REKLAMA

Encyklika fratelli tutti - zerwanie czy kontynuacja myśli poprzedników?

Godzina Filozofów
Data emisji:
2020-10-10 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
25:41 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
, a właściwie to godzina filozofów, więc poproszę ten dżingiel kultowy chcę powiedzieć, że trwa wyszukiwanie właśnie akurat jak powiedziałem, że trwa wyszukiwanie no to właśnie pojawił się Dzięgiel Tomasz Terlikowski z nami halo halo dzień dobry dzień dobry dzień dobry witam serdecznie ciebie witam państwa filozof publicysta no i oczywiście jedna z z najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiego kościoła świecka świecka postać oczywiście będziemy rozmawiali o Rozwiń » najnowszej encyklice papieża Franciszka Fratelli tutti, która kilka dni temu ukazała mam takie wrażenie po lekturze tego tekstu, że to jest wyraźnie polemiczny tekst wobec linii katolicyzmu reprezentowanego przez polskich biskupów zgodzić się z tą prowokacyjną trochę tezą na początek ja bym się nie zgodził, ale tylko 1 powodu to znaczy ja myślę, że w Polskim kościele w Polsce przeceniamy znaczenie polskiego kościoła z perspektywy Franciszka jest taka anegdota, że kiedyś jeden z gości księży miał zapytać papieża Franciszka co sądzi o polskim kościele on odpowiedział mu czasem za kościele w Nigerii w mówienie w Polskim kościele mówi no tak w Nigerii czas sobie uświadomić, że kościół powszechny w tej chwili jest bardzo różnorodne bardzo bogaty najdynamiczniej rozwija się zupełnie, gdzie indziej, a inne niż Polska i co więcej w tych krajach ma również ogromne stoją przed nim ogromne wyzwania również ogromne problemy z tej perspektywy nasze spory pewnie istotne oczywiście dla nas nawet bardzo istotne z perspektywy papieża nie są aż tak istotne ja też nie do końca zgadzam z taką też ukryty nie postawiły, ale która pada tutaj specyfika zerwania ona bardzo wielu miejscach kontynuuje linię poprzednich papieży Benedykta XVI mnie czy Jana Pawła II, choć rzeczywiście napisana jest taki sposób, żeby to wrażenie zerwania w 2 dałem tak wystarcza, że tekst na Facebooku, które umieściły, gdzie właśnie tropiła te różne nawiązania do poprzedników, ale też zwracać uwagę, że oni, że nie pojawiają explicite to znaczy że, że można by było w paru miejscach się powołać w sposób bezpośredni papież Franciszek tego nie robi, ale ja bym jeszcze zapytał o tę kwestię w cudzysłowie polemiczną wobec polskiego katolicyzmu oczywiście powiedziałem to półżartem nie miałem namyśli tego także, że on się sposób intencjonalne odnosi do do polskiego kościoła, ale mam namyśli raczej taki bardzo nie konfrontacji inny styl, który on przyjmuje akcentowanie wspólnoty właśnie piętnowanie rozmaitych takich radykalizmu, a z obu stron sceny politycznej, która antagonizm ujął, które właśnie nastawione są na podbijanie konfliktu, które budują tak taką wizję rzeczywistości, w której trwa nieustająca walka, w której to walkę trzeba toczyć no, więc on jak wychodzi zupełnie innej retoryki i tam się wydaje takie zresztą dla niego charakterystyczne prawda tak to całkowita zgoda szczególnie w tej pierwszej części w tej analizie świata pokoi idzie czy w trakcie mówi tak trzeba powiedzieć, w której widać wyraźny wpływ policjantom nie spada jezuity redaktora naczelnego dla widza katolika, czyli takiego organu prasowego Watykanu do pewnego stopnia ten element widać bardzo dobrze nasz papież nie sugeruje nam, że tą wojnę kultur przy świadomości realnych różnic, ale jesteśmy trochę spędzanie przez media przez populistę populistycznych polityków i że to rodzi gigantyczną agresję po obu stronach, która w gruncie rzeczy uniemożliwia załatwianie wspólnych spraw albo mówiąc jeszcze bardziej brutalnie gra niezwykle utrudnia dostrzeżenie i załatwienie problemów czy mówiąc inaczej ta agresja ta niechęć nienawiść nie odwraca naszą uwagę od problemów pewien paradoks w tej chwili czytam taką książkę właśnie okazało się wydawnictwie czarna czarne nienawiść spółka ZUO właśnie amerykańskiego dziennikarza jest zachowuje całą różnicę w języku od więzień afrykański dziennikarz jedzie bez trzymanki bardzo ostrym językiem zresztą z obie strony tego sporu politycznego piętnuje pokazuje, że postarają się tym językiem nienawistne bardzo nienawistnych i papież mówi bardzo podobne rzeczy mówi drugą rzecz, niemniej istotną mówi, że jesteśmy w takiej sytuacji jako świat mnie, że potrzebujemy jakiejś narracji, która mogłaby nas wydobyć swego gigantycznego kryzysu co ciekawe Tomasz całkowicie rację wprawdzie oczywiście jest to tekst papieża zwierzchnik religijnego, ale po pierwsze bardzo mocno odwołuje się do 2 innych liderów świata religijnego, czyli do patriarchy Bartłomieja niesłusznie w Polsce nie zauważalnego patriarchy Konstantynopola lidera prawosławnych z bardzo ciekawy myśliciel bardzo otwarty także wracający mocno uwagę na ekologię i na problemy społeczne z drugiej strony na wielkiego mama Uniwersytetu Ala żar i to ten punkt odniesienia jest silny punkt odniesienia świeckich czy papież nie wprost odwołuje się często nie odwołuje się w ogóle do kwestii religijnych, ale próbujemy uświadomić, że nasza odpowiedzialność za świat, który nas otacza społeczeństwo za biednych za wykluczonych za porzuconych to jest odpowiedzialność jest niezależna od kwestii wiary albo niewiary od kwestii światopoglądu czy od kwestii religii i w tym znaczeniu jest to rzeczywiście dokument bardzo by dowodzić nie, konfrontując nie konfrontacyjny nie atakujące nikogo, ale próbujące znaleźć ten poziom rozmowy debaty, który będzie do zaakceptowania przez jak to kiedyś pisało encyklika przez wszystkich ludzi dobrej woli właśnie to ciekawe, bo to jest druga encyklika Franciszka i teraz jak mamy 2 to widzimy, że ten kierunek zainteresowania jest wyraźne on bierze się za bary ze współczesnością dużo jest tam takiej refleksji nad życiem politycznym społecznym pierwsza encyklika była poświęcona zmianom klimatycznym kwestiom ekologicznym tutaj mamy dużo o polityce o internecie o wyzwaniach takich bardzo powiedziałbym codziennych, z którymi się stykamy to nie jest papież, który właśnie eksploatuje przede wszystkim sfery transcendentny i ku nim się zwraca tylko to jest takie chrześcijaństwo, które w sposób bardzo blisko codziennego doświadczenia bezpieczeństwo społeczne niewątpliwie jest w bardzo dochodzić wieloletni nurt i katolicyzm protestantyzm to nie Bury Kimmich wielu innych protestanckich teologów, ale także bardzo katolickich teologów myślicieli będzie szło to linię także papieże będą rośliny przypomnijmy Leon trzynastego Radom nowa robić kolejne encykliki natomiast ja bym powiedział jeszcze 1 rzeczy mam wrażenie, że obie te encykliki, pomijając pierwszą z 3, czyli Lumen fidei pisano jeszcze wspólnie z Benedyktem to są encykliki w gruncie rzeczy tym samym one są bardzo gorąco krytyką bezbożnego neoliberalizmu papież Franciszek także w laudatosi one oczywiście bezpośrednio zajmuje się kwestiami zmian klimatycznych ekologii, ale również bardzo wprost krytykuje tam to wszystko co jest takim pozbawionym refleksji konsumeryzm konsumuje zmian nieco dąży do wykluczenia mnie właśnie myślenia społecznego w rzeczywistości co jest takim istotnym składnikiem nie tego wszystkiego co znane co lewica często nazywa neoliberalizmem gospodarczym, ale nie tylko gospodarczym, bo to jest dużo szersze nie szerszy nurt w tym znaczeniu oczywiście to jest nauczanie bardzo społeczne bardzo skupiona na tych tematach w tym znaczeniu też bardzo latynoskie mnie czy szerzej nawet bardzo amerykański był sobie pomyślimy oczywiście w stanach Zjednoczonych mamy 2 nurty wewnątrz katolicyzmu, ale jeden z nich nie bardzo Jezuickiej zresztą w treści to jest właśnie ten nurt katolicyzmu społecznego, który jest skupiony na tych gigantycznych problemach, a na to wszystko nakłada się jeszcze pochodzenie niewątpliwie nie samego ojca Świętego oczywiście to jest 1 to jest Argentyna, ale szerzej papież doskonale zna sytuację całego regionu w związku z tym on ma świadomość, że polityka media nie wspólnie Zjednoczone w takim Neo liberalnym paradygmacie często prowadzą do rzeczy strasznych przypomnijmy choćby całkiem niedawno opisaną mnie w książce burzliwe czasy Mario Vargasa Llosy najnowszej książce się przed chwilą dosłownie ukazała w języku polskim, a niespełna rok temu ukazała się w oryginale hiszpańskim noc siedział w Gwatemali, gdzie rząd w gruncie rzeczy demokratycznych Franz po prostu reformę został przez media wszystkie media amerykańskie krzyczano rządem socjalistycznej przed komunistycznym obalone na doprowadziło do wieloletnich dalszych sporów i wojen przy pomocy militarnej to wszystko Franciszek z nas własnego doświadczenia i władze gigantycznych korporacji ekonomicznych i sytuację, w której własności 50 kilka procent własności jest w rękach 3% obywateli, a cała reszta żyje z tego co spadnie ze stołu Pańskiego i ma też poczucie Franciszek to też pewnie istotny element, że ten model własności on już nie jest właściwe tylko krajom latynoskim Rząsie przez zostanie nabożeństwo Zachodu średni postawimy, bo do tej rozmowy za moment wrócimy Tomasz Terlikowski państwa gościa cały czas z nami Tomasz Terlikowski raz jeszcze dzień dobry dzień dobry witany rozmawiamy o encyklice papieża Franciszka Fratelli tutaj, czyli wszyscy bracia i fragment przeczyta morzem fragment 100 czterdziesty szósty istnieją to bardzo podoba to określenie istnieją lokalne narcyzm, które nie wyrażają zdrowej miłości do swojego narodu kultury skrywają ducha zamkniętego, który z powodu pewnego braku bezpieczeństwa i lęku przed innymi woli tworzyć mury obronne by ochronić siebie nie można w sposób zdrowy skupiać się na wymiarze lokalnym bez równoczesnego szczerego i przyjaznego otwarcia się na to co uniwersalne bez przyzwolenia wyzwaniem stało się dla nas to co dzieje się gdzieś indziej bez uboga zależy innymi kulturami solidaryzowania się dramatami innych narodów to niewłaściwe przywiązanie do tego co lokalne zamykana obsesyjnie kilku ideach zwyczajach i pewnik kach, gdyż w obliczu mnogości możliwości piękna oferowanego przez cały świat jest ono niezdolne do podziwu oraz pozbawiona autentycznej hojnej Solidarności no wydawałoby się, że właśnie to jest głęboko chrześcijańska ducha teza chrześcijaństwa chrześcijańska w tym sensie, że chrześcijaństwo jest taki pierwszy prawdziwy uniwersalizm historii ludzkości bezdyskusyjnie ma rację oczywiście to jest też głęboko chrześcijańska co więcej bardzo głęboko zakorzeniona myśli poprzedników to znaczy jak byśmy dobrze poszukali to podobne cytaty znaleźlibyśmy Benedykta XVI mnie, a także Jana Pawła II to jest rzeczywiście dość oczywiste to brzmi teraz dużo mocniej i papież Franciszek dużo mocniej to wyraża także także, dlatego że widzimy te mury, które są budowane można powiedzieć, że to nawiązanie do murów pewnie nie znając poglądy zarówno samego papieża jak jego najbliższych pracowników tak bezpośrednio odnosi się tego muru, który powstaje cały czas on jest też trochę oczywiście symboliczne na granicy Stanów zjednoczonych Meksyku, ale również tego muru, który jest budowany już bardzo mentalnie między Europą, a innymi krajami to jest oczywiście od dzisiaj się do tego elementu, ale również do tego rodzaju tego modelu populistycznego wykorzystania emocji całkowicie zrozumiały i papież również tam przywołuje w kilku miejscach pozytywnie emocji narodowych emocji związanych z pochodzeniem z jakiegoś miejsca z kulturą, ale czyni z nich Absolut wartość najwyższą i w efekcie rzeczywiście wyklucza wszystkich inaczej mnie innych pewnie inaczej tylko wszystkich innych jeszcze mocniej ten element, który tak ładnie tutaj wybrzmiało przywołuje papież w opowieści o dobry Samarytanin to jest bardzo mocny obraz, który papież bardzo szczegółowo analizuje bon przypomina, że tego pobitego i ograbione ego wędrowca najpierw mijają art kapłan ile Vita, czyli ówczesna lewica lita religijna ówczesnego świata ci najbardziej pobożni z najbardziej pobożnych i najbardziej oddzieleni przeznaczeni do funkcji sakralnych dzisiaj moglibyśmy powiedzieć biskup ksiądz albo arcybiskupi zaangażowany katolik świecki pomaga mu Samarytanin kim jest Samarytanin nie z tamtej perspektywy po pierwsze jest to ktoś, kto zdradził i rozbił jedność narodu wybranego kilkakrotnie, kiedy Żydzi byli wyrzucani z ziemi obiecanej ze swojego na ich ze swojej ziemi to samo pytanie tam zostawali często, pomagając ich wyrzucaniu, a po drugie, są to następcy heretycy byśmy dzisiaj powiedzieli, że ściął wprawdzie tego samego Boga, ale w innym miejscu winny sposób, jakbyśmy chcieli transportować na współczesność moglibyśmy powiedzieć, że jest to po pierwsze, człowiek drugiego plemienia obce nam kompletnie, którego sposób myślenia odrzucamy potępiamy, chociaż oczywiście z tej samej kultury tej samej cywilizacji, a z drugiej strony jest to ktoś kogo traktujemy jako no właśnie heretyka żartobliwie to nie jest oczywiście porównanie do ojca Świętego jak powiedział, że moje banki można powiedzieć, że to jest homoseksualista lewak pewnie z drugiej banki można by powiedzieć, że to jest kilka ton w natomiast jest to ktoś inny kogo traktujemy jako wroga i to on widzi w drugiej osobie osobę potrzebującą papież bardzo mocno podkreśla, mówiąc że często jest tak, że ludzie religijni nie wypełniają swoich obowiązków religijnych wobec innych, jakie to są obowiązki no to przypomina nie tylko opowieścią o dobrym przypowieść o dobry Samarytanin nie, ale również cały całe proroctw księgi starego testamentu, gdzie prorok Izajasz prorok Jeremiasz mówi o tym, że miernikiem naszej relacji do Boga jest stosunek do ubogiego do wykluczonego do uchodźcy uciekiniera do środy do wdowy, czyli do tych, którzy w tamtych czasach w tamtych społeczeństwach byli pozbawieni praw to jest rzeczywiście bardzo mocny element tej encykliki przy czym trzeba też dodać, że papież też jasno mówi w tej encyklice o tym, że uchodźcy imigranci mają także obowiązki wobec wspólnoty nie, do której przybywają i że te obowiązki powinny być oczywiście miękki delikatny świadomy zranienie sposób, ale jednak egzekwowane wspominałem wcześniej o tym, że widzisz tę encyklikę jako spójną nauczanie poprzedników jako swoisty swoiste kontinuum encyklika Jana Pawła II nauczanie Jana Pawła II i Benedykta szesnastego, ale ma się wrażenie jednak przynajmniej to mówię tym okiem kogoś, kto nie wczytuje się tak bardzo dokładnie śledzi tych dokumentów które, które się pojawiają pomiędzy encyklika ami i w ogóle jest poza kościołem, ale na oko na moje laickie oko jest jednak pewne zerwanie w stylu w tematyce Jan Paweł II z 1 strony bardzo mocno zanurzony to jest funkcja czasu po prostu w tych kwestiach politycznych kwestiach związanych z zimną wojną z drugiej strony jest bardzo silnie skoncentrowany na kwestiach bio polityki na kwestiach związanych z cielesnością seksualnością Benedykt XVI z kolei jest wyrafinowanym teologiem, który właśnie powiedziałbym takie rejony estetyczne transcendencji i nasze nasze chętnie Zagłębia jest jest kimś kto, kto jak penetruje rejony myśli Teologicznej wysokiej natomiast Franciszek jednak używa takiego języka bardziej zbliżonego do codzienności i tę problematykę, którą podejmuje to to jest problematyka właśnie tak jak powiedzieliśmy wewnątrz wewnątrz doświadczenia jak mu chwilę powiedzieć o tym co dziś jako kontynuację, a co widzieć jako jednak pewnego rodzaju nową jakość zerwanie reorientacja zmiany wektora itd. nie znaczą tego co jest moim zdaniem jednak kontynuację raczej jeśli dobrze przyjrzeć się nurtowi nauczania katolickiej nauki społecznej od Leona trzynastego przez Piusa jedenastego Pawła Janasa z tego trzeciego Pawła szóstego Jana Pawła drugiego no to oczywiście to jest trochę innej perspektywy podjęta nie geograficzne i politycznej czy geopolitycznej trochę bardziej radykalnie z nowymi elementami, ale jednak ta sama nić, która nakazała Janowi Pawłowi drugiemu po upadku komunizmu w roku 90 pierwszym w encyklice sentencji Sanus jasno wskazywać na to, że wprawdzie własność prywatna jest ogromną wartością niema bez niej wolności politycznej, ale równocześnie zwracać uwagę na społeczną społeczne znaczenie własności tym samym mówi we papież Franciszek bardzo jasno wskazywać, że sytuacja w trzecim świecie konkretnie papież Jan Paweł II pisało Ameryce Łacińskiej jest niedopuszczalna mnie z perspektywy katolickiej nauki społecznej rzeczywiście było także w Polsce dokumenty Jana Pawła II podawane nam było od razu interpretacji liberalnej ogromny wpływ Marka Nowaka dojrzała gra w ogóle tej szkoły amerykańskiej mnie myślenia o nauczaniu społecznym papierze tak silne, że myśmy w zasadzie przyjmowali te dokumenty jako liberalne czy Neo liberalne, ale jeśli się uważnie wczytać się to one wcale takie nie są w nich jest bardzo silny element socjalny społeczny i podobne element znajdujemy nie u papieża Franciszka natomiast i i to jest jakby ta ciągłość można powiedzieć, że od czasu rerum novarum kościół ma poczucie, że z 1 strony zachowujące znaczenie własności wolnego rynku i debaty z nim związane ma również poczucie, że to nie załatwia wszystkiego, że kwestia robotnicza była kwestią prawdziwą i wymagała załatwienia załatwili ręka rękę nie chadecy socjaldemokraci to też powiedzieć sobie jasno załatwili nie do końca, bo wiemy, że rozmaite nierówności szklane sufity itd. trasy często kierowane w kierunku prekariatu nie proletariatu, ale nadal istnieją papież Franciszek zwraca na nią uwagę to jest ciągłość co jest nowością podziałem nowości z perspektywy nie tego dokumentu w tym dokumencie nie ma żadnej nowej te nawet jeśli one są nowe w odniesieniu do poprzednich pontyfikatu to one już występowały myśli Franciszka to jest podsumowanie myśli papieskiej papieża Franciszka ani jakieś nowe elementy to 2 nowe elementy z perspektywy poprzednich pontyfikatu, ale także wrastające z nich to jest po pierwsze, przypomnienie całkowitego zakazu uznania za niemoralną karę śmierci poprzedni papieże OFE i Benedykt XVI Jan Paweł II mówili nie ma powodu, żeby obecnie karę wykonywać jesteśmy w stanie jako społeczeństwa lepiej zabezpieczyć się bez potrzeby tak radykalnej kary, więc nie wykonujmy jej, ale równocześnie mówili istnieją takie sytuacje, w których ta kara może być moralnie dopuszczalna papież Franciszek mówi kara śmierci jest moralnie niedopuszczalna jest niemoralna to jest bardzo daleko idąca zmiana, chociaż w praktyce można powiedzieć obaj wszyscy 3 papieże ostatnich dziesięcioleci mówią to samo, ale w teorii to jest zmiana druga zmiana w czasie konserwatystą takim integralnym twardy nie podoba spaść w amerykańskim firma podobało to bardzo ostra krytyka i druga zmiana moim zdaniem mocno bardzo zasugerowano, ale jeszcze nie dopracowana intelektualnie to jest zmiana dotycząca pojęcia wojny sprawiedliwej od wielu dziesięcioleci także wewnątrz chrześcijaństwa toczy się bardzo ciekawy spór o to czy kategorie wojny sprawiedliwej mogą być stosowane do współczesnych wojen o tym pisał choćby artykuł prawa Williamsa w ówczesnym też by Patty arcybiskup Canterbury zwierzchnik anglikanów sugerując, że to się już to się już nadaje, że ta kategoria etyków kategorie stochastyczne do współczesnych wojen często toczonych daleko poza granicami nie swojego państwa często toczonych bez przy pomocy algorytmu fani decyzji konkretnych osób często toczonych na ślepo nawet nie wiemy, kto jest ofiarami, bo ludzie, którzy kierują rozmaitymi urządzeniami są tysiące km dalej, że do tych wojen nie da się stosować kategorii wojny sprawiedliwej mnie i wydaje się, że i Jan Paweł II Benedykt szesnasty również mieli takie poczucie, że ta kategoria nie pasują zwrócił uwagę, że kościół uczy się to w ogóle nie kościół decyduje to wojna jest sprawiedliwe, ale o żadnym konflikcie wojennym w ciągu ostatnich 3040 lat kościół nie wypowiadał się sympatią nawet te, których cały świat brał udział z entuzjazmem choćby wojna w Afganistanie czy wojna Iraku była przez kościół przez papieża oceniana bardzo negatywnie jest to tylko, że o krok dalej mówi mamy mamy tak 1,5 minuty jest niestety już kończę ten wolej i powierzać pójdzie krok dalej mówi nigdy więcej wojny każda wojna jest niesprawiedliwa i teraz to jest radykalne zmiany, ale ona jest niedopracowana 1 powodu podczas zadać pytanie, a co z interwencjami pokojowymi papież Franciszek się nie przeciwstawia to wiemy z innych jego tekstów, ale przecież w praktyce interwencja pokojowa często wygląda tak jak wojna są ofiary są decyzje militarne i jest używana broń, więc przydałoby się tutaj mocniejsze eksponowanie czym te 2 rzeczy mają się różnić ostatnie ostatnie pytanie takie wyobrażenie o taką krótką naprawdę odpowiedź, bo mamy niecałą minutę co to jest wizja chrześcijaństwa, którą Franciszek proponuje on 2 ustawy, że Franciszkowi Franciszkowi to jest wizja chrześcijaństwa, w której kardynał Kasper, określając myślenia Franciszka mówi chrześcijaństwo czułości o jak określenie bardzo dziękuję musimy tutaj postawić kropkę dr Tomasz Terlikowski filozof publicysta był państwa gościem teraz będą informacje, a później Radosław Korzycki o Trumpie opowie o Donaldzie Trumpie, że miasta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA