REKLAMA

Czy wchodzimy w czas władzy autorytarnej?

Godzina Filozofów
Data emisji:
2020-09-26 11:00
Prowadzący:
Czas trwania:
46:39 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
no i zaczynamy godzina filozofów dr Jarosław Kuisz z państwa gościem dzień dobry dzień dobry prawnik związany oczywiście z kulturą liberalną publicysta także o autorytaryzm będziemy dzisiaj rozmawiać wielorakich autorytaryzm, bo wbrew może temu co się odruchowo kojarzy z hasłem autorytaryzm ma on wiele twarzy wiele wcieleń, zwłaszcza współcześnie, ale może zacznę Jarku od tego czy masz wrażenie, że właśnie w epoce autorytaryzmu i jesteśmy albo, że wchodzimy w epokę Rozwiń » autorytaryzmu takie diagnozy się często stawia co do współczesności nie mam takiego wrażenia mam wrażenie, że żyjemy w momencie, w którym jest mnóstwo pokus autorytarnych, ale jednak oznacza coś zupełnie innego to jest jakby taka pierwsza sprawa druga, że jeżeli używamy pojęć jednak wykutych przed tym, zanim się urodziliśmy to jest takie pytanie na ile one korespondują z otaczającą nas rzeczywistością prawda czy Polska jest państwem autorytarnym czy uczelnie w tym stany Zjednoczone trampa są państwem faszystowskim itd. no to trzeba sobie powiedzieć, że tutaj jest dość duży rozziew między takimi publicystycznym mi to często opartych na dobrych intencjach publicystycznym próba opisu tego co się dzieje no, a tym co może powiedzieć historyk państwa prawa historii doktryn politycznych prawnych filozof polityki tak dalej no to tutaj powiedziałbym jest całe pole do popisu, bo jednak między latami dwudziestym trzydziestym mi dwudziestego wieku, kiedy kiedym taka fala autorytarna rozlewa się po Starym kontynencie no i obejmuje też Polskę prawda od 1926 roku w NATO to są jednak ogromne różnice ogromne różnice co oczywiście nie oznacza, że nie mamy się zastanawiać się trochę martwić czasami bardzo zamachowiec no bo ta pokusa autorytarne oczywiście nie wiadomo czym się skończył, niemniej jednak takie swobodne sobie porównania dzisiejszej sytuacji do lat trzydziestych tak dalej no mam wrażenie, że są potrzebne jako taki etap planu są popularne i one są nie tylko w publicystyce, ale one są też w debacie politycznej używana i też często posługują się nimi i politolodzy i także filozofowie socjolodzy głównie ci zaangażowani po jakiej stronie sporu politycznego to prawda, ale jednak no tak oczywiście oczywiście podkreślić trzeba dobre intencje tych osób przy ich własnym mniemaniu, bo no, bo chodzi o to, żeby na wszelki wypadek mógł zapobiec prawda to znaczy to jest wielkie pytanie o lekcji jest w 1933 roku prawda czy można było temu zapobiec, jeżeli można było to dlaczego tego nie zrobiliśmy czy powinniśmy teraz jakieś kroki przedsięwziąć, więc to to to racja pojawił się no nie tylko mnóstwo artykułów, ale też poważnych książek, gdyż snuje takie paralele lata dwudzieste lata trzydzieste tak dalej, ale ja jak opowiedzieć się tutaj autorytaryzm faszyzm miałem taką rozmowę z jednym z klasyków prawda w za tematyki hitleryzmu na świecie i zwracał uwagę jako historyk jako ekspert, że no są takie elementy, które po prostu w tej układance nie pasują, więc szukać należałoby adekwatnych nazw i podałbym pierwszy przykład w latach trzydziestych min mieliśmy do czynienia z obsesją ekspansji terytorialnej to znaczy to były społeczeństwa niżu, a wyżu demograficznego w związku z tym chodzi o to żeby, gdzie jest przestrzeń życiową jak to jak to w niemieckim języku wykuto Lebensraum, lecz także żeby, żeby prawda szukać tej przestrzeni nowe widzimy, że tendencja jest odwrotna chodzi o to, żeby zachować państwo państwo socjalista prawda żeby, żeby zachować państwo opiekuńcze we własnych granicach to jest raczej to co co niesłychanie interesuje w tych, którzy dzisiaj próbują wyznaczać nutę populistyczną, czyli zamykanie raczej wznoszenie murów zamykanie granic chronienie się, a mniej rozmowa o tym, żeby podbijać jakikolwiek terytorialne dość wspomnieć o tym, że COVEC wzmocnił tendencje i my w najbliższych dniach mamy przecież do czynienia z takim takim takim wydarzeniem, które chyba jeszcze inni mało, kto zauważył, że święta będą głosować w referendum przy skierowaniu przeciwko swobodnemu przepływowi osób Unii Europejskiej, więc prawdą zaprawdę, do Unii Europejskiej nie należy, ale filmów metod typu zaczął ubierać no, więc to co jest nie wiemy kim się skończy, ale to tendencja jest wyraźne mówimy o demokratycznym kraju no właśnie to może skoro jesteśmy przy takich bazowych pojęciach i sięgamy po jakieś klasyczne rozumienie pewnych terminów to może zdefiniujmy ten autorytaryzm jak byś go scharakteryzował coś takiego jest no to jest to jest to jest system rządów mówię tutaj w pozycji takich właśnie historyka państwa prawa i doktryn politycznych prawnych to system rządów, który powstaje w opozycji do rządów demokratycznych, sugerując otwarcie mówiąc o niedowładzie demokracji i w punkcie wyjścia mamy do czynienia z diagnozą demokracja ustrój demokratyczny nie sprawdza, bo nie ma większości, która jest zdolna sprawować rząd i tu otwiera się całe pole do popisu dla rządów tzw. silnej ręki czy też jak w latach dwudziestych trzydziestych takie określenie wołano był bardzo bardzo się podobało w poszukiwanie silnego człowieka i teraz zaczyna od tego oczywiście mamy całe pole do popisu to najróżniejsze warianty od wersji soft aż po wersji hard, która między, którą autorytaryzm, a faszyzm jest dość nie jest wcale łatwo przeprowadzić granice, a my mamy do czynienia z wersjami takich to takich systemu rządów, których wiadomo, że jest potrzebna osoba, która ma szczególny autorytet i w dwudziestoleciu międzywojennym mamy osoby, które miały też szczególny autorytet wynikał z zasług militarnych tak wiadomo było, że zasługi militarne osób takich jak prawda i Józef Piłsudski są bezdyskusyjne prawda no, więc to on ma ten szczególny szczególny autorytet, ale oczywiście historycznie rzecz biorąc to nie jest tylko dwudziestolecia między międzywojenny, bo takie pierwowzoru prawda autorytarnych rządów oczywiście znajdujemy w starożytności to tutaj były inne określenia to był Cezary prawda wiadomo kogo do kogo nawiązując, ale znowu jest podobne mamy do czynienia z takim wodzem który, który ze względu na swoje przymioty osobiste zasługi militarne obejmuje obejmuje rządy i staje się suwerenem i potem te rządy autorytarne wolu ewoluować mogą stronę, ale takich wersji, który w ten trend ten wybitny wódz staje się także obrazem jakiś pusty na ziemi, tak więc dochodzi do takiego, ale do takiego momentu, w którym które pojawia się pokusa, żeby tamten wóz był prawda nie tylko ponad innymi, ale jeszcze w ogóle mógł być jakimś takim refleksem bus w wersji Cezary mu potem, robiąc taki skok w dziejach można mówić o Bona partyjnie i tutaj prawda dochodzi jeszcze tak komponentach rewolucyjna, bo tutaj nie tylko ja i jedyną jedyną władztwo 1 była 1 władca Napoleon Bonaparte będzie cesarzem, ale jego jego legitymizacja władzy też jest związana z nie tylko z zasługami militarnymi, ale także z rewolucją, bo to jest coś takiego tu się otwierają takie paralele ze współczesnością niektórzy niektórzy z z naukowców już tam wskazują na to, że w zasadzie współczesne wersje autorytarnych ciągot zmierzają w stronę czegoś co nazywano w nauce Bonaparte znam to znaczy, że mamy do czynienia z tym, że rzecz, że wyborcy pójdą do gór no ale to jest raczej rodzaj takiego plebiscytu za tym, żeby ta dyktatura trwała, żeby ten rząd na Białorusi Otóż to dno Otóż to i to co prawda formą ustrojową, która się z ostatnio zaczęła chwiać bardzo poważny tak to jest może to brzmieć dość nawet groteskowe powiem, że rządy Łukaszenki to ponadpartyjny prawda, ale samym tym śmieszności tego zestawienia widać widać, że prawda, że trzeba szukać za każdym razem, że to są pewne raczej kierunkowe pojęcia niż takie które, które nam wystarczą zdanie od brzozy o o Putinie nie wspominając, bo to też jest podobna formuła ale, jakbyśmy popatrzyli na współczesne prawicowe rządy, które wzbudzają tego rodzaju emocje i prowokują tego rodzaju terminy czy terminologię którą, której używają przeciwnicy tych rządów, czyli np. na rząd Prawa i Sprawiedliwości w Polsce z Jarosławem Kaczyńskim na na rząd węgierski z Viktorem Orbánem na czele na stany Zjednoczone i Crumpa no, toteż możemy powiedzieć, że pewne cechy takiego twardego przywództwa w tam są, że jesteś pewien rodzaj bardzo wyrazistej doktryny politycznej, która zdefiniuje cały szereg obszarów życia i formułuje takie normatywne sądy na najrozmaitsze kwestia i te sądy traktuje jako bardzo traktuję bardzo poważnie jako bez alternatywna, a jako właściwy dobry korzystny wybór światopoglądowy życiowy itd. a całą resztę jako coś co jest zagrożeniem w tym m.in. takie wartości dla demokracji liberalnej charakterystyczne jak nasza różnorodność pluralizm wolność słowa wolność światopoglądową to wszystko się tym autorytarnym czy nawet nie tyle reżimom autorytarnym ustroju autorytarnym, ale może autorytarną mentalnością tak delikatnie mówiąc odczyt miękkim współczesnym zmodyfikowanym nie podoba no tak tak to zwraca uwagę na to właśnie można można jeszcze i od innej strony podejść do tego jest czy liczy choćby przez pryzmat filozofii polityki tutaj byśmy filozofii polityki chyba psychologii społecznej, bo zaczęlibyśmy udział osobowości autorytarnej prawda i tym dorobku szkoły frankfurckiej natomiast nowości mentalności to aż taki tutaj tutaj byśmy zaczęli dyskusję tak jak w naukach właśnie na historyczną prawnych czy doktryn czy rozmowach ustrojach to tutaj będzie dyskusja na temat tego ile elementów składana ustrój autorytarny tak refleksem tej samej dla mnie dyskusje stoi elementów składana osobowość autorytarną no bo wiadomo, że to się pojawia takie całe pole do do popisu natomiast wracając do twojego pytania notuje strasznie ciekawy tamten ta różnica jednak pomiędzy dawnymi autorytaryzm ami współczesnymi Otóż tak one sobie funkcjonują współcześnie jak Jan będzie także i to ta pokusa autorytarne je ma nazwę, na którą pewnie zgadzają się i wrogowie i sami zwolennicy to jest użyta przez forda za karmienie liberalna demokracja, jeżeli uznamy, że to jest taki etap przejściowy albo etap turbulencji, bo można, chyba że zwrot akcji pójść w różne strony tego przecież właśnie nie wiemy na tym polega cały mówiąc takim językiem starożytnych tragizm tej sytuacji także my nie mamy czy to co się dzieje właśnie skończył się dobrze skończy się źle wiemy natomiast mamy taki zwrot liberalny i jednym z takich ciekawych elementów tego nie liberalnego zwrotu jest to, chyba że nie liberałowie po pierwsze, chętnie określają jako nie liberałowie, ale Demokraci Stoch jest taka różnica w porównaniu z tymi latami dwudziestym trzydziestym, gdzie bardzo chętnie określano jako nie Demokraci, żeby w ogóle prawda nie są żadnymi Demokratami chętnie chcemy rządów silnej ręki autorytarnych albo nawet później totalitarnych tak to jest jednak różnica, ale znowu jakbym, bo ktoś, czyli że tutaj sam sobie zaprzecza, ale chciałbym zwrócić uwagę na proces pewien mamy do czynienia z sytuacją, w której język liberalizmu jest publikowany przez liberałów i widzimy to w na przykładzie Polski, żeby nie nie, żeby sprowadzić trochę do naszego podwórka znamy pojęcia pluralizm mediów w kasach zna ani nie praktyki ostatnio wprawdzie, ale ogólna, ale właśnie Ano właśnie chodzi rzecz w tym, że do 2015 roku o pluralizm dla przeciwników Platformy Obywatelskiej PSL-u rządów prawda przed 2015 roku pluralizm w mediach oznacza, że trzeba wprowadzić inny rodzaj wrażliwości konserwatywny prawicowy tak dalej do mediów większym stopniu prawdę mówiąc na tym etapie 2015 roku zdobył w ciemno nie widać, obserwując Mass media w innych krajach wspomniałem demo w Szwajcarii, ale też parę innych państw można wymienić też w wielkiej Brytanii ta wrażliwość konserwatywna wydawała się jest o wiele bardziej reprezentowana niż niż nic tam do 2015 roku w Polsce trzeba też Prost wprost powiedzieć, że media publiczne w Polsce były problematyczne od osiemdziesiątego dziewiątego roku to nie jest tak dopiero PiS zrobił z mediami publicznymi coś strasznego oczywiście co pewnie za moment powiemy te zmiany czy w ogóle ten przejął także właściwie mediów publicznych przez PiS jest bezprecedensowe w skali i oni to robią już bez żadnych zahamowań by nie białych rękawiczkach bynajmniej na jaki był problem złożami publicznymi jest jak tu miałby mały mało właśnie właśnie właśnie ma mało niezgodę z tym z tym co mówi wydaje się, że tutaj cechy ilość przechodzi jakoś, a potem znosi te instytucje Janowicza, a mianowicie jeszcze raz język liberalny jest urwany, żeby użyć do liberalnych celów teraz do 2015 roku pluralizm oznacza realne domaga się pluralizmu mediach publicznych poza nim tak 2015 rok przechodzi stopniowo mamy do czynienia ze zmianą inna treść uznawano do tego pojęcia to znaczy od pewnej go momentu pluralizm zaczyna oznaczać, że z mediów publicznych, które zostały przejęte zupełnie uprawnienie niezgodnie z regułami gry fair play w demokracji zostały przyjęte przez prawdę obóz zjednoczonej prawicy i zostały wypełnione aż o prawda po sufit przez dziennikarzy swoich prawda popierających swoje ugrupowanie itd. nawet dla tych, którzy chcieli po prawej stronie myśleć o odrobinę niezależnie okazało się, że nagle dla nich też brakuje miejsca, więc ten pluralizm zaczął zmieniać swój sens aż do wersji, którą mamy teraz, czyli takie trzecie rozumieniu pluralizmu myśmy te, które oznacza, że dekoncentracja mediów jest potrzebna od prawda jesieni 2020 czy później co ma oznaczać już nowe rozumienie pluralizmu tak, czyli to mało znaczy, że powinna się zdekoncentrować media prywatne, czyli przeszliśmy takie 3 etapy od tego, żeby w mediach publicznych było więcej prawicy do etapu, który w mediach publicznych zostały przyjęte przez całą prawicę i wtedy powstało coś w rodzaju takiej takich takiego takiego pluralizmu media prywatne są mocną część mediów prywatnych może być opozycyjna media publiczne część prywatnych może być zaprawy i sprawiedliwością czy zjednoczoną prawicą i wreszcie do trzeciego rozumienia prawda, że pluralizm teraz rzekomo oznacza, że mamy media publiczne i media propos prywatne też powinny zostać rozmontowane po to, żeby za pomocą koncentracji po to, żeby ten pluralizm rzekomy prawda, że tam w tej sferze pół prywatnej pojawił wtedy ignorujemy zupełnie, że media publiczne zostały zupełnie skolonizować politycznie przez 1 stronę, więc wniosek proszę zobaczyć jak niesamowicie dynamiczne jest zmienianie wlewanie nowych treści do starych pojęć, ale też jak język liberalizmu czy można się nim zupełnie otwarcie posługiwać, żeby zakulisowo realizować zupełnie inna inny program to cały czas dekoncentracja mediów jest przedstawiana jako walka o pluralizm to jest bardzo ciekawe co mówisz zwłaszcza, że to oczywiście nie jest jedyny przykład, bo bardzo wiele moglibyśmy wskazać takich pojęć takich zastosowań języka liberalizmu właśnie, który stosowany jest dzisiaj przeciwko przeciwko liberałom przeciwko pewnej pewnym pewnemu modelowi uprawiania polityki które, który był w Polsce dominujący, zanim nastała Prawo i Sprawiedliwość i pewnie nie tylko w Polsce byśmy mogli takie przykłady znaleźć ale jakie są tego źródła powiedz to znaczy czy przypadkiem nie jest także to jest w tym sensie jakoś uzasadnione trafia w każdym razie na podatny grunt może także te rządy, które funkcjonowały wcześniej, korzystając z języka liberalizmu definiując jako jako liberalne właśnie często zachowywały się w niej liberalny sposób to jest to jest tych taką tezę postawioną, a to w latach dziewięćdziesiątych-li Christopher las w swoim buncie elit w takiej książce, która moim zdaniem w ogóle powinna być dzisiaj dość powszechnie czytana, bo z książką proroczo on na początku lat dziewięćdziesiątych wydał ostatnio jego książka mniej więcej w tym samym czasie co koniec historii Fukuyamy się ukazała, ale zgoła odmienne wnioski zostały w sformułowane no i on właśnie wskazywał na pewnego rodzaju pogłębiającą się alienacja tzw. liberalnych elit zachodnich, która jego zdaniem może skutkować w przyszłości właśnie w odebraniem odebraniem władzy no to to dosłownie na dniach nasze dopiero co ukazała się książka Nicolasa de la, która powtarza po to, o czym mówił jako takie zarzuty wobec mer tą kreacją, czyli znowu inna odsłona to jest rządy elit, które prawda coś robią nie tak no to jest to jest niebywały, a w kulturze liberalnej wydaliście jakiś czas temu książkę Marka Lili, który również szuka źródeł tego zwrotu populistycznego prawicowego w różnych grzechach liberalna elita amerykańskich tak i to i to i to jak najbardziej jest jest jest do wzięcia pod uwagę, ale pamiętajmy o tym, że prawda liberalna demokracja polega poległ 1 dzień jej fundamentów jest prawo do wprowadzenia korekt przez prawdę nieustające debatowanie krytykowanie tego co się zrobiło różnica w wyciąganiu wniosków jest taka, że albo ktoś stwierdza, że wobec tego cały stolik należy zwrócić i tak jak w latach dwudziestych trzydziestych żądano tego, żeby rządy przejął ktoś mocny człowiek i żebyśmy mieli do czynienia z rządami silnej ręki no albo mamy do czynienia w sytuacji oka i dobrano to coś nam się nie udało, bo poprawiamy to i jedziemy dalej, bo jednak ten najgorszy z ustrojów tak jest najlepszy biorąc pod uwagę prawda dotychczasowe nasze doświadczenia wydają się, że to jest także liberalizm odniósł nieprawdopodobny sukces po zimnej wojnie prawda to znaczy w tym wieku ideologii dwudziestym wieku a kiedy zbankrutowali wielcy i te 2 ideologię wielkie, które były konkurentami, czyli najpierw faszyzm to jak się czyta gazety publikacje z lat dwudziestych trzydziestych proszę państwa jest nieprawdopodobna siła oddziaływania miał miała ta ideologią po prostu działa na ludzi jak magnes przecież mamy mieć też faszystów w Polsce tak dalej to są to są rzeczy niby znany, ale jeżeli zagląda się do tego jak na co dzień ludzie mogli to przeżywać to jednak robi ogromne wrażenie ogromne wrażenie jak niebezpiecznie uwodzicielskie było i rozciągał się od takich codziennych doświadczeń zespołu intelektualne jakieś propozycje w rodzaju Carla Schmitta tym podobnych i drugie bankructwo to jest rok osiemdziesiąty dziewiąty bankructwo utopii lewicowej wojna na polu walki prawda zostaje ten zostaje liberalizm i ten Francji Fukuyama, który godzi się tak prawda cały czas szturchać, choć rząd już tam w latach dziewięćdziesiątych był bardzo mocno poobijany przez intelektualistów innych łącznie prawda Francji tonem rzeczy, który dosłownie swoją książkę zderzenie cywilizacji wydaje chwilę potem sprawy ten sam, czas więc więc wydaje się, że liberalizm odniósł wielki sukces w mojej prawda jak każda ideologię jak każdy program politycznej, na które się przełożyła no nagle pojawia się pytanie o koszty o to co się stało co się udało co się nie udało moi prawda ja pamiętam, że jest taki czytam taki wywiad z Raymondem Aronem to jest jeden z najwybitniejszych i państwa z najbliższymi chyba liberał który, który mówił o 30 latach wzrostu gospodarczego we Francji i w wywiadzie powiedział takie słowa mało Hensel liberalnie oby coś takiego, że minęło 30 lat mieliśmy dotąd klub jest prawda 30 lat wzrostu gospodarczego ludzie zaczęli rozglądać dookoła siebie, że mają te wszystkie pralki ich mając lodówki tak dalej i zaczęli zadawać pytania takie nowe trochę i to wszystko to tylko chodził i i to im się powiedzieć, że dowody mające błąd wtedy zwraca uwagę, że liberalizm prawda to nie jest tylko wzrost ekonomicznej i nie jest to tylko prawda rozmowa o tym, że nie lubimy komunizmu na, ale to jest też pewnej byłby przywiązanie do praktykowania takich a takich elementów życia na co dzień, które z punktu widzenia po polskiego są zupełnie oczywiste na wolność słowa prawda tolerancja dla innych no ile mamy tych lat doświadczenia, żeby powiedzieć dwudziestym wieku, żeby tak się tutaj szaro gęsi i pouczać innych mamy pewną mitologię przywiązania do demokracji i chwała niebiosom za to, że ta to jest, bo dzięki temu mamy pewien pewien pewien horyzont, do którego chcemy aspirować polskiego punktu widzenia, ale ale, jeżeli tak patrzy historyk na dwudzieste stulecie sobie myśli o dobrze nowela tej demokracji było od 1918919 tak jest cały czas wojna w handlu pokoju ryskiego 2001. roku, czyli sytuacja jest kompletnie rozchwiana no to przychodzi 2006. rok i strzelają Polacy do Polaków tak czy mamy zamach majowy Piłsudski przejmuje władzę koniec demokracji demokrację Wydro wydrążona wydrążona prawda brzydko mówiąc do tego stopnia, że pojawiają się takie elementy jak proces brzeski Bereza Kartuska i różnego rodzaju paskudztwa, które jak się czyta się jednym z nich to, że Polacy Polakom takie rzeczy robili przed 3009. rokiem, a osoby tak zasłużone jak choćby Wincenty Witos musiał uwaga własnego państwa chodzi na emigrację tak do Czechosłowacji i uciekł i mało, kto wie i po prostu po prostu no dobrze to potem patrzymy na dobrze to czterdziesty czwarty rok Polska lubelska zaczynano już sfałszowane referendum sfałszowane wybory Mikołajczyk ucieka znowu emigracja demokraty schodach no i osiemdziesiątego dziewiątego roku tak musimy przeskoczyć no to powiedziałbym osiemdziesiąty dziewiąty rok też nie wszystkim smak, bo prawda były wybory kontraktowe też nie poleci w prawdziwe wybory odbyły się jeszcze później prawda jak tak spojrzy to no to kiedy od, którego roku tam były prawdziwe wybory prawda no to między 1920 ósmy może, a 1991 prawda co się zaczyna szukać prawdy no to to, jeżeli zostawimy na moment cyfry, których prawa są abstrakcją i powiemy o konkretach mówimy no to no kochani rodacy na to, jakie mamy doświadczenia z demokracją z takim, że praktyki tak czy np. co to oznacza to oznacza, że uczymy się ktoś strasznie denerwuje swoimi poglądami politycznymi tak my uczymy się, że okres dobra, ale Rzeczpospolita trwa dalej państwo trwa dalej demokracja Polska trwa dalej w związku z tym zaciskam zęby i nawet jestem gotów bronić mówiąc tak Wolter zjawisko, choć to nie Wolter powiedział mówiąc szumnie, że będę bronić przekonań tego, z którym się nawet nie zgadza nie aż na dobrano to rozejrzymy się dokoła i można naj delikatniej powiedzieć my polscy obywatele mamy z tym kłopot w 2020 roku, a tymczasem to jeden z fundamentów demokracja nie jakieś abstrakcyjne rozważania, a każdy nie tylko, jakbyśmy sobie zdefiniowali demokrację liberalną jako ustroju, w którym takie wartości jak wolność słowa rozdziału kościoła od państwa wolność światopoglądowa równość wszystkich wobec prawa w także pewna troska o prawa mniejszości i wrażliwość na prawa mniejszości są dominujące są najważniejsze to, jakie widzi dzisiaj zagrożenia wobec właśnie tego rodzaju modelu ustrojowego, który wciąż wydaje się być chyba, posługując się już wyświechtanych do granic możliwości sformułowaniem Churchilla najlepszym z możliwych ustrojów no wydają się, że my mamy jednak tutaj takie obywatel jako obywatel się martwię jako analityk polityki jestem zachwycony, że że jest na czym się zastanawiać tak, ale ale, ale nie mówię tego z przekąsem tylko po prostu nie jest to jest intelektualnie interesujące, bo mam co mamy starego ataki na liberalizm to przepraszam stare przynajmniej 200 lat, jeżeli jeszcze ktoś szuka takich Proton liberalizmu wcześniej to znajdzie wcześniej i chyba to na co trzeba było zwrócić zwrócić uwagę na to, że w tych atakach na liberalną demokrację wykorzystuje się liberalne hasła do tego, żeby osiągać ten liberalny ceny, bo jak nawet o czym powiedziałeś i punkt tak wspominał na świat o wolności wolności słowa o tolerancji religijnej jako tych podstawach prawda liberalnej demokracji no to możemy spokojnie powiedzieć, że również te hasła są dzisiaj przyjmowane po to, żeby prawda tak stopniowo eliminować, bo był to te tolerancję religijną choćby, a w każdym razie zawężać zawężać pole, na którym ona miałaby być praktykowane tak bo, bo kiedy, kiedy rozmawiamy o tym, że każda sprawa wierzącej mniejszości są są jakoś wartości chrześcijańskie są nie są respektowane w dostatecznym stopniu no to zobaczy, że to jest znowu podobnie jak w tym w tym pluralizmem można się zastanowić można powiedzieć czy ktoś nie powinien troszkę być delikatniejsze oględnie się w mówieniu o katolicyzmie dżokej tyle tylko, że później prawda hasło tolerancji religijnej dość szybko usuwa się w ich nietolerancji dla tych liberałów dla tych, którzy prawda mają inne światopoglądy albo chcieliby być inny sposób, więc powiedziałbym, że chyba tym wyzwaniem dla nas jest teraz bardzo uważne śledzenie tych haseł, które są porywane przejmowane z języka z katalogu języka liberalnej demokracji, jakby 1 rzecz to jest, ale to jest w nie jest takie nowe to jest powiedział właśnie stary ataki na liberalizm w gruncie rzeczy dzisiaj to nie jest atak na na wolność prasy tolerancję religijną to jest raczej atak na zgniliznę, który upatruje nawet tam korzeniami w oświeceniu prawda czy nic przeciwko takiemu rozpasanej mu indywidualizm mówi uniwersalizmu łowi kosmopolityzm mówi co tam jeszcze tych rozmów jest co niemiara prawda, ale ataki na nich się odbywają one są zmasowane ataki powiedziałbym, które mają zabarwienie lewicowe prawicowe no to przychodźcie do drugiego wielkiego zagrożenia nie jest jest to zagrożenie, którego wszyscy zdają sprawę mówił tak i lasem Normanem, którzy się to powinny zmienia faktu, że to nie zostanie ujawnienie ujawnienie tego, że to jest zagrożenie nie zmienia faktu, że ludzie i tak będą to robić chodzi oczywiście o media społecznościowe i to w jaki sposób one funkcjonują jest to temat ogromny jest to temat, który dopiero ludzie sobie zdają sprawę z tego, że ja bym dobra tutaj jeśli można do tego, że w mediach społecznościowych 11 rzecz Otóż w zasadzie sfera publiczna debata publiczna przeniosła się ogromnym stopniu do mediów społecznościowych tam rozgrywa i w ogóle debata w demokracji liberalnej jest podstawowym narzędziem negocjowania różnych warunków wspólnej egzystencji w państwie we wspólnocie różnych członków tej wspólnoty grup itd. i w ogóle jest warunkiem możliwości kształtowania przestrzeni publicznej dzieje się to poprzez debatę właśnie nie poprzez stosowanie narzędzi siłowych dlatego sfera publiczna dlatego wolność wypowiedzi wolność myślenia wolność debaty jest tak istotna i pluralizmie tak istotną wartością właśnie i też pewien rodzaj wartości, jaką przypisuje racjonalności argumentacji no wszystkim tym wartościom, które tradycyjnie kojarzone są z oświadczeniem, które to wartości stoją u podstaw demokracji liberalnej właśnie i oto mamy taką sytuację, że abstrahując już od tego jak media społecznościowe działają na naszą na nasze aparaty poznawcze co z nami robią i w jaki sposób pewne tendencje w nas wzmacniają, a inne tłumią z kolei my mamy sytuację, w której ta debata publiczna odbywa się w przestrzeni, która jest własnością wielkich korporacji tak wielkie korporacje realizują w tej przestrzeni rozmaite swoje komercyjne cele, ale też prowadzą pewna swojej polityki i w momencie, kiedy coś takiego się dzieje to myślę, że no musimy się nad tym bardzo poważnie zastanowić musimy szczególną uwagę zwrócić właśnie na tę sferę, bo to umyka często tak no to jest to jest 1 wielki rynek, na którym właściciele w sfery publicznej dzisiaj, czyli Facebook Google, a różne inne wielkie firmy Twitter np. no i realizują jakieś swoje cele cele dalece komercyjna to prawda, ale muszę powiedzieć to możemy powiedzieć jest już bardzo poważna książka, która analizuje to co mówi się szans, bo prawda kapitalizm nadzoru ona jeszcze nie jest po polsku, ale mniej więcej to jest właśnie tego typu tam analiza nowego rynku nowego rynku, który których, który pożera prawda ta konsumentów, ale muszę powiedzieć po dłuższych i zacząłem być wątpliwości tu w ogóle czy to jest problemem tak, bo potem monopole można by było prawda do w stanach Zjednoczonych wbrew temu co niektórzy nasi tam dobra mniejsza, ale co niektórzy sądu monopole były również w stanach Zjednoczonych wolnorynkowych prawda przed drugą wojną światową tam się z nimi próbował rozprawić się czasami sprawia tak a kiedy wokół internetu jest on okazywało się one grożą wolnemu rynkowi jak tak nie było internetu, ale chcę powiedzieć coś innego, że się wydaje, że to zagrożenie zupełnie inne niż właśnie to, że to są rządy kapitalisty etykę kapitalizmu Otóż, jeżeli się dobrze zastanowimy nad tymi no jak funkcjonują te nowe zdobycze technologiczne to mamy do czynienia z tym dla mnie w każdym razie mam wrażenie większym zagrożeniem niż to, że są wielkie korporacje jest to, że one działały one wykorzystują dokonania nauki technologii jednocześnie w sposób no pewnie, żeby zarobić pieniądze, ale efekt, który w, które przyniosły media społecznościowe w takim tekście dla Galliano to tam nazwaliśmy polityką dopaminy to znaczy, że my mamy dziś jest taką sytuacją, w której ten parlament nie ma kobiet po prostu, że zabronimy ludziom używania smartfonów czy odetniemy od internetu to cały kłopot polega na tym, że lud mamy czas nowym rodzajem uzależnienia i to uzależnieniach, kiedy tam psychologia się tym zajmujemy stwierdza zaraz to był alkoholizm prawda był być prawda alkohol narkotyki, a my widzimy, że za pomocą tych technologii dochodzi do uzależnienia ludzi Dorocie są ludzie młodzi starzy typu od metryki już teraz nie zależy po kilku latach, którzy nie są w stanie 1 dnia bez prawda tego, żeby sprawdzić coś tam w ogóle wziąć urządzenie do długu w dłoń, żeby tam się tak i teraz rzecz w tym, że to jest zbudowano algorytm w sposób oparty na nauce na badaniach mózgu badania z rezultatach psychologii społecznej prawda itd. tu zostało dostosowane do potrzeb użytkowników i się wydaje, że dzisiaj, kiedy miał zadać takie pytanie klasycznego liberalizmu to dla mnie jest po prostu niebywały takie 2 pytania to jest duży temat osobny temat, ale 2 pytania takie Milewski pytanie jak zachować maksymalną wolność osobistą w dobie algorytmów maksymalna wolność osobista białego rytmów, bo to jest pytanie o to prawda, gdzie tutaj jest jest ta wolność osobista w momencie, kiedy my mamy do czynienia nie ze sferą publiczną tak jak to myślę tutaj w tej rozmowie naszej posługi starymi pojęciami będzie powiedzieć Newsweek prawda, czyli nie sfera publiczna tylko to, że większość stron internetowych, a także materiałów, które do nas dociera jest profilowana pod nas już za sobą to są mili miliony imię znaczy miliardy stron, które my tak naprawdę tu widzę problem większy niż to, że to są korporacje my tak naprawdę chcemy, żeby one tak wyglądały, ponieważ one spełniają nie tylko nasze oczekiwania takie prawa o tym, że możemy zastanowić także te podprogowe, ponieważ one doskonale funkcjonują na takim etapie, że każda nowa wiadomość to zastrzyk prawda jakiegoś hormon no jest mówi mówi o tej trosce o maks o możliwość zachowania jest wolności osobistej czy maksymalną możliwą wolność osobistą w epoce algorytmów, ale właściwie tutaj w odniesieniu do wszelkich możliwych wolności i wartości wokół, których zbudowana ma być wspólnota wokół których przestrzeń publiczna ma być kształtowana no pewnym podstawowym narzędziem, które jest konieczna jest właśnie możliwości artykułowania opinii możliwość prowadzenia dyskusji pewne reguły wedle, których postępujemy, wypracowując jakiś wspólny obraz świata jakiś konsensus co do tego w jaki sposób powinniśmy pewne rzeczy dostrzegać musimy mieć do tego narzędzia musi mieć mola dyskusji musimy mieć pewne kryteria przyjmowania pewnych twierdzeń odrzucania innych twierdzeń te kryteria muszą być niezależne od naszej osobistej woli predyspozycji reelekcji tak dalej tylko muszą być jakoś zobiektywizowane teraz mam wrażenie, że współcześnie także za sprawą mediów społecznościowych, ale nie tylko to jest coś co jest poważnym deficycie w poważnym kryzysie i zagrożenie wobec tego rodzaju wartości płynie zarówno prawicowe jak i lewicowej strony powiedziałbym nawet dzisiaj znaczna część lewicy z odmawiania dyskusji i odmawiania posługiwania się pewnymi wspólnymi kryteriami racjonalności odmawiania wartości pluralizm owi opinii realnemu konfrontacji dyskusji tak dalej uczyniła cnotę to znaczy jest jest częstym zdaniem powtarzającym się różnych lewicowych tekstach publikacjach artykułach zdanie nie powinniśmy w ogóle z tym dyskutować tego nie powinno być to jest Kansas Kaczor i myślę, że doświadczyli jak kultura liberalna niedawno czym to smakuje po publikacji tekstu Magdaleny Grzyb dotyczącego sprawy Margot tak kontrowersyjnego, ale stawiającego kilka ważnych pytań np. pytanie o to czym właściwie tożsamość na ile tożsamość kształtowana przeze mnie na ile ja swoją tożsamość zostaje jako coś już zdefiniowanego gotowego do jakiego momentu mogę tą tożsamość sam kształtować, jakiego momentu ona jest ode mnie po prostu niezależna nowo jestem człowiekiem, który rodzi się w określonych warunkach z określonymi predyspozycjami cechami tak dalej to są ważne pytania istotne w kontekście różnych dyskusji, które się toczą natomiast można oczywiście z tym tekstem polemizować może on się nie podawać ona zbyt ważne tam radykalny podpartą jakimiś poglądami, ale reakcja na ten tekst muszę powiedzieć była była bardzo no powiedziałbym dramatyczna to znaczy zasypano was gradem komentarzy to skandal, że powie, że w ogóle opublikowaliście taki Tax nie powinno się nigdy ukazać, że autorka powinna zostać całkowicie pozbawiona praw wypowiadania się w przestrzeni publicznej itd. itd. to nie jest odosobniony przypadek teraz książki Jacka k Rowling są palone np. dlatego w ostatniej powieści występuje mężczyzna, który przebiera za kobietę co uznane zostało za przejaw trans fobii i literalnie palone są książki do Karolinki i na Twitterze funkcjonuje hasztag szybciej Caroline kwestii PiS no, a o tym już napisano całkiem sporo książek, że ten dyskurs nowo lewicowy współczesne jakiś tam obszarze no staje się po prostu też dyskusja autorytarnym odmawiającym całkowicie woli dyskusji i prawa do dyskusji prawa do głoszenia poglądów innych niż on uznaje za produkcyjna to prawda prawdę mówiąc to nam się dopina nasza rozmowa w sposób taki, że weszliśmy tego, że te analogie historyczne są nieuprawnione, ale jeśli sięgamy po te pojęcia dawne to jednak się, ponieważ sięga, więc nawet tym ryzykiem że, że będziemy co jakiś czas prawdziwym zapuszczać się na ich obszar i z niego wychodzić jedną z lekcji dwudziestolecia międzywojennego jest to, że mocnego człowieka wołała i prawica lewica nie jest tylko prawda oczekiwanie na to, że z liberalną demokracją i jej jak tu określali przeciwnicy niedowładem albo niedostatki albo kryzysem albo dniowym Polska w ruinie itd. że to były tylko ze strony prawicy prawda ciągotki do tego, żeby przyszedł ktoś i poza miasto prawda i że Izby, żeby ten mocny człowiek to był tylko prawdę z prawej strony nie to jest Hitler Stalin prawda wiemy prawda, że może pewne rzeczy mogą się odbywać pod hasłami prawy z prawej strony pod hasłami z prawej strony nasza naszych Marek lat przeraża tak tak sprawy z lewej tak i teraz jakby jakby to jest 1 rzecz natomiast wracając do tego do tego do tego, o czym mówisz no to ten chaos prawda w latach dwudziestych trzydziestych związany był prawdę rozpadem imperiów z rewolucjami ludzie pragnęli szybko prawda tego tego elementu stabilizacji, który upatrywali w rządach silnej ręki no, a dzisiaj prawda media społecznościowe, które tak jak mówię niemających krytykować czasie zostały z nimi robić skoro one są prawda, bo to raczej jest taki proces, że odrzucenie niczego nie zmienia krytyka też niczego nie zmienia się to co innego podejścia szukać, ale one także wprost prowokował ludzi do podobnych konstatacji czasami może nawet tej samej dodać, że w latach dwudziestych trzydziestych był chaos prawda związany z upadkiem i form państwowości i wielkimi zmianami społecznymi które, która się otworzyły po pierwszej wojnie światowej, a dzisiaj mamy do czynienia z sytuacją, w której wielu obywateli powiedziałoby, że o to są czasy niepewności, że liberalna demokracja nie odpowiada na współczesne kryzysy i jednym z takich ciekawych dyskusji wspomnę o tekście moją Grzyb, którego oczywiście zachęcam lektury, ale on jednym z elementów debaty publicznej tak czy, że to jest wolne słowo polega na tym, że zadajemy pytania także trudne pytania także pytania, z którymi się, w których odpowiedzi w tym tekście możemy się nie zgadzać, ale na tym polega wolność słowa nie na tym polega wolność słowa wolność słowa, że mamy do czynienia z tekstami, które lubimy tak, ale właśnie do tego na media społecznościowe spychają, że prawda dostajemy dopaminę oto lubię to lubię to lubię to lubię to lubię tego nie lubię nie chcę rada i po całych miesiącach latach zmienia wyświetlają tego, czego nie lubisz, więc wnioski sprawdza działanie nieubłaganie, więc skoro nie w świetle to jakiekolwiek pojawienie się tego by nawet minimalnego odstępstwo od reguł, do których przyzwyczailiśmy przez codzienne używanie i mediów społecznościowych okazuje się, że pozwalał na agresję tak musimy postawić kropkę momencie to wyzwala się na agresja więc, ale zachęcamy do tego, żeby właśnie wychodzić poza banki i żeby rozmawiać rozmawiać no właśnie właśnie o to, żebyśmy przynajmniej taki wysiłek i 11 posła pozytywnym nie byłbym liberalny nie powiedział za bonus my sobie zadajmy sobie 1 rzecz, której nie lubimy PHO świetna rada bardzo dziękuję senator Jarosław Kuisz kultura liberalna dziękuję bardzo, dziękuję pięknie dobrego dnia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA