REKLAMA

Nowe media w PRL

A teraz na poważnie
Data emisji:
2020-09-21 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
25:48 min.
Udostępnij:

O historii kulturowej magnetowidów, mikrokomputerów i telewizji satelitarnej w Polsce opowiadał prof. Piotr Sitarski Rozwiń »

Więcej: https://wydawnictwo.uni.lodz.pl/produkt/nowe-media-w-prl/ Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
po dwunastej Mikołaj Lizut dzień dobry, a moim dzisiejszym gościem jest prof. Piotr Sitarski z wydziału Filologicznego Uniwersytetu łódzkiego dzień dobry dzień dobry bardzo miło witam pana witam państwa będzie dzisiaj rozmawiali o nowych mediach u schyłku PRL to jest też tytuł takiej zbiorowej naukowej pracy m.in. autorstwa pana profesora ja wiem, że dla niektórych słuchaczy nowe media w PRL mogą zabrzmieć jak oksymoron, bo jako żywo Polska Rzeczpospolita ludowa nie kojarzy Rozwiń » się z nowymi mediami, więc może najpierw prosiłbym o pewną taką bazę definicyjne co to są nowe media rzeczywiście tak jest, że dla większości dzisiejszych użytkowników nowe media toteż, których on aktualnie korzystają, czyli prawdopodobnie media społecznościowe, ale sama nazwa i pojęcie dużo starsze ona się pojawia w latach siedemdziesiątych w Polsce właściwie też w latach siedemdziesiątych w latach osiemdziesiątych to jest dość popularne pojęcia one związane z wprowadzeniem po pierwsze, mikrokomputerów komputery to w ogóle stara sprawa dziś od lat czterdziestych są użytkowane natomiast mikrokomputery, czyli takie urządzenia którymi mogą się zetknąć zwykli użytkownicy to dziś pojawiają się właśnie w latach siedemdziesiątych osiemdziesiątych po drugie, zaś z takimi mediami, które dają odbiorcom Mości użytkownikom w tej sytuacji możliwość wyboru np. telewizja satelitarna czy czy magnetowidy poprzez swoje bogactwo takie bogactwo oferty pozwalają użytkowe pozwalają użytkownikom wybierać między nie mamy wyboru już tylko 5 filmów granych w kinach czy 2 kanałów telewizji, ale nagle mamy kilkadziesiąt kilkaset kanałów telewizji satelitarnej i kilkaset kaset, których możemy oglądać filmy dodatku, jaki możemy zatrzymywać cofać przyspiesza tak pani profesor, ale tutaj jeszcze chciałem zadać pytanie jako człowiek w sile wieku pamiętający tamte czasy w zastanawia mnie ten mikrokomputer na ile w ogóle takie urządzenie w latach osiemdziesiątych mogą być nazywane medium no medium to jest chyba no jak sugeruje źródłosłów jakaś metoda porozumiewania się czy komunikowania w tych czasach mikrokomputer służył do grania czasami był to dość prymitywny Edytor tekstu, czyli no powiedzmy maszyna dopisania no chyba mikro komputer właśnie, czyli ZI spektrum czy Atari Miga, a strat trudno nazwać medium w dzisiejszym rozumieniu tego słowa to jest ciekawe wydaje się, żeby komputerowe są właśnie pierwszym takim pierwszym powszechnym zastosowaniem medialnym komputerów no bo oczywiście granie jest komunikację to znaczy odbiorca komunikuje się z programem twórczą gry wtedy z innymi graczami to raczej jeszcze nie, ale na pewno z programem twórcom gry tak samo tak samo jak kino jest medium prawda czy twórca mówi coś do odbiorców tak samo twórcza czy twórcy gry mówią coś do do graczy i to pojawienie się gier jako taki uświadomiony rozrywki, czyli czy czegoś takiego co co rzeczywiście może być choćby w latach osiemdziesiątych jeden z pierwszych takich zastosowań komputerów o charakterze medialnym, ale pojawiają się też inne rzeczy no za pomocą za pomocą komputerów na komponuje muzykę tworzy się takie fan z nim dystrybuowane na dyskietkach to są zastosowania stricte medialne zespół każdy jego Commodore 64 rzeczywiście to wtedy robiło wrażenie, zwłaszcza że no wydaje, że ten komputer był podczas koncertów zupełnie niepotrzebne no rzeczywiście można tak traktować ówczesne komputery jako medium np. w kontekście gier z tym, że tak tak gry, choć niektóre np. miały kontekst nawet polityczne była taka gra znajdzie to nazwał rajdowe morską, czyli bombardowanie Moskwy no to jednak były dosyć prymitywne naj trudno np. Chińczyka czy inną placówkę nazwać medium rzeczywiście to, o czym piszą państwo w swojej pracy nowe media w PRL jest bardzo ciekawym zjawiskiem oczywiście to wszystko było nowe komputer powiedzmy ten świat, który w Warszawie otwiera przed młodymi ludźmi pałac młodzieży i słynne takie kółko mikrokomputerów pałac młodzieży to było dotknięcie nowego świata na pewno czymś takim były inne media, które opisują państwo swojej książce to na pewno kasety wideo i w ogóle rozwój wideo magnetowidów domowych, a także telewizja satelitarna, ale ciekaw jestem w bo w o tym chyba w państwa tej monografii jest najmniej to znaczy o społecznych skutkach pojawienia się tych nowych mediów w końcówce lat osiemdziesiątych to znaczy czy można mówić o generacji wykształconej przez te nowe media trochę mnie pan zmartwił wydawało mi się, że od tych skutkach, że skutki dziś cały czas tam no przynajmniej za za rogiem kryją morza wrogiem właśnie, bo to jest oczywiście praca naukowa bardzo szczegółowo są opisywane poszczególne etapy rozwoju tych tych mediów bardzo ciekawe zresztą cytaty tam można odnaleźć no np. wywiad właśnie z pionierem w wypożyczalni wideo w późniejszym znanym producentem filmowym którzy, aby to wszystko po piracką w Gdańsku, ale właśnie jeśli chodzi o taką refleksję społeczną to oczywiście ślad tam są, ale to jest wydaje mi się najciekawszy temat rozmowy o pokoleniu byli o tym pisze w taki dosyć obszernym wstępie do tej do tej książki Otóż taki ciekawy problem w ogóle, jaką rolę w społeczeństwie odgrywają media i technika czy to jest także społeczeństwo no posługuje się mediami czy jest kształtowany przez media będzie na pewno można mówić o pokoleniu nowych mediów, ale wydaje się, że być może można też powiedzieć więcej to znaczy można powiedzieć, że w świecie, w którym pojawiło się media one zresztą były nowości importowane do Polski raczej się tutaj u nas nie nie nie nie wymyśliły, że w takim świecie ten system peerelowski system społeczny już nie mógł dalej istnieć trudno sobie wyobrazić no ten taki los względne świat lat siedemdziesiątych osiemdziesiątych w połączeniu z mikro komputerami telewizją satelitarną Magneto widzami rzeczywiście trudno, choć wystarczy pojechać na Kubę czy do Korei północnej trudniej boję, ale można to wyobraźcie no tak Chiny też byłby takim przykładem proszę o drogę i gigantycznej inżynierii społecznej to wymaga to prawda ery no ale akurat tak się stało w Polsce i pewnie w innych krajach naszego bloku, że obywatele, którzy nagle dostali taką sferę wolności dotyczącą rozrywki na jakości zechcieli to sfera rozszerzyć na inne obszary to wydaje mi się takim ciekawym tokiem myślenia to znaczy ten pat ta sfera rozrywki, która z kolei wolność promieniuje na inna sferę polityczną gospodarczą tego zresztą to już nie tylko takie mistyczne premiowanie, ale oni też piszemy, że działalność w sferze mediów wymaga po prostu pewnej wolności gospodarczej, którą trzeba było stworzyć początkowo nielegalnie pół legalnie później teraz będzie oficjalnym lata osiemdziesiąte tzw. pokolenie MTV ona w Polsce jak najbardziej się pojawiło się zdefiniować nie wiem czy w Polsce można mówić lata osiemdziesiąte pokolenie MTV tutaj jak jednak odwołał do tego naszego takiego regularnego trochę wyliczania etatów to jest interesujące to znaczy media, które dzisiaj wyobrażamy sobie jako takie media indywidualne takie, których po prostu korzysta się w domu no właśnie tylko mikrokomputer czy telewizja satelitarna one wszystkim mamy w Polsce etap zbiorowy był organizowany zbiorowy pracy telewizji satelitarnej zbiorowe korzystanie z komputerów kluby kontrolom, o których pan wspomniał zbiorowe pokazy kaset kaset wideo nasze stąd ogromna rola taka kół kulturotwórcza chyba właśnie tak to, więc oświadczenie było rzeczywiście zbiorowej indywidualne obcowaniem uszkodzeń i wyborczej rzadkością jeśli jestem się stykali to taki właśnie sposób pośredniczą one przez jakiś przez jakiś zbiorowy zbiorowe pokaz na to nie chciałem tutaj na moment postawić kropkę zaprosić ojca na informacje by, po który wrócił do naszej rozmowy, bo wydaje mi się, że przed nami bardzo ciekawa dyskusja o właśnie tych kultur twórczych RMN elementem w elementach nowych mediów w PRL prof. Piotr Sitarski z wydział filologii Uniwersytetu łódzkiego państwa wolność, a teraz ma ważnie prof. Piotr Sitarski z wydziału filologii Uniwersytetu łódzkiego z państwa moim gościem rozmawiamy o nowych mediach w końcówce PRL z tym zastrzeżeniem, że nowe media rozumiemy troszkę inaczej niż intuicyjnie rozumie współczesny człowiek Otóż warto tutaj naszkicować pejzaż końcówki lat osiemdziesiątych stare media to oczywiście 2 programy telewizji polskiej oficjalna prasa gazety oraz radio polskie radio w 4 programy pod koniec lat osiemdziesiątych na nowe media można podzielić właściwie na 3 kategorie tak robią to łódzcy badacze, czyli szeroko pojęte mikrokomputery, a także telewizja satelitarna no i świat kaset wideo wypożyczalnie obiegu kaset VPS tuż przed informacjami zapytałem o pokolenie właśnie pokolenie ukształtowane przez te nowe media i oddaj głos pan profesorowi, iż mogę tutaj dodać do tych starych mediów jeszcze jedno istotne medium to znaczy to znaczy kino dość bogatą siecią kin i dość słabym repertuarem w latach osiemdziesiątych i toteż warto zwrócić uwagę wszystkie media, które pan w imieniu poszczególnych są stare, ale to akurat nie zaś musi oznaczać wadę to mają też mniej ciekawą ofertę z powodu przenośni finansowy to znaczy na upadający system nie jest już w stanie przeznaczać tak dużych ilości pieniędzy na import rozrywki nowość, ale tuż przed informacjami powiedział pan, że przynajmniej na początku rozwoju w Polsce tych nowych mediów one były doświadczeniem zbiorowym, czyli nikt nie miał w domu magnetowidu, a przed były to rzadkie wyjątki rzadko kto miał komputer najrzadziej dostępna była telewizja satelitarna przyda na początku lat osiemdziesiątych, więc to były doświadczenia zbiorowej być może dlatego właśnie tak bardzo one były pokolenia twórcze no dość powiedzieć pamiętam to z tych czasów jak ogromne emocje budziła w nas muzyka to znaczy to były emocje można powiedzieć stadionowe i polskie miłośnicy danego gatunku czy zespołu byli gotowi Turcja na ulicy no i to oni to jednak świadczy o tym, że pokolenie MTV pojawiło się w Polsce oczywiście no w takich w takim przede wszystkim bardzo bardzo polskim nieco karykaturalnym wydań rozwój muzyki w latach osiemdziesiątych to trochę osobna sprawa być może wrócimy do tego komputera zespołu kombi to bardzo interesujący wątek natomiast pokolenie MTV pojawi się w Polsce jednak trochę później to znaczy taka idea posiadania dostępu do telewizji, która przez 24 godziny na dobę emituje wideoklipy ciągle nowe posiadania to jest w ogóle abstrakcja, ale mówię o modzie sposobie zachowania sposobie bycia zaczerpniętym właśnie MTI tak, bo to jest ten fenomen, który pan tutaj już na czoło to znaczy mamy wówczas osoby, które nie mają mocnego magnetowidu, ale doskonale się znają na magnetowid dach mamy osoby, które nie nie mają własnej telewizji satelitarnej, ale oglądają nawet czynią inspirują to samo z komputerami to właśnie, dlatego że ten dostęp zbiorą nawet osoby, które nie nie nie nie miały własnej telewizji elitarne taki oczywiście do końca lat osiemdziesiątych była zdecydowana większość miały okazję zobaczyć to co ta telewizja nadaje albo przez retransmisję pojawiający się w telewizji albo przez rozmaite zbiorowe pokazy odbywające się w różnych miejscach kraju albo w ostateczności przez opisy w prasie na weselu program jarmark, który w transzy było zobaczyć fragmenty teledysków, jaki różnych programów transmisji rzeczy którym, które żyły światowe media, więc to pokolenie raczej nazwał takim pokoleniem pragnieniem willi uprawnienie zostały zrealizowane dopiero w następnej dekadzie w latach dziewięćdziesiątych, kiedy wszystkie te dobra spływają do nas już dość powszechnie nowości, ale wspomniał pan w kinie rzeczywiście w Polsce kina działały działały nawet bardzo małych miasteczkach rzeczywiście ten repertuar był skromny bardzo opóźniony w stosunku do tego co działo się w Europie na świecie w związku z tym np. nowości filmowe docierały do Polski właśnie formie kaset wideo wymienianych, ale także pojawiły się wypożyczalnie tych kaset co oglądaliśmy na wideo kasety wideo są o tyle interesujące, że ich nie dało się tak poproszę wprowadzić trzeba było jakoś pracować ludność polską wersję tak dalej związku z tym tworzą pewien bowiem rynek on zdeterminowany w dużym stopniu podażą to znaczy oglądaliśmy to co było dostępne i to też wynika z naszych badań, że w różnych miejscach oglądano te same filmy pod nieco innym płaszczykiem to znaczy ten z samą kasę można było obejrzeć w sali parafialnej na pokazie w domu kultury i na projekcji organizowanej przez klub fantastyki za każdym razem z nieco innym nieco inną otoczony to była ta sama rama kasy, ale w Chinach nie można było właściwie zobaczyć takich pozycji jak Rocki czy blaszany Bębenek tak mówią też pornografii po pierwsze, nadrabialiśmy trochę zaległości takie, o których wiedziano, że istnieją np. filmy z Jamesem Bondem żaden z nich nie był PRL zakupiony do oficjalnej dystrybucji, ale widzowie wiedzieli, że takie zjawisko istnieje i kiedy tylko pojawiła się możliwość oglądania i nakazał taką całość dość popularne popularne były filmy rozrywkowe z tzw. kinowej przygody, które pojawiało się w kinach, ale nie całości to są filmy in z Indianą Jonesem np. czy czy cykl biedny wojen, które oczywiście pieczone Nowicki były były, ale kolejna kolejne części pojawiały się wcześniej na kasetach niż niż w kinach oglądano też filmy, których o, których wiadomo było, że nie zostaną nigdy wprowadzone do do Polski ze względu na ich polityczne potencjał razem dochód Rambo czy słynny łowca łowca jeleni czy też być blaszany Bębenek, który pan wspomniał tutaj kino artystyczne wysokiej kino rozrywkowe popularne bardzo się mieszało oczywiście filmy erotyczne również odgrywały tutaj istotną istotną rolę wasze pierwsze doświadczenia z pornografią to dla znacznej części mojego pokolenia to właśnie magnetowid, u którego sąsiadów kolegi to Niewiem czy pan tutaj chcę, żeby teraz państwo nie przyjmą ale myślę też, że to jest takie wspomnienia generacyjna znaczenie nie jesteśmy odosobnieni jest myślę, że tak natomiast też trzeba pamiętać, że firmy, które pojawiały się wtedy jako jako takie winno być pan pornograficzne to były w gruncie rzeczy erotyczne, które były oficjalne bezrobocie dystrybuowany w oficjalnych kanałach Zachodniego Emmanuel i kolejne kolejne części, które są takim przykładem też klasycznym dla wsi, który aktor, który każdy znał nawet jeśli nie każdego oglądał, więc to też była był nieco inny rodzaj pornograficznego dziś możemy zobaczyć film o dosyć tak powiem marnych walorach artystycznych, ale życie były były moment w jest więcej przykład Kaligula, który oczywiście nie było oficjalnym w oficjalnej dystrybucji można było ten film zobaczyć zobaczyć właśnie na na wideo wspomniał pan o tym rozwój tych nowych mediów w końcówce PRL wymagało pewnego otoczenia gospodarczego no bo rzeczywiście samo sprowadzenie kasety wideo nie dawało wiele, więc musiały powstać jakieś takie chałupnicze dystrybutor nie czy wypożyczalnie kaset wideo wszystko to było w takim biegu pół legalne, bo nie sądzę, żeby ktokolwiek w tych czasach przestrzegano prawa autorskie my używamy takiego określenia wykorzystanie poza systemowe, żeby opisać taką sytuacje, w których której postęp techniczny wyprzedza z 1 strony stan sprawy, a z drugiej strony pewien pewną sytuację społeczną prawo polskie były przestrzegane natomiast ustawy o prawach autorskich czy regulacje prawne były przestarzałe w stosunku do możliwości do możliwości technicznych ustawy o kinematografii dość jasno precyzowała, że za organizowanie nielegalnych pokazów kinowych można trafić do więzienia nigdy nie trafił za organizowanie pokazów wideo, ponieważ no trudno było uznać za pokazy kinowe to jest taki taki przykład sytuacja prawna została uregulowana dopiero w roku 90 czwartym, a więc można powiedzieć, że do tego momentu przedsiębiorcy użytkownicy widzowie działali w takiej sytuacji, w której sytuacja, w której prawo jest co najmniej niejasne, a najczęściej na pewne tematy w ogóle nie wypowiada no to osoba to daje wolność z 1 strony gospodarczą opisane taką, jaką wolność działalności społeczna dość powiedzieć, że na moją osiedlowej wypożyczalni pod koniec lat osiemdziesiątych chyba albo na początku lat dziewięćdziesiątych nie było ani 1 oryginalnej kasety wideo wszystkie były po prostu etnicznymi lotniczymi kopiami, ale działo się po prawdopodobne no może nie zgodzić z ówczesnym prawem, ale na pewno nie przeciwko temu prawu, które po prostu nie nadążało też z tą sytuacją mamy cały czas do czynienia rozwój techniki jest tak szybki, że prawnicy dwoją się Troją, żeby pozamykać wszelkie możliwe furtki nadużyć to lata osiemdziesiąte początek właśnie takiej taki sytuacji jednoczą wskazać taką ciekawą wynajęcie rzeczką czy taką taki moment rozwoju magnetowidów, w którym już jest pewna ilość magnetowidów, ale jeszcze niema kasy do nich już funkcjonują właściwie jak taka przystawka do telewizora, który na początku można tylko coś nagrać potem ewentualnie tworzyć opisujemy wykorzystanie magnetowidów na polskiej stacji polarnej na Antarktydzie magnetowidy tam się znalazły, ale oczywiście kasety, które do nich były dołączone były kasety z zarejestrowanymi programami telewizyjnymi w związku z tym to było tak tak właściwie telewizja w secie w nowo się, zwłaszcza że na początku lat osiemdziesiątych jeszcze chyba nawet na świecie nie było jasne, który systemów zwycięży zwyciężył VPS, ale to wcale nie było jeszcze przesądzone pamiętam, że różni moi sąsiedzi mieli różne magnetowid np. w formacie beta Max traktowania formatów, która no, a właściwie nie objęła oświadcza pierwszy powiada osiemdziesiątych ale, toteż warto wspomnieć, że ta wojna dotyczyła właściwie nie tylko formatów wideo, ale też i sam samej techniki zapisu to znaczy com ważnym konkurentem był wtedy duże płyty laserowy takiej wielkości wójt winylowych, które pozornie pozornie przegrały, ale no już 15 lat później okazało się, że ich następców nadzorczej jako DVD tak płyty DVD wygrywają i w ostateczności to one zatriumfował zresztą znowu dzisiaj odchodzą przeszłość odsyłam państwa do książki nowe media w PRL pracy zbiorowej m.in. prof. Piotra Sitarskiego bardzo dziękuję za tę rozmowę za chwilę informacje Radia TOK FM Japonii raport gospodarczy, na który zaprasza Maciej Zakrocki program przygotował bardzo ograniczy wydawał Paweł Ziętara realizował Kamil Wróblewski, ale nazwa Mikołaj Lizut i mają państwo Nisko Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA