REKLAMA

Niech zdechną wieszcze!

Interluda
Data emisji:
2020-09-18 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
52:06 min.
Udostępnij:

Nadszedł czas strącić wieszczów z pomników i kanonów. Ich słowa nie mówią nam dziś nic ważnego. Czas przewietrzyć piedestały. Wieszcz potrzebny na wczoraj! Zaprasza Cezary Łasiczka.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Inter luda za prasa Cezary łasiczka Cezary łasiczka dobry wieczór to jest program Inter Duda państwa moim gościem jest pan prof. Piotr Śliwiński kierownik zakładu poetyki krytyki literackiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu przewodniczący kapituły poznańskiej nagrody literackiej to dobry wieczór będzie ryzyko, że w wieczór to w życiu państw w dziwnych czasach przyszło nam żyć i myślę, że to nie jest czas ani miejsce na to, aby się nad tym zastanawiać Rozwiń » właściwie, którym momencie jesteśmy bardziej miałbym pretensje do literatury, że nas przed tym miejscem nie ostrzegła, a może nie tyle do literatury, bo to jest zbyt szeroki zakres, ale takiej instytucji wieszcza, bo jeść jak rozumiem to ktoś, kto jeszcze ktoś, kto przewiduje przyszłość ktoś, kto widzi więcej ktoś, kto o tej przyszłości oczekiwane lub nieoczekiwanej no może powiedzieć tymczasem ci wszyscy panowie tutaj z jakiegoś powodu sami panowie w tym klubie jeszcze owym znaleźli się coś mówili, ale raczej mówili, że w takich czasach, bo już słusznie minionych nie bardzo bardzo widzę i zastosowanie panie redaktorze czy dobrze rozumiem, iż pan pretensje do literatury mam do Mickiewicza Słowackiego Norwida, że nie tak szydziła nas, iż zimą 2020 roku Korona wirus kobiet 19 zaatakuje Europę świat cały wychodząc od ziemi i zamieszkałe przez Chińczyków tak nie no tak precyzyjnie to nie tak precyzyjnych oczekiwań nie ma jednakowoż może miałbym jakieś oczekiwania dotyczące jeśli dzisiejszy obraz człowieka jeśli dzisiejszy czas czasem kryzysu ciężkiego doświadczenia próby dla człowieka próby dla ludzkości test człowieczeństwa to może literatura jednakowoż od stuleci na pewno od stulecia i od dziesięcioleci mówi na ten temat bardzo dużo tylko po pierwsze, tej literatury nie braliśmy serio po drugie, być może w ogóle nie czytaliśmy to trzecie na serio wzięliśmy to, że świat nie jest już na serio choćby o to, że nastąpił taki moment, w którym uznaliśmy zapewne, że świecie nic dramatycznego tragicznego nic co tylko zmieniało gruntownie nie może nastąpić prawda bardzo często rozmawiamy, że całe generacje nie wierzą np. żeby Polska nie miała być krajem demokratycznym częścią Europy, żeby paszporty nam się nie należały albo krycia, czyli były wręcz potrzebne, bo przecież to jest stan naturalny każdy inny stan byłby stanem nienaturalnym albo możemy zauważyć rosnące zniecierpliwienie, że ci biotechnolodzy chemicy medycy ścisłowcy najogólniej mówiąc bardzo opieszale zajmują się szczepionką na koronę wirusa przecież to powinno już dawno nastąpić tak aż tak mogą pretensje, że to nie nie mam, ale czy panie redaktorze nie dostrzega pan pewnego zniecierpliwienia, że tak się stawia, zwłaszcza w Rosji na fali czy w odpowiedzi na zniecierpliwienie wprowadzono szczepionkę zdaje, że nie przepada wsi skutków ubocznych zbyt dokładnie, ale być może być może również dla różnych płynie tak być może byłby nadmiar troski o rzeczy drugorzędne no dobrze panie profesorze czy nie sądzi pan, że może podobnie jak kanon lektur co jakiś czas wymieniane zmieniany czasem mniej czasem bardziej to może lista czy może instytucja wieszcza powinna także być weryfikowane ona była weryfikowana czy bywała weryfikowania cen na początku jeśli wieszcz pojawia się w dziewiętnastym wieku oczywiście ktoś powie nie on polega na samym początku się pojawia wtedy, kiedy członkowi przyszło do głowy, że to co jest nie jest wszystkim, że to, iż znajduje się w takim takim położeniu takich takiej jaskinie, że w przyjdzie go zjeść jakiś zwierz albo on zje tego zwierza przy szczęśliwych okolicznościach to nie jest całość tego co on sobą reprezentuje kim jest całość porządku, do którego do, którego należy zjeść lub być zjedzonym wtedy coś gry mogli na ścianach tej jaskini albo zaczyna to różni się jeszcze brud, że to uczynić jeszcze jeszcze koniecznie wieszczem, ale wtedy powstają warunki do tego, żeby ktoś taki, kto sięga tam, gdzie wzrok nie sięga to o 2 albo próbuje wiedzieć chce wiedzieć czuje, że warto byłoby wiedzieć prawda tak tak czuje pan czegoś jeszcze z pewnością i dotychczas o sprawach nic jeszcze innych bardziej fundamentalnych, czyli metafizycznych niż te praktyczne i doraźne, więc ten ktoś, kto rozmawia coś na ścianach albo ta pani, która mruczy jakieś rymowanki swojemu cierpiącemu albo chcącemu uznać dziecku jakąś kołysankę np. a może jakiś szaman szaman jest 200 ze swej istoty proponuje by by tańczyć jakiegoś rytmu przy jakich się na początku ach, pieśni wszyscy oni są obdarzeni tym atrybutem woli powiedziałby, a sąsiad wieżami może tak, ale to słowo jeszcze na razie nieznane na razie z rodzi się potrzeba wyjścia poza krąg materialnych doraźnych doświadczeń przeczucie, że ponad nami pod nami obok tam właśnie, gdzie nasz wzrok sięga znajduje się coś ktoś jakaś siła jakieś bóstwo na jakiś wyrok jakaś opatrzność los dorabianie teorii, a posteriori panie profesorze tak trudno trudno zaprzeczyć tak silnej konstatacji, jaką ten redaktor w tej chwili zaprezentował, ale proszę sobie wyobrazić albo wziąć pod uwagę taką oto możliwość, że odkrywane czas nie tylko to jak krzyż ogień, ale również czas i wraz z odkryciem czasu, który pisze swoją historię naszych ciałach, ale produkuje też wytwarza pamięć co jest bardzo istotne rodzi się chęć pragnienie przeniknięcia przy przyszłości, a wraz z tym autorytet tych, którzy taką zdolność by posiadali ktoś mógłby powiedzieć, że wieść jeszcze nie jest takie słowo jeszcze rzeczownika owym również w sensie to byłby ktoś będący pomiędzy tą mitologii ktoś pomiędzy żywymi i martwymi, a więc ktoś to kto wie o żywych wie o martwych kim są w jakim znajdują się stanie, że wiesz czy jest obecna od samego od samego początku w romantyzmie on się pojawia przynajmniej w naszym gimnazjum literackim w naszej wyobraźni ma na dobre z rozmaitych względów jakże trudno sobie wyobrazić, że wielka Rzeczpospolita obojga narodów sięgający od morza do morza kraju przez stulecia jednak przez stulecia liczący się do potęg europejskich wiek kraj z licznymi wadami, ale przecież zdolny do do przetrwania znika jak wyjaśnić tę ogromną zagadką od bardzo proste właśnie, a do tego myślę, że ostatnie 5 lat doskonale wyjaśnia wrócimy do tego wrócimy, a do tego romantyzm końcówka wieku osiemnastego i początek dziewiętnastego na dobre ze sprawą filozofów, ale ich praktyków nie tylko idealistów nie niemieckich, ale też praktyków praktyków od rewolucji francuskiej rewolucji amerykańskiej instaluje wyobraźni ówczesnych ludzi pojęcie historii to ona to ona historia będzie odniesieniem dla ludzkiego życia to i historii z powodu racji historycznych postępuje się taka ani inaczej to ona jest w cieniu sensu już nie było nie tylko nie natura to raczej historia rozstrzyga o tym czy coś jest dobre czy złe warte Zachodu czy nie warto, tym bardziej poświęcenia ofiary czy nie i kombinacja tych tych czynników, więc powtarzam rytm praktycznych prób ustanowienia innego świata ustanowienia świata świata przeciwko przyzwyczajenia ludzkim konieczność wytłumaczenia katastrofy nie niewytłumaczalne głęboko niesprawiedliwej i nieracjonalnej to w naszej perspektywie i przekonanie, że historia jest czymś co materię cel sam kierunek tutaj chyli się rzecz jasna przypomina wszystko co sprawia, że myślenie o przyszłości zaglądanie w przyszłość staje się zajęciem dość powszechnym także projektowanie przyszłości to może potrzeba więcej socjologów pani profesor byli wielki socjolog Karol Marks niewiele później zaczął swoją działalność niż nasi wieszczowie też przecież był wizjoner projektant przyszłości od PiS to ktoś, kto zajmował się projektowaniem wychodząc od socjologicznych przesłanek z całą pewnością był wielkim socjologiem każda niektórzy kwestionują był wielkim filozofem zastanawiają się czy czy czy ten tytuł należy, ale socjologiem z pewnością wielkim i nawet wtedy, kiedy na jakiś czas odrzuca się od marksizmu, a skompromitowanego kompletnie skompromitowane go przez wcielenia ten niedoskonały wcielenia doktryny marksistowskiej, z jaką mieliśmy w dwudziestym wieku z jakimi mieliśmy dwudziestym wieku przez długi czas do do czynienia to po pewnym okresie po pewnej kwarantannie, po czym 6 marksizm w ostatnich latach wrócił z dużą z dużą siłą i znowu objaśnia socjologicznie także etycznie, jakiej mierze objaśnia to czym mamy do do czynienia, więc socjologowie byli filozofowie byli i byli rzecz jasna pisarzy wieś to to ktoś, kto mocą daną mu z zewnątrz kiedyś wcześniej w klasycyzmie tą mocą zewnętrzną były Muzy, które dawały pisarzowi talent zręczność wyrafinowanie gust smak subtelność, gdy teraz ta siła tych wnosi innych imiona to może być bo kto może być opatrzność może być właśnie historia, która zostaje spersonalizowana jeszcze i 200 tłumaczy, dlaczego znajdujemy się w tym miejscu, jakim się obecnie znajdujemy i ku, jakiemu innemu miejscu ku, jakiemu przeznaczeniu zmierza aktor zwieść nie jest tak ten wieszcz romantyczny nie jest postacią sprzeczną z filozofią socjologią nawet nauką tamtego czasu, kto decyduje, kto jest 200 MAH to jeszcze nie jest czy wiesz już nabył wieszczem i potrzeba nowego wieszcza panu już dziękujemy pan decyduje ta pani, którą spotkaliśmy na korytarzu ona również o tym decyduje troszeczkę jak decyduje każdy, kto czyta się jako odnosi do tego czym ma zrezygnuje też międzynarodowy Otóż jeszcze nowy nie jest tytułem, a rozumiem, że chce pan powiedzieć, że wieszcz to też w rodzaju marszałka polnego nie wiem generała broni jak najwyższych IRA czy już zostaje ten tytuł oraz na zawsze można uznać mnie pan zostać, którą sam z Rosji z lekcji polskiego, że przynależność Mickiewicza do okręgu wieszczów nie budziła chyba poważniejszych wątpliwości, choć oczywiście można byłoby spotkać miłośników zwolenników Słowackiego lub Krasińskiego lub Norwida potem albo np. Zalewskiego, którzy byliby skłoni powiedzieć, że nie jest ona bardziej zasłużona niż ci poeci, którym sprzyjali czy sprzyjają, ale słowacki słowacki mówiono różnie jeśli dobrze pamiętam owym czasie mówiono np. słowacki poeta Polski, ale jednak słowacki Krasińskiego dość wcześnie kwestionowana jako poetę równorzędnego Mickiewiczowi słowackiemu po odkryciu po odkryciu Norwida już w tym z przełomu dziewiętnastego dwudziestego wieku prowadzą Norwida instalować jako jako 0303. wieszcza miejsce Krasińskiego był też poeta chciałbym, żeby pan, bo to pan świetnie zrobi przeczytał kawałek jego utworu poeta Józef Bohdan Zaleski taki poeta ukraiński, który na, który przez wielu był dziewiętnastym wieku uważany za uprawnionego pretendenta do tego by być być wieszczem i dzisiaj można byłoby spotkać wśród przyszłych środowiska konserwatywnego tradycjonalistycznego na osoby uważające, że Zaleskiemu należy się więcej niż to co ma, bo ma niestety zupełną niepamięć prawda to od tym, którzy prawie w naprawie dzisiaj nie mówi na jakimkolwiek poziomie edukacji od koszyka czyta ale dlaczego Zaleski Zaleski kandydował czy prezes prezentował, dlaczego miałby być jeszcze ze względu na poświęcenie się o tematyce narodowej rzecz jasna ze względu na to, że jego pryzmat był ukraiński, że dla niego ważna była ta lokalność ukraińska, która jednakowoż nie wypierała kandy centralnego znaczenia centralnego centralnej roli polskości Polski i to nieźle pasowało do różnych kombinacji, które z wieściami próbowano robić na np. mówiono tak trójka wieszczów reprezentuje 3 wielkie dzielnice czy wielki rejony Rzeczypospolitej Litwę koronę i Ukrainy tak, czyli odpowiednio Mickiewicz Krasiński słowacki, a albo stany społeczne od arystokracji przez szlachtę do ludu fryzury na pewno fryzury pań profesorze na to nie mam nie ma dowodów albo ja ich w każdym razie nie nie posiadam, ale myśl jest frapujące problem fryzjerstwa owej epoce jest chyba trochę zaniedbane, gdyby pan przeczytał Zaleskich bardzo proszę wieźć jeniec śmierci uwięzione wcześni, gdy krzyż obejmuje Pański, a wcześniej zmory dostaje skrzydeł i lata z aniołem stróżem w obszar wszechświata jest tam pomiędzy głębią głębią steruje niby pocztą Gołębią nawzajem duchom podaje wieści Rajskiego szczęścia ziemskiej boleści tak czy to jest wiersz wieszczy, a to moglibyśmy się wspierać, tym bardziej jest na miarę wieszczów, ale na pewno wieszczu się tak bardziej bym tutaj nie wiem może Częstochowy i okolice oznaczył jako ona i wyobraźni przestrzeni wyobrażonej pożyczać dolary odgrywa przecież oba istotną rolę czy to ma wspólnego ze swą rolę jako jedno z tych znamion znamion polskości wieść jeniec śmierci prawda jednak to jest bardzo interesujące, dlatego że jeszcze jest wyróżniany, ale jesteś skazany to cierpię za miliony jest Aru, a zjawiskowe w tak jestem wraca pan do innego krótko terminowego jeszcze z połowy z połowy dwudziestego wieku to i to nie jest przypadkowe i w 200 ma tę moc, której nie posiadają inni, ale tam noc też wskazuje go na na nieistnienie w realiach codzienności normalności szczęśliwości nie jemu dane jest życie serią ta słowacki tak przy słowackim między giełdą imprez i polską giełdą tak nie widzę tego rozwiązania, a ile lat przeżył swój tacy jak na ówczesne czasy to bardzo długo będzie te panie redaktorze walczy długo długo żywotność ma być znacznie jak z jakimś jednak jest słowacki cierpiał proszę mi wierzyć to ktoś idealnego uczciwego rozchodzi to się chce jeszcze telewizji nie jest ważne od od cierpienia powtarzam słowacki to autor, która ducha jeśli i niemy, a też wy nam stawiała jednakowoż dosyć trudnym ciemny mistycznym w świetle innych wieszcz i wieść i jest wyróżniony i skazany jest ekscentryczny i bolesny jest euforyczne i depresyjne lak nie rozmnażamy lub rozświetla mroki przyszłość Andre świetle mroki przyszłość, ale oczywiście jest też głębiej do głębi ciemny to jest poeta, który wstąpił na ścieżkę PS zwanej ciemną, które aluzje do bardzo znanego utworu Zbigniewa Herberta Hao o Eurydyce Orfeuszu, więc tak jest wiesz co się im potem dzieje, bo to jest chyba czeka prawda co się z nim dzieje czy pan panie dyrektorze odczuwa jakąś tęsknotę zawieść tak mógłby pan coś więcej o tym powiedzieć lubiłem stawać przed sąd klasą i deklamować różne wiersze 2 autorstwa chciałby wątek stać nie no to przyjemne to dzieło abstrakcyjne trak ten dreszczyk je jak państwo widzą nie jest łatwo czasami zaatakowali nas tak czasami właśnie meczu z wieszczami i redaktorami, którzy grają jeszcze Otóż wydaje nam się, że zniknęli prawda, że jeszcze zniknęli z pola naszych potrzeb dziś prawdziwych wieszczów już niema nie dziś 0200 już nie potrzebuje o da jak ważny tak byśmy mogli to właśnie teraz sparafrazować, ale moment wracam do Pańskiego wyjściowego pytania, dlaczego piszący nas nie uprzedzili, że znajdziemy się w takich tarapatach, a przecież 1006. roku przechodzimy w tej chwili do głowy taki pieszy z brzegu przykład ukazał się znakomity tam Tadeusza Różewicza zawsze fragment i zawsze, a później zawsze fragment recykling do pewnego stopnia powtórzeniem tego tam, a zarazem wzbogacenie go szereg kolejnych utworów tam się pojawia wizja recyklingu wizja cywilizacji, która się wzajemnie zjada wzajemnie niż wszystkie składniki, jakby napierają na siebie po to, żeby pozbawić wartości przykłady są bardzo konkretne szaleństwo KRUS choroba jak nazwał przyszłych wściekłych krów tak, na który przecież Night IS my sami prok z prokurą baliśmy hodują krowy na masową skalę tak jakby nie były z żywymi stworzeniami tylko jakimś markę ma materiałem, który na, który służy nam do do dokarmiania się tamten świat jest takim światem właśnie nieustannie się pożerający zatrudniającym, a w końcu pojawia się utwór zatytułowany, skąd zło und maluch jak to, skąd człowieka zawsze tylko człowieka pisze Różewicz później niedługo potem odpowiadam na ten na tę frazę Miłosz wierszu Różewicz, o czym właściwie mówi już Różewicz o tym w dzisiejszym zdarzeniu w pewnym sensie ją bezpośrednio zjedliśmy jakieś nietoperzy jest jedną z takich z takich hipotez one nam zjedzone od zapadały jakiś wirus ten wirus rozniósł, bo musimy się nieustannie ze sobą kontaktować, bo nie możemy inaczej jak tylko wierci się w tym świecie coraz bardziej przypominający wioskę taką globalną wioskę tak nie możemy inaczej, ponieważ uważamy, że inaczej to jest to byłby znak braku aktywności pracowitości inwencji tego w związku z tym nowe jak wszystko to odbywa się właśnie taki duży wnioski sposób odpowiedzialność zbiorowa panie profesorze odpowiedzialność zbiorowa odpowiedzialność ludzkości, która popadła w taką pychę pan popadł zapewne zapewne tak nie twierdzę śluz nie, bo tak tak sobie to bardzo łatwo obrać taki właśnie duży kwantyfikator, że to ludzkość popadła no ale pytał pan poetów NATO polecił na początek chcieli widzieć źdźbło, ale życie, ale dziś w oku bliźniego prawda we własnym, a we własnym inaczej żywić w dziewięćdziesiątym pierwszym roku wydaje płasko płaskorzeźby i tam jest poemat na koniec dwudziestego wieku walentynki prawda gdzie, który dziś zaczyna od ośmieszenia tego nowego wówczas na przełomie lat osiemdziesiątych dziewięćdziesiątych zupełnie nowego obyczaju randkowego w Polsce i on mówi to co wielu z nas wówczas mówiło prawie wszyscy, którzy nie byliśmy młodzi już bardzo młodzi to służy biznesowi, że to jest taki ludyczny i nie ma większego oparcia w naszych naszych tradycjach i puste no, więc mówić to jest puste a, ale potem przychodzi po swojemu do rozliczania rzeczywistości z tego co ona co ona mówi prawda mówi o przeludnieniu umierających ludziach o no ludzie wzajemnie się zabijających zabijają się na wojnie zabijają się, ponieważ wytwarzają rozmaite środki, które są anty ludzki, ale zabijają również grozi nudzą tak to jest taki obraz młodego ojca, który wyrzuca dziecko, ponieważ się, ponieważ głośno płacze go go rozdrażnił rząd się obserwacja dość banalne to jest dość banalna obserwacja tylko, że jeśli pan pyta czy dotyczy również na stojąco powiedział tak, kiedy będziemy mówili o wielkich tylko zdarzenia to jesteśmy poza odpowiedzialność, kiedy mówimy o małych zdarzeniach to jesteśmy w środku odpowiedzialność prawda, więc rzekłem ludzkość również no to również po trosze i pan i no dobrze, ale na razie to mówimy o teraźniejszości albo przeszłości to znaczy obserwacje z obserwacjami one są jakoś odkrywcze w sensie wybiegania wyżej się, że odkrycie, dlatego że gdyby poeta załóżmy Tadeusz Różewicz w coś podejrzewa pan chce wcisnąć dowiezie tutaj nie to było całkiem przeciwne prawda zrobił sporo w ciągu całej swojej powstanie część wyboru językowym, że jeszcze to jest jeszcze niemal każdego, ale tutaj, ale tutaj zwrócono uwagę, że moment on zrobił dużo, żebyśmy traktowali jako wielkiego poety pomnikowego poetę, a zarazem dużo, żeby być po prostu wielkim poetą to jest właśnie dość paradoksalne on jest po prostu wielkim poetą, który w, który unikał pomnika stawiania pomników z naszego późne ostatnie tomy kpią z tej możliwości wystawiają na próbę naszą cierpliwość nasze upodobanie do jego do jego działa wręcz to jest inny osobny bardzo ciekawy ciekawy temat natomiast to co jest interesujące, że poeci wielkich kwantyfikatorów płacimy te fizycznie poeci historii pojęcie czasu poeci moraliści, których przecież mecz we współczesności także polskiej współczesności mamy całkiem sporo też chętnie to nie uderzył dość chętnie nawet bardzo zastanawiającą chętnie powołują się Różewicza u Różewicza tego ciemna moralisty AK tam moralisty która, która unika wielkich słów, ale zarazem usiłuje nam siły sprawić byśmy przyjrzeli się w takim lustrze nihilizmu prawda daje pożywkę autorom, którzy pragną mówić wysoko z wysokości pragną ogarnia swoim wierszami swoją twórczością rozległe obszary współczesnej problematyki wracając do Pańskiego pytania tak literatura ta jeszcze literatura również nie literatura wieszczów, ale literatura, która mówi nam o pewnym zagrożeniu albo jakiś albo wielkim zagrożeniem, które mamy do czynienia ma nie ma możliwości opowiedzenia nam konkretnej historii, ale ma możliwość uwrażliwienie nas historie, które są symptomami na małe zdarzenia na tego chłopaka, który wyrzuca swoje dziecko co jest szalenie banalne, ale zarazem wierszu daje domyślenia tak, jaki rodzaj i uzasadnienia własnego postępowania, czego tutaj zachodzi, czego oczekujemy od własnego życia, jakie sobie jak tam życzą sobie przypisujemy prawa tak co nam wolność niewolno coraz ukierunkowane na cenę donikąd prowadzi rzecz polega na tym, że to co banalne stają się w wierszu zastanawiające zastanawia nas jak z jakimś symptomem z jakąś oznaką jakąś przepowiednią jakimś tropem mamy do czynienia tropem prowadzącym owej przyszłości dlatego odpowiedziałbym, że Różewicz z niezłym przykładem na to, że opis dzisiejszego kryzysu jest w literaturze dawniejszej nie bardzo dawniej, ale przecież dawniejsze niż ten kryzys obecny przy tym tutaj jeszcze musimy powiedzieć gwoli uczciwości 2 rzeczy rolę współczesnych wieszczów przejął pewna grupa intelektualistów prawda proszę zwrócić uwagę nigdy autora science-fiction nie mówiliśmy, że są wieściami można powiedzieć, że oni właśnie się zajmowali jak prognozowaniem projektowanie misia dobrze się, aby z takim zmierzyć skuteczność tak, że jeżeli na 100 000 pomysłów, które były tylko jakaś część z nich była trafna to raczej mówimy o przypadku niż z kolei bywaniu zgoda, ale jeśli jeśli np. wystarczyło, że mówili, że przyspieszenie technologiczne bardzo zmieni świat załóżmy, że mówili to w latach siedemdziesiątych, kiedy przyspieszenie właściwie jeszcze nie było powszechnie znane prawda gdzieś jakiś laboratoria jakiś w jakim się w centrach wojskowych zapewne pojawił się przedmioty, które później stało się bardzo dzielnego codziennego użytku wynalazek prochu koło koło tak no tak Danuta no zawsze jakiś nowe technologie zmienia tkankę społeczną zmienia relacje należy, ale z przyspieszeniem tego historia tygodniem zbrojnych, ale związane z technologią, ale z przyspieszeniem tego typu chyba nieustannym przyspieszeniu nie mamy do czynienia prawne czy to przy jak to powiedzieć ten ruch nie jest ruchem stałem niż z ruchem kompulsywny prawda się w jakimś momencie na napędza nagle się okazuje nagle dochodzimy do czegoś z tym nie mieliśmy do czynienia mieć do dochodzimy do do sytuacji, że nie tyle bronimy się przed maturą Senatu bronimy przed samymi przed nami samymi prawda to jest jednak sytuacja, która pojawia się w pewnym dopiero w momencie po drugie, że my sami przy tracimy taką swoją spoistość wręcz fiskalną spoistość ten pomysł na to, że będziemy istotami części fabrycznymi się na naszych oczach zaczyna spełniać prawda proszę zwrócić uwagę przed tutaj sporo sprzętu przed nami komórki smartwatch na obu nadgarstkach całą masę rzeczy nie wiemy i całej masy rzeczy nie dowiadujemy się, sięgając do pamięci tylko, spoglądając na rozmaite wspomagaczy, które nas wyręczają, ale co chcę coś jest przez to powiedzieć wraca do tej myśli, że moglibyśmy się zastanowić czy science fiction, jakie stopnie nie jest próbą spełnienia funkcji czy roli, jaką przypisywane kiedyś wieszczą to jest to jest oczywiście prowizoryczne kie prowizoryczne hipotezę natomiast są dużo pewniejsze jest szereg intelektualistów, których się okresami bardzo intensywnie mówi spełnia rolę dawnych wieszczów to im przypisujemy dla własnej wyk tom mamy potrzebę jeszcze przepisujemy dla dla własnej wygody pewnym osobom możliwość przenikania czasu w przyszłości no powiedzmy czytał pan pisze książki Harry ego czytał no jasne, że czytali wszyscy byśmy je czyta brat zbyt powierzchowne zgadzam się z planem zupełnie, ale skąd nagle światowa kariera prawda, dlatego że my potrzebujemy kogoś komu się wydaje będzie dla nas przekonujący, iż wie jak rzeczy potoczą prawda, więc to jest to jest ten przykład niema pan wrażenia panie profesorze, że właśnie współcześni intelektualiści raczej mówią o zatrzymaniu albo powrót o powrocie tak to znaczy obserwują wyciągają wnioski mówią nie idźmy tą drogą ta droga doprowadzi nas do punktu, który nie jest punktem idealny, bo ten punkt idealne by tu i teraz albo już był Powróćmy do tego spokoju innych wartości duża liny wartości też jak Libia wyborem etycznym jest etyczne przed szczytem jednakowoż, jakim egzystencjalne społeczne czy też jako już proponowanie wewnątrz urzędu dyskutuje się kapitalizm, który zapędził na ścieżkę ciągłego rozwoju nie może się zatrzymać i tyle nam oferują owoce tego rozwoju co co cieszy nas w rezultacie niszczy jej twarzy nierówności tak dalej tak dalej zagraża pod wieloma względami szczegółem jak zawrócić nie mam zielonego pojęcia zawrócić do jakiego momentu, kiedy ten moment było lepiej prawdę powiedziawszy tego tego nie jestem jestem pewien, ale no tak no pikiety każda jest kilku takich szamanów, którym przy wpisujemy zdolność rozpoznawania rozpoznawania przyszłość, ale wracając do poezji czy literatury szerzej tobym powiedział tak nadal mamy autorów, których chcielibyśmy, którym chcielibyśmy przepisać zdolności zwróciło moją uwagę pewien czas temu, kiedy Jarosław Marek Rymkiewicz obchodził osiemdziesiąte urodziny, że wśród rozmaitych laudacji życzeń składanych jubilatowi powtarzało się słowo współczesny jeszcze i nie były to przypadkowe pochwały one pochodziły z ZUS czy spod piór bardzo wytrawnych znawców operator współczesnej kultury współczesny wieszcz oczywiście głównie prawicowych, dlaczego prawicowość odgrywa pewną rolę Otóż, dlatego że ne i historii jako pewien taki trwały produkt na konstrukcję niż zmieniający się aż tak bardzo pod wpływem tego taki czy innej koncepcji nawet takiego czy innego doświadczenia jest dla nich bardzo jednak konserwatystów charakterystyczna tak da to im się było trudniej pogodzić swego czasu 30 lat temu koncepcję końca końca historii na da np. czy to oni mieli rację w końcu nic z tego taki pewien, bo to co przypisywano autorowi tej tej koncepcji nie jak się do tego co w istocie Fukuyama napisał to jest dużo mądrzejszy tekst niż większość do niego zaś takich pospiesznych komentarzy ale, toteż nie nie moment, żeby o tym, żeby o tym mówić wymień pamiętam już wpadłby pan wieszczów pan, ale wróćmy do tego i Jarosław Marek Rymkiewicz bywał jakoś tak tak pasowany na na wieszcza na jeszcze współczesnego, dlaczego nowo zasadzone w tradycji, a zarazem tradycji silnie zmienia, bo ma moc zmieniania prawa to tutaj już nie mówi się o tym Czaniec postmodernizm to jak inni jego interpretatorzy tylko mówić raczej o tym, że posiada pewną siłę ożywiania przyszłości zmieniania przeszłości dawania jej odnowionego kształtu i udostępnianego na, bo to jest ktoś żyje, jakby wyobraźni historii tak, kto historię naszą próbuje napisać inaczej po to, byśmy sobie uzmysłowili, jakie popełniliśmy błędy jakich nie wyciągnęliśmy wniosków, więc działa ku nauce jak w naszym w naszym interesie, bo wreszcie on wie, że pewne projekty przyszłości są w gruncie rzeczy projektami przyszłości tak coś dla tego sposobu myślenia jak bardzo charakterystyczne chcę się odnieść przynajmniej do twórczości rozmowami Marka Rymkiewicza z szacunkiem, bo on jest niebywale utalentowany bardzo przenikliwym pisarzem co do tego nie ma żadnych wątpliwości część interpretacji wydaje się natomiast mało przekonująco, ale to zupełnie inna historia chce i że jest w naszym życiu literackim sporo osób piszących niebagatelnych postaci, które się stosunkowo rzadko mówi tras jeśli się zastanowić o tym się mówi o kimś nie mówi albo mówi od czasu do czasu to zauważmy, że to są autorzy, którzy sami siebie nie mają wieszczów ani czują się spadkobiercami wieszczów, ale cóż jednakowoż stoją przy tym pojęciu poezji jako czegoś co jest ponad doraźność, a zatem próbuje właśnie penetrować czas w przeszłość i przyszłość i komunikować się z metafizyką i tworzyć PE w konstelacji aksjologiczne polską konstelacji ważnych wartości i zachęca człowieka do tego, żeby swoje to minimalne takie negatywne doznania przekroczył ku czemuś co będzie dla niego wezwaniem wyzwaniem duchowym takich autorów całkiem sporo myślę sobie panie profesorze stają się czy powinny być jakieś wymogi formalne np. czy wiesz czy może powinien, a może nie powinien być np. członkiem stowarzyszenia pisarzy polskich zaraz do tego wrócimy przypominam sobie taką sytuację sprzed kilku już ładnych kilku lat, kiedy miałem, a uczestniczyłem w konferencji składający się niezbyt wielu wystąpień, a więc każdy z nich miał każdy z nich trwało dość długo i czytamy w taki referat o współczesnej poezji właśnie w odniesieniu do do różnych pomysłów na to czym jest postmodernizm mi najlepsze pomysły sprawdzają stypendia na ile mniej tak by tekst był dość dość długi i może zanadto zawiły, ale potem związała się z publicznością, bo była bezpieczna sesja taki już prawie nie ma dyskusja i zgłosił się w pewnym momencie stwierdziłem dopiero po chwili ktoś o tym powiedział ksiądz, który pracuje jako misjonarz na Syberii, iż taką życzliwą pretensją mówi, a dlaczegóż to mówić o takich poetach, o których nie wiadomo czy oni są warci tego, żeby o nich mówić poezję powinni uprawiać wieszczowie albo w każdym razie nas powinno interesować 3 spośród piszących znajdują się właśnie tacy wielcy twórcy Night pomyślałem sobie o 2 rzeczach po pierwsze, że on z tej z tych głębin syberyjskich przybywszy być może ma jakąś inną, a inną wizję poezji może może tam nawet rozmowy kuluarowe później tam wszystko jest większa tak jakiegoś stopnia się co potwierdził, że tam jakoś to przestrzeń sprawia, że życie jest mniejsza to większe niż życie jest jeszcze większe, a drugie i o tym już tylko wspomniałem publicznie pozwalających stwierdzić, że wieszcz jest jak Święty, a przyzwoite oczyszczają nowi mówię mu o ojcu ta księdzu misjonarz misjonarzowi też należy się szacunek, a tak jakoś przyjął tego typu argument, aczkolwiek nie jestem pewien czy nie przez grzeczność w wracając do do do pytania o to czy czy istnieją jakieś atrybuty tak wie jeśli wymogi formalne formacji należy oceniać można jakiś sens polskich casting zrobić na wieś będzie głosował, jaki organ wybiera wyłania wieszcza ci ludzie, którzy mówili o Jarosławie Marku Rynkiewicz jako jeszcze nikt nie pytali czy mają uprawnienia tak czy cenę wysoką dość wysoką komisję by stwierdzić to co stwierdzili znowu znowu decyduje tu czytelnik 2 rzeczy dzisiaj jeszcze nas nazwałby sam siebie przed przeważnie reforma prawda to tą co resztką romantyzmu i resztką idei wieszcza karmi się reforma, szukając jakiś skład znalazłem naprawdę całkiem sporo, ale potem przyszło mi głowy, że w poniedziałek po południu w radiu TOK FM jest audycja zwykle sprawozdanie z lektury Tomasza piątka, która tym wieścią jest poświęca, więc Darię daruje sobie mam namyśli taki rodzaj pretensji, który który, który towarzyszy przez pisanie wiersza zdarzyło się razem ze studentami zrobić taką małą prywatną koniec końców antologię poezji pandę licznej całkiem sporo powstało w pierwszym okresie kwarantanny jest wtedy, kiedy ludzie siedzieli siedzieli w damach i część krwi tych utworów miała taki właśnie moralisty ręczna wierzcie charakter jak chciała powiedzieć to jest niewątpliwy znak, dokąd zmierzamy, ale też sobie to dar zostało sporo nisz jak wiadomo, dokąd zmierzamy zawsze zmierzamy w tym samym kierunku, ale roszczenie zostanie profesorze zmierzamy jako ludzkość jak zawsze żyć w zagładzie od lat ludzie na razie np. a ale są oczywiście są oczywiście wiersze, które wcześniej chciałbym dezawuować nie chciały musi mieszać i chciałbym robić krzywdy posądzają za to, że że wynikają z jakiejś pretensjonalności, które jednak już w duchu swoje i stylu takiej romantycznej siostry antycznej jeszcze tej dykcji sięgają głębokości wołam wołałem do ciebie panie tyś mnie ogniem namaścił jak Miro i stałem się żywą pochodnią tragarzy mocy w rodzinnym kraju rozświetlały drogę umarłym dostrzegli świat twój ślad swojej stopy na brzegu rzeki nieduże wgłębienie na piasku pośród wierzb i przychodzili po ogień, który moje ciało zajęły się od swojego jego świecy paschalnej śpiewali psalmy dziękczynne łamali chleb, bo byli martwi ożywi zaginęli odnaleźli się i ruszyliśmy ognistą procesją okresu mocy okiennice mijanych domów za czas kiwał się węże drutów kolczastych Consult napięty, lecz widać było oddali, że płyniemy ani giniemy kąpiemy się w ogniu nie spalamy się aż po 40 latach wędrówki w ciemnej Dolinie zaczęły migotać światła maleńkie jasne punkty na mapie imperium było ich coraz więcej więcej więcej wspięliśmy się na górę, żeby objąć całość stamtąd zdziwieni wzięliśmy 1 000 000 gwiazd, zupełnie jakby ktoś pochylił się nad śpiącym kontynentem szepcząc ojcowską modlitwę okrył go płaszczem nieba Wojciech Wencel Wojciech Wencel wiersz de profundis Wojciecha Wencla przykładów takiej wysokiej dykcji a kiedy to ja, a wydaje się ofiarowany poświęcone gorejący Zjednoczone czasem tak naznaczone wiedzą o przeznaczeniu takich wierszy jest jest dużo całkiem dużo prawda w jego późniejszej, zwłaszcza tej pod płot, bo po 2010 roku po katastrofie smoleńskiej twórczości Wencel zyskał spory rozgłos tyluż entuzjastów swojego talentu co przeciwników, którzy twierdzą niższa o pogubił się całkowicie w tym czy miast być może co przystoi współczesnej poezji, ale z drugiej strony nie lekceważmy tego, iż taka twórczość jest potrzebna całkiem sporej grupie Czytelników całkowicie wolno nam ich zignorować wolno nam, a oni pamiętać, bo albo wyśmiewać ich gusta uważa, że pytanie retoryczne czy nie spojrzenie Totem wolno wolno tak, dlaczego wolno, dlaczego nie, dlaczego nie na tej zasadzie tak kilka lat temu znowu wraca do do przyszłości odległej Andrzej Franaszek na łamach wyborczej wywołał oburzenie małą, pisząc krytycznie o współczesnej poezji Jeana zagubiona w słowach w różnych sztuczkach estetycznych natomiast ignoruje uczucia takie jednostkowe uczucia możliwość opłacania się nad pierwszymi i wspólnotę prawda niewiele znalazł wartościowych wartościowych autorów, ale one sporo różnych później przyjdą roślinki fraszki tak później, a później pojawiło się sporo głosów właśnie w takim duchu sformułowane tylko zdążyć zastanawiam czy nie jest trochę tak, że czasami jesteśmy skłonni, jakby swoje wewnętrzne podejścia w wewnętrzne stosunki literackie estetyczne rzutować na wszystkich potencjalnych Czytelników realnych Czytelników prawda emocje ktoś poezji tak czy owak wróciła z wielką siłą już teraz nigdzie nie śmiech, choć oczywiście jest ona nieco czym innym nieco inna niż to, o czym, o czym myślą, że nasze panie profesorze proszę posłuchać codziennie chodzimy się o świcie i sprawdzamy czy dzwon jest na miejscu jedno uderzenie młotkiem zabija jego serce tylko uderzenie i umierać wiek między nami jest niszczyciel dzwonów, ale nie pokazujemy mu tego miejsca tek ten wiersz wrócił pańską uwagę wasz, bo lubię zwany, ponieważ pieśnią o zmianie tak, ponieważ jest podmiot jest tutaj liczby mnogiej, ponieważ chodzimy codziennie zalewa się o świcie, ponieważ ma w sobie pewną jednakowoż taką powiedziałbym Płatka logiczną tak, że skoro schodzimy się jest między nami niszczyciela jednakowoż, który może zniszczyć naszą wspólnotę zabić dźwięk nie pokazujemy tego miejsca jednocześnie jest trudna czy musi dobrze znać miejsce, więc jest takie trochę stąpanie po kruchym cienkim lodzie jest jakaś wierszu Wojciecha Kassa to co jest dużym dorobku i również mającego wielu zwolenników także bardzo wytrawnych Czytelników literatury do jednej z książek komentarz napisał nieżyjący już ordynariusz polskiej polonistyki prof. Janusz Sławiński jeśli dobrze pamiętam, że nie będzie, która była książka dostał sporo sporo nagród jest obecny, zwłaszcza w środowisku pisma topos rozmaitych jego rozmaitych jego od łamach to tajemniczość prawda ten wiersz sugeruje, że istnieje jakaś tajemnica tajemnica trwania i tajemnice kruchości idea kruchość, która jest przeciwieństwem trwania jest związana z ludzką ludzkim niszczycielskim insulin co to co tak misternie tworzyliśmy możemy bardzo łatwo zniszczyć tak i ten dzwon prawda proszę zwrócić uwagę wokół dzwonu gromadzimy prawda dzwon, który na, który bije na trwogę na upamiętnienie na Anioł Pański, który wzywa do modlitwy tzw. jest przedmiotem innego świata moglibyśmy powiedzieć więc, więc jest czymś czym się czemu przypisujemy wyjątkowe znaczenie tak jakoś to jest prawda nazwa dzwony niezwykle jakoś interesują ich dźwięk ich budowa architektura to, na którą wieńczą, które czasami istnieje po to, żeby one mogły zawisnąć i działać tak dzwonów bywamy dumni gotowi bronić chronić je chować przed wrogiem itd. tak dalej odnotowuje, że szerzy wyrządzane zwaną zwana, więc 2 z jakimś, jakim się z takim instrumentem czasu instrumentem trwania, ale zarazem upływu czasu czy wiesz powinien być jak dzwon wieś powinien być jak dzwon jak zwanych dla nie powinien być pusty jak symbol brzmiących, więc być się z vanem, a nie dzbany być dziś serce dzwon mieć serce zwany język, który na tym wszystko co myśli włoskiego tego wszystkiego że, że życzymy życzymy poetę, których do tego kręgu zaliczamy i powtarzam ten krąg cele mocno trzyma tutaj wspomniał bym to siódmy wśród trójmiejskie środowisko związane z pismem topos patrona tego środowiska, jakim jest Rainer Maria Rilke znaczącymi postaciami niedawno zmarłych poetów jak dlatego środowiska jak Różewicz Miłosz żyjących jak Rymkiewicz wspomniany wielokrotnie szereg szereg cywilizacji, dla których które zdają się dla nich istotne jeszcze chciałaby pamiętać o tym właśnie krytyków współczesnej kultury, a zarazem wizjonerzy przyszłych problemów ludzkich w jakimś sensie wieszczą za mianowicie o locie takich rozmaitych powodów do tego by myśleć że, choć wieszczów nie ma to idea wielkiej poezji patrzące na świat z wysokości z wielkiej wysokości i szukających wielkiego języka wielkich znaków i wielkich dzwonów jest zadziwiająco żywe pan prof. Piotr Cywiński kierownik zakładu poetyki i krytyki literackiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu przewodniczący kapituły poznańskiej nagrody literackiej państwa moim gościem bardzo dziękuję panie profesorze informację dziękuję bardzo, TOK FM już za kilka minut o godzinie dwudziestej trzeciej Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: INTERLUDA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA