REKLAMA

Marcin Borchardt: Film "Tony Halik" to moja próba dotarcia do prawdy

Kultura Osobista
Data emisji:
2020-10-01 19:00
Audycja:
Czas trwania:
23:25 min.
Udostępnij:

Gościem audycji jest Marcin Borchardt scenarzysta, reżyser filmów dokumentalnych. Opowiada o pracy nad filmem "Tony Halik" Rozwiń »

Marcin Borchardt: "Mam pragmatyczne podejście do filmu tzn. szukam historii, bohaterów, którzy mają za sobą niezwykłe życie, których życie było bogate, gęste, pełne emocjonalnych napięć. Celem dokumentu jest docieranie do prawdy. Miałem dostęp do ogromnego zbioru rozmaitych materiałów archiwalnych." Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
kultura osobista dobry wieczór przed mikrofonem Marta Perchuć Burzyńska tony Halik od środy w kinach dokument o podróżniku reporterzy dziennikarzu i fotografie tony Halik oczywiście w reżyserii Marcina Borchardta Marcin Borchardt jest dzisiaj gościem kultury osobistej witam serdecznie dobry muszę przyznać, że tego mojego z lat dzieciństwa Tonego Halika pana filmie rozpoznałem dopiero 60 tej dziewiątej minucie domyśla się pan z pewnością, dlaczego tak, dlatego że wtedy film Rozwiń » opowiada o programach z cyklu pieprz wanilia tak pieprzy wanilia no to Chemik miał tych telewizyjnych programów na koncie wraz z żoną Elżbietą Dzikowską około 300 program był oglądany przez miliony pan również był wśród widzów tak byłem oczywiście no to w hali jest ważną ikoną mojego dzieciństwa wczesnej młodości, kiedy w niedzielę te programy były emitowane oglądaliśmy je w trakcie obiadów rodzinnych telewizory były wówczas włączone myślę, że większości polskich domów taka sytuacja bądź podobna miała miejsce no i przyglądaliśmy się temu, gdzie nas tony Halik ze świecą Sikorską w tym tygodniu zabierają to było fascynujące doświadczenie oczywiście, bo pokazywali światy, do których mieliśmy dostępu nawet marzeniach trudno było oczekiwać, że kiedy świat zmieni się na, tyle że będzie można gdzieś tam pojechać, a oni fundowali egzotyczne atrakcje z tygodnia na tydzień zawsze trzeba chodzić, żeby te atrakcje były były wyjątkowe tony Halik dla mnie był ważny również dlatego niezwykle przyciągał uwagę oznaczałby tak charakterystyczne miał charyzmę miało specyficzny telewizyjny Honduras dosyć niekonwencjonalny sposób się ubiera ta słynna broszka z bursztynem apaszki nakrycia głowy to cała scenografia telewizyjna pełna rozmaitych artefaktów przywiezionych z dalekich podróży na to wszystko oczywiście rozbudzał wyobraźnię ja sam pewnością były też zainteresowany Arki, ale nie był moim idolem miałem wtedy innych zainteresował się muzyką i gdzieś tam miałem swoich bohaterów to czemu powrót właśnie do tej postara się spod kina lat czemu powrót do tej postaci właśnie nie był pana idolem tak jak mówi jednak, ponieważ mam takie pragmatyczne podejście do do firm to znaczy, szukając bohatera bądź historii, którą chciałbym film mogą powiedzieć kieruje się jej potencjałem dramaturgicznym, czyli antyki tak tak technokratów jest filmowym to znaczy myślę o szukam historii, które są duże można epicki morze bałtyckie bez mercedesów, niemniej szukam właśnie takich bohaterów, którzy mają za sobą niezwykłe życie niezwykłe wydarzenia, których życie było bogate gęste pełne dramatycznych zwrotów akcji oraz emocjonalnych napięć i tak było w przypadku mojej historii o Beksińskich i tak samo jest w przypadku historycznego Halika w, dlatego że są całkowicie od siebie odmienne to jednak łączy je właśnie takie nagromadzenie emocjonalnych napięć, których poszukuje rozumiem, że to jest właśnie celem pana filmowej opowieści poszukiwanie tych napięć, a czy też celem takiej dokumentalnej opowieści dla pana właśnie tej konkretnej tony Halik ku było odkrycie prawdy czy raczej pokazanie jak prawda bywa trudna oczywiście to jest cel absolutnie nadrzędny to znaczy, jeżeli podejmujemy się realizacji filmu dokumentalnego to naszym celem jest dotarcie do prawdy ja traktuje docieranie do prawdy jako pewien ideał, który nigdy nie zostanie zaspokojony czy spełnione, ale co nie oznacza, że nie należy próbować, więc jest przez zastrzega, że to jest moja próba dotarcia do prawdy, bo czym jest prawdą dzisiejszych czasach po doświadczeniu postmodernistycznym wiemy, że naprawdę jest pojęciem niezwykle względnym i każdy ma swoją i możemy dyskutować o prawdach, więc moja jest po prostu pewnym pewnym spojrzeniem na historie Tonego Halika, ale zawsze zachęcam do tego, aby dywersyfikować punkt widzenia, więc bez zachęcam do tego aby, aby hali również poczytać książkę Milka zwykłego jest dobrym punktem odniesienia także może porozmawiać albo poczytać jakieś inne opracowania tak, aby wyrobić własne zdanie ja pracując nad filmem zostawiam widzom przestrzeń do tego, aby hali mogli się poza Natalki mogli się pochylić pozyskana, więc i podyskutować oto o to chodzi jako filmowiec musiał pan dokonywać wielu wyborów jeśli chodzi o materiał, jaki miał pan do dyspozycji trudne to były wybory tak zawsze są trudne wybory pomimo tego, iż miałem dostęp do naprawdę ogromnego zbioru rozmaitych materiałów archiwalnych, a także też realizowała zdjęcia do tego filmu, które ostatecznie po prostu poszedł do kosza bo kiedy pojawia się pokusa czy możliwości zrobienia filmu wyłącznie z materiałów w tym w większości zdecydowanej większości nakręconych przez samego bohatera no to trudno się po prostu temu oprzeć się, więc kiedy okazało się, że materiał pozwala na to co daje nadzieję na to, że uda nam się zmontować film haiku nakręcony przez jego z nich tak obce to przez fantastyczną okazję niezwykle wyjątkowa niezwykle rzadka w ten materiał jednak stwarza ogromne problemy, ponieważ intencjonalnie nie był przecież realizowane po to, żeby taki film taki projekt ma realizować tego nie nie zakładał nawet pomimo tego, że o tym wiemy o czym ja mówię również filmie lubił umieszczać siebie w kontekście opisywanych przez siebie wydarzeń więc, gdyby upodmiotowienie siebie z tych swoich filmowych opowiadaniach o świecie to jednak nie zmienia faktu, że mi jednak o co innego chodzi ja staram się pokazać Toniego Halika jako czeka całej złożoności czeka krwi kości, a nie interesuje mniej ten wątek czysto biograficzny hagiograficzne decydentach nie lubię hagiografia absolutne, ale wiem, że sporo pracy trzeba było wykonać jeśli chodzi o te archiwalia gigantyczna była to robota rzeczywiście, ponieważ najpierw okazało się, że istnieje ten skarb, czyli to prywatne archiwum uczonego to były dokładnie 182 rolki taśmy filmowej głównie standardu 16 mm większość z nich nie miała ścieżki dźwiękowej, ale niektóre miały to była osobna ścieżka dźwiękowa tzw. magnetyczna rejestrowana na no i innym urządzeniu nie na nie przy użyciu kamery filmowej zatem to powodowało, że jeszcze dodatkowe rozmaite perturbacje technicznym przy digitalizacji tych materiałów materiały były nie najlepszym stanie były porwane bąble po klejone zagrzybione, więc specjaliści działu rekonstrukcji, ale ze zbiorów Filmoteki narodowej pracowali nad nimi wiele miesięcy, aby dosłownie klatka po klatce odtwarza pytaliśmy konserwować odgrzybianie odpowiedziałem, a następnie rewitalizować dopiero taki jest realizowany postaci wynikach trafiały do mnie no ja patrzyłem na niego już pod kątem czysto filmowym, a później, kiedy film został zmontowano dalej podlega rozmaitym poprodukcyjnym zabiegom tak, aby ten efekt ekranowy był był ciekawy był by był zachwycający być może miejscami końca tych ekranowych był tak dobry stwierdził, że musimy tylko poprzez materiały, bo nie mogą wyglądać tak tak bardzo współcześnie ich Solis ku rozpaczy, jaka wszystkiego jego żony, którzy pracowali nad nimi naprawdę dba też bardzo bardzo długo Marcin Borchardt reżyser filmu tony Halik firm, które od środy już w polskich kinach do zobaczenia jest gościem kultury osobistej za chwilę wracamy do naszej rozmowy teraz czas na informacje o dobry wieczór państwu to jest druga część kultury osobistej przed mikrofonem Marta Perchuć-Burzyńska moim gościem jest Marcin Borchardt reżyser dokumentu tony Halik, który już od środy w polskich kinach rozmawialiśmy o archiwaliach, z których ten film jest zbudowany często filmów kręconych najczęściej przez samego Toniego Halika podobno niektóre z tych materiałów Elżbieta Dzikowska zobaczyła firmie po raz pierwszy tak to był dla mnie dużym zaskoczeniem, bo myślałam, że jednak na te materiały przynajmniej w w części tymczasem było inaczej np. nie widziała fantastycznej absolutnie sceny pierwszego spotkania Toniego Halika Elżbietą Dzikowską jest taka scena w filmie ona bardzo wiele mówiło łączącej ich relacji czy rodzącym się uczyć tego, kto może doprecyzował i kiedy zobaczyła po raz pierwszy była naprawdę poruszona Elżbieta Dzikowska, która przyjechała do Tonego Halika jako dziennikarka reprezentująca kontynent tak tak nie widziała również tych materiałów nakręconych przez Toniego w stoczni gdańskiej w czasie strajku sierpnia 80 roku nie widziała także materiałów z kwestii orlików jachtu i wielu innych Agency danie było to również sianie poruszające doświadczenie o oglądanie tego filmu w filmie występuje syn Toniego Halika Zana występuje, chociaż to dużo powiedziane, bo słychać go tylko z offu, ale tak naprawdę to on przez pierwszą część filmu toczy najważniejszą rację czy łatwo było namówić do tego, żeby o ojcu opowiedział o za mechanik jest znany z tego, że nie o ojcu opowiadać ani w ogóle w sprawach rodzinnych i jestem konsekwentny od bardzo bardzo bardzo wielu lat to znaczy odmawia wszystkim również mieliśmy ten problem nawet Elżbieta Dzikowska nie potrafiła o dane przekonać do tego by chciał z nami porozmawiać każda próba wysłania SMS-a maila próba zabetonowania kończyła się podobnie, czyli odbicie od ścian żadnej reakcji i to duże problemy jak było w pewnym sensie zżera zrozpaczone zdesperowane pomyślałam, że po prostu pojadę do do niego z kamerą i zamykamy drzwi zobaczymy co z tego wyniknie tego typu prowokacje dokumentaliści nie filmowym często dają spektakularne rezultaty, ale moja producentka Karolina albo na pomysł aby, a może zaprosimy do Polski i wysłała taką propozycję do żony poznane Jolly no i tutaj nastąpił przełom i spotkaliśmy się spotkaliśmy się w Gdyni i pokazałem Zanie fragment rozmaitych materiałów właśnie z tych taśm, ale nie były poukładane w żadną chronologii po prostu tak porozrzucane on był ich bohaterami zaczęliśmy rozmawiać rozmowa szalenie szalenie długa szalenie szalenie emocjonalna i pot i rozmawia zrozumiał, dlaczego on przez wiele lat odmawiał wszystkim rozmów na temat na temat ojca na temat spraw rodzinnych, a błąd my Father no tony Halik takie słowa padają w filmie, bo to niebyła po prostu łatwo relacją i ona też jak bardzo zaważył ten kryzys rodzinne nad tym jak się potoczyły ich wspólne losy później tak to prawda ten ten cytat, który pani przytoczyła myślę doskonale daje małą istotę rzeczy o Zana nagle znika tej filmowej opowieści nie może znikać ponieważ, ponieważ w tym momencie, gdy znika filmie zostaje porzucony przez ojca bohaterki mój ojciec, więc ta sytuacja zupełnie naturalna ja, opowiadając haiku jestem bardzo blisko niego, więc jeżeli coś wydarza się radykalnego w jego życiu to również stosuje taki zabieg bardzo radykalne i wiem, że wiele osób wspominało, że chcieliby jeszcze 2 co tam związaną działo się później ale, ale kim są o Tonym, a ani wiązanie film nie jest nie jest opowieścią relacji ojciec syn tylko jest o jest opowieścią o o Tonym o tym kim on jest no właśnie kim on jest kim, ale był, ale czy pan sobie potrafił poradzić odpowiedzią na to pytanie czy pan w ogóle szukał odpowiedzi na to pytanie tak oczywiście próbuje odpowiadać odpowiedzieć sobie na to pytanie natomiast, jeżeli nie znajduje odpowiedzi to również jest to dla mnie satysfakcjonujące, ponieważ moje podejście jest podejście człowieka, który w, którego interesuje inny człowiek i zadaje pytania, nawet jeżeli pytania, gdyby nie zaspokajają mojej chęci zdobycia wiedzy na temat mojego bohatera to one i tak dostarczają jakich informacji, więc jeżeli nie mamy pełnej wiedzy na temat mojego bohatera to również ten sam sposób przedstawia ją państwo, czyli widzą czy, jeżeli czegoś nie wie albo, jeżeli coś jest niejasne opowiadającą w sposób niepełny albo niejasne, czyli wg tego jak jak sam zderzą się z tą historią no właśnie takie pytanie czy tony Halik bywał mitomana, bo pięknie opowiadał dokument fabuła fikcja ta mieszanka miała spełnić życzenia nas widzów czy spełniała jak pan myśli jego marzenie o świecie, w którym za wszelką cenę chciał widzieć swój wymyślony świat to co wstydliwe jednak schować pod dywan myślę, że tony Halik chciał nas zainteresować światem miał taką głęboką potrzebę opowiadania o świecie dzielenia się tym, czego sam doświadczył w związku z tym, że świat czasami mocno rozczarowujący także kolorowe egzotyczne, które gdzieś tam, do których gdzieś tam tony do docierał to no to troszeczkę go jak każdy reżyser opowiadających historie starał się uatrakcyjnić dramatyzować sprawić, żeby był bardziej kolorowy taka była jego taki był jego modus operandi, a jednocześnie też zależało na tym, aby być podmiotem w tych opowiadaniach zatem umieszczał bardzo siebie bardzo często siebie rozmaitych historia, aby tym samym dodać pikanterii jednocześnie to był ten zabieg, który w moim w moim przekonaniu sprawiły tak rosyjska autom mitologii chował siebie, a dzięki temu stał się legendą człowiekiem, o którym pamiętamy, ale także no to pomoże to może to troszeczkę skomplikowanie brzmi ale, ale mniej więcej tak tak to tak to właśnie postrzelenia, ale poza wszystkim on był fantastycznym opowiadaczem historii by razem, który nie do końca dbało o to, aby wszystko było bardzo ściśle osadzone w rzeczywistości w faktach, które nie dba o to, żeby odtwarza dane wydarzenie w sposób stuprocentowo rzetelny bardziej zależało na tworzeniu pewnej aury opowiadania zatem mieszał tą destabilizację dokumentem mi ich nie otrzymywał też jest dokumentalistą poza tym te trzeba pamiętać, że te kryteria dokumentalne też się zmieniały przez lata i jeżeli tak zastanowimy nad Halicki złoży się w połowie lat 50 DAG wtedy wygląda film dokumentalny Otóż także podporządkowany głównie propagandzie, czyli pewnie pewne pewne rzeczy lansuje ciasto na siłę kreuje rzeczywistości nie pokazuje 11 raczej kroniki filmowe, które były główną formą dokumentalną tamtych czasach były Ford formą perswazyjną oporu formą perswazyjnego opowiadania o świecie, a tony mówi o świecie, czyli miał taki wzór, który być może, z którego być może czerpał, więc nie ma nie ma nie ma dla mnie niczego dziwnego żony również no podkręca tą rzeczywistość robi to dokładnie tak samo i w tym jest niezwykle aktualne i jak my teraz obecnie każdy z nas jakąś narrację swój temat szczególnie w czasach mediów społecznościowych czy ktokolwiek opublikuje zdjęcia na Instagramie nie, używając Vitra, a ten to są to kreacja rzeczywistości nasza rzeczywistość instagram Słowacy czy facebookowe jakakolwiek inna nie jest rzeczywistością realną jest czymś na kształt rzeczywistości nad realnym Hyper no tak pytanie tylko wówczas rzeczywistość ulepszoną wierzy no myślę jednak ulegamy tej tej magii to wszyscy bez wyjątku im i podobnie jak widzowie programu Halika ulegali tej typem kolory togi i niezwykłych opowieści niezwykłych filmów które, którą prezentował bardzo ciekawie pokazany w filmie ten moment powrotu Toniego Halika do do Polski powrotu z miłości miłości miłości do Elżbiety Dzikowskiej, ale również jak rozumiem z miłości do ojczyzny on wraca do Polski komunistycznej i taki cytat mi się jakoś dobrze zapamiętał pana filmu to mówił Józef klasa ówczesny dyplomata traktowano jak wentyl nie szukał konfliktu miał szacunek do każdej władzy to zdanie wydają jeszcze bardziej pokazuje jak nie oczywistą postacią był no i też co skrywał zatem swoim telewizyjnym uśmiechem to prawda to zdanie dobrze nam to zdanie mówi wiele nam o tym uwikłanie Halika w tamtą rzeczywistość, ale nie mógł być nieuwikłany biorąc pod, jeżeli bierzemy pod uwagę to kim był czymś zajmował przecież w w czasach Peru posiadanie kamery filmowe w tym kraju było równie jak najbardziej niebezpieczne jak posiadanie broni, więc Halik muszą być obserwowane przez służby jakąś relację ze służbami muszą musiał wejść, ponieważ inaczej nie mógłby tutaj funkcjonować Elżbieta mówi o tym wprost on chciał kupić mieszkanie chciałby przyjechać na stałe, bo był zakochany w niej natomiast, żeby móc to zrobić no cha, że musi być na stałe muszą mieć odpowiednie dokumenty i to i to i to był i to ten moment szantażu kompromisu z jego strony jednocześnie, a jeżeli chodzi o ten wentyl to ja postrzegam to inaczej, bo z dokumentów, które są witanie, chociaż będą na mnie nie wynika, żeby ta jego współpraca wniosła coś wyjątkowo skandalicznego kompromitującego czy po prostu złego natomiast myślę, że ówczesną władzą pewnie bardziej zależało na tym, aby Halik prezentował Polskę gdzieś tam w świecie niektórych materiałów materiałach jako kraj jako kraj, w którym dobrze średnio żyje, który jest, który jest w jaki sposób pasjonujący i hali robiła to robił ze względu na to, że rzeczywiście kochał Polskę polskość ten jego patriotyzm był niezwykle silne jak cytowany w rozmaity sposób, tak więc no pewnie nie musiał go jakoś specjalnie do tego nakładać, bo po prostu chciał być tutaj chciało Polsce opowiadać chciał ją sprzedawać na Zachodzie jest film jest nasza taktyka taka scena wesela Ludowego bardzo bardzo tradycyjnego ma się wrażenie, że oglądamy jakąś grupę rekonstruując są bardzo bardzo tradycyjną historię weselną obrządek weselny hali to za za zaaranżował odtworzył w pewnym sensie tą sytuację opublikował też fotoreportaż w jednym z ogromnych magazynów dziś w Ameryce na ten temat i to senator dobrze pokazuje jego jego relacji wobec polskości taką fascynację tą polskością a, toteż bardzo wiele mówi jako człowiek, który po prostu Polskę kochał Elżbieta Dzikowska powiedziała kiedyś mi takie zdanie Halik kochał Polskę nie PRL się rząd dobrze oddaje to co łączyło z PRL-em bardzo dziękuje Marcin Borchardt reżyser filmu tony Halik, który już od środy w Chinach to dokument o podróżniku reporterzy dziennikarze fotografie tony Halik zaproszę państwa do kin panu bardzo bardzo dziękuję za te spotkania dziękuję do usłyszenia czesne informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KULTURA OSOBISTA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA