REKLAMA

Ludowy folklor dziecięcy

Jak z dzieckiem
Data emisji:
2020-09-20 12:40
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
17:59 min.
Udostępnij:

Gościem Przemysława Iwańczyka jest dr Barbara Żebrowska-Mazur – asystentka w Katedrze Historii Języka i Dialektologii Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorka książki "Słowny ludowy folklor dziecięcy cz. 1".

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
jak z dzieckiem to stały nasze cykle w niedzielnym magazynie Radia TOK FM chciałbym przywitać naszego gościa z nim pani dr Barbara Żebrowska Mazur dzień dobre dzień dobry asystentka w katedrze historii języka i dialektologii wydziału polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego autorka książki słowny ludowy folklor dziecięcy to właśnie może najpierw my mówimy o folklorze dziecięcym zdefiniujemy to słowo jak właściwie rozumieć z punktu widzenia uwaga rodzica dziecka ma, Rozwiń » jeżeli przejście w ogóle do tego pojęcia i spróbować wytłumaczyć tak najprościej, bo też każdy z nas nie ukrywajmy ma w swojej głowie pewne wyobrażenie tego pojęcia jest to wyraz powszechnie znany też w takim potocznym użyciu Noto ja bym powiedziała tutaj przede wszystkim, że chodzi tu twórczość dla dziecka i twórczość dziecięca też w sensie tworzona przez dzieci np. między sobą i i tu w zasadzie najczęściej właśnie się o tym myśli, czyli po jeśli tylko dziecięcy no to dziecko jest twórcą nadawcą tekstu, ale ja patrzę na to bardzo szeroko też, więc zaliczał tutaj też takie gatunki tekstów słownych, gdzie to np. rodzic będzie nadawcą tekstu będzie się bawił się dzieckiem śpiewał kołysanki np. czy prawda w jaki sposób zabawiał na kolanach też życie jakiś rymowanki, więc ja patrzę na to trochę szerzej ale, ale co trzeba pamiętać właśnie o tym, że będziemy zabawę tak zabawy z dzieckiem na między między dziećmi, a przy okazji zabawy no to też inne dodatkowe profity korzyści które, które ten funktor może nieść ze sobą niesie za sobą powiedzmy sobie wprost zapytałem o definicję tego tego słowa, ponieważ mam wrażenie, że w Polsce jest nie do końca dobrze rozumiany, a w każdym razie nacechowane bardzo pejoratywnie folklor jest określeniem czegoś co nie wiem nie przystoi oczekiwaniom co właściwie gdzieś powoduje nasze rozczarowanie proszę zwrócić uwagę albo inaczej też nie spełnia naszych aspiracji kiedy, kiedy wyrażamy właśnie no swoje niezadowolenie z czegoś co co widzimy co słyszymy mówimy tu właściwie taki folklor prawda no tak w ogóle z tym pojęciem jest problem, bo raz w nauce rzeczywiście też bardzo często wykorzystywane w różnym znaczeniu i wydaje mi się, że też właśnie przez to, że to znaczenie bywały takie rozmyte w przyszłości no to do języka potocznego też takie no to takie dziwne niepełne znaczenie przeszło też bardzo często właśnie pejoratywne prawda mówimy, o czym chce ich, jeżeli chcemy jakoś twórczość zdyskredytować to mówimy, a taki folklor prawda no jest też związane są tym, że latami kultura ludowa była niedoceniana czy też wręcz czy w ogóle kultura wiejska prawda była spychana na margines uważana za coś niższego gorszego domy tych co do tego czasu nie nieco sumy, ale ja bym zaryzykował tutaj takie stwierdzenie, że od jakiś 15 lat myślę, że nawet można taką granicę wyznaczyć jest pewna moda na narodowość już tego się nie wstydzimy tak prawda przestaliśmy w ogóle myśleć o sobie w takiej czy folklorze o pochodzeniu wiejskim w takiej kategorii pewnego kompleksu prawda, więc drugą stronę jest powrót do klas dokładnie, tak więc więc myślę, że na mam taką nadzieje, że coraz częściej będziemy używać też tego słowa w takim pozytywnym znaczeniu nie będzie nam się kojarzyć z czymś właśnie błahym z czymś takim nie chcę tutaj powiedzieć ale, ale może to byłoby dobre są czymś takim dziadowski kiepskim prawda tylko czymś wartościowym czymś co nas kształtuje w znacznej mierze, bo powiedzmy sobie wprost, że większość z nas ma pochodzenie wiejskie, nawet jeżeli prawda od kilku pokoleń nasi przodkowie mieszkają w miastach to, skąd musieli się w tym mieście wziąć prawda, jakie gatunki wyróżniamy folklorze tym dziecięcym, którym o, którym mówimy właśnie to też nie jest taka prosta sprawa, bo tak naprawdę tutaj tradycja wyróżniania tych gatunków jest długa, ale też naznaczona różnymi koncepcjami nie do końca czasem wspólnymi może zacznę od tego takiej naukowej strony, że ja traktuję bardzo szeroko traktuje folklor dziecięcy czy teksty pokoju dziecięcego dla mnie Note, gdzie właśnie tak jak powiedziałem dzieci są nadawcami więc, więc będą to różnego rodzaju zabawy wyliczanki też takie teksty używane do do ustalania relacji w grupie rówieśniczej, więc jakiż ja nazwami przez bankami, bo w ogóle trzymam się ten w tej koncepcji nazewniczej prawda, żeby używać opisu Anka, który sugeruje jakieś czynności prawda, więc przez banki, gdzie dzieci się konfrontują wyśmiewają czasem z siebie na morze to wydawać takie dość brutalne, ale tak są są potrzebne właśnie o to, żeby uczyć się życia w grupie tego jak powinny dzieci zachować z 1 strony dzieci są nadawcami z drugiej strony są odbiorcami, czyli też te wszystkie zabawy dziecięce kołysanki wszystko, o czym my dorośli z obawiamy dzieci uspokajamy zajmujemy jakoś ciasno też przy okazji uczymy różne rzeczy oprócz tego ja proponuję też takie podejście, żeby trzymali w stosunku do tego folkloru Ludowego co będę będą używać tak, żebyśmy właśnie mieli przed oczami kulturę ludową, więc wszystkie takie teksty gatunki dziecko jest podmiotem co się dzieje wokół dziecka mamy np. jakiejś jakąś obrzędowość tu takim wydaje mi się naj bardziej jaskrawe gatunkiem to takie teksty trzcinowe Formuły trzcinowe, które nam zajmowały się dziecko jest już ochrzczone należy do społeczności naszej wspólnej tak do wspólnoty, czyli np. wzięliśmy poganina przynosimy chrześcijanina w momencie, kiedy rodzice chrzestni wchodzili do domu nowością będzie dzieckiem chce teksty dziecko z tematem, a więc tutaj będzie bardzo szeroka kategoria prawda no port poruszane tematy związane z dzieciństwem będą też takie smutne pieśni i pieśni sierocej o złej doli dziecka, które po prostu nie ma rodziców więcej bardzo szeroko bardzo wiele gatunków i tu mogę mogę oczywiście ciągiem je wypowiedzieć, ale myślę, że posłużę się czy przywołam takie, które słuchaczom przyjdą w pierwszej kolejności, bo pewnie znają, więc kołysanki zabawia Anki np. takie polu szkołę jak tu Rączka kaszkę ważyła tak to jest to jest bardzo bardzo popularna zabawa z niemowlęciem też jeśli chodzi o zabawy dzieci między sobą też różne teksty, które mają zachęcić inne dzieci do zabawy czy odwołać tę zabawę z tym zachęcam np. palec pobudkę, bo za minutkę zamykam budkę i tutaj prawda u dzieci wołają rówieśników do zaawansowanego oczy właśnie zabawy wyliczanki też bardzo szeroko szeroko zresztą opisywane nie tylko przez naukowców ale, ale też się od pasjonatów takiej twórczości ludowej też przez banki, które za modlitwę dziecięce tu też wymieniła no bo przecież dzieci też się uczymy modlić się specyficzny sposób, używając ich takiego dziecięcego obrazowania prawda to będą też nie te Formuły poście obrzędowe pieśni trzcinowe, które się w kulturze wiejskiej działy wokół dziecka miał miały zapewniać dziecku zapewnić dostatek pomyślność w życiu czy w końcu banki, które też były szeroko szeroko opisywane oczywiście stosu podoba jak my wiemy, że one pierwotnie były też, a pierwotnie niekoniecznie były adresowane wyłącznie adresowane wyłącznie do dzieci, ale tutaj powiedzielibyśmy, że oczywiście jakiś sposób się te teksty folkloru dorosłych do tego do folkloru dziecięcego przedostają, bo przecież dzieci obserwują też też dorosłe, więc kopiują to co widzą słyszą i przerabiają na swój sposób czy mówiąc o folklorze dziecięcym powinniśmy 10 spoglądać NATO w aspekcie nie wiem antropologiczne lingwistycznym, a może pedagogicznym po prostu czy rzeczy czy wszystkie te te nauki dziś łączą się ze sobą kiedy, kiedy mowa o folklorze należy łączyć no bo to, że prawda ja większość swojej uwagi te z racji tego, że jestem jestem językoznawcą na to poświęca jednak tekstowi to nie mogę oddzielić go od od sytuacji od kontekstu wreszcie od kultury, której ten tekst się pojawia, więc i gospodarki również nowo powiedzielibyśmy, że Note teksty po coś są tak, więc jeżeli zabawiał dziecko to oczywiście w pierwszej kolejności chce je po prostu zabawić, ale poprzez zabawę też też uczcie, kiedy myślę o folklorze Ludowym to myślę o tekstach, które są adresowane do dzieci, które mają służyć też temu by dziecko wprowadzić kulturę symboliczną, bo ona jest bardzo była bardzo ważna w kulturze chłopskiej w kulturze wiejskiej, więc w tych tekstach też będą właśnie takie elementy symboliczne pojawiały związane z wierzeniami dawnymi chociażby czy w ogóle dostęp chodzi o wprowadzenie do kultury związanej z ziemią no bo na tym kultura Chłopska stała prawda na prawie roli na tym cyklu naturalnym, który się dokonuje co roku, więc trzeba łączyć te wszystkie te wszystkie aspekty zresztą badacze też teraz tak robią, że w mówiąc w ogóle by, badając folklor nie oddziela się tekstu od nawet od muzyki chociażby prawda, bo to bardzo często jest są na tyle oswojone, że oddzielić tego do końca nie da jeszcze zapytam jak jak ten lot folklor dziecięcy przetrwał próbę czasu jak bardzo zmienia się na przestrzeni lat no bo przecież żyjemy w zupełnie innym miejscu, a też zdobycze technologiczne dzisiaj nie wiem czy do końca pozwalają nam kultywować te tradycje tego folkloru no to jest tak, że nie ma przepraszam od odwołam się do prostej rzeczy niema podwórek jako takich prawda zaczyna dzisiaj to pewnie jesteście bardzo utrudnione, bo dzieci więcej siedzą siedzą w domu z różnych z różnych przyczyn, ale przecież też spotykają się w szkole, ale w każdym razie wracając może po, żeby poprowadzić po kolei to no to oczywiście my np. mamy tak naprawdę dostęp też różne źródła, przeszukując do tego folkloru z dziewiętnastego wieku z różnych przyczyn chociażby z tego, że wcześniej tego nie zbierano nie spisywano, więc to jest ta pierwsza kwestia myśląc o jakiś tekst tradycyjnych druga jest taka, że to naturalnie formą jest usytuowany w kulturze ustnej taką realnej w momencie, kiedy zapisujemy to trochę na czym w ogóle ta kultura przez to zanikła teraz wszyscy umiemy czytać pisać, ale de facto też ten mu coś tam udało się udokumentować w ten sposób zapisując, więc to jest tak, że Tety paradoksalnie te teksty, które np. zostały odkryte i upowszechnione np. przez autorów twórczości dla dzieci poetów to przetrwały w piśmie możemy nawet nie identyfikujemy ich jako pierwotnie ludowych, więc tutaj będziemy mieć no, chociaż ja mówiłam o tej Kroczyce ona będzie wyrazem nas pewnie nasza mała nas uczyła tego bawiła się z nami w ten sposób ważne teksty są zapisywane, więc też można do nich sięgać, ale modyfikowane umie umiał wersji była mieszkanie oczka a bo to są różne warianty to w tych starych też jest troszkę Myszka to zależy co tak naprawdę nie jest jakoś bardzo istotne co to za zwierzątko ważyło kaszkę czytamy Jagieł kicz cokolwiek da no w każdym razie będziemy się ekstradycji między strony, jeżeli one zostały zapisane w jakąś przetworzone albo użyte w jakiś opowieści dla dzieci pisanej np. przez Konopnicką ona dla wykorzystywać takie różne różne teksty no to one one przetrwały to jest 1 sprawa druga sprawa jest taka, że jeżeli tekst dotyczył jakiegoś, jakiej rzeczywistości, które już nie mamy no to nie miał jak przetrwać np. jak PiS o opisywała taki gatunek nazwano go dopóki bankami to są takie zaklęcia w zasadzie można by powiedzieć, które mają pomóc dziecku w zrobieniu piszczałki wierzby no w momencie, kiedy dzieci przestały się bawić w ten sposób często bardzo niepopularne może tam NATO ten tekst też odszedł w zapomnienie, więc 1 sprawa kolejna sprawa jest taka, że musimy sobie uświadomić mówiąc o folklorze dziecięcym, że on tak mimo tego, że dzieci może się teraz mniej bawią to on tak naprawdę jest jedynym folklorem, który jeszcze taki sposób naturalny może zaistnieć na metę rynku czwórkę dorosłych dzisiaj oglądamy na estradzie prawda jest rekonstruowany, ale nie mamy jeszcze sytuacji związane chociażby z obrzędowością nikt z nas dzisiaj nie wierzy też niektóre zabiegi magiczne, które były dokonywane dawniej na wsi dzieci dzieci naturalny sposób, spotykając się między sobą kultywują czy tworzą folklor, bo to też jest bardzo ważne, że w momencie, kiedy mamy jakiś tekst tradycyjny i on ma element dla dzieci jest niezrozumiały Tonego zastąpią czymś innym czymś co będzie im bliskie, więc tutaj ten folklor będzie będzie właśnie właśnie w ten sposób, że notą w ogóle dla dzieci tą sytuacją taką folkloru twórczą będzie ich gromadzone przebywanie dawniej na wsi to było jakieś pastwisko prawa przerwa w szkole wiejskiej dzisiaj to będzie podwórko piaskownica gdzieś, gdzie nie będzie nadzoru dorosłych basen trampolina cokolwiek, bo na pewno jest tak, że dzieci dalej tworzą różne teksty no niedawno tak nie więcej niż pół roku temu córka mojego wuja sprzedała mi tak powiem kolokwialnie taką właśnie zaczepia Anka tak powiedzieć zaś są moim imieniem więc, tym bardziej byłam zaskoczona nawet może oburzona prawda zaciekami będzie swoim 2 masz pozdrowienia od baśni, jakiej Basi co w śmietniku światło dać np. ma to jest już jakiś nowy element prawda ale, ale stworzony przez dzieci mam przerabiają też zabawy mogą się np. pojawić się jakiś element popkultury np. pokemony w wersji zabawy, którą ja znam ze swojego dzieciństwa pojawia się pokémon, więc co dalej dalej żyje w jakiś tam ograniczonym, a może nawet nie można tak nie można powiedzieć po prostu inny sposób dziękuję pani bardzo musimy kończyć nad tym ubolewam pani dr Barbara Żebrowska Mazur asystentka w katedrze historii języka i dialektologii wydziału polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego była moim państwa gościem dziękuję bardzo, państwa zapraszam na informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: JAK Z DZIECKIEM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA