REKLAMA

Tomasz Komenda nie jest jedyny. Rozmawiamy z innym skazanym, uniewinnionym po ponad 20 latach

Na prawo patrz!
Data emisji:
2020-10-07 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
48:22 min.
Udostępnij:

"Niesłusznie skazany nie jest Chrystusem, nie zmartwychwstaje po uniewinnieniu. Ja czy Tomasz Komenda jesteśmy nadal tymi samymi ludźmi, tylko z wieloletnią odsiadką, czy wyrokiem, za niewinność" - mówi bohater tej rozmowy. Wynika z niej jasno, że niesłuszne skazanie raczej nie bywa rezultatem niefortunnego zbiegu okoliczności. Częściej: szeregu zaniedbań, zdaniem naszego rozmówcy – także celowych działań, na przykład „chodzenia na skróty” tak, by czym prędzej ustalić „winnego” i zamknąć postępowanie. Rozwiń »

Wydawałoby się, że trudno w to uwierzyć, bo przecież obok policyjnego dochodzenia jest postępowanie prokuratorskie, a potem całe postępowanie sądowe. Sprawa, zwłaszcza taka, jak ta, o której jest ten podcast: o zdarzenie, którego rezultatem jest śmierć człowieka, przechodzi przez ręce wielu, często doświadczonych, praktyków, zdających sobie przecież doskonale sprawę z kalibru sprawy i wymiaru kary. Zdaniem naszego rozmówcy: niestety, im poważniejsze przestępstwo wchodzi w grę, tym trudniej organom ścigania zrezygnować ze swoich pierwotnych ustaleń.

Ta rozmowa nie jest jednak jedynie o konkretnym, dramatycznym w swym przebiegu i skutkach, postępowaniu karnym, i sądowym. Jest też rozmową o systemie: co należałoby w nim zmienić, aby działał, jak należy. Aby tego typu pomyłka sądowa, której „odkręcenie” wymagało pieniędzy, determinacji sztabu ludzi, i przejścia wielu kolejnych instancji wymiaru sprawiedliwości, nie mogła się zdarzyć.

Niestety, będziesz musiał/a zmierzyć się także z faktem, że słowa, jakie w imieniu wymiaru sprawiedliwości usłyszał uniewinniony po niesłusznym skazaniu, upokorzyły go – w jego odczuciu – najbardziej.

Nasz rozmówca pozostaje anonimowy, rozmawiały z nim Maria Ejchart - Dubois i Sylwia Gregorczyk - Abram. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
na prawo patrz dziur państwo wolne sądy ze studia Radia TOK FM nie nazywam Sylwia Gregorczyk-Abram to jest spotka się naprawą patrz Michał Walkiewicz wolne sądy prawo patrz będziemy rozmawiać z państwem, o czym jest idea państwa prawa, dlaczego jest dla nas ważne, dlaczego niezależność sądownictwa, której dyskutujemy od 5 lat na okrągło jest co ochroni nasze jesienne Mary cha kim była mam nadzieję, że wreszcie będziemy patrzeć na prawo normalnie patrzymy na lewo i Rozwiń » naprawą dookoła siebie, a tutaj będziemy patrzeć na Paulinę Kieszkowską-Knapik będziemy się państwo przekonać się, nawet jeżeli interesujecie się prawem to on interesuje się one związku z tym będziemy chcieli wam pomóc bronić przed nim albo wykorzystać po to, żeby nasze życie było łatwiejsze, żeby się udał się również ludzie instytucje wpływające na twoje życie, bo wszyscy musimy się bronić przed bezprawiem naprawa pat podcast inicjatywy wolne sądy i Radia TOK FM dzień dobry państwo zapraszamy na kolejny odcinek podcastu inicjatywy wolne sądy na prawo patrz się rozmawiamy o tym, że wymiar sprawiedliwości się mej i że sądy też nie są one na, a i moimi gośćmi są Maria dba dzień dobry państwu, która pewnie państwo wiecie może tego nie wiecie państwo, a powiązaniem zaczęły się wolne sądy i Maria zajmowała się nadal zajmuje problematyką niesłusznych skazań współtworzyła prawda Maria od samego początku klinikę niewinność z panem profesorem, że to prawda wszystko prawda zajmuje się też prewencją mechanizm prewencji tortur a, czyli taki mechanizm jak państwo powinno wdrażać po to, żeby zabezpieczać nas przed takimi działaniami i choć wydaje się, że to nie dzisiaj dzisiaj o tym będziemy rozmawiać jednak temat niesłusznych skazań pomyłek sądowych ma bardzo wiele wspólnego ważne również tam tym jak państwo traktuje człowieka no właśnie nie bez powodu powiedziała, bo przygotowują się rozmowy z państwa ma trochę wiezie mnie ten temat bardzo ciekawie pochłania książki dotyczące niesłusznych skazań nie odkryłam latem rozmawiamy, że traktowanie właśnie podczas już pierwszych momentów tak naprawdę zatrzymania osoby, a potem o kolosalny wpływ może mieć kolosalny wpływ na to co się potem takim, jakim dzieje jest też studium z nami kolejny gościa człowiek, które niestety doświadczył tych błędów wymiaru sprawiedliwości z własnej skórze dziś nowe kino dziękujemy, że przyjął nasze zaproszenie czasem trzeba za takie zaproszenia przyjmować poziomu co mówi, żeby przewidzieć, że świadomość ma wzrastać mówi, że takie, że się zdarzają no to może zacznijmy od tej historii historia prozaiczna chyba takim się wydaje wydarza się zaś 2 lata temu zawsze dobrze wygląda w liczbach jak na tym chciałbym się skupić pierwsza liczba, która pada to jest jak nie patrzeć 34 miesiące też czas spędzony przeze mnie więzieniu kolejną liczbą jest 21 lat łącznie wszystkich procesu wszystkich instancji wszystkich rzeczy, które działy się od momentu zatrzymania do momentu zakończenia uniewinnienia i zrobienia wszystkich elementów składowych do tego, żeby do tego doszło tez to jest wynik to jest miesiąc śledztwa całościowo to jest 2 wyroki w Sądzie Najwyższym to jest 4 wyrok skazujący w Sądzie Okręgowym to jest 5 wyroków uniewinniających bądź uchylających wyrok w Sądzie Apelacyjnym to jest 7 mecenasów zajmujących się tą sprawą to jest moje 18 prawie 20 lat życia z czego tak jak mówię 2 lata 10 miesięcy wędzone więzieniu co takiej liczby są 3 stracone zęby to jest 1 zawał to są próby samobójcze to są takie składowe, które składają się na 20 lat mego życia to może spróbuję na podstawie historii, którą Maria oczywiście zna bo, a zajmowała się tą, która właśnie w ramach kliniki niewinność, a spróbować porozmawiać co takiego się dzieje w funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości no właśnie mamy ich w wyroku w 76 czeka w roku kilka ich kilka instancji sądu bardzo często bardzo odmiennie, bo wraz z tą samą uniewinnienia czasami są wskazania czasami są konsekwentne skazania ludzi na to patrzy ta, którą sędziów w rozkładach są najwyższe mamy postępowanie przygotowawcze te przecież też jest prowadzona jednoosobowo co takiego dzieje się w po drodze, że człowiek może 34 miesiąca, a czasem więcej z pani zakładam właśnie to jest paradoks tego postępowania, bo zresztą ja myślę, że te sprawy, które dzisiaj rozmawiamy za sprawą, której bohaterem takim antybohaterem może nim nie chciałby być bohaterem przedmiot tej żałoby okresie ta sprawa bardzo wygląda także mecze przedmiotem nawet trudno będzie podmiotem jest nie podmiotem bardzo ważne to powinni łatwo podmiotowa, ale da to sprawa dokładnie jak w soczewce pokazuje wszystkie problemy, o których powiedziała i do tego testy takich tak jak powiedział, że tak naprawdę im więcej osób przy tym zajmuje im więcej sądów i więcej składów i więcej sędziów urzędników zatwierdza legitymizuje błędy, które zostały popełnione na początku na samym początku naprawdę w pierwszych dosłownie w pierwszych minutach tego postępowania tym trudniej jest sprawą odkręcić tam i pan nasz gość miał miał po prostu szczęście miał wielkie szczęście miał też myślę wydaje, że szczęście do do do osób, które były wokół pana bo, bo to też nie wiem czy dzisiaj będziemy o tym rozmawiać miałem wielkie nieszczęście na wolę strony na to spojrzeć, bo ta sprawdzi się wielkie nieszczęście, że tak jak inne osoby się tą sprawą zajmowały od policjanta prowadzącego pożyć prokuratora oczywiście miał szczęście, że taką rodzinę miał takie możliwości też finansowe między ludzi finansowe też zmienia to na pewno tego nie można uniknąć którędy, które pozwoliły wyjść z tego tylko plan polega wcale nie na tym, że wspaniale bohatersko z tego wyszedł miał szczęście, bo szedłem po prawie na torze miałem jakieś się w to wszedłem tam też inne niż chodzenie, ale ja chcę powiedzieć, że za część pana polega na tym, że w ogóle się udało pozytywnie zakończyć się, że naprawdę większość majątku ograniczaniu było jasne ramy, żeby bronić, bo daje tego rozwiązania IT dlatego dla mnie dużo większe wyzwanie dużo większym problemem jak do tego doszło w ogóle samo z tego część korzystać ci co się działo w tych procesach w tym wszystkim, że w ogóle główne władz, ale amerykańskie seriale to nawet media Markt oraz to tam jest tak spektakularnie pokazane tutaj systemie brakuje FOT rządzą dziś podrzucane wydarzy ktoś celowo kogo wrabia jest pokazane w sposób taki film tymczasem okazuje się taka zła diagnoza to są często bardzo prozaiczne bardzo prezent proszę powiedzieć w ogóle jak to było samego początku uda się jak zawsze szukam przyczyn dla mnie najważniejsze przyczyny postawą, bo to, że zajmował się tym policjant, który w ogóle proszę po, ale Ziobro sam zdarza słowo zdarzali się bawić, o czym rozmawiamy to znaczy zatrzyma tego, że dochodzi do bardzo ciężkiego pobicia, które kończy się śmiercią osoby pobitej i 1 ze sprawców niejako swoją misję, broniąc siebie stawia mnie do grupy osób, które do tego publicznie rozmawiamy z początku odrazę oraz pierwsze 3 tygodnie na czym tak to są pierwsze tygodnie pierwszego przesłuchania pierwszej jak kontakt z policji z kimś, kto jest naprawdę w to zamieszany i analiz to już wielki koszt artykuł czy doklejanie nie tyle faktów nawet co wszystkiego co się da po to, żeby móc udowodnić że, że tak było naprawdę ody policjantów, którzy przy użyciu to bardzo źle brzmi, ale tak jest przy użyciu zdjęć sekcji zwłok próbują wymuszać zeznania najmniej świadkach poprzez preparowanie dosłownie jak w amerykańskich serialach preparowanie dowodów chociażby w postaci kart poglądowych, z których nas rozpoznawali świadkowie, gdzie w szereg czarnobiałych zdjęć, bo stawiane znicze kolorowe moją twarzą chcące dostawał kartę świadek miał 3 zdjęcia czarnobiałe czwarty kolorowe po fabryką wanie dowodów z okazem przez lustro, gdzie do mniej wtedy osoby dwudziesto jednoletni dostawiano 1514 latków, a świadkowie zeznawali wcześniej, że on był starszy i więcej w stawianiu w sposób oczywisty okazywali żadne bywa na rozwój w Kazaniu dokładnie czy a, a wcześniej oznacza to, więc pokazać, że proponowane karty ze zdjęciami Więcek pokazał kardynała Nycza trudno nie wskazać tego, którego zakład przed chwilą widział to proponowanie stuprocentowo niestety odbywa, ale najtrudniejsze ciężki jest to, że motywacje wydają się słabe to nie są motywacje motywowane tym, że kurczą się coś na niego znaleźć, bo jest notorycznym przestępstwo nie możemy go złapać to jest po prostu motywowane tym, że chcemy zamknąć sprawę chcemy się z głowy była głośna wszyscy o tym robili to pan policjant presję przydzielamy prokuratora, który z asesorem solidarnie za bardzo ma uprawnienia, żeby doprowadzić na sobie Clement z prawem miałkość miałkość i słabość ludzka no tak to później dostaje to sąd, który to po prostu lepiej no bez bezzwłocznie przyznając, angażując się więcej skuteczniejsze przetrwanie te nie straszą światowe życie jest zawsze, bo tak musimy pamiętać od takich rzeczach i to w tej sprawie też było te błędy, które zostały popełnione z początku, czyli to akurat to co się stało w tej sprawie m.in. też nazwa widzenie tunelowe, czyli jak tak wpadamy w jakiś tunel jakąś koncepcję dotyczącą sprawy mówi o śledczych to nie widać nic już z boku widać tylko ten 11 koncepcja i teraz tak, jeżeli mamy zła, jeżeli tak śledczy łapie koncepcja nad dotyczący sprawca tuż po prostu szuka doklejać wszystko co się zgadza z tą koncepcją jednak wszystkie inne wątpliwości wszystkie wszystkie inne możliwości przebiegu zdarzenia są odsunięte na bok i w ogóle nie ma nie widzi w ogóle innych możliwości w przykładach, że tak się potoczyło nawet fakty temu przeczą to nie umie zbudować sobie innej wersji tego wydarzenia, bo dla nich często właśnie to tunelowe patrz światełko tunelu idę do samego końca najgorsze w tym miasto, że jest to robione czasami w pełni moim zdaniem świadomie, że to nie jest, ale także to po prostu się go za finansował śledczy prokurator tylko w 100 tak chcą to zrobić nie są późniejszej drogi zaliczonego do zemsty wiadomo statystyka moje królową prokuratury i policji jest zdrowa kluczowy element taki jest tak jak pan mówił o tym, że wskazała na pana o sprawcach ochronę tego zdarzenia osoba prawna Maria jest bardzo często, że osoby, które chcą Anna skierować podejrzenia w, a innym kierunku bardzo często wskazują świadomie, a inne osoby tak się dziwię wynikało z tych statystyk, które czytam to też jest takie są trudne do zrozumienia, że jest częste policja o tym wie ale mimo wszystko to myślenie tunelowe jest silniejszy, że nie ma tego się poza schemat skoro ktoś wskazuje na osoby po był na miejscu zdarzenia to warto jednak sprawdzić się i to w jakikolwiek sposób zweryfikować to chęć szybkiego załatwienia sprawę jest silniejszy tak, bo to jest też taka specyfika spraw, w których bierze zdarzeń w trybie wiedział o udział wiele osób i teraz tak, jeżeli ktoś sprawca i był na miejscu zdarzenia on też pamiętajmy, że korzysta z dobrodziejstw, jeżeli ma jest oczywiście odpowiedni roli procesowej, czyli ma postawione zarzuty prawne potem jest oskarżony on nie musi przeciwko sobie prawda oczywiście dostarczać żadnych dowodów wręcz przeciwnie może tego nie robić teraz no tylko, że chodzi o to, że wszystkie wersje przedstawiane przez osoby, które są na miejscu zdarzenia muszą być ze szczególną wnikliwością czytane przez przez osoby prowadzące postępowanie właśnie ze świadomością, że one mogą chce ściąć jeszcze w tym winy i to podejrzenia od siebie odsunąć no, więc to tak takie zeznania takich osób wiążą się z no z koniecznością szczególnej wnikliwości uważności ze strony śledczych, więc to jest to jest 1 rzecz, ale oczywiście no kwestia właśnie wskazywania innych osób jest jedną z z, tak więc z przyczyn pierwszych, które potem skutkują błędem potem kwestią Kazań, które też pana sprawie były bardzo ważnej tutaj tak i 5 pan powiedział to są typowe błędy to są te są typowe typowe błędy, które po prostu czynią to okazanie dowodem kompletnie nieprzydatne, bo jeżeli człowiek przed rozpoznaniem ogląda zdjęcie to siłą rzeczy pokaże tego, który jest na zdjęciu, jeżeli w wierze rok wcześniej 2 lata wcześniej 3 lata wcześniej zeznał, że sprawca miał lat 50 to nie wskaże potem kogoś, kto ma 15 to jest po prostu to oczywiste teraz chodzi o to, że to okazanie musi być tak zorganizowane, żeby właśnie te wszystkie możliwości usunąć te możliwości błędów no oczywiście w pana sprawie tak nie było, ale co też, bo to zrobione tak, żeby te będziesz pojawiły jak został sprowokowany ku temu to jest najgorsza, ale na końcu na końcu tego wszystkiego sąd, który przecież to widzi i sąd, który przecież to słyszy i tu i ja myślę, że w polskie sądy w takich sprawach mówi mnóstwo takich poważnych sprawach karnych to nie jest jedyna taka sprawa oczywiście mam mamy w głowie przecież sprawę Tomka komendy zakończoną bardzo niedawno temu natomiast to to jest także sąd my musimy wymagać od sądów odwagi, żeby powiedzieć, że nie to się wszystko nie nadaje no tak nie da się zbudować czy to się też tutaj trudno zbudować ten logiczny ciąg zdarzeń przyczynowo skutkowy to się nie trzyma kupy mówiąc wprost sądy muszą mieć tę chęć odwagę wnikliwości i potrzebę, żeby po prostu kwestionować materiał i akty oskarżenia które, które zawierają tak oczywiste błędy jak w tej sprawie ale, ale ta sprawa ma jeszcze kolejne piętro absurdu, bo ile razy co się dzieje ile razy ten Sąd Okręgowy z uporem wartym rok dla lepszej sprawy pan wskazuje no może pięciokrotnie Sąd Apelacyjny, który rozpoznał apelacje od tego roku pięciokrotnie mówi nie albo uchyla wręcz niewinnie czasami wręcz zabił ją to nasza propaganda też na tym, że nie ma nic gorszego, jeżeli sędzia też ma swój żywotny interes w orzekaniu tak było w tej sprawie sędzia pierwszy, który pierwszy, jakby tą sprawę dostał w jakim stopniu na sprawy medialne, które są głośno to niestety taka była budują sobie karierę sędziowie nad i to te wszystkie te sprawy w tych sądach prokuraturze policja na wszystkich niestety sprowadzają się do małości osobowości osoby jak to sobie tą drogą chce budować na skróty mamy polityków, którzy oczerniają różne grupy społeczne budują sobie jak tam w swoim mniemaniu oczywiście wizerunek polityczny to krzywdzi ludzi za cenę tego, żeby sobie zrobić dobry i to niestety tak wygląda tak samo robi to ten sędzia 1 drugi czy później sędziowie z jego wydziału niejako jego koledzy, którzy także wskazywać na samym Sądzie Okręgowym to nowe tak jest no i to autorskie cały ten słabo rzemiosła, zwłaszcza w stopniu zjemy są opiera się nad zakazuje strop w stopniu wywraca się słabo sztuki, bo myślę, że możemy podzielić na takie 2 etapy, gdzie te błędy mogą się zdarzyć pierwszy set to właśnie gromadzenia dowodów całego przygotowania procesu i tutaj trzeba trochę powiedzieliśmy, bo mówiliśmy po okazaniu, która mnie głos w tej sprawie też czytam, że to bardzo częsta przyczyna właśnie późniejszych pomyłek sądowych błędne rozpoznanie przez świat tak czy celowe pomówienia bądź przez osoba, która jest sprawcą, a po wysokie w przypadku Tomasza komendy to jakaś osoba, która po prostu nie lubiła postanowiła opowiedzieć na policji historie, które natychmiast jak lawina jak kula śnieżna zawinie do doprowadziła do skazania człowieka chciałbym jeszcze potem możesz na końcu rozmach w kontakcie z obrońcą i właśnie o tym co się dzieje jak temu jak temu zapobiec czy jest jakaś taka jest takie narzędzie, która tak osoba każdy z nas myślę sobie pani tego najlepszym przykładem może znaleźć w takiej sytuacji czy każdemu z nas może się ta sytuacja na przytrafić ten los taki przewrotny sposób będzie będzie się będzie nas stawiał się w tak trudnych okolicznościach, ale jeszcze kolejne tak jest tym etapem sądowe właśnie one są zostaje, gromadząc dowody i mówią o tej odwadze ja chciałam zapytać jeszcze rozbiegu to jest właśnie to jest temat co jest re View możemy kolejne godziny dyskusji o świętach, ale znowu to jest sędzia bez powodzenia przy zbiorze często tak bardzo dobre słowo w powodzenie, ale wolę Delikat rozmowy, ale wodzenie irlandzki to nieprawdopodobnie spychanie odpowiedzialności sędziego tej odwagi, której pani Maria mówią ja mam tutaj biegłego to wystarcza ja muszę sam już nic pogłębia swojej wiedzy swoich tych przez samą opinię ostatni potomkowie klej kopię, ale jest opinię do wyroku okazuje się, że u mnie jeden z dowodów, który nomen omen utonął podczas powodzi w mieście, w którym składowany magazyn dowodów był opiniowany przez przez biegłą, która po godzinie pytań przyznała się w ogóle nie zakres określa się znane w ogóle biegu czy też innego wykazali Krzyszto dostał materiały jakich badań, które się wydaje dobre rzeczy na nie widzi w tym wykresach tego co napisano we wniosku, bo biegły może być każdy biegły może być każdy tak może każdy może się wpisać na listę powiedzieć, że biegłem podtekstem tej specjalności może oprzeć opinię, która potem staje się naprawdę podstawą podstawą skazania może stać podstawą skazania, bo tę opinię też bardzo bardzo różne tematy biegu BG dziś wypowiadają w procesie, ale no one są po prostu częścią później tego materiału ma go do metod może być wg mnie że, gdzie są wręcz powołać na to opinii Polska zalicza na podstawie tej opinii biegłego co może okazać to jest w ogóle, kiedy biegu 1 zakręt nie ta wiedza i Błędowska jak mecenas nie nie zrobi tak jak umie np. robiliśmy 3 inne opinie dotyczące tego samego wywróci to powiedziane nasi biegli rzeczy przez nas wyłącznie do procesu wykazali pośredni kompetencje tamtej biegły nawet gdyby przyjąć nie musi nie ma żadnej prawda Łodzi to jest jest to kolejny słaby punkt, gdzie są, że możemy wytworzyć opinii NIK nie chcieli przejmować to musimy powiedzieć co powinno być zrobione w temacie biegł też wolnych gimnazja to jest drugi temat biegłych wymaga nowego uregulowania ustawowego, który właśnie uporządkował kwestie tego, kto może być biegłym tego jak biegły sprawdza jak się rewiduje ich umiejętności finansowe w kwestii jak się finansuje biegłych jeżeli, bo też naprawdę jest taka, że jeżeli biegły zarabia dniem 30zł za godzinę to to no to równo w jakiś wyjątkowy specjaliści w danej dziedzinie, którzy za tę samą godzinę zarabiają 102050 coraz więcej z po co mają pisać opinie dla sądów potem jeszcze być wyzywa rodzice są nadal odpowiada wielokrotnie tak też to to musi być też uregulowane są te wasze rozmowy jak mam to w przyszłym do głowy 8 do kwestii też to jest rola obrońcy, o których chciałbym poznać drukarzy są właśnie pieniądze, a w takiej książce znakomitej doktryny w czasie wstęp tylko sprawiedliwość jest taka teza, że ofiarami pomyłek sądowych są bardzo często najczęściej osoby albo właśnie naznaczone biedą albo taki sposób dyskryminowany, bo akurat to jest dotyczyło stanu Zjednoczonych osobę Enea czarnoskóre albo jakiś taki nieporadna obniżone o poziomie na inteligencji właśnie, które nie mają tego tzw. szczęścia że, że może rodzina będzie stała za nimi murem może narzeczona będzie stała za nimi murem morza nie przecież wrócą na obrońca chyba tak trochę jest prawda, że ta osoba mniej poradę życiową są bardziej podatna, żeby stać się podmiotem jakiś pan nie mogłam złamać słabsi po prostu runąć na wielu wątkach słabsze tak oczywiście też oczywiście obrona ma kolosalne znaczenie to znaczy bez posiadania adwokata przecież tych akurat pan miał szczęście do wybitnych obrońców różnych na różnych etapach kilku realizowanie kilku wnętrz natomiast sprawy, które to sprawa zupełnie wyjątkowa w porównaniu ze sprawami, które mamy normalnie w klinice bo, bo w tych sprawach zazwyczaj obrońcy nie ma co znaczy, że obrońcy nie oczywiście w sprawach najpoważniejszych obrońca musi być możemy mu myśl o sprawach właśnie tego typu zabójstwach czy oczy podział zysku myśmy ten obrońca musi być ze względu na powagę zarzutu natomiast obrońcy nie ma faktycznego nie ma to są obrońcy z urzędu, którzy w żaden sposób nie wykonują swoje funkcje być obrońcą to jest dla mnie to jest ta też wątek, który łączy wszystkie te sprawy tak jak widział pan sprawę z wyjątkiem wszystkie sprawy które, które trafiają do kliniki mają ten 1 wspólny mianownik bardzo słaba obrona z urzędu, która faktycznie brak obrony w czasie zbiega zresztą z kwestią biegu, bo też dokładnie sam mechanizm staniu za małe pieniądze przysłania aplikanci, którzy nawet nie czytają akt, którzy do końca wiedzą udajemy, że to reprezentacja klienta, czyli oskarżonego w takich przypadkach tak naprawdę są ludzie, którzy nawet nie wiedzą po kogo przyszli do kogo przyszli tylko tam karteczkę i nazwisko chłopaka tego zabronić kobietom coś na czasy słabość to jest bardzo duża słabość niestety wynika z dużym stopniu się zaplecza finansowego i marna apelacja później wyrok wobec ręce no zapomniałem złożyć wniosku o takie też sytuację dodać odpis naprawdę da radę zresztą bardzo rozumiem dlaczego, bo ja jako broń ze względu też przecież właśnie, ale wynik netto tej sprawy zdarzają się jest też prezesem zarządu, który wykryje swój obywatelski w sposób prawidłowy do nas trafiają sprawy właśnie w dyrektywie była obrońcę, a jak jak taki obrońca zakładając, że rzetelnie wykonuje swoje obowiązki jak może pomocy takich pierwszych momentów czy to jest taki właśnie ktoś, kto morza sprawić, że te tory tak myślenia tunelowego, gdzie się się rozszerzą trzecią taką moc sprawczą pierwsza rzecz musi zrobić to jakoś się skontaktować ze swoim klient to pierwsza to pierwsze czasami może 10 po zatrzymaniu godzinę po zatrzymaniu pierwsza rada pierwsze słowo pierwsze wsparcie pierwsze też bardzo mocny sygnał z zewnątrz, że na nie zostały same, bo pamiętam nie zatrzymywali wiążemy zaraz po zdarzeniu szłam w jakim czasie poznać miesiące miesiąca, ale wsadzili mnie do radiowozu zawieźli na komendę Mostowski do Pałacu Mostowskich w Warszawie i sam sama ta sytuacja już na tyle stresogenne człowiek naprawdę zaczyna źle funkcjonować w ciągu minuty i 5 kontach mecenasem ja nie wierzą uspokaja daje takie poczucie, że kurtyną nie samemu nie bycie samemu w sytuacji zatrzymania oskarżenia całkowicie niewinnego człowieka jest najgorszą lotniczą z kim mogę sobie wyobrazić, skąd się spotkałem, ale jednak, choć często naprawdę czasami potrzeba tych pieszych 5 zlotego pierwszego zamienia 2 słów i pierwszy jakieś rady podcieni poczekaj nic nie mów cokolwiek uciekniemy co zrobić, bo policjanci krzyczą robią różne pokażą się przeżyć każdy jeden z pieszych czy też rozkaz do przyznania się trzeba próba wymuszenia przyznania natomiast, więc ten pies ma też, jeżeli mecenas Marcin pomóc w tej sprawie na pewno już od samej pierwszej minuty drugiej minut tego, kiedy rozpoczyna, a co ma wiedzieć człowiek w takiej sytuacji, żeby nie rozmawiać, żeby nie pozwolić na przesłuchanie, bo jeżeli dopuszcza obecność adwokata niedopuszczalne za cenę jak ja, bo mnie przecież, gdzie prokurator powiedział, że do wody zawieźli mnie do prokuratury prokurator wiedział, że dobrze możemy tam porozmawiać przesłuchać uwierzy, ale nie mamy mecenasa i najniższą teraz rozmawiać na co wielu, ale nie będę godziny czekał, bo za godzinę to my już mamy postępowanie aresztować przedsądem, więc teraz mogę to zrobić później o 15 zamykają areszt i pana nie wywieziemy, więc nie będę pana mecenasa mogę teraz wieś trafnie też napisać, że odmówiono wiec przyjęli, ale to to możemy łatwo bez znacznych bezczelny, ale USA obejrzy zaczął poznawać, a mnóstwo uderzać wprost za realne rzeczy opowiadać to w cenie fatalne, dlatego że źle się bronili, dlatego że czasami nawet szczerze pojętej wierzy w system we wszystko się opowiedzieć, a nawet są wyjaśnić tak to sąd dzisiaj było naprawdę, a tak moja perspektywa w cudzysłowie czystą potem sprzedać nie zawsze jest dobre dobrym rozwiązaniem, a zwłaszcza, że taki, a takie działania funkcjonariuszy, o których pan mówi, czyli że za godzinę wychodzę musimy zrobić szybko, że nie będzie czekać ponad przysługuje mu jednak nagminna, a te jest też trochę w jakimś ułamku co nagrywać na wolne sądy przy samym zatrzymają tak, czyli jedna z o ten teledysk ze klip z Piotrem Głowackim walczy przesłanie było takie, że obrońca przysługują też momentów już zatrzymania nie mówię tu jakieś czynności które, która się mają odbyć za osobą zatrzymaną najważniejsze proszę rzeczy 1 przysługuje nam zawsze prawo do liczenia to trzeba sobie w głąb rzeki, że zatrzyma prawo uczyć nic nie można zmusić także zeznawali czasami jest to strategia procesowa, która w pewnych sytuacjach jest po prostu najbardziej skuteczne przynajmniej jakiegoś momentu tak bo, bo to właśnie Potez obrońcę, żeby ocenić, jaką strategię przyjąć, ale nie bez powodu zapytam o przyznanie się winę, bo z tego co czytałam i doświadczenie pokazuje, że to przyznanie się do winę po pierwsze jest królową dowodów niemalże jak zaznaczyła, że tak czasach średniowiecznej, a po drugie jest bardzo często no uzyskiwana w ten sposób, która kontrowersyjne kontrowersyjnych rzeczy widzieć no stajemy się, że o tym się może mało mówi, że ten sygnał ze strony tej osoby zatrzymanej o przemoc jest często lekceważone prawda, a pod przyznanie się, mimo że serwowane na etapie np. postępowania sądowego nie jest brane pod uwagę w ogóle przyznanie się do winy jest pierwszą przyczyną pomyłek sądowych w stanach Zjednoczonych i wskazywana w badaniach naukowych jako pierwsza przyczyna i rzeczywiście jest tak i w w tych sprawach, które ja analizowałam przez 20 lat działania kliniki to to nie jest najczęstsze przyczyny pomyłki, zwłaszcza przy porodzie jej specyfice wielokrotnych przesłuchań zmiany zeznań też wyjaśnień natomiast rzeczywiście jest tak, że jeżeli ktoś przyzna to o to to ma niesamowite znaczenie to ma też takie psychologiczne znaczenie, że ta on powiedział, że to zrobił trzymamy się tego oczywiście nikt nie wie w jaki sposób jakichkolwiek okolicznościach to powie powiedział na początku i sąd tego nie wie na pewno sąd, który dostaje sprawy kilku latach lata 12 miesiącach albo kilku latach nie ma pojęcia o tym jakich okolicznościach człowiek powiedział tak jak zrobiłem nie pyta zazwyczaj to jest napisane przyznanie się do winy to jest już pod niezależnie ile ile razy się potem powiedziało, że nie tonie ja odwołuje to już to już jest uznawane za linię obrony, którą później jak już po namyśle chcieli także tak obrońcę w atak to spontanicznie się przyznał trzymamy się tego kurczowo CEZ jest ciekawa, ale tak jest to, że im cięższy zarzut tym waga przyznania się do winy jest przesąd rozpatrywanego większa bo, a przeznaczona do kradzieży kule może się nie przyznaje, ale że ktoś się przyznać do zabójstwa to znaczy na pewno zrobi także zabójstwa nie może przyznać dzieci robiły tego szerszy zarząd tym większa wiara sądów, że to przyznanie się jest jak najbardziej prawdziwe to jest klasyczna twarz to paradoksalnie Polska to bardzo ich ramach działa zaraz się pan panu pan słyszał pytanie przyznaje pan mówi w oko 3040× z czego w pierwszych 2 godzinach 20× od 15 różnych osób, które wchodziły do celi wychodzi z celi zabierali mnie w tym Pałacu Mostowskich chowali je do tej celi bawili się to wszystko co tam żyć co się bawić oznaką okazał się eliminuje go zatrzymać no właśnie, nic więc z nimi zrobić, ale wykonam jakieś masę czynności, które w ogóle nie powinien robić nawet, bo oni dostali zlecenie prokuratury z innego miasta na tylko na zatrzymanie właśnie sam o tym porozmawiać, bo od metody uzyskiwania tego przyznania się od kontrowersyjnej powiedziała metody, bo nie zawsze tak jest ja też bardzo pani napisać trochę, za którym ze swoich cha artykułów, że nie ma odpowiednich słów nie ma odpowiednich regulacji, a na to, żeby określone czynności, a poproszę nazwać torturami nieludzkim traktowaniem tak, czyli to nie musi być też tych amerykańskich filmach człowieka zamykają na całą noc ze zimnym pomieszczeniu przy zapalonym świetle tak to jest mnóstwo takich czynności gazetą gazu łącznie niuansów też dura sali ludzkim traktowaniem prawda, a my nie mamy ani regulacji ani o tym też chyba takie moje przekonanie wystarczająca duża nie rozmawia no tak tak się nie, bo problem jest taki, że nie mamy też takiej wrażliwości skoro przecież przecież mamy do czynienia z przestępcami prawda, więc jak to jest przestępcą to też jest przez urzędy różnego traktowania nie widzą państwo żyje cudzysłów tutaj czy nie to to też jest to podejdziemy go ostro z tej strony z tej strony z tej strony i i jest także test tak jak powiedziałaś nie trzeba komuś trzymać pistoletu przy głowie, żeby żeby, żeby uznać, że był zmuszany do tego, żeby się przyznać, że to zmuszanie jest nieludzkim poniżającym traktowaniem bądź wręcz torturami to są to są właśnie te są właśnie to są właśnie małe słowa wrócić do domu rodzice czekają nie zostanie nie może zapalić to są co naprawdę prozaiczne mała rzecz się chwycić taką małą słabość części na jej punkcie go w cudzysłowie się torturować i to nie są sobie, żeby zmniejszyć wagę tego tylko nie fizycznego tortury i tak będzie to bardzo skuteczne, bo to jest w moim przypadku szkody to, że sędzia przez rok prawie nie zgodził się na moje widzenie z siostrą, mimo że wnioski psem ja piję, a nie, bo my będziemy, a oni się, że przyznanie tak dany sędzia nie godził na taką prostą rzecz, że miał widzenie nie, mówiąc że torturą jest to, że przez rok widzenia przez szybę tylko włącznie myśmy się przy stoliku tak jak tu siedzimy, chociaż wszystko było oczywiste otwarte wszyscy siatką przesłuchaniu, żeby nie było, czego ukryć czytam mataczyć to też są tortury przez, a jeszcze, a jeszcze na końcu to o 31 letnie postępowanie, które też właśnie zresztą na gruncie tej sprawy myśmy wtedy zaczęli myśleć po raz pierwszy z prof. Rzeplińskim, że jeżeli państwo trzyma kogoś w oskarżeniu tak poważne przestępstwo przez tyle lat nie mogą zakończyć procesu to to jest również nieludzkie poniżające traktowanie tak to ja to źle brzydko zabrzmi może, ale ani Komenda tutaj przed zmianami ani żaden z takich ludzi jak, którzy siedzieli więzieniu pomyślna na wolność mini rozpoczynamy nowego życia to dla wszystkich tłumaczy nie jesteśmy krezusami żaden z nas nie zmartwychwstał mistrza nowość my jesteśmy nadal to samo Sobotka z wieloletnim pobytem więzieniu za niewinność, jeżeli ja jestem na wolności wsi sędziowie nawet jak składać wnioski o odszkodowaniu cokolwiek mówi najlepszy był pan na wolność nie przesadzajmy fantastycznie na wolności z ryzykiem ośmioletniego wyroku przez 18 lat chodziłem do pracy spotkają się z ludźmi przed kim się tu ukrywać dziś jestem anonimową m.in. właśnie, dlatego że 100 kupę przyjaciół za ostatnie 20 latków poznają czym nigdy nie powiedziałem w tej sprawie, więc to nie jest tak, że my, a wyszedł więzienia to wysoka nie jest oka i to to jest tortura to jest to, że znów chińskimi przeżyłem fantastyczne chwile z przyjaciółmi ludźmi pracy z moimi pracodawcami wszystkich codziennie notorycznie dokonywałem nie mówiąc o tej sprawie, ale chodzi do pracy reprezentowali czasami będących pracownikami przez rząd do 5 cokolwiek kurde, no codziennie widzi się kwestę możliwie pomógł, ale nie mogłem się przydać, bo jak przyznał, że nikt nigdy mi nie zatrudni stygmat bycia oskarżonym coś takiego jest naprawdę ciężki i to i im cięższe zarzuty też to stygmatyzowanie cięższe trudniej się żyje, nawet jeżeli się odpada z wolnej stopy współdziałają w wolnej stopy będą na wakacje pojechać w mostek, a trzeba na zabytki jeśli mogę pana zapytać taki najtrudniejszy moment podczas tych kilkunastu latach tak się już jest te 34 miesiące więzieniu nieważne rozważyć miał zaś otrzymuje mam 3 taki moment takie najtrudniejsze pierwsze trudniejsze momenty pierwszy wyrok w ogóle, kiedy kurczył głupi naiwny straszenia pamiętam były policjant wiemy dobra wypłacono nie ma tu zeznawał pójdzie do prokuratury tam zeznań przez ten facet natomiast mądrzejszy od pana jako to zrozumie i też jak przestał niczym nie oskarżać urząd prokuratora zawiodą się, bo to okazał się fatalny facet ma przecież postępowanie o areszt na pewno będzie lepiej też po tym, mówienie Sąd Okręgowy miasto wielkie wojewódzkie kłócą tam naprawdę tu tuzy intelektu tak po sądowego siedzą na pewno Mińska, ale skazano 8 lat i to pierwszy moment bardzo złym czasie to się wtedy nie czuję nic to idiotycznie, ale ja nie mam jeszcze dwu złości sobie wtedy nie wiem nie wybijają okien, niemniej próbowałem się okaleczyć coś z tym to tak sekundę wszystko ładnie dookoła spółkę ośrodku nuda toż mogłoby 25 przy poziomie 8 to właściwie powinien się, że te sfery rozgrywka między nami oczywiście taki jest później dopiero wchodzi odczucie, że nie wolno z tym pogodzić najgorsze jest to, że naprawdę pierwszy moment błędna jest też takim powodzeniem są wszystkim to mi nawet jakimś stopniu ku pu żyło obrzydliwe po prostu później widzimy wówczas, że zło, bo to przez morze można ją niż system 8 lat 100 miast pełną świadomość najgorsze złamanie tego kręgosłupa z własnej moralności wewnętrznych ja wiem, że tego nie zrobiłem ja naprawdę kurczakiem co zrobić tam 8 lat przyjął, że tak trzeba jak policja zatrzymała prędkości przyjmuje mandat nie dyskutuje, bo oczekują, że to mam oskarżonych za swoje czyny i ten ale, a drugi i 30202. to jest też wiąże się z wyrokiem skazującym to jest drugi skazany jest wolny to odpowiadam i krzyżami okres co nie wskazuje i jaką jechał samochodem z ojcem razem i nagle okazuje się, że nie będą narzekali stosują znowu wraca ożywienie Che nawet mecenasi mówi kurczę może ten papież stacja znowu wskazać może tak być nową 2× to zrobił, więc miały niewiele czasu no Cry będziemy mieli pracy nie ten jej i ja wtedy ojca zaczną pocieszać w tej sali sądowej, że znacie staną kuszono damy radę przecież pan zmian na 10 lat szczyt procesu, więc ten 0203. jest najbardziej przykre chyba dla mnie to mówi pan odpowiedzialność, bo tam 2 były czasami, które czemu się spodziewać, ale trzeci też mowa sądu w postępowaniu o odszkodowanie medycznie, kiedy zasądzają tak poniżającą niską kwotę tak został uniewinniony i idziemy z mecenasami do sądu też uzyskasz zadośćuczynień odszkodowań i obraźliwa mowa sędziego do tego stopnia, że pierwsza w życiu wyszedł z sali sądowej nie był w stanie tego słuchać jak obraża mnie facet, który jest przedstawicielem sądów czy instytucji poniżała mnie przez 18 lat 19 lat w tamtym momencie w zakończenie obrzydliwie obraża obrzydliwym dobra nigdy w całym procesie spotkań 10 różnych 12 i prokuratorów, czego oprócz 1 pani prokurator, która zawsze będę miło wspominał byli źli ludzie, ale poniesie tego spodziewał publikowane są barykady droga jak oczekuje sympatii, ale sędzia to trzeci nie mogę podać się wspierać z tego, mimo że później było inaczej, ale to też czas przyjmowałby la mama uniewinnienia po tym, momencie uniewinnienia tak naprawdę już nic złego, a pan nie może spotkać tak krzyczą ze strony systemu, który jest bardziej spokojny rozważny, bo jak raz uniewinniony i proszę wyobrazić, że pierwsze prawomocne prawomocnie bolały mnie jako prawomocnie pierwsza uniewinniony Sąd Najwyższy cennej ruszy, pisząc o IT jest też bardzo przykro mi o funkcjonariusza milicji Obywatelskiej, którzy przybyli na miejsce zdarzenia Sąd Najwyższy wzrost i Sąd Najwyższy wywróci to kasa kasacyjne ten wyrok uniewinniający to było słabe dla mnie, ale po tym drugim uniewinnił też prawomocnym, kiedy w jest taki trochę poczcie brzydkie pewnie, ale kurs było tak nie będę mówił, że takim takie, że odegramy się na tym wymiarze sprawiedliwości tym odszkodowaniem czy zwyciężę wreszcie w końcu kurczy to ja coś sięgnę chcemy się należy na Wschodzie sędzia, który postu w obrzydliwy sposób lekarz po tym wszystkim co słyszą ja pana w bo o tym co uwięzienie o tym jak podpalali mnie jak nie i to jak różne rzeczy przeżył więzień w tym sędzia mówił, że no to mogłoby tak obciążające dla niego to tylko 3 lata, więc nie wszyscy to sąd musi rozważyć, że był młody teraz dopiero się dzieje, więc ten jak widać młodość to nie wpłynęło skarży się z tym miastem to nie jest tak Marię, że sądy mają trochę taką stawkę za dzień w sensie robotę Dziedziczak regularnie nie jest wstrząśnięta rzucające się powiedział i myśląc po prostu nie chcę się nawet myśleć przelicznika odsiadki, bo czegoś takiego, ale oczywiście, że taki jest tak jak sam tak jak właśnie nie wiem tak samo się te dni aresztu przelicza ale, ale to jest no do każdemu się dostało dzisiaj w naszej rozmowa, ale ani Helsińskiej fundacji nigdy nie trzecie, bo mówimy o tym mecenasi, który przychodzi wraz z początku, żeby dać tego tej otuchy to to, żeby Fundacja prof. Rzepliński pani Maria pan składał czy nie mógł zmieniać pan Bodnar to tez kurde, ja siedzę w więzieniu te dokumenty, kto tam pisze to jest zła, jakie są dumni z siebie miałem naprawdę też to to jest przykre chore przyp krzyża to był bardzo pocieszające, bo bardzo budujące to jak pierwsza słyszałem że, że rzucił okiem na sprawę mecenas Tadeusz wiją się pani dzisiaj już to przy stole to przepraszam bardzo, ale na grupie spacerowej to po prostu poszedł w górę w hierarchii między więźniami bardzo wysoko mecenas wybija się sprawą zajmą w sumie ostrzale, ale to ekstra to nie budowało to test z, ale w tamtym świecie buduje się różnymi faktami rzeczami, a jeszcze chciałam zapytać już musimy powoli zmierzać ku końcowi, ale też, obserwując decyzje Boże przepraszam dla obsługujące pean na dyskusję o zbrodnie właśnie Osieckiej czy w sprawie Tomasza komendę tam dużo, że co, czyli ze względu odgrywał rodzica na litej skale najlepsze zakończonej, którzy palą w Rydze mierzyć się ja rozumiem, że dla nich bardzo trudne chciałby też to jest bardzo jest to jest ja państwu powiem przepraszam pani Maria przerwali to, bo chciałem powiedzieć przychodząc tu widzę, że chce dowiedzieć jedną z ofiar pomyłek sądowych jest rodzina ofiar ja mam dzisiaj żal do siebie do sądów do prokuratury policji, że nie wytłumaczyliśmy rodzicom osoby, która zmarła, kto zrobi, bo mimo mnie ja czuję się ofiarą tej sprawy oczywiście, ale uważamy hordy nieprawda największą ofiarą ani dzisiaj egzamin dziecko ich są dużo mówić, ale to jest na jeden z ważniejszych wymiarów dramatów pomyłek sądowych, jeżeli są punkt dotyczący Mieszko to prawda świadomość albo życie w błędzie co do tego, kto dla dla rodzin ofiar jest niezwykle ważne, żeby wiedzieć wiedza o sprawie jest niezwykle ważne, żeby móc zmierzyć ze stratą, ale no tak zupełnie na koniec jak chociażby jakoś to nasza dzisiejsza rozmowa była też hołdem dla pana taty, który w ligach jest absolutnie bohaterem tej tej historii i poprawę najważniejszy etap historii można myślę, że tak z taką determinacją mądrością konsekwencją wnikliwością ja nie znała mnie nie pozna chodnik tak tak niesamowicie zaangażowanego tak kochającego i taką jest takim zaufaniem miłością, bo przecież nie muszę panu ufać mu wierzyć, ale miał tak niesamowite zaufanie też jest wyjątkową osobą, więc też ma możliwości wyjątkowe intelektualne, żeby sobie poradzić z taką sprawą, ale po prostu jego porównania wielostronicowe zeznań świadków słowo posłowie to był tabelki zaś pierwsze w tych wyliczeniach tych liczb, które pan się podawał nie powiedział pan ile godzin pana tata poświęcił tej sprawie, ale myślę, że policzan pewnie policzalne woli czasu jest powiedzieć to mówimy o świetnym ojcu zapleczu finansowym fundacji adwokat w ich ile osób musiał złożyć na to, żeby prostą banalną pomyłkę początku odwrócić ile lat muszą one myśmy po prostu 1 głupią pomógł odwrócić i dawał, zamykając to chyba zgodzimy się z tymi postulatami, które też była też swoim udziałem wypracowany w biurze Rzecznika Praw Obywatelskich tym postulatem takiej komisji tak dotyczącej, a takiego już ciała niezależnego, który miałby zajmować badaniem pomyłek sądowe z nimi związane z Rosją są one na to jak radzić system odmawia to nie jest doskonały pomysł, bo system już tak naprawdę powinien sam musi uleczyć właśnie w tych po to po to mamy instalacyjny po to, przynajmniej was sądy no i często naszych marzeń mówił sam uważa, że system sam siebie ma system wskazuje system wykazać związek karate estrów, więc taką zrealizowała za zbudowanie takiego ciała zewnętrznego, które tak jak powiedziała funkcjonuje w wielu krajach europejskich ma sens to jest komisja która, która ma moc tylko taką, żeby skierować wniosek do sądu z o wznowienie postępowania z prośbą o wznowienie natomiast taka, która analizuje sprawę, która patrzy na nią jeszcze raz patrzy z zewnątrz, ale która ma też taki taki autorytet znaczy taki, że wiarę to, że żyją na przynajmniej przeanalizowała sprawę to znaczy, że coś coś na rzeczy jest, ale to chyba, żeby też wnioskowała, żeby nie tylko pracować wskazała też nawet, żeby szukać powodów, dlaczego tak się potoczyło się rozwiązań, żeby blokować ewentualne powtórki takich opłat znowu w stanach mówi się, że błędy logicznego myślenia są przyczyną po meczu na wyspę prawdę trzeba umieć logicznie myśleć tak Intelligence w służbie człowieka o kas bardzo wam dziękuję za rozmowę trudno, ale myślę, że bardzo potrzebne chyba trochę taką nietypową jak na wolne sądy bardzo się cieszę, że udało się odbyć my Heart była i nasz gość specjalny 5 bardzo państwu dziękuję zobaczyć na prawo Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: NA PRAWO PATRZ!

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA