie to jest każdy system reguł społecznych, ale także reguł życia wewnętrznego, który dominuje o opresyjność ujednolicenie i wrogość w stosunku do samodzielności autonomii swobody, ale za samo albo zobaczyć, że to samo można uzyskać bez opresyjne ości proszę zobaczyć np. na modę tak jakby opresyjność nie jest opresyjne ością aparatu tylko jest raczej pasywną opresyjność wynikają czy może podporządkowanie się poprzez imitację ba pomoże, a fałszywą aspiracje no tak ma nam pan ma pan myśli takimi mety jako mechanizm rozpraszania rozpraszania władzy pod pozorami wolności, a sami się chamy tak z różnych klubów wyglądamy na sam nosimy, bo chcemy przynależy absolutnie też bardzo starczy, jakby fundament mim etycznych czy też taki plemienny mechanizmu faszystowskich jest oczywiście już bardzo bardzo istotnym podobnie jak ten postęp faszyzmu polegający na rozpraszanie władzy w systemach bardzo skomplikowanych oraz pozwu bardzo mocnych oraz pozwolić na rozproszenie władzy ten faszyzm nie przypomina już tyrani nie przypomina dyktatury, ale właśnie od tego jest myśl wolnościowa żydowskie triki identyfikować i dezawuować potrafimy jednak ja w to wierze potrafimy być wolni nawet w tym takim Consumer kim pseudo wolnościowym świecie powszechnego merkantylizmu powszechnego kapitalizmu i powszechnej technokraci idziecie epoka sztucznej inteligencji zachowanie wolności zachowali integralność osobności dystansu samodzielności myślenia działania w tym nowym świecie, który już będziemy trochę mniej ważni niż inteligentny inaczej, czyli cyfrowo podmioty to jest dopiero wyzwanie teraz filozofowie są potrzebni, żeby przekonać ludzi, że mogą być wolni dobrze, że to nie jest przegrana sprawa no dopóki ta epoka tej inteligencji cyfrowej nadejdzie to mamy może sztuczna inteligencja dopóki nadejdzie to mamy na razie to naturalną głupotę panie profesorze bardzo panu dziękuję za dzisiejsze spotkanie dzisiejsze rozmowy pan prof. Jan Hartman filozof publicysta Uniwersytetu Jagiellońskiego był państwa i moim gościem rozmawialiśmy o książce pana profesora pochwała wolności wydanej przez wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego serdecznie dziękuję za wysłuchanie dziękuję za czytanie moich prac dziękuję panie profesorze informacji już za kilka minut o godzinie dwunastej po informacjach Mikołaj Lizut i jego program, a dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara, a nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA