REKLAMA

O polskiej polityce zagranicznej tuż po 1989 roku

Sprawy Różne
Data emisji:
2020-09-27 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
52:42 min.
Udostępnij:

Walka o granicę z Niemcami z jednej strony, z drugiej wypychanie wojsk radzieckich i zabiegi, by dołączyć do Zachodu. Jak w takich okolicznościach rodziła się polityka zagraniczna III RP?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu przy mikrofonie Karolina Lewicka gościem dzisiejszej audycji sprawy różne jest prof. Roman Kuźniar politolog Uniwersytet warszawski także doradca do spraw międzynarodowych prezydenta Bronisława Komorowskiego dzień dobry panie profesorze dobry wieczór dzień dobry dobry pani redaktor dobrze państwu, z którym to prof. Kuźniarem porozmawiamy dziś szalonych latach dziewięćdziesiątych w resorcie polskiej dyplomacji pan profesor będzie występował aż 2 Rozwiń » osobach jako obserwator uczestniczące, bo po przełomie roku osiemdziesiątego dziewiątego trafił pan do MSZ-u spędził tam kolejnych 12 lat, ale także jako naukowiec badacz tych zagadnień autor książki droga do wolności polityka zagraniczna trzeciej Rzeczypospolitej panie profesorze mamy rząd mazowieckiego jest druga połowa 81009. roku MSZ zostaje wzięty przez nową ekipę no właśnie, skąd się wzięła ta nowa ekipa o do wzięcia bez przewodową ekipy jeszcze jeszcze było daleko przyszedł nowy minister ministerstwo zagranicznych zupełnie nieznany świat zarówno polskiej publiczności Jagi właściwie polskiemu środowisku politycznemu, bo to był ktoś zupełnie spoza zewnątrz nie taki dosyć notoryczny naukowiec wybitny prawnik międzynarodowy świetnie znany ceniony na świecie, ale w Polsce zupełnie właściwie znaczy bardzo wiele osób widziało istnieniu Jon nie przychodzi wielu innych przypadkach z własną ekipą z własną drużyną przechodzi właśnie tak samotnik z zewnątrz Poznania i bardzo starannie powoli zaczyna sobie dobierać swoich ratowników, czyli wymieniać skład najpierw kierownictwa później niższych szczebli Ministerstwa Spraw Zagranicznych ten proces wymiany kadr i doboru podobno już tej późniejszej nazwijmy drużyny, chociaż tak się nigdy nie było miejsca wszystkiego trwał pewnie rok 2 przynajmniej tak do 2 lat tak tak tak wyglądał na początku stąd ta trudność minister Skubiszewski stąd po pożyczkę jak kot po rozgrzanej blasze, ponieważ nie wiedział komu ufać ski może współpracować, owszem, parę osób przyszło z nim Baltona taki potężny gmach placówki zagraniczne to było bardzo niewiele to ta dynamika zmian się nakręcała wraz ze zmianami w 1 na scenie politycznej w Polsce w roku 90 minut Kubiszewski uzyskuje większą swobodę działania pozbywa się takiego swego politycznego anioła stróża komisarza politycznego można pić tego zostawiła ministerstw zagranicznych rządząca w wcześniej Polska drużyna partia robotnicza chodziło sekretarza stanu, bo sokólskiego i ten Tent to miejsce zajmuje prawa rękami katowickiego prof. Jerzy Makarczyk tak naprawdę międzynarodowy i wtedy budowa tego nowego składu postępuje bardzo szybko i ministerstwo staje się pani redaktor na początku troszkę dowiedziała takim szalonym miejsce, jeżeli chodzi o rozmaitość koloru osobowości postaci, bo rzeczywiście było to była to fantastyczna wspaniała kolorowa, bo zbieranina to ta jest wypowiedzenie, ale takim niektórzy mówili nawet gwiazdozbiór, ponieważ weszło wtedy resortu dla placówki bardzo wiele osób znanych z czego z ze świata nauki Akademii życia artystycznego pisarzy literatów aktorów czasem specjaliści różnych dziedzin historyków także to bardzo ciekawy czas także względem składu osobowego Ministerstwa Spraw Zagranicznych a, gdybyśmy mieli panie profesorze narysować, a główne filary, czyli sprawy którymi ministerstwo musiało zająć się na samym początku to one były 4, kiedy teraz patrzę z perspektywy na te pierwsze lata to w zasadzie najważniejsze spory rozstrzygnięcia kwestii dotyczyły granicy z Niemcami wyprowadzenia wojsk sowieckich z Polski zerwania tego bycia satelitą związku Radzieckiego potem Rosji rzecz jasna no i kwestia naszej drogi do Unii Europejskiej do NATO tak można powiedzieć właściwie to było tak, jeżeli ten czas taki szalony jak pani redaktor na początku nie zauważyła, dlatego że właściwie wszystko to dotykali się na początku w tamtym czasie absolutnie nowe nie do końca pewnie zdawaliśmy sobie sprawę z podobnym hierarchii priorytetów spraw, owszem, będą bo, które są ważniejsze Europa bezpieczeństwo z Huty, ale można widzieć świat walił się na głowę polskiej polityce zagranicznej dla zmieniało się wszystko także mnie pewnej dokładnie dzisiaj nie mam namyśli scenę polityczną w Polsce sprzedawać coraz większe możliwości, jeżeli chodzi jedynie samodzielnej polityki zagranicznej i te 2 pierwsze 2 pierwsze kwestie, które pani redaktor wymieniła to były takie właściwie pars pro toto, dlatego że zarówno, jeżeli chodzi o granice polsko-niemiecką to tak naprawdę istotą zagadnienia było nowe ułożenie stosunków radykalnie nowe ułożenie stosunków ze Zjednoczonymi Niemcami na samym początku wydawało się tak było istotnie był problem granicy, chociaż nikt ani po stronie polskiej ani po stronie niemieckiej nie zakładał, że może coś tutaj zmienić natomiast sam fakt pewnej niepewności znak zapytania wokół tego to widziałbym bulwersować to ból rozważano podobno bardziej może polską publiczność się polską politykę polskich polityków ND różne partie partyjki niż samo kierownictwo rządu, które miały świadomość, że tutaj Han ani centymetra ani guzika podobnie, jeżeli chodzi o uprawnienia wojsk sowieckich później rosyjskich, bo to trwało trochę z Polski to była sprawa, która była jako reprezentacją problemu szerszego jakim, jakim była konieczność ułożenia również od nowa stosunków ze związkiem sowieckim, o którym nie widzieliśmy w czasie, kiedy zaczynała się nowa Polska polityka zagraniczna zdobędzie za chwilę niewiele, więc tylko Rosja federacja rosyjska, ale tak znacznym kolosy to był tylko kompleksu potężny kompleks sprawy i sprawny już dzisiaj w tym wydawać sowiecki był bardzo ważny na początku wygląda bardzo trudne takie konfliktowe no i od tego zależało od uderzało w odzyskaniu przez Polskę pełni suwerenności co mogło to pozwalało nam na wykonywanie różnych innych krok, jeżeli chodzi o Bazyli Droszcz pyta pani profesor około mam wrażenie, że teraz opisał pan 2 zjawiska w ramach, których państwo funkcjonowali z 1 strony dekonstrukcja starego świata i konstrukcja nowego świata zgadza się z drugiej strony niesłychana dynamika tych przemian, bo jeżeli mówimy o zjednoczeniu Niemiec oczywiście wtedy, kiedy powstaje rząd mazowieckiego problem zjednoczenia Niemiec wydaje się abstrakcyjny ta istnieje normalne państwo premier mówił wtedy wyłącznie o potrzebie przełomu w stosunkach z RFN pamiętamy, kiedy dochodzi do tego momentu symbolicznego, który zapoczątkowuje zjednoczenie przecież kanclerz Helmut call jest wtedy w krzyżowej z Tadeuszem Mazowieckim już o różnicy to spotkanie na wysokim szczeblu i wrócić do swojej ojczyzny, ponieważ tam zaczynają dziać się sprawy przełomowe sam call jest zaskoczony trudno, żeby Mazowiecki Skubiszewski nie byli zaskoczeni tym co się dzieje tak samo jest z Rosją tak mamy związek radziecki wtedy, kiedy powstaje rząd mazowieckiego nikt nie spodziewa często komentatorzy przypuszczają, że za chwilę związek radziecki osób przestanie istnieć pojawi się zupełnie inny aktor na tej scenie międzynarodowej tak bardzo ważny wątek, który pani rektor radziła w nim studni nie chodziło tylko zmiany wewnętrzne w Polsce konieczność przebudowy w związku z tym polityki zagranicznej po trybuna odzwierciedlała nowego suwerena, czyli właśnie tego właściwego suwerena Polskę Polaków polskie interesy tak gdzieś nie było wcześniej, ale po drugie mamy do czynienia z takimi przetworzonymi ruchami tektonicznymi wokół nas w Europie na świecie, ale wszystkim Europie Europie środkowej i nie do końca było wiadomo, jakim rynku to skupuje, dlatego że przecież, owszem, upada mur i zostaje problem zjednoczenia kanclerz Kol wkrótce po upadku muru berlińskiego w górach swojej słynnej 10 punktów zjednoczenia 28 listopada, ale dziś 80 minionego roku, ale to wcale nie, bo takie przesądzone, ponieważ kraje, zwłaszcza zachodnie nie Francja Wlk Brytania tak związek sowiecki wcale nie były gotowe do tego, żeby tak szybką tę sprawę uznacie podobnie rzecz chodzi o wschód, owszem, tam cieszymy, ale tak naprawdę, mimo że my mieli świadomość, ponieważ miejmy dobrą placówkę w Moskwie nie bardzo pracującą miejmy świadomość, że tam to wszystko trzeszczy, że to będzie trudne do utrzymania to, że nagle ni stąd ni zowąd z dnia na dzień właściwie w nocy upadnie związek sowiecki powiada, że inne państwa także myśmy bardzo szybko znaleźli się w sytuacji rozpada się sytuacja znaleźli się sytuacji, w której z 3 sąsiadów tak zrobił się 7 z nimi trzeba było nowo układać relacje z niektórymi to było bardzo bardzo trudne dlatego urzędy dzieliły nas czy na przeszkodzie ku normalizacji ku pojednaniu stały bardzo trudne doświadczenia przeszłości z większością właściwie tych sąsiadów czy z wieloma z nich także to były to były wyzwania, których o, których dzisiaj w ogóle nie do niedociśnienia nie do myślenia, jeżeli chodzi o to co się działo wokół nas, z czym się musiał mierzyć rząd Tadeusza mazowieckiego IZ zagranicznych jego ludzie na Szucha później ci, którzy byliby swoje placówki w wywiadzie dla magazynu plus minus mówił pan, że to był romantyczny czas w polityce zagranicznej, ale że minister Krzysztof Skubiszewski zżymał się na to, bo sam był pozytywistów to tylko Polska zwolennikiem mozolnej pracy u podstaw to jak to było to były takie romantyczne zrywy czy to była mrówcza praca u podstaw musiałby jednak drugi musiałby jedno drugie, dlatego że to, bo tak jak później później, gdy mówił Tadeusz Mazowiecki w 1 ze swoich wywiadów, że to coś co się wtedy działo to to w ogóle w 2 i absolutnie tak nieoczekiwane takie przerażające naszą wyobraźnię, ale on uważał, że to wtedy robiliśmy to było czynienie czynieniem niemożliwego możliwym, czyli niemożliwego możliwym tak rzeczywiście było, zwłaszcza w naszej polityce zagranicznej, czyli to co o tym wcześniej, aby co, bo w ogóle jakimś jakąś prowokację, jaką silne jakąś niedorzecznością niedojrzałością mówienie o przystępowanie do Sojuszu atlantyckiego Zjednoczonych Niemczech o nowej polityce wschodniej to wszystko rok po kroku zmaterializowała realizowało 7 skarg miesiącem wyraźne możliwości minister Skubiszewski rzeczywiście tak jak pani redaktor podkreśla to była naj naj lepszym tego słowa znaczeniu szkoła poznańska, a więc taki pozytywizm twarde chłodne realistyczne stąpanie po ziemi, a jednocześnie minister przed kim nie może podejmować się stawiać czoła tym wyzwaniom rzeczywiście kiedyś czy w rozmowie 12 chyba dziś nawet napisałem już poczują się tym terminem w jakim się w tekście w tamtym czasie ziem to był dramatyczny polskiej ulicy granicznej początkowo jako właśnie ten pozytywistów lekko organicznych na trochę się zżymał, ale po jakichś 1015 latach nie pamiętam przecież innej okazji wrócimy do tego ich prezes Skubiszewski uzna, że istotny tak trochę było, chociaż nie był do końca zbieżne czy zgodne z jego własną naturą, ale także, że działy się żyć właśnie takie mamy niespodziankę niespodziewany nieoczekiwany takie nadające się w tamtym czasie przerasta nasze możliwości wyobraźnię to miało coś sobie takiego porywania się niemożliwe no bo musieli sobie z tym wszystkim poradzić tylko to, o czym właśnie na tym pani redaktor położyła akcent ziem, a liczba ta cecha fantastyczna ministra Skubiszewskiego on nie miał natury awanturnika to znaczy nie uważał, że nie Polska biega w jej idei czy niezależnie od od władz osobowości uważa Polskę w jej położeniu w jej sytuacji bardzo są takimi niekomfortowej względnie drogo politycznie, ale ten sam wewnętrznym, zwłaszcza że, choć gospodarkę nie można pozwolić na jakiej się duże błędy na przestrzelił wanie swoich swoich kroków swoich zabiegów w polityce zagranicznej to wszystko musiało być absolutnie bardzo bardzo drobiazgowo przygotowane podgardle kandydat musi się zgadzać te wszystkie szczegóły które, które były częścią wielkich propozycji zabiegów kroków one były wielokrotnie uzgadniane dni ten nie wszystkim wracały na czerwono poprawiany raz 0203. po to, żeby to spełniał ten będę ten widziałbym ten standard najwyższy, ponieważ misja wszystkim uważał, że Polska może być biednym krajem może być krajem, który wychodzi widziałby taki niedoli można powiedzieć dziejowej, ale na scenie międzynarodowej polityce zagranicznej musi spełniać standardy właściwe dla tych najlepszych po to, żeby mógł liczyć, że być najlepsi inne postrzegali Polskę wiarygodnie bardzo, że jeżeli chodzi o zaplecze wewnętrznym to jeszcze trochę potrwa do takich prób podciągania polskiego standardu takiego średniego Europejskiego, ale że wiarygodność Polska będzie zyskiwać dzięki takiej oblicza silnej bardzo profesjonalnej budzącej zaufanie, jeżeli chodzi o pewność kierunku, jeżeli chodzi o to w jaki sposób wykonujemy tę politykę zagraniczną na tym nie zwani zdarzało to była wielka wielka zaleta ministra, jeżeli chodzi o sposób w jaki prowadzi politykę zagraniczną zapytam teraz pana o kwestie, który jest specjalistą zajmuje się pan bowiem strategiami w przestrzeni międzynarodowej polityki zagranicznej jak w takich warunkach, które tworzą każdego dnia mógł się pan kłaść w poniedziałek z takim stanem rzeczy obudzić się zupełnie innej rzeczywistości czy ta droga, którą państwo kroczyli ona nie była wytyczona tylko ona się wystarczała z każdym krokiem przed państwem wyrastała tak jak w takich warunkach konstruuje się strategie jak się tworzy taktyka do to jest oczywiście to co było w zakresie nawet w tej chwili nawet nie nie nie nie tak bardzo sytuacyjne, bo to było jak w tych pierwszych za każdym krokiem w tajniki tworzenia prawda coraz się 2 itd. itd. bo te wszystkie do jedno działaniem otwierało nowy obszar nowe możliwości czy to co się działo zdarzenia, które w związku z tym, ale ciągle bardzo wyraźnie, że pomimo tego w tym całym procesie zarówno w Polsce jak na zewnątrz był jednak pewna logika, a więc to niebyła taka szamotaniny jak można było oczekiwać możemy, chociaż było sporo napięć szef pani redaktor dobrze by te jak mogę kłaść spać do by sytuacja się stało bardzo źle czy w ogóle nie stało trzeba było brać środki z mocne, żebyśmy trochę przez PZU odzieży na drugi dzień też trzeba było pojawić się pracy na z taka sytuacja państwa zaskakiwał ostrzegała tak było sporo napić, bo niepewność myśmy sami się szarpali wy wewnętrzny w takim sensie, że było w gmachu tak względna osobowości na żadnej różnicy światopoglądów to nie było także ludzie przyszli do pracy niestety wewnętrznych z 1 szkoły w 1 kursu od zostali tam formatowanie i w związku z tym rybę 2 im więcej podobne spojrzenie na zwłaszcza, że to wszystko się waliło to wszystko było bardzo labilny to wszystko zapewni leżało w wielu miejscach będą, którą stronę i w związku z tym ta tata ta niebywała różnorodność osobowości od poglądów punkt widzenia, jeżeli chodzi o osobie, że chodzi o wykonawców wiceministrów dyrektorów ambasadorów pomiędzy tymi ludźmi między nami były bardzo silne sporym, gdzie chodzi o to jak szybko, którą stronę co ważne są nieważne i toteż było takim elementem powiedziałbym, który podnosił emocje w gmachu, gdyby nie autorytet ministra ja nie wiem jak toby wyglądało tylko minister Skubiszewski no miał taki właśnie był tak mi tak bardzo wysoko ponad nami i jednocześnie była silna wiara w to, że minister wie, że premier Mazowiecki wielu, że później prezes Wałęsa wie czy idziemy dobrą stronę i w związku z tym te emocje jestem opadały dziś tam docieraliśmy się w tych sporach DEK do takiego rozwiązania i ale ten też ulice pomiędzy Danią też były bardzo jak widziałbym silnym czynnikiem podnoszącym emocjonalność pracy ministra spraw zagranicznych my w tamtym czasie niezależnie od tego co się działo wokół nas właśnie, zwłaszcza w Moskwie, zwłaszcza w Niemczech i do Europy Środkowej w tym także to po pomoc od strony emocjonalnej to był też tak taki niezwykły czas nietrudno za to, że to było takie są nowe, że były tak tak różne postaci, które weszły w tamtym czasie to zrobili bardzo duża ludzie to nie tak jak teraz przychodzi młodzież kończy KUL szkołę dramatyczną czy jakiś tam kurs przysposobienia 15 miesięcy 12 002 lata tak wiem kolejne roczniki odmładzają i wprowadzają więcej ten sam powiedziałbym, żeby dowiedzieć się tak by tam port ludzi w sensie w sensie i sposobu myślenia widzenia i tak dalsze trwanie zawodowego byśmy tak być uczyli zawodu w bardzo wielu miejscach, dlatego że bardzo wielu ludzi przyszło bez zupełnego pojęcia o tym jak ja siedziałam Mats, zwłaszcza ludzie ze sfery literackiej załóżmy aktorskich artystycznych my no to prowadziło to czasem jakich się sporów pomiędzy tymi primabalerina, które były na placówkach ministrem spraw zagranicznych traktaty doskonale wiedzą na czym polega ta praca na czym polega jego odpowiedzialność im musiał czasem to osobiście bądź obcymi przybyszami wymuszać realizację linii ministerstwa także tutaj bardzo wiele czynników to wchodziło jednocześnie na zewnątrz trzeba być bardzo wyraźnie Polska polityka zagraniczna była chyba jedynym działem naszej polityki zagranicznej, którym był odbierany jako taki właśnie przewidywalny stabilny budzący zaufanie budzący szacunek, jeżeli chodzi ministra Skubiszewskiego i to, czego chcieliśmy naszej polityce zagranicznej to wrócę teraz do tych kluczowych zagadnień i być może zacznijmy od bardzo błyskotliwej akcji związany z uznaniem ostatecznie przez Niemcy nienaruszalności polskiej granicy zachodniej, kiedy w listopadzie 81009. roku Mutko ogłasza ten 60 punktowy plan zjednoczenia Niemiec, który zaskakuje wszystkich tak także Rosjan także Amerykanów to Mazowiecki żąda potwierdzenia granicy, bo w tym punkcie zjednoczenia Niemiec o polskiej granicy zachodniej nie ma ani słowa wtedy odmawia, choć jeszcze w krzyżowej mówił, że 80% Niemców akceptuje te granice, które po osiemdziesiątym dziewiątym roku była potem okazało się, że w grze politycznej wyborczej liczą się także tych 20%, którzy tej granicy nie akceptują Kol prosi Moskwa Waszyngton by to żądanie mazowieckiego z ignorować Mazowiecki odpowiedzi zarząd uczestnictwa polskich konferencji zjednoczeniowe to była taka postawa nic nas bez nas z Polska po raz kolejny nie złoży sprawy swojej granicy cudze ręce mamy tę spektakularną ofensywę czy ministra Skubiszewskiego, który wręcz zaproponował by polskie granice uznać przed podpisaniem umowy zjednoczeniu owej, który uruchomił Amerykanów pod tak naprawdę dopiero reakcja Amerykanów sprawiła, że Niemcy się ugięli tak ten tylko dla pani pani redaktor bardzo byłbym tak sprawnie dobrze wiernie odtworzyła rozwój sytuacji na tym kierunku charakter bardzo bardzo szybka, bo 28listopada mamy Dekalog 10 punktów kolei od razu 7grudnia jest mocne jednoznaczne przemówienie ministra spraw zagranicznych środków tyskiego w Polskim parlamencie w tym jednoznacznie domaga się właśnie czytelności jasności nie Płońska Niemiec w tej sprawie wiąże sprawę ewentualnego zjednoczenia z uznaniem z uznaniem wcześniejszym uprzednim uznaniem granicy Niemiec Zjednoczonych Niemiec później rozwija się ofensywa na wszystkich 4 kierunkach, dlatego że przypomnimy, że w tamtym czasie Niemcy mnie pewnej suwerenności ich odpowiedzialność za nie brano międzynarodową ponosiły w pewnym zakresie 4 mocarstwa wszystkie 4 dni czasach, gdy drugi w światowej łącznie z Francją i związków dla tych 4 kierunkach rozwijana 20 jest słynna podróż generała prezydenta wczesnego Jaruzelskiego premier madryckiego minister brzeskiego do Paryża po to, żeby zyskać przy silnym Mitterranda frontu rzeczywiście byli bardzo zaskoczeni i podobnie przyjaźnie nastawieni wobec perspektywy jednoczenia Niemiec związku z tym tutaj mieli dobry duch zmarłego punkty dla naszych spraw Londyn pani Maria taczek Brytyjczycy podobnie zresztą oni byli wzrośnie kredyty dla mocarstw był trochę wzrosną swoje miejsce po tym, jak Niemcy zjednoczą ich miejsce w Europie jednoznaczny był Waszyngton prezydent absolutny George Bush dni potem rady wątpliwości, że tak właśnie ma być jak chcą Polacy Gorbaczow doń posłał z niego jak tylko przyłączyć, mimo że my mieć problemów, z czym one zaczęły się rysować stosunkach polsko sowieckiej jeszcze polsko-rosyjskich wtedy tak mimo swojej stronie wszystkie te mocarstwa stosunkowo szybko dzięki tej błyskawicznej ofensywie, który mówi pani redaktor i to co obóz był takim przełomem właściwie 1 tą wisienką na torcie żyć, choć dobrze zje to oczywiście udział ministra Skubiszewskiego w tej lipcowej lipcowym posiedzeniu spotkaniu konferencji 2+44 moc oraz grupa niemieckich i ta lipcowa sesja lipcowe spotkanie poprzedzone było właśnie wszystkim granicą tam minister Kraszewski wygłosił świetne znakomite tak rozległe przemówienie uzasadniające racje prawne historyczne Polski do do nieodwracalności tej granicy i to właśnie już było można pić po herbacie, dlatego że że tak postanowiono, kiedy zażądano od Niemców prosty Niemcy zgodziły, że by, że pierwszą pierwszą rzeczą, którą Niemcy zrobią po zjednoczeniu jesienią 90 tego roku będzie to będzie potwierdzenie prawne traktatowe granicy zachodniej Polski wschodniej nie ma tak dziś zostało właściwie Niemcy przyjechali im tak zupełnie widziałbym na naokoło to znaczy Polska misja Skubiszewski położył projekty nasza delegacja złożyła projekty transgranicznego rozmowy nawet będzie negocjacjach trwały bodaj 2 płcie 3 godziny jedno przedpołudnie na pewnego dnia tekst był do podpisu to to co świat 1 ogromny skuteczności naszej dyplomacji na tych 4 kierunkach czy ma pani redaktor rację, że to nie było sympatyczne ze strony Niemiec, gdy kadra kolarzy zwlekanie z takim głośnym powiedzeniem, że nigdy Niemcy nie będą uznają to nieodwracalnej itd. tak daleko, iż kierował tym wydaniu wewnętrznymi chodziło wszystkie dobre były na horyzont wybory to tt tt wtedy jeszcze wpływowe bardzo te związki rewizjonistów, które nie mogą pogodzić z rady te związki rewizyjne one środowiska one one one generalnie się przez wysiedleń cie one generalnie były to był elektorat CDU CSU w związku z tym Kol nie chciał stracić inni tak wyglądał na miasto było życie bardzo niesympatyczne, ponieważ krotnie Polska z listy państw europejskich powiedziałbym była taka najbardziej przyjazna otwarta wobec perspektywy znaczenie Niemiec, ponieważ dla nas ten ten ten rynkiem czynne to iunctim było oczywiste, jeżeli Polska domaga się oto realizuje swoje prawo do samostanowienia to samo prawo należy się Niemcom w Polsce stałe siedlisko intelektualne znane także z kościołem, które były bardzo otwarte, które wcześniej powiedział już dialog to z znaku tygodnika powszechnego Mieczysława Pszona Bartoszewski długa lista nazwisk mnie sam wszystkiego wielu przyjaciół przecież prawnik w trybie prawniczych to bardzo cenionym znajdą się na jego habilitację ograniczy polsko-niemieckiej my w świetle prawa Międzynarodowego także i tu nagle taki zimny prysznic trochę w naszym w naszym odbiorze w w tej w tym tomie różnych tekstów mazowieckiego wyższe dobrych parę lat temu jest m.in. zapis rozmowy telefonicznej z kolei luty czy wczesnym rzeczy 90 do roku pamiętam to muszę powiedzieć, że jak czytałem to tu samemu po latach było nieprzyjemnie, że minister, że premier wadowickiej musiał takie rozmowy toczyć się w tamtym czasie z premierem kole, które kiedyś wykład już niedawno w krzyżowej, które tam się wił jak Piskorz odmawiającym jednoznaczności w tej sprawie na końcu udało się droga do do rekonstrukcji do przebudowy stosunków polsko-niemieckich stała otwarta o tyle ważne Szanowni Państwo pani redaktor, że w Polsce mówiono tak głośno nie wolno było mówić prawdę powiedziawszy, bo to, jakby stawiał na gorszej sytuacji, że droga do Europy projekt przez Niemcy Polska droga do Europy przez Niemcy to jakby nas uzależniało od można by tak był to interpretować my od od od łaski łaski można za mocno powiedziane, ale duży, że tutaj Niemcy mogą regulować tę naszą drogą mogą mieć wpływ pozytywny, bo negatywny zależnie od czego od tego jak my będziemy oddawać funku do Niemiec prawda była taka, że istotnie ta droga Polski do Europy prowadzi przez Niemcy ale gdy nie tak jak i dać nie takim negatywnym sensie a, ale to, że udało się te uregulować tę granicę i później mieć się dzięki tej regulacji za chwilę kilka miesięcy później znakomity taka dwustronny tzw. duży traktaty budujących podstawy dający podstawy do rekonstrukcji do przyszłego rozwoju w polsko-niemieckim to niewątpliwie niewątpliwie to taki silny atut Polski nie w drodze do wspólnoty Europejskiej no inne państwa mogłyby wymarzyć sobie nie taką widziałbym królewską drogę taką troszkę tak jak mnie w legendzie jest, że Chrobry czerwony dywan chodnik słał przed Ottonem da na spotkanie w Gnieźnie ma lepiej, że Niemcy jakiejś mierze dzięki temu, że myśmy to rozwiązali problem z rynku polsko-niemieckich łącznie z granicą łącznie z rozwiązaniem bardzo trudnych problemów w tym traktacie dwustronnym z czerwca 90 drugiego roku to utworzyło pytał taki metaforyczny dywany przez Niemcy dla Polski Europy to teraz Zachodu na wschód, ale tu ciekawostka będzie jednak wątek zachodni chciałabym zapytać oczywiście wychodzenie z tej roli satelity związku Radzieckiego, ale także wyprowadzenie wojsk radzieckich, bo w styczniu roku dziewięćdziesiątego MSZ pisze w notatce, że tu cytat kwestionowanie celowości stacjonowania wojsk radzieckich w Polsce byłoby niesłuszne i sprzeczne z polską racją stanu tymczasem w tym w tym czasie Czechosłowację Węgry już prowadzą z Moskwą takie rozmowy dość nawet zaawansowane i Rosjanie opuszczą ich kraje w połowie roku dziewięćdziesiątego pierwszego tymczasem Tadeusz Mazowiecki miał wiązać obecność żołnierzy radzieckich w Polsce z naszą granicą zachodnią, kiedy trwały pertraktacje z Niemcami to Mazowiecki w pewnym momencie zasugerował, że do czasu podpisania traktatów radzieckie powinny wręcz pozostać w Polsce, a potem powtórzy to w takim słynnym wywiadzie dla Le Monde jak rozumiem to policzek dla Niemców, że premier Polski ogłasza, że mniej boi się armii czerwonej już niemieckiego imperializmu no ta może trochę było w tym w tym odpowiedzi na NATO takie mataczenia karty za kolano w kraju Polski granic szukanie jakiś taki ekstra polisy, ale rzeczywiście, jeżeli chodzi o kierunek wschodni to ten ten ten wątek niemiecki on troszkę legalną obrażenie dla niektórych to był taki element taktyki dla niektórych nigdy nie wiadomo jednak co być bardzo wyraźnie, że w tamtym czasie ta wizja Zjednoczonych Niemiec przecież to jeszcze nie tak dawno drogowe oświatowe wszystkie te rzeczy, które pamiętają to pokaz pokolenia żyły nie to oni, bo takie oczywiste ja muszę być ja sam byłem zdziwiony być takim nie pozytywnym przyjaznym generalnie w porównaniu z Niemcami Holendrami Duńczykami Francuzami im do Włoch ach, obozie Unii stosunkiem Polaków tak spokojnym do do do zjednoczenia Niemiec oraz były w Polsce środowiska, które jednak nie jest bardzo obawiały, które bardzo mocno biły ten taki byłby bęben antyniemieckie resentymenty pobudzały szukać szukały czegokolwiek co tam był usprawiedliwił taki tradycyjnym ton takiego Małkowski widziałbym tony straszeniem straszenie straszenie SZ sam Mazowiecki myślę, że był bardzo w tej sprawie lub waluty może mało powiedziane czy może nie do końca dobrze widziane, ale był spokojny, dlatego że on wiedział, że nie z Sony nic nic tak naprawdę nie grozi rozgrywano pewnie to nie, bo może nie było konsekwentne ale, ale są rzeczywiście było także, że bardzo długo uważano, że Polska powinna tę polisę w postaci bardzo bliskich im związków relacji stosunku powiązań z wniosku Nowickiej pamiętam sam napisał w tygodniku Solidarność taki artykuł w obu właśnie też w styczniu 90 tego roku był taki artykuł traktatu róże coś takiego, w którym pisze o konieczności rozwiązania układu Warszawskiego zmiany traktatowej stosunków ze związkiem sowieckim takiej tekstury w tym dzisiaj wcale nie wydaje się radykalne, ale pamiętam, że w prasie tej takiej mainstreamowi czytałem komentarze, że także Górnictwo w obozie wołający się, bo tygodnik Solidarność szuka żony też gdyńskim Lecha Wałęsę także Górnictwo uprawiam wyborze Wałęsy nie kiedy się wzywa do do do zmiany podstaw traktatowych stosunków itd. tak dalej także to było dosyć często to dopiero styczeń 90 tego roku, ale często, o czym pani biuro samym początku naszej ta dynamika zmian naprowadziła jakimś kierunku i otwiera nowe możliwości jednak zarówno premier Mazowiecki jak nie minister Skubiszewski nie chcieli jak byśmy wybiegać przed nie chcieli robić niczego co mogłoby narazić nas na jakieś problemy w przyszłości i jednak pani podała przykład, gdy Cho Słowacji czy Węgier i pozycja miejsce pozycja położenie geograficzne podkreślam geo strategiczne Niemiec polskim i tamtych krajów nie porównana dla uwagi właśnie na to, o czym pani biła to znaczy na obecność wojsk im wojsk jedni nie mieli sowieckich na terenie, gdzie na terenie jednoczący się nim DDR później jednoczących nie da przecież być bardzo ważny, że minister chce pan powiedzieć panie profesorze, że znaczenie Polski czy wschodnich Niemiec dla Rosjan i stacjonowania tu żołnierzy sowieckich było nieporównywalne z punktu widzenia geopolityki jak stacjonowanie na Węgrzech czy Czechosłowacji tak geo strategią polityki absolutnie tak w ogóle to trzecią 20 ratunkiem mieliby tu wizję dobrą pracę z Węgrami także w tamtym czasie nie po to, kompletnie wydział nieistotne elementy tej geopolitycznej, czego są liczne układami układającym z pozycji morskie z pozycji Moskwy przez Polskę prowadzi droga na zachód tak myśmy tym korytarze myśmy byli katami tutaj było 60 000 inny żołnierzy sowieckich armii czerwonej pierwszy lutowy dywizje tutaj były przecież stacjonowały rakiety nuklearne także to w ogóle nie nie dać to porównać, ale przecież trzeba było to myśmy przecież to ten słynny kryzys kolejowy styczeń 90 pierwszego roku, kiedy trzeba zatrzymać mnie pociągi z wojskiem sowieckim ewakuowany do związku nastąpiło przez terytorium bez naszych pytania o to kto jak papiery, jakie połączenia, kto jedzie itd. jakie ilości harmonogram to wszystko to wszystko było tak zrobione właśnie poza nami przez Niemców i wszyscy i Rosjan, że to przecież było dla nas pewnym szokiem dla tych decyzjami co brzeskiego Blue stop nie jadą do pociągu na Niemców to wstrząs dla Rosjan to samo jakże to NATO takich uczyło takich uczył szacunku dla partnera również, ponieważ uważali, że uzgodnią tak będzie nie tak nie było wniosku przez nie na to gotów także Polska nie była gotowa i jedno oraz brak szacunku i kiedy oni mnie to dobry dopuszczany przez Słowację jak teraz nie puszczają, a prezes Hawe mówi nie gadać z Polakami prawda no i wrócić musi wrócić do nas trochę przez Bałtyk po hali, ale to były tak wtedy przepychanki inny 1, które w tamtym czasie no podnosiły emocje, a jeżeli chodzi panie profesorze nasze członkostwo w RWPG i układzie warszawskim to było takie myślenie teraz wtedy w MSZ, że nie wykonujmy żadnych nerwowych ruchów poczekajmy aż to samo umrze śmiercią naturalną to znaczy to umierało śmiercią naturalną zaserwuje to było oczywiste Rosjanie sami wbili nóż w plecy RWPG kiedym, ale jeszcze w styczniu 90 tego roku premier zawiera Mazowiecki przyjechał na 405 sesję RWPG tak no bo jak siedzimy do końca na sesji darcia kobiety politycznego jeszcze przecież w lutym 20001991 roku Polska była na właściwym poziomie reprezentowana w DK pewne Draculi politycznym układu Warszawskiego do końca tak, ale myśmy byli wtedy winnej rzeczywistości gospodarczej, gdy chodziło cały szereg praktycznych rzeczy myśmy się od początku domagali przebudowy stosunków gospodarczych, ponieważ czuliśmy wbrew temu nam Rosjanie wmawiali wyglądali całe dziesięciolecia to inna subsydium ją, że tak jak dziś Białoruś, mimo że bez nas to my padniemy gospodarczą byśmy czuli, że to jest kłamstwo to jest rodzaj takiego szantażu moralnego i rzeczywiście, kiedy Polska zaproponowała by zapędy zmiany sposobu liczenia na całym przebudowanym gospodarczych to Rosjanie latem 90 tego roku stąd ni zowąd zapowiadają, że takie przejście na rozliczenia wolno dewizowe od pierwszego, gdy ze stycznia 90 pierwszego roku na bardzo proszę mnie to było oczywiście szok dla wielu przedsiębiorstw Polsce, które z dnia na dzień, bo lepiej traciły rynki jak traci rynki to to to nie było pracy dla ludzi to one bankrutowały trzeba szukać innego zatrudnienia innych kierunków eksportu ewentualnie odbiorców to fantastycznie o u o podobnym Nene uzdrowił relacje gospodarcze Polski sowieckie, ponieważ pokazał to takie naprawdę pokazało, że to dziwić, bo nieprawdę, że Polacy znakomicie po zaprowadzili mnie przyroda na dzień wolny dewizowe, że rubel transferowy to był brzydko to był budżet to było oszustwo będę to było, że to był papier, który służył służył on służył Rosjanom ani nam nie ekwiwalentnej wymianie pomiędzy Moskwą, a krajami RWPG i Polska bardzo szybko zmieniła strukturę swoich mniej kontaktów gospodarczych wymiany eksportu importu nie przecież proszę proszę pamiętać, że w roku osiemdziesiątym dziewiątym 23 naszej wymiany gospodarczej było z krajami RWPG z tego 13 ze związkiem sowieckim to jak miał postąpić Mińsk Mazowiecki w styczniu 90 tego, a 3 lata później było dokładnie odwrotnie 23, który był zachód 13 to były były kraje komunistyczne i te były trzeci świat to świadczyło o takiej ogromnej zdolności adaptacyjnych zwalczy polskiej gospodarki Polski przedsiębiorca oczywiście ogromna zasługa planu Balcerowicza polskiej gospodarki rolnej przez wicepremiera Debbie Leszka Balcerowicza, ale to były takie wstrząsy, których my sobie dziś 1 sprawy były to były prawdziwe trzęsienie ziemi to dzisiaj dzieje to są sztuczne rzeczy mnie, które robią się jakiś takich drobnych błędów, a już lepiej, niemniej nie mówi co dzisiaj, ale toby potężne uderzenia w takich bankach działało to, który w warunkach turbulencji turbulencji dok, toteż tym statkiem, którym była Polska to miotał na różne strony trzeba utrzymać kurs trzeba utrzymać kursu lub do suwerenności, ponieważ rynek wschodni jak pani redaktor wcześniej, więc bardzo ważny punkt dnia od odzyskania przez Polskę suwerenności możliwości prowadzenia normalnej normalnej wolnym polityki autonomicznej polityki zagranicznej właśnie politykę zagraniczną kurs był też panie profesorze rzecz jasna samego początku na Unię Europejską i na NATO doktryna obronna 2listopada 90 tego drugiego roku jasno stwierdzała, że Polska dąży do uzyskania członkostwa NATO w latach 8951 zerwaliśmy, więc w zależności ze związkiem Radzieckim nastąpił rozwiązaniu układu Warszawskiego rady wzajemnej pomocy gospodarczej uregulowaliśmy stosunki z Niemcami z innymi sąsiadami tak było nogą od tych traktatów bilateralnych, tyle że jak minister Skubiszewski jeszcze zarządu mazowieckiego został przyjęty w kwaterze NATO w Brukseli to usłyszał Słuchajcie drodzy Polacy i nie myślcie o tym nie myślcie jeszcze na to no tak mówiono, że przez kilka kolejnych lat NAS-y powiem brzydko szlag trafi na te słowa jeszcze w drugiej połowie lat czy w połowie lat ceny 90 strzelimy to samo na nadana na kiedy ja brałem często udział w konferencjach międzynarodowych także mówiliśmy, że właśnie w tym kilku wieżami do publicznych dalej to, o czym pani redaktor nie to oni dziś 3 w ogóle nie drażnić niedźwiedzia nie dzieci tego słuchać nie, a co dopiero w dziewięćdziesiątym roku no przecież umówmy się dopiero przecież będę w dziewięćdziesiątym trzecim roku, gdzie 16września wyszli ostatni żołnierze rosyjscy z Polski jak mogliby być powali traktowani jako kandydat, jeżeli mu siły przeciwnika przebywają na naszym terytorium NATO przecież u nasza armia, kto nie był to był cały szereg problemów, o których od, których się nie w dniu pamięta tak bardzo praktycznych nie, które powodowały, że to nie było możliwe natomiast co do tego że, że stosunkowo szybko osiągnęliśmy konsensus, gdy w naszej polityce zagranicznej czy mogę Police polskiego do tego, że jedynym rozwiązaniem jedynym wiarygodnym właściwym dla nazywany jest związanie się słyszymy Atlantyckim to było właściwie gdzieś późne 90 pierwszy rok już wiedzieliśmy, że druga połowa 51, że do tego będziemy dążyć, nawet jeżeli będziemy robić inne no niekoniecznie otwartej kurtynie fanfary tak dalej, bo nie zawsze służyło sprawie, a dziewiątym kręgu pamiętam bardzo dobrze biegły wyznaczony przez inny minister brzeskiego do zdawania minister spraw zagranicznych w takim zespole przy prezydencie przed ówczesnym, żeby prezesa Narodowego, jeżeli chodzi o opracowanie tej doktryny, które pani redaktor w części powiedziała, którą ostatecznie prezentowe zapis w 2 listopada 92 te będą spotkali się w zespole tam był chyba 6 resortów agencji bezpieczeństwa reprezentowanej mniej więcej około 10 osób coś takiego i pod kierunkiem ówczesnego szefa BBN Jerzego Milewskiego świetnego działacza opozycji opozycji antykomunistycznej w latach osiemdziesiątych i nikt z nas nie miał wątpliwości, że to musi być zapisane tak po prostu jak tablice mojżeszowe to, że my chcemy na to, że to jest tak nawet główny sens tej całej doktryny jak ona zostanie upubliczniona w jaki sposób co należy zrobić, żeby się przebić inne, żeby te wiarygodne, żeby do końca lat dziewięćdziesiątych jak zostało zapisane uzyska członkostwo w Sojuszu Atlantyckim i Unii zachodnioeuropejskiej w tamtym czasie wydawało się ziemne ożywia się odzyskujemy taką powiedziałbym pierwotną wiarygodność właściwość nawet była równie poważnie brana pod uwagę przez Polskę jako taki ważny element układanki w sferze bezpieczeństwa, ale do tego było daleko, jeżeli chodzi o o o te po kolejne kroki dopiero mamy tę doktrynę my, gdzie głośno mówimy już jest dokument tego trzymamy, ale oni jeszcze w ogóle tego nie chcą słuchać mniejszych przetargach nikt tego SUV-a to się zaczyna być tak naprawdę przemywać naszą korzyść powiat dziewięćdziesiątych natomiast już w tym czasie, o którym gdy, w którym mówimy mam namyśli również treść pani redaktor prowadziła w tej fazie rozmowy to było bardzo trudne to oni nas bardzo zdeprymowani, a nawet też napisałem proszę ministra przypomnę nawet sam też nad tygodniku Solidarność jak tekst nowa strategia odstraszania, gdyż latem chyba 90 tego roku tak nowa co do jego wdrażania nie chodziło tym razem o odstraszanie nuklearne związku sowieckiego tylko chodziło wdrażanie potencjalnych członków po 15 Polaków Czechów Węgrów od ochoty do stopnia coś dla ludzkiego zaśpiewaliśmy średni mamy, że Ameryka zachód Sojusz Atlantycki by nową doktrynę odstraszania sobie sobie zadaję sobie sformułował, aczkolwiek do u nich te zmiany jednak następowały trzeba uznać, że w ziemi już w dziewięćdziesiątym roku jednak zapowiedzieli na szczycie Londynie latem 90 tego roku, że Sojusz wchodzi w fazę transformacja jest informacja dot wdraża nowe możliwości w dziewięćdziesiątym pierwszym roku tworzą to rada Pragi-Północ atlantyckiej to wszystko było dla nas potwornie i o wiele za mało lat później 90 trzecim by produkują to Partnership for pism, które myśmy złośliwie nazywali dla pokoju byli złośliwi nazywali partnerzy w PiS mentalnie wzrost czyli, żeby uspokoić Rosjan do pokoju nowi Amerykanie bardzo drwali, kiedy my dodawała to wszystko nie myśmy chcieli mnie tego wszystkiego znacznie szybciej jednoznacznie to długotrwały różne czynniki grały także w Sojuszu były różne zdania co bardzo wyraźnie mnie Amerykanie pewien czas byli powściągliwi łącznie z nową ekipą, która doszła do władzy w dziewięćdziesiątym, ale 900 trzeciego roku dochodziło, o ile Clintona zrasza First ich hasło, jeżeli chodzi o podejście do byłego bloku komunistycznego Rasia Fedra po pierwsze, Rosja, a więc, ale też była bardzo, bo niesłychanie powściągliwa była Francja dopiero po podejściu po zmianie przez Jacques Chirac on o wiele bardziej przyjazne dla Polski, jeżeli chodzi o sprawy unijne, jeżeli chodzi prawda Frantic natomiast Francois Mitterrand był bardzo bardzo niechętnie sprawom Polski nasze ambicje Atlantyckim europejskim Brytyjczycy w ogóle kompletnie nie byli dla nich Polska to kraj taki też egzotyczny Kania oraz bliskość, bo to była Kolonia prawda Indii, ale Polska to było to nie jest jak nam się wydaje dzisiaj, jeżeli chodzi o stosunek taki emocjonalny nawet miejsce w wiadomości brytyjskim polskim także to było dosyć trudnym musi ciężko zapracować poprzez ten program pani wymieniła partner podpiąć pewne dla pokoju myśmy wiedzieli taką pracę praktycznym działaniem, że zasługujemy na to, że na poważnie traktować niezależnie od tego, że oczywiście działy różne rzeczy samej Rosji, że w Ameryce dochodziły do głosu jak widać by te poglądy takie stanowiska analizy bardzo brandem analiza z 9 do trzeciego roku randów takim takiej korporacji think-tanku takiego najważniejszego właśnie w tamtym czasie mniej wcale zmęczony, który mówił, że są zgodne z kim de ma go out Ofelia oraz długu i jego auto biznes inaczej albo wyjdzie poza dotychczasowy obszar albo wypadnie z gry dotyczyło również rozszerzenia jeszcze w sensie artykułu, gdy szóstego, czyli geograficznego, czyli przyjęcia nowych członków tych, które dobijały się, jakie ja jak i jakie wprowadza sforsować tt tt tę zaporę, ale to był taki, żeby i że, że mnie się ta objęte te zresztą tamte ofensywy te kampanie takie duże było z naszej strony nie ukrywam takiej bezczelności tak to może w akcję nazwać, ale jeszcze pani profesor zbliżamy się powoli do końca programu chciałbym jeszcze 2 zdania o Unii Europejskiej, bo myśmy się do tej Unii Europejskiej wybierali, zanim Unia Europejska powstała przecież dopiero traktat z Maastricht powołał ją do życia jako Unię Europejską luty 90 tego drugiego roku i zapis tego traktatu formalnie dawał nowym kraju szansę na przystąpienie do Unii każde państwo europejskie może ubiegać się status członka Unii, ale oczywiście wystartowaliśmy bardzo szybko w lipcu 81009. utworzono w Brukseli przedstawicielstwo Rzeczypospolitej polskiej przy wspólnotach europejskich ambasadorem został Jan Kułakowski, więc także od razu rzeczywiście ta bezczelność, której pan wspomniał dała o sobie znać no tak tak na rynku europejskim podobnie unijnym podobnie z tą mieliśmy w tamtym czasie takiego bardzo bezczelnego pełnomocnika do spraw integracji Europejskiej tutaj w naszym rządzie chodzi o ministra obecnego europosła od życia jego złe zjawiska bowiem złodziei tego, który stratę wśród Tuskowi w wyborach Jacek Saryusz-Wolski jak też tym w tamtym czasie były znakomicie kompetentnym rzeczowym sensownym człowiekiem to coś zostało później to życie bardzo przykre widowisko zostawmy Bogu natomiast tym tak chciał być, jeżeli chodzi o w Europejską tutaj widziałbym przekonanie Polski Polaków było wiele bardziej spójnej takie bardzo zasadnicze my, bo to on był tak bardzo tożsamościowych była takim kulturowe edukacyjne premier Mazowiecki minister Skubiszewski to były w bywać wcielenia osobowości europejskich jak trudno byłoby ze świecą szukać w Europie zachodniej, jeżeli chodzi o ich o ich europejskie credo o ich formację kulturową ich wiary Europy wystarczy spojrzeć wymóg przemówienia nazwy teksty mazowieckiego był bardzo wiarygodnym, kiedy jego pierwszą podróż właśnie do Brukseli już od Burgas w styczniu natomiast cel tego 9 dziesiątego roku to był to było chodzące uosobienie Europy te najlepsze tradycji Europejskiej, czyli chodzi o formację kulturową, jeżeli chodzi o jako sposób bycia sam zysk szewskim nie oni świetnie znają rywali dlatego przecież my, jeżeli pojawi się trójkąt Weimarski, który był naszym potężną dźwignią pomagającą nam ci, których matki, czyli takie, gdy Stowarzyszenie nieformalne 3 państw Niemiec Francji Polski to było w ogóle możliwe dzięki temu, że Niemcy Skubiszewski handy i Genscher niemieckimi odpraw granicznych my widział Skubiszewski właśnie taką emanację takich dysz serii głębokich czystych dążeń europejskich Polaków Europy Środkowej to to pięknie zagrałby myśmy byli w tym bardzo wiarygodni pomagała nam w tym bardzo tradycja naszej Solidarności Polski Solidarności ten przełom dokonał się Europie to był nasz kadencja to było nasze listy uwierzytelniające, że Polska doprowadziła do upadku podziału Europy do elity przemian w związku z tym nic ani życie Polakom się nie należy z tym, że to, że należy dodać, że od razu to będzie przecież inne to jest pragnie jak ONZ nie tak jak wiele innych nacji zdrowych to jest wspólnota bardzo kryteria na bardzo są wyśrubowane kryteria w związku z tym myśmy chcieli już jak najbardziej pamięta jak dziś pisali jak przemówienie z moim kolegą o tym kiedy Polska może przystąpić do Unii Europejskiej do Unii Europejskiej na początku 9 do roku powinien dla ministra Skubiszewskiego liczyć poszczególne etapy do tyłu by wyszło nam, że to może być dziś w ciągu 1213 lat będą wybuchy 90 pierwszy rok wpisaliśmy to tekst przemówienia, którym jechał minister Skubiszewski świat, ale spojrzeli na siebie z kolegą później ambasadorem zresztą przy Unii Europejskiej Markiem g spojrzeli na siebie w obu wice rektorem ja bym do tego spojrzeli na siebie, ale bez głębi coś się zachciało nam naszych głowach poprzewracało tak szybko, a później kilka później by uważali, że czekamy nie skończony, że że, że nam się jeszcze szybciej należy, ale 90 pierwszy drugim roku pod uwagę na stan przygotowań oraz to jak wygląda Unii Europejskiej, że chodzi o kryteria przebudowę wewnętrzną różne niechęci resentymenty to myśmy uważali piąte przemówienie już 2203. roku, jeżeli będziemy Unii Europejskiej od naprawdę będzie niepełna, a przecież będzie drugim podpisali traktat akcesyjny także nie także te tutaj były Zjednoczone byłaby naszej strony Drożdż miało to być taka wiarygodność, ale Polska potwornie odstawała dzieli, choć kryteria byśmy najuboższym najbiedniejszym krajem spośród wszystkich kandydujących krajów byłego bloku komicznego te wtedy, gdy 0101. i ostatnie zdanie poproszę o płytę pani profesor zgięte, a pani redaktor Ewa wyrwała mnie jak rozwija no cóż płyta jest taka, że ta nasza śmiały Roman ma też ciężka wielka pracowitość to się opłaciło się ze, że ten ten dobry początek dobry początek został fantastycznie zwieńczony uzyskaliśmy szybko żeśmy wystartowali, więc żeśmy szybko dobiegł tak, iż to udało się znakomicie szybciej osiągnąć wiele rzeczy, o których sądzimy, że będą trudne niemożliwe bardziej kosztowne prof. Roman Kuźniar politolog Uniwersytet warszawski doradca prezydenta Bronisława Komorowskiego do spraw międzynarodowych w latach 201015 bardzo dziękuję panie profesorze rozmowa w 5 zaproszeń dziękuję państwu dziękuję za obecność zapraszam na informacje o dwudziestej trzeciej do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SPRAWY RÓŻNE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA