REKLAMA

O raporcie Sejmowej Komisji Nadzwyczajnej do Zbadania Działalności MSW

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2020-09-26 08:20
Prowadzący:
Czas trwania:
18:21 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie wracamy teraz do wydarzenia w weekendowym poranku sprzed 29 laty oto bowiem 26września 1991 roku przewodniczący komisji nadzwyczajnej do zbadania działalności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych pan Jan Rokita przedstawił Sejmowi raport, z którego wynikało, że w latach stanu wojennego spośród 120 dwu niewyjaśnionych przypadków zgonów działaczy opozycji aż 88 miało bezpośredni związek z działalnością MSW jest nam się pan prezes Antoni Rozwiń » Dudek Uniwersytet kardynała Stefana Wyszyńskiego dzień dobry panie profesorze dzień dobry witam pana witam państwa może przypomnijmy słuchaczom, a przede wszystkim, jakie były okoliczności powstania tej komisji z czego wynikał ten polityczny pomysł, aby zająć się tą sprawą zaczęło się od tego, że po wyborach czerwcowych słynnych wyborach kontraktowych 4czerwca 81009. roku w sejmie ciągle jeszcze PRL, bo to było ostatnie miesiące, ale do końca roku osiemdziesiątego dziewiątego Polska nazwała się polską Rzeczpospolitą ludową pojawiła się grupa posłów senatorów i wybrany z list komitetu obywatelskiego Solidarność, a wśród nich był taki dziś zapomniany poseł Tadeusz Kowalczyk który, korzystając z okazji już dość wcześnie, bo w lipcu 81009. roku wkroczył na sejmową mównicę i przy okazji jakiejś innej sprawie zaczął mówić, że trzeba wyjaśnić także sprawę tych tajemniczych zgonów, których miało miejsce cały szereg w latach osiemdziesiątych tam wymienił pewną liczbę przykładów chodziło o listy, która była wcześniej MD przez środowiska opozycyjne zostawiano właśnie, która łącznie w sumie po równo uzupełnia obejrzała te 122 nazwiska to wystąpienie Kowalczyka odbiło się szerokim echem w efekcie tego postanowiono powołać komisję sejmową, która miała wyjaśnić właśnie tajemnicze zgony i rolę niż ewentualnie funkcjonariuszy resortu spraw wewnętrznych i służby bezpieczeństwa faktu na czele tej komisji powołano właśnie innego sposób Solidarności Jana Marię Rokitę i komisja działała na przełomie 80 tego 0910. roku życia cały rok dziewięćdziesiąty no i ten Kruczek udało się sporządzić raport który, gdy których, który pan redaktor zechciał jego konkluzje przytoczył raport, który no chciałbym dla wielu rozczarowaniem, bo gorsza okazało się, że nie wszystkie z tych zgonów jakikolwiek związek ze służbą bezpieczeństwa co gorsza większość tych, gdzie uznało, że taki związek istnieje też raport komisji do rekomendacje, zwłaszcza w prokuraturze do podjęcia działań na rzecz wznowienia tych sprawnej większości przypadków to się nie udało można powiedzieć udało się tych najbardziej spektakularnej choćby tym tych milicjantów, którzy strzelali w kopalni wujek bądź też mieszczą w tej grupie i dzielić górników, którzy zginęli w wujku i ich milicjanci do nich strzelali byli przedmiotem śledztwa prokuratorskiego później aż 3 procesów dopiero w tym trzecim procesie doszło do skazania w latach dwutysięcznych podobnie równolegle toczyła się sprawa milicjantów, którzy strzelali w Lubinie demonstrantów osiemdziesiątym drugim roku tam też w końcu udało się skazać, ale właśnie wyjątki w większości te sprawy pozostały niestety niewyjaśnione nikt nie został oskarżony o sprawstwo, choć wielu przypadkach 100 spraw było bardzo prawdopodobne niemal pewny tego nie było konkretnych osób, które można by zacząć ostatnie to już mamy taki właśnie pełny obraz, aczkolwiek je my skrótowo tej całej sytuacji myślę, że byłoby dobrze się kilka wątków troszkę rozszerzyć no bo powiedział pan, że właśnie z inicjatywy tego posła Tadeusza Kowalczyka po powstała ta komisja do powiedzmy sobie trochę szczerze szczególnie dla moich słuchaczy to może być interesujące i jakie były możliwości, aby w sejmie kontraktowym ciągle jednak większość miały ugrupowania starego reżimu i taka komisja powstała czy ona miała no coś w rodzaju status takiej komisji śledczej sejmowe, jaki był jej skład, jaki miała tra komisja możliwości działania przesłuchiwania świadków itd. od możliwości dużo mniejsze, dlatego że ustawa o działaniu komisji śledczych weszła wiele lat później w życie i możliwości działania tej komisji o nasze składała z posłów różnych opcji właśnie główny parlamentarnych, ale akurat nie to było głównym problemem jest, że płeć paraliż wewnętrzny po prostu jak wspominał później Jan Maria Rokita jako przewodniczący po prostu od razu niektórzy posłowie niespecjalnie łączyli działalność komisji czy mówimy to była epoka, kiedy posiedzenia komisji nie były transmitowane przez żadne media z tej włączyła się w aktywność tej komisji tylko część wybranych do niej członków natomiast główny problem tej komisji stało się samo Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, które najkrócej głos odmawiało, bo nasza działalność komisji miała polegać na żądaniu oczywiście od Ministerstwa Spraw Wewnętrznych także prokuratur sądów akt spraw no właśnie dotyczących ewentualnych śledztw procesów związanych ze śmiercią tych osób, które były przedmiotem zainteresowania komisji, ale kluczem było oczywiście materiały operacyjne służby bezpieczeństwa i tutaj komisja natrafiła na ogromny opór ze strony resortu wciąż kierowanego przez gen. Kiszczaka powody tego oporu były dość oczywiste oraz komisja miała pewne sukcesy polegające na tym, że po pierwsze do zgłosi się do pewni byli funkcjonariusze służby bezpieczeństwa, że zaczęli informować o właśnie działania realnych SB co sprawiło, że poseł Rokita miał pewnemu podstawy, żeby żądać pewnych konkretnych rodzajów dokumentów przychodni zielonego pojęcia jak ta dokumentacja operacyjna służby bezpieczeństwa wygląda no i po po drugie, okazało się dość szybko, że te akta są niszczone komisja Rokity była jedną z pierwszych w Europie instytucji, które obok dziennikarzy, którzy równolegle zaczęli znajdować na wysypiska śmieci częściowo nadpalone dokumenty operacyjne SB komisja Rokity też wyszła płynięcie w posiadaniu informacji, że w naszej części dokumentacji, której żąda już niema stąd wziął się interwencji posła Rokity premiera mazowieckiego, który powstrzymać proces niszczenia tych dokumentów to wszystko doprowadziło formalnie pod koniec stycznia do wydania przez gen. Kiszczaka ministra spraw wewnętrznych formalnego rozkazu nie zakaz niszczenia jakichkolwiek dokumentów ciągle jeszcze istniejącej służby bezpieczeństwa nie tylko my wiemy, że ten zakaz był obchodzony i dalej zniszczonego antydatowane protokoły brakowania, czyli stawiamy daty sprzed końca stycznia roku dziewięćdziesiątego w ten proceder niszczenia trwał prawdopodobnie przez wiele miesięcy roku dziewięćdziesiątego do końca nie wiemy, kiedy się skończył, ale na pewno niszczono także po po styczniu dziesiątego roku co nie zmienią też faktu, że moim zdaniem te najpoważniejsze zbrodnie służby bezpieczeństwa nigdy nie były dokumentowane na papierze znaczy i nadzieja na to, że uda się znaleźć udałoby się znaleźć bez niszczenia tych dokumentów przed rozkaz, żeby nie wiem np. zabić jakiegoś działacza opozycji, który formalnie padł ofiarą wypadku drogowego były takie historie pewnie inaczej duchownymi związanymi z opozycją brzmi tajemniczo wypadki samochodowe nigdy czegoś takiego nie dokumentowano na papierze i prawdopodobnie gdyby nie nie sprawa księdza Jerzego Popiełuszki w ogóle nie dowiedzielibyśmy się takich metodach działania jak np. rzucanie kamieniem w 2 okno jadącego samochodu atak najpierw próbowano dokonać zamachu na księdza Jerzego i Grzegorz Piotrowski nie trafił w tym kamieniem w związku z tym zastosowano inną metodę tusz chodzi o szczegóły śmierci księdza Jerzego Popiełuszki jego porwanie zabójstwa, ale można założyć skoro Piotrowski rzuca kamieniem nie trafić jakiś inny funkcjonariusz mógł rzucać kamieniem samochód i innych osób, które zginęły w jakichś dziwnych okolicznościach i wypadkach drogowych takie wypadki, bo zakonnika z Poznania i nie pamiętam jego nazwiska, które po prostu na prostej drodze nagle zjechał wjechał w drzewo by ich, że nie wiadomo dlaczego wjechał no może to był wypadek, a może ktoś mu pomógł np. rzucając kamieniem to kto w to szyby, zwłaszcza że wcześniej był już na niego różnego rodzaju próby fizycznej agresji jedno i takiej takich wypadków jest więcej to znaczy taki właśnie, który po prostu nie da wyjaśnić skoro poruszył pan ten wątek to czwarta część tego sprawozdania komisji nadzwyczajnej dotyczy właśnie tych przypadków niewyjaśnionych zgonów księży i rzeczywiście te sprawy dotyczące zabójcy księży Jerzego Popiełuszki Stefana Niedzielaka sylwestra Zycha one były jakoś tam przedmiotem zainteresowania komisji ale, ale niezbyt wnikliwie to badane, ponieważ równolegle toczyły się postępowania wtedy prokuratorskie w tej sprawie, więc jakoś tam uznawano, że rzecz, że może trzeba to tej prokuraturze zostawić natomiast bardziej no zajmowano się tutaj właśnie tymi sprawami, które nie były przedmiotem takiego śledztwa chodzi tutaj zgony księży Stanisława Suchowolca Stanisława pali mąki Antoniego Kia Stanisława Kowalczyka no i gdybym rozumiem, że to była przy okazji właśnie taka próba pokazania tego specjalnego działania specjalnego departamentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, który zajmował się rozpracowywaniem in nękanie część, czyli doprecyzujmy rozpracowywaniem w ogóle różnych osób zajmowało całe służba bezpieczeństwa natomiast w ramach liście departamentu czwartego już zajmował generalnie kościołem i także świeckimi katolikami ME istniała tzw. grupa de od lat siedemdziesiątych ode skrót słowa dezintegracja, którą później rzeczną przekształcono w jeden z wydziałów departamentu czwartego, na którego czele do pewnego momentu stał wspomniany Grzegorz Piotrowski i rzeczywiście ta grupa dokonywała różnego rodzaju takich działań dość niekonwencjonalnych, które wiemy że, że rzezie miały miejsce, czyli np. prawda przebijała opony w samochodach wykonywała nękające telefony podrzucała różne kompromitujące materiały do nas w dokumentach służby bezpieczeństwa nigdy nie dokumentowano zamach na czyjeś życie w świetle peerelowskiego prawa za wjazd dawano sprawy jest nielegalne w związku z tym to wszystko było 1 twarz na telefon i będziemy mieli nigdy dokumentów nie było nigdy lokum jest ona złożyć dokumentów, których których, których nie było stąd taka ogromna trudność w udokumentowaniu tego tak naprawdę najciekawsze dokumenty na temat działalności tej grupy de był raport, który powstał jak równolegle z działalnością komisji Rokity w urzędzie ochrony państwa i który później został opublikowany wiele lat później przez Instytut Pamięci Narodowej w biuletynie IPN-u istnieje co jest charakterystyczne w tym raporcie mniej więcej 90% informacji nie pochodziło z dokumentów służby bezpieczeństwa tylko z relacji ustnych funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa, który pozytywnie zweryfikowano, którzy byli funkcjonariuszami UOP-u informowali o tym co tam właśnie ich koledzy nie zweryfikowani pozytywnie robi e-sąd dowiedzieliśmy tych różnych zamach właśnie o paleniu samochodu w jakimś prawda w obliczu, ale nic się nawet wtedy nie przyznawał nie zeznał, że żywioł, jakim zabójstw to była ta granica naprawdę nieprzekraczalne, którą jednak nawet pozytywnie zweryfikowani funkcjonariusze UOP-u sobie wyznaczyli, żeby jednak ich dawnych kolegów z SB nie zasypywać, choć niewątpliwie takie przypadki miały miejsce to co może być pewno do doskonały przykład 2 nazwiska które, które po redaktor w imieniu i ksiądz ksiądz Suchowolec miał rzekomo spaść z krzesła tak nieszczęśliwie, że no właśnie zmarł z młodości bojowym i iluzoryczne, choć jest nie wykluczam mogą być takie przypadki, ale zazwyczaj do wody upadki krzesła kończą się kończą się mniej mniej dramatycznymi konsekwencjami niż utrata życia, a parę dni wcześniej okres styczeń 892 i ginie z kolei ksiądz ksiądz Niedzielak który, który zatruwa się z kolei tlenkiem węgla nie działającego piecyka ma oczywiście takie wypadki się zdarzają zaczadzenia, gdy wiemy, że mają miejsce tylko jakby sekwencja czasowa tych 2 wydarzeń, a one poprzedzają rozpoczęcie obrad okrągłego stołu jest zdumiewająca 2 księży inny całkiem niedużej liczby księży związanych z opozycją, bo ich na 10 000 duchownych było mniej więcej kilkudziesięciu wagę 2 księży w kinie na przestrzeni kilkunastu dni dzień tygodnia można powiedzieć akurat w momencie poprzedzającym obrady okrągłego stołu jest bardzo tajemnicza sprawa niewyjaśniona do dzisiaj pewnie nigdy nie będzie wyjaśniona, ale można interpretować to jednak nie były wypadki i podobnie wsteczną mamy cały szereg takich właśnie dziwnych dziwnych historii istny tajemniczych zgonów, które mogły być oczywiście efektem jakiegoś nieszczęśliwego splotu wydarzeń, ale mogą też działanie osób trzecich tyle tylko jak Prada niemożliwe jest do wyjaśnienia, bo w istocie rzeczy ci funkcjonariusze dawnej SB musimy się sami do tego przyznać na papierze żadnych dokumentów na ten temat mówiłem, gdy nie było do innych w tej ostatniej części naszej rozmowy mamy jakieś 34 minuty chciałem jeszcze wrócić do wątku, który pan już krótko poruszył, ale wydaje się, że w, że z punktu widzenia no oceny naszej najnowszej historii poczucia bardzo wielu osób, że na zbyt łatwo jakoś przeszliśmy do porządku dziennego właśnie na tym się działo wcześniej pojawia się pytanie skoro już powstała komisja skoro działała skoro miałyśmy sensie akceptację nawet kontraktowego Sejmu no czemu rzeczywiście takich małe były czy wręcz żadne konsekwencje tego co komisja ustaliła pan w 1 wywiadów między nimi też odniósł się właśnie w kontekście tego ostatniego wątku, którym mówiliśmy to samego kościoła użył pan takiego sformułowania, że ma pan pretensje do kościoła tu cytuję biskupi wtedy później mieli znacznie większe możliwości naciskania na wyświetlenie tych spraw ich nie wykorzystali podejrzewam, że wielu wpływowych ludzi kościoła oceniło, iż lepiej tych spraw nie ruszać, bo prawda, która może wejść przy okazji będzie bardzo bolesna czy rzeczywiście dla tak wielu środowisk nawet tych, które bardzo ucierpiały właśnie w okresie PRL-u lepiej nie ruszać tych spraw taka była tak taki był tak myślę panie redaktorze tak rzeczywiście było dzisiaj powoli te sprawy wychodzą trzeba będzie jasno służba bezpieczeństwa dysponowała wewnątrz hierarchii kościelnej duchowieństwa katolickiego potężną agenturą w naszej części werbowano na podstawie kompromitujących materiałów obyczajowych chodziło homoseksualny czy nawet pedofilię i w związku z tym bardzo wielu duchownych obawiało się, że jak się zacznie grzebać w działalności pionu czwartego służby bezpieczeństwa przy okazji wyjaśnień lub wyjaśniania prawda zgonów niektórych duchownych ci esbecy za mocno przyciskami do muru przez prokuraturę zaczną mówić, ale przecież ten biskup czy tamten ksiądz bardzo znany to rzeczywistość naszym współpracownikiem nie wiem nie mam tu zostanie wezwany na świadka, aby nigdy takiego innego duchownego nie nie zabił, bo ja czy generalnie cierpi, starając się z działań zupełnie inna metoda byłaby kompromitacja to był ten powód, dla którego można mnie chciano tych spraw, ale oczywiście nie był powód jedyny dobry jak Bóg na koniec polecić naszej rozmowy moją książkę ostatnio od mazowieckiego Suchockiej pierwsze rządy wielkiej Polski, gdzie w wolnej Polski, gdzie na na szerszym tle pokazuje ono uwarunkowania tamtego okresu także politykę Tadeusza mazowieckiego, który bał się najkrócej, bo recydywy sił starego systemu może niesłusznie jednak obawiał się, że zacznie za mocno napierać na rozliczenia ze Starym systemem z ludźmi to ci ludzie po prostu podejmą kontrofensywę zaczną organizować jakąś formą oporu może nawet różnego rodzaju zamachy na nowy rząd się przewrócił oto by ze mną było można przesadzona obawa, niemniej jednak ona istniała realnie wpływała na politykę rządu mazowieckiego później zresztą kolejnych rządów, bo tak naprawdę resort spraw wewnętrznych Kiszczak odszedł w lipcu dziesiątego roku MSW swojego następcy odziedziczyli po nim dużym stopniu ten zespół ludzki w PRL i te zmiany dość powiedzieć, że urząd ochrony państwa z pierwszych latach swojego istnienia, więc w 95% składał się funkcjonariuszy dawnej służby bezpieczeństwa jest oczywiste, że nie byli zainteresowani za bardzo zmianami, bo znaczna część, która nie poszła do SB do domu UOP-u trafiła do policji też nie byli zainteresowani zmiany w prokuraturze również było ograniczone to łącznie tworzyło pewną pewno pewno pewne blokady, których nie sposób było przełamać to jeszcze postawa biskupów też się do tego dokładała łącznie prostu opór był za duże, żeby te zmiany w tym, żeby te sprawy wtedy próbować wyjaśnić moim zdaniem dzisiaj tak wszystkich do końca nie dałoby wyjaśnić, bo prawda nie było niczego na papierze to bardzo dziękuję za przypomnienie tej tej historii sprzed 29 laty pan prof. Antoni Dudek reset kard Stefana Wyszyńskiego był gościem poranka dziękuję pięknie rozmowy dziękuję bardzo, pozdrawiam pana pozdrawiam państwa, a ja zapraszam teraz informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA