REKLAMA

"Propaganda bezprawia"

Sprawy Różne
Data emisji:
2020-10-11 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
50:50 min.
Udostępnij:

Jarosław Kuisz analizuje zapomniane akcje "popularyzowania prawa" w pierwszych latach Polski Ludowej. Planowane na szeroką skalę działania propagandowe zderzały się z powojenną rzeczywistością. Nowa władza usiłowała za wszelką cenę wykazać obywatelom swoją prawowitość, a bezprawnie podejmowane działania przedstawić jako legalne. Jednak przekazywanie wiadomości o prawie nieprawnikom - i to w warunkach powojennych - było zadaniem jak najdalszym od oczywistości.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu przy mikrofonie Karolina Lewicka witam państwa w audycji sprawy różne i witam naszego gościa jest z nami dr Jarosław Kuisz historyk państwa prawa Uniwersytet warszawski redaktor naczelny kultury liberalnej i autor książki propaganda bezprawia o popularyzowaniu prawa w pierwszych latach Polski ludowej, której w książce będziemy dzisiaj wieczorem mówili dobry wieczór panie doktorze dobry wieczór były skoro chciał zacząć oczywiście od tytułu propaganda Rozwiń » bezprawia najpierw ustawimy ramy czasowe pierwsze lata Polski ludowej, czyli lata 444744 no wiadomo wtedy wszystko się zaczyna od manifestu PKWN, a 47 Czyżby, dlatego że system już wtedy okrzepł i ten pierwszy okres sztorm drink został zakończony no tak to zaledwie jeśli chodzi o ustalanie tych cezurę w początkach Polski ludowej to tutaj mamy spore pole do popisu, bo wśród historyków wskazuje się zależnie po prostu od tego jaką, jakim oni polem zajmują naukowym to mój czterdziesty siódmy czterdziesty ósmy 50 drugi najróżniejsze tutaj baty padają dla mnie to było ważne, że pewien prawie pewne zręby ustrojowej Polski ludowej się wtedy ukształtowały z punktu widzenia celu ustawionych przez historyków państwo prawa to nie ulega wątpliwości, że wtedy okres 4447 się zamyka i w pytanie było takie no dobrze to mamy do opisane dość dobrze jeśli chodzi o akty normatywne mamy dość dobrze opisane już teraz w jaki sposób to odbywało tutaj historycy 330 lat odkłamać jedno 1 fauli, ale jeśli chodzi o to w jaki sposób mówiono o prawie mówiono o tym nowym państwie no to tutaj zauważyłem pewną lukę próbował wybrnąć, bo właśnie w Pańskiej książce prawo jest tożsame z państwem opowieść o prawie o nowych przepisach jest tak naprawdę opowieścią ustrojową no tak czy może już rzeczywiście, gdybyśmy mieli jeszcze tak na wstępie słowa powiedzieć o budkach do napisania tego w tej książki to jednym z pytań, które ubiegają w ostatnich latach po prostu namolnie natrętnie i nie bez powodu jest takie dlaczego, dlaczego cały czas jeśli nie wszystkim to w każdym razie niemały grono Polaków jest obojętne zagadnienie praworządności, dlaczego na łamanie prawa, dlaczego na naruszenie prawa Konstytucyjnego reaguje część Polaków jednak niemałe wzruszenie ramion to nie budził w nich emocji nie jest przedmiotem wielkich namiętności część rodaków znają w ogóle to nie jest ich sprawa ja my mieliśmy przyjemność rozmawiania o mojej poprzedniej książce koniec pokoleń podległości i tam zajmowałem się próbuję naszkicować tak z punktu widzenia historii państwa prawa ostatnie 200 lat kształtowania polskiej świadomości prawnej i tego w jaki sposób nasze nawyki z dziewiętnastego dwudziestego stulecia prawdę mogą wyjaśniać pewne pewne nasze zachowania w tym co nazywamy 2015 roku kryzysem praworządności tym razem w propagandzie bezprawie chciałem się zająć zręby ami tego cienia, który się za nami ciągnie, czyli podstawami budowania Polski ludowej to znaczy, żeby przyjrzeć temu w jaki sposób próbowano kształtować własną świadomość prawną Polaków w okresie końca wojny początku Polski ludowej no i w jaki sposób totalnie dokonywano różnych zabiegów jesteśmy w radiu, więc chętnie chętnie do tego mówią, że w, jaki sposób używano środków masowego przekazu wcześniej dostępnych do tego, żeby sfabrykować ustrój nową wydało się wprost fascynująca Hitler mówił, że bez Radia i bez filmu nie byłoby całego systemu nazistowskiego trzeciej rzeszy zresztą w tej książce Pańskiej są też materiały źródłowe np. audycje historyczne audycje radiowe, które jak się teraz czyta są nieprawdopodobne tak w jaki sposób właśnie próbowano dotrzeć do obywatela z tą informacją o o prawie, ale wracając jeszcze do tytułu propaganda bezprawia pisze pan tak w zdewastowanym kraju, bo jesteśmy przecież tuż po wojnie właściwie jeszcze w trakcie wojny, jeżeli mówimy o roku czterdziestym czwartym jakakolwiek próba próba upowszechnienia prawa mogła się wydawać łagodnie rzecz ujmując ekstrawagancją, ale uświadamianie praw obywateli wpisywało się szeroko rozumiany proces zdobycia zmonopolizowania i utrzymania władzy politycznej na ziemiach polskich od manifestu PKWN stara starano się udowodnić legalny charakter władzy propagowanie zasad nowego ustroju było śmiertelnie poważne wspomina pan o tym, że już właśnie manifest PKWN dano na plakatach plakaty, gdzie komuniści mogli to oczywiście rozklejali no bo też jak rozumiem nie chodziło tylko o to, żeby coś zamanifestować stworzyć wydać jakiś dokument i wziąć tę władzę, która właściwie leżała trochę na ulice, ale także poinformować jak największą część obywateli przyszłego państwa, że ta władza została już wzięta no tak tak tak manifest PKWN w ogóle został przecież pierwszy ogłoszony przez radio, więc jeśli chodzi o o środki masowego przekazu, które były używane do tego, żeby to nowy ustrój sfabrykować to w zasadzie nie ma nie ma Polski ludowej i fabrykowania tego ustroju, gdzie mamy do czynienia po prostu niebywałe splotem informacji prawdziwych nieprawdziwych dzisiaj pewnie powiedzielibyśmy swoich newsów, że Mass media towarzyszą temu procesowi samego początku w gruncie rzeczy trudno sobie wyobrazić zdobywanie władzy bez, bo przecież komuniści byli specjalnie popularnie mówiąc eufemistycznie ani przed wojną ani w trakcie wojny i teraz oni przejmując władzę nad muszą uświadomić wszystkim ich program ich postulaty jeszcze w ogóle tłumaczyć kim sobą dla większości Polaków to były postaci zupełnie zupełnie nieznane poczynając od Bieruta, więc Mass media stanowią w ogóle nie wyłącznie element zdobywania zdobywania władzy, a przy tym no to medialny opakowanie było związane z pewnego rodzaju można, żeby powiedzieć kolokwialnie mieszaniem w głowach Polakom na temat prawa bo kiedy my mówimy o kryzysie praworządności o tym, że Polacy część Polaków tym się mało interesuje prawo i praworządnością to często wynika z takiego podejścia, z którego przeciwnicy praworządności łatwo korzystają to znaczy, że takim mówimy tylko o tym, że jest prawo albo bezprawie już nic poza tym czasem przyjrzenie się tym jak wygląda proces zdobywania władzy polega na tym, że bezprawne bezprawnie akty prawne jeśli tak można powiedzieć prawdę, jeżeli to są akty o charakterze rewolucyjnym czy też jest to rewolucja, która została przeniesiona na bagnetach z zewnątrz świata taki jest taki jest obecnie bagnetów to przecież w ogóle nie byłoby mowy o żadnym zdobywaniu władzy natomiast czy to będą akty prawne będą wydarzenia prawne, które znów są rażąco bez bezprawnie w tym momencie wkraczają media i samego początku sam tylko Polski ludowej to bezprawne medialnie opakowanych w Power legalnych to jest dopiero ciekawe, bo nie polega na tym, że mamy prawo i bezprawnym to jest bardzo naiwne powiedziałbym takie oderwane od rzeczywistości podejście mamy do czynienia z sytuacją, w której ewidentne naruszenia prawa dzieci czy produkowanie prawo w sposób bezprawny jest prezentowanie poprawnie to służy zdobywaniu władzy to znaczy, że bez tego wykazywania własnej legitymizacji władzy własnej pracowitości no to to byłoby po stokroć trudniejsze z wielu powodów, które mogą jeszcze porozmawiać, ale właśnie to jest dopiero bliższe temu w jaki sposób zdobywania władzy dla, a w tym momencie można powiedzieć jednym z naszych tutaj takich o takim polskim dziedzictwem prawda naszej kultury prawnej jest to, że tego typu doświadczenia miały miejsce to znaczy mamy bardzo często w naszej przyszłości dawnej niedawno do czynienia w sytuacji, w której akty bezprawnie przedstawia się jako prawny i tutaj wchodzą Mass media wówczas będzie kino radio prasa reklamy trochę to co pan doktor powiedział skojarzyło mi się z 2 rodzajami legitymizacji jakim, jakimi może cieszyć się polityk w dobie mediów masowych, bo z 1 strony mamy legitymizację wyborczą, czyli ta liczba głosów, która została przez polityka zdobyta w wyborach, a z drugiej strony mamy tzw. legitymizację katalityczną, czyli jego ekspozycję medialną obecność w mediach, jeżeli jest w mediach to nie tylko zyskuje popularność ale jakby jego istnienie polityczne jest zwielokrotnione taki umocnione, więc może to działa na podobnej zasadzie chciałbym pana zapytać panie doktorze o kwestie logistyczne, bo to się tak łatwo mówi wykorzystać media, ale w pewnym momencie Pańskiej książce pojawiają się takie liczby, które bardzo przemawiają do wyobraźni jest rok czterdziesty piąty i radio dociera do 29 wsi do 29 tak wprawdzie czterdziestym siódmym tych wsi, które cieszą się już radio stacjami mogą Radia słuchać jest 2700, czyli to jest znaczący progres no, niemniej w tym pierwszym okresie między czterdziestym czwartym, a czterdziestym siódmym, a zasięg Radia jest ograniczony no plakaty jasne można powiesić TUI ówdzie ale, toteż nie jest tak łatwe Polska Kronika filmowa działa, ale też nie dociera powszechnie, czyli jak rozumiem od samego początku zmagano się z brakiem sił środków, żeby te propagandy bezprawia szerzyć no tak to jest ale, ale dewastacja kraju to jest jakby każdy aspekt życia jest jest dotknięty dewastacją kraju jest jest kraj jest dewastowany brakuje kadry brakuje sprzętu brakuje wszystkiego taka jest taka sytuacja na ziemiach polskich pod koniec drugiej wojny światowej i i na początku polskiej ludowości przez długi czas rzeczywiście radiofonia jest zdewastowana jak myślimy o tym, że w przestrzeni kraju na w tych nowych granicach to radio dociera do 29 wsi to można załamać ręce to wobec tego propaganda była bezradna no i tak nie, ponieważ tutaj trzeba sobie może tak z historii mediów spojrzeć na to inaczej, a to znaczy, że ich siła wobec tego przynajmniej po stronie nadawców treści jest wyobrażenie, że siła będzie gigantyczna, bo jeżeli ludzie są wygłodniali mediów tak albo nie wiedzą jeszcze, że będzie ona się pojawią zaczął natychmiast słuchać chłonąć żołądka podania będą po prostu niesłychanie podatni na treści prawda no to wiemy, że kiedy budowane są zręby trzeciej rzeszy to jednym z takich elementów jest to, że Goebbelsa nie tylko uprawia propagandę też doprowadzić do tego, żeby Radia były tańsze tzw. odbiornik ludowe i żeby one poszły poszły prawda pod trafiły pod strzechy oczywiście będzie muzyka, ale też będzie propaganda oczywiście w przypadku Polski ludowej tutaj naśladowane są wzór wzorce wschodnie i w związku ze związku Radzieckiego liczne można można można śledzić podobieństwa aspiracje, ale nie zmienia faktu, że tutaj właśnie fabrykowania ustroju jest aż staje się oczywiste do jakiego stopnia korytem ówcześnie nowe media można było liczyć na to, że będzie to ich siła oddziaływania tak tak ogromna, że po prostu ludzie natychmiast akt KIO o nowy porządek, jeżeli przyjrzymy się temu jak niektórzy historycy umowa w ogóle komunizm to jest zasada taka zbitka to jest terror propaganda dla, kiedy zaczynamy jednak się przyglądać tym tej propagandzie to uprawnienie wcale nie było rzeczą oczywistą mojej książce ja po by zajmuje się kwestiami propagowania tych nowych aktów prawnych albo propagowania wiadomości sal sądowych natomiast kierowanie tych wiadomości do osób, które są nie tylko na faktami prawnymi tutaj to jest określenie z epoki, ale w ogóle analfabetami nie było oczywistością bądź to był nie tylko wyzwanie pod względem infrastruktury, ale jeszcze jak opowiedzieć o tym ludowi pracującemu miast się w sposób zrozumiały komunikatywny prosty to 2020 roku mówienie ludziom konstytucji nie jest zadaniem wcale takim oczywistym to co dopiero wtedy to fragment takiej audycji radiowej popularnym popularyzujące prawo to jest audycja z marca czterdziestego szóstego roku, którą sobie wybrałam dialog pt. rozwód no to może fragmencik oczywiście to 2,5 strony to trzeba zapukać na początku tak jest proszę dzień dobry uszanowanie dzień dobry ja chciałbym się dowiedzieć jak można dostać rozwód co rozwód dopiero się pan ożenił już chce pan rozwodu co też panu przychodzi do głowy niech się pan nie boi żoną żyjemy bardzo dobrze i ani nam się śni o rozwodzie ja tylko chciałem się dowiedzieć coś o rozwodzie, bo mnie oto mój sąsiad prosił zawsze kolega prosi prawda dlaczegóż on sam nie przyszedł, bo widzi pan się trochę krępuje, bo to powiada jakoś trudno przed obcym człowiekiem o tym mówić rozumiem szkoda, że Pański sąsiad nie przyszedł sam tobym mu konkretniej rzecz wyłuszczył panu szkoda w ogóle zasadne jakich można uzyskać rozwód, proszę bardzo, ja to wszystko powtórzę, aby uzyskać rozwód muszą być ku temu ważne przyczyny no spodziewam się ustawa wymienia ich 11 aż 11, kto może podać aż 11 przyczyn, ale nie potrzeba podawać 11 przyczyn wystarczy choćby 1 w ustawie przewidziana można uzyskać rozwód bardzo jestem ciekaw na żądanie jednego z małżonków sąd orzeka rozwód jeśli uzna, że drugi małżonek dopuścił się cudzołóstwa czy w każdym przypadku no nie, jeżeli zdradzony małżonek drugiemu przebaczył albo upłynęło 6 miesięcy, odkąd w fakcie cudzołóstwa się dowiedział lub 3 lata od zajścia cudzołóstwa to w takim wypadku z przyczyny cudzołóstwa rozwodu dostać nie można słusznie jeśli się raz przebaczył to nie ma o czym więcej mówić także słusznie został on termin skorzystania z tej przyczyny itd. tym podobne oczywiście ów sędzia tłumaczy dokładnie petentowi jak ten rozwód można otrzymać, czyli to były takie w takie luźne rozmowy bardzo takie ludzkie tak może tylko jeszcze tutaj tak dalej fragmencie jest właśnie miał prowadzić do takiego wymiaru, że skoro 2 tutaj pan rozmawia na temat rozwodu to pojawia się taki fragment, który ma zbliżyć do odbiorców audycji radiowych tt tt tak atrakcyjne problemy i pada taki jest taki fragment o tym, że wśród powodów, które można tutaj przedstawić jako przyczynę rozwodu jest fakt pijaństwie to budzić tutaj w tym dialogu takie zainteresowanie tych rozmawiających zaraz zaraz przepraszam przerywam, ale tak od czasu do czasu wódki napić się można wtedy koleją można byle nie za często nie za dużo dziennym mówi minister rząd kosze żony na tym punkcie są bardzo wrażliwe nie lubią jak mąż przychodził zawiany tracili pieniądze, a więc pilnuje się pan, że ostatnie przyczyny dla, które dają podstawę do rozwodu dotyczą chorób itd. itd. więc krótko mówiąc staram się tutaj o tym prawie opowiada w sposób przystępny, ale wtedy natychmiast różnych takich momentach steki taki przebłysk realna prawda powojennych co zaprzątało ludzi w jaki sposób myślenia jak wyobrażali sobie relacje damsko męskiego proszę sobie rodzinę to nie jest monolit na ziemiach polskich w jaki sposób wyglądała rodzina jakiś poza wszystkim i krótko mówiąc starano się zejść pod strzechy opowiedzieć o tym może tylko dodam, że autorem tej tej tych audycji popularyzujących prawo był m.in. dr Stanisław Kosiński Sądu Apelacyjnego w Krakowie i on, kiedy pisał ewidentnie miał taką potrzebę popularyzowania prawa tylko społecznie kostka, które go tam specjalnie nie dawał mu siedzieć wysyła do Ministerstwa Sprawiedliwości projekt audycji do specjalnej jednostki departamentu szkolenia zawodów prawniczych i popularyzacji prawa tam pracownicy ministerstwa konsultowali się z nim na temat treści, więc my sobie tak swobodnie przeczytaliśmy to trochę się uśmiechając, ale to są audycje, które były konsultowane ministerstwo przed trafienie na antenę i to są audycje, w których zastanawiano się jak to prawo ma być nowe popularyzowania kwestia rozwodu to była kwestia potężnie polityczna, ponieważ dotyczyła nowego prawa małżeńskiego chodziło o to, żeby odsuwać kościół od władzy w Polsce ludowej, a nie miał pan panie doktorze podczas prac nad tą książką takiego dysonansu poznawczego z 1 strony mówi po panu takiej pracy organicznej, żeby uświadamiać ludzi jak to prawo funkcjonuje też właściwie słuszny cel, żeby ludzie widzieli, jakie są przepisy prawa, jakie akty normatywne wchodzą w życie tak dalej tym podobne tylko problemem jest to drugie dno, które za tym stoi tak no szczerze mówiąc to dlatego zabrałem się zatem temu w oświadczeniu już tak przewrotnie perwersyjny, bo z 1 strony można jest tam ma liczne wypowiedzi przecież wiemy też z misji z historii, że po drugiej wojnie światowej wiele osób, które w ogóle nie zgadzało systemem włączyły się but odbudowy kraju no, więc równie dobrze można przyglądać tym postawą prawników niektórzy z nich to wcale nie jest powiedziane tak po prostu żoną mieli pełną świadomość fabryką wanie nowego ustroju być może część z nich i intencje były zupełnie szlachetne będą chcieli popularyzować prawo chcieli, żeby ludzie nie byli takimi analfabetami prawnymi dzielili się tą tym segmentem wiedzy, którym dysponowali chcieli go upowszechnić budować coś lepszego w okresie powojennym tyle tylko, że wiadomo, iż wszystko to służyło nic nie zbudowaniu w budowaniu Polski ludowej zależnej od Moskwy i tak jak pani wspominała o legitymizacji no to problem legitymizacji politycznej przez wybory to było od razu wykluczone aktor wzory sowieckie były jasne, kto sięga jeszcze rewolucji rewolucji rosyjskiej bolszewicki, że o żadnych wyborach nie ma mowy, bo wybory można przegrać w związku z tym wybory będą odbędą się w referendum potem wybory, które będą oszukany prawda zostało bardzo gruntownie przez historyków zbadane natomiast referendum sfałszowane właściwie przy pomocy Rosjan, a przy wyborach czterdziestego siódmego roku to już nam tylko pomagali no i fałszować generalnie to było oszustwo gigantyczną skalę i żeby takiego oszustwa dokonać to trzeba mieć Mass media po swojej strony i w związku z tym to opanowanie mediów wówczas był tam np. Mikołajczyk miał minimalny czas w mediach było było bardzo ważnym elementem rozgrywki polityczne prawne i jeśli jeśli włodarze Polski ludowej rezygnowali z legitymizacji wyborczej no to siłą rzeczy rola tej tej otoczki propagandowej rosło, więc eksponowanie to toczył przekonaliśmy, że to eksponowanie polityków media wnosił rzeczy zyskiwały naznaczeniu, bo jeżeli wiadomo wszyscy wiedzieli prawda, że te wybory zostały sfałszowane czterdziestym siódmym roku no to bieg by opowiedzieć się jasno no dobrze, ale trzeba za wszelką cenę opakować jako coś co jednak było praworządne i w ten sposób jeszcze bardziej pogrążyć przeciwnika, bo proszę sobie postawić sytuacji polityków, którzy wiedzą, że prawo zostało złamane, a od rana do wieczora trąbi się Mass mediach, że prawda wszystko było zgodnie z regułami sztuki praworządności, żeby się po prostu byliście tak no to jest tak potężna broń tak potężna broń to znaczy złamać prawo i pokazywać, że jest się po stronie prawa, że jego użycie tej broni politycznej jest po prostu niesłychanie skuteczną obezwładnia przeciwników, bo ile pięter argumentacji potrzeba do tego, żeby dowieść, że jednak prawda to nie my złamaliśmy prawo tylko złamaliśmy prawo tego my jak dostęp do Mass mediów jeszcze po drugiej stronie ktoś w ogóle nie ma o czym mówić w przypadku wyborów jak podaje przykłady w jaki sposób opowiadał o tym z poziomami firmy jednym z rynku Total tu tak czy, która bardzo zaciekawiła po prostu 1 Stryków, których okresie stosuje, a do tego, żeby zwieść widzów jest następujący zabieg po prostu fałszuje wybory do Sejmu ustawodawczego skali po prostu gigantycznej całego kraju, ale film w materiałach propagandowych zwraca uwagę na to, że prawo było przestrzegane drobne szczegóły, że jakieś drobiazgi były zgodne z prawem, czyli np. że prawidłowo sprawdzano wiek osób uczestniczących w głosowaniu i to już zostawia widzów wrażenie, że auto prawda wrażenie praworządności jest być może ludzie mają taką tendencję do racjonalizacji akceptowania tego co się wydarzyło przebił większość godzenia światem godzenia się tego, żeby jednak nie zajmować takiej postawy konfrontacyjnej no to, jeżeli takie podejście proteście połączą nas nie mówimy o okresie powojennym kiedy, kiedy już ludzie też szukali już takich dróg do uspokojenia to trzeba sobie trzeba sobie powiedzieć, że ta propaganda mogła służyć jako taki element no w ułatwiający byście w tej konfrontacji tak to tomu Amor, kto tam wie może to jednak było zgodne z prawem może wszystko było prawidłowo itd. no, więc to te zapach zabiegi propagandy bezprawiem miały ogromny sens ogromne znaczenie, a dla nas 2020 roku zapowiedź o, proszę bardzo, to jest jeden z tych dorobku naszej kultury prawnej tak z kultury prawnej na ziemiach polskich, które pokazuje, że to jest o wiele bardziej skomplikowane niż rozmowa o praworządność równą lub w wielkiej Brytanii gdzie, gdzie tego typu zerwali nie mówiąc o tego typu zabiegach oczywiście nie nie było, więc nasz stosunek do prawa praworządności nasz stosunek do państwa musi siłą rzeczy zupełnie innym opisuje pan panie doktorze 2 instytucje, które zajmowały się propagandą bezprawia to, że czasem ministerstwo informacji propagandy oraz Ministerstwo Sprawiedliwości, kto zajmował się czym jak były podzielone role tak no ja tu, przyglądając się ja nie ukrywam, że od od lat prowadzę zajęcia z prawa i filmu na Uniwersytecie warszawskim i w związku z tym dla mnie takim impulsem pierwszym było zajęcie się tym w jaki sposób mówiono o przekazywane informacje o prawie za pomocą filmu tutaj nie tylko mnie interesował się fikcję w filmie dokumentalnym, więc pierwsze kroniki i nagle okazało się, że oralne to rzeczywiście polskie kręgi mówi pierwsze filmy dokumentalne po prostu nafaszerowane wiadomościami o prawie, tak więc to był taki impuls do podjęcia badań jeśli chodzi o Hilton podlegał ministerstwu informacji propagandy, więc ten segment filmowy w ramach ministerstwa informacji propagandy, które skądinąd funkcjonowało w latach koszty 4447 w tym się tym się zająłem oczywiście minister informacji propaganda mogła się wieloma innymi rzeczami, ale mnie tutaj interesy firm natomiast drugi segment, który był niezbadany było Ministerstwo Sprawiedliwości i to Ministerstwo Sprawiedliwości zadziwiająco szeroką prowadziło akcję popularyzowania prawa nie tylko powołało specjalne struktury przy odradzającym się w wymiarze sprawiedliwości miał się zajmować popularyzacją prawa i oczywiście możemy dodać cudzysłów i rozciągało się zabiegi od wykładów odczytów, czyli takich rzeczy, których prawnicy powiedzieliśmy kojarzy nam się z tym jak prawnicy mogą popularyzować prawo a, ale obejmowały one także publikacje prasowe, ponieważ ministerstw procent ministerstwa o oddziaływaniu na to, jakie treści ukazywał się w prasie codziennej i czasopismach aż pół by to było rzeczywiście tutaj dla mnie dla mnie takim niesłychanie ciekawym wątkiem pod audycje radiowe których, których rozmawialiśmy tutaj na spam pracownicy ministerstwa swoje tutaj zainteresowania możliwości oddziaływania na Polaków na rozciąganie, ale film nie dotknę dyskusji postanowiłem tutaj taką granicę okresie to znaczy, że popularyzowanie prawa za pomocą filmu odbywało się w ramach innego ministerstwa więc, choć przygoda sprawdźmy co tam się co tam siedział no i rzeczywiście działo się rzeczy niesamowite, bo tak tego książka próba zaczyna się pierwsza literalnie pierwsza Polska Kronika filmowa jeden z tych instrumentów propagandy którymi sobie obiecywano najwięcej no bo nic bardziej skutecznego niż pomieszania fikcji rzeczywistości nie nie mówimy o filmach fabularnych tylko o firmach, których sprowadza się elementy fikcji do przekazywania wiadomości w tym wypadku wiadomość o prawie, więc już już pierwsze kronice filmowej mamy epizod, który był związany z wymierzaniem sprawiedliwości takie sceny sądu to za chwilę możemy powiedzieć duża sprawa natomiast na okładce książki, odnosząc się do do tego co znajduje się na na obrazku na okładce książki poproszę, żeby zamieszczono m.in. sale zdjęcie rysunek zdjęcia rysunku z sali, gdzie rozpisano jak ma wyglądać jak ma wyglądać sala sądowa Najwyższego Trybunału Narodowego tu, jeżeli pani zwrócił uwagę na kontry jest po lewej stronie już widzą słuchaczom pewnie trzeba będzie jakoś udostępnił krótka, ale po lewej stronie jest coś wyjątkowego jest miejsce na operatora filmowego nie tylko miejsce na trybunach dziennikarzy i gości, ale jest miejsce na operatorów tuż obok już kabin telefonicznych tak jest opłat, bo trzeba wtedy zadzwonić nie było telefonów komórkowych nie wiedzieć, dlaczego trzeba było wejść do budki przekazać informacje z tego co dzieje się na sali tak jest, a nasi nasi słuchacze być może pod wpływem prostota procedur anglosaskich tak myślę, że oto, że można było to rysunek można było robić prawda no tutaj mamy do czynienia jednak komuniści mieli w tym cierpieniu wykorzystania opieki i takiej sytuacji szczególnych po drugiej wojny światowej była ogromna potrzeba sprawiedliwości dojścia sprawiedliwości i tu niezależnie od tego czy ktoś popierał w Polsce Polskę ludową czy nie popiera jednak ukaranie zbrodniarzy hitlerowskich nie podlega dyskusji w związku z tym mamy powołanie specjalnych do tego celu i organów sądowych m.in. najwyższy Trybunał Narodowy miał być takim odpowiednikiem Trybunału norymberskiego w Polsce i jeśli może ktoś z państwa pamięta w nurt bardzo jednym z najważniejszych wydarzeń był był był pokaz filmu podczas procesu norymberskiego wręcz uznaje się, że to był przełom w procesie to znaczy najpierw ktoś ich ślimaczyły procedury tak dalej aż do momentu, kiedy pokazano te słynne firmy, która pokazała, który w, których znalazły się sceny z wyzwolonych obozach koncentracyjnych, więc tam nagle na ekranach w sądzie w Trybunale norymberskim znalazły się sceny po prostu drastyczne i to jest dość pouczające, bo my jesteśmy już całkiem, gdzie mogę tak powiedzieć my do tej Color Graf prawda do sceny filmowe no my już dość dobrze znamy nie są zaskoczeniem nawet dla młodych ludzi wtedy nory bardzo to był szok to był moment, który w różnych pamiętnikach wspomnieniach kilka określić jako zwrotny, ponieważ był szokiem także dla oskarżonych dygnitarzy hitlerowskich i teraz Zdano sobie sprawę wówczas z tego, że wcześniej stosunek do filmów w salach sądowych był nowy tego nie, robiąc powściągliwy i do dziś jest bardzo dwuznaczne czy przedmiotem kontrowersji czy w ogóle powinno być gdy, jakiego czy rejestrować jeśli tak to w jakim stopniu rozprawy sądowe czy to czy to przeszkadza wprowadza w normalnym toku rozpraw po wojnie to potrzeba sprawiedliwości i udokumentowania tego było tak duża, że przestaną sobie zadawać pytania i po prostu filmowano procesu stąd np. proces Greisera o tak jak z najważniejszych wydarzeń medialnych w początkach dowodowej ani tak, bo tak jest wie pani redaktor jest bliskie, więc rzeczywiście rzeczywiście to było wielkie wydarzenie medialne i miało taki być miało taki być nie tylko, że zrealizowano kroniki filmowe to to ten obrazek z procesu rezerwatu, żebyśmy sobie może to już kropkę nad i postawili i IT operatorzy filmowi mieli utrwalić i na wieczną pamiątkę to miało być także że, żeby edukować przyszłe pokolenia, że zobaczycie tu mamy zbrodnie i zostaną one ukarane i żeby się to więcej to tt tt to dramat nie będzie to nie powtórzył firm nową tutaj możliwości nieprawdopodobny jednak jak w książce pokazać gazem jedno w jaki sposób można było odpowiednio zmontować materiały dotyczące wymierzania sprawiedliwości Otóż po drugiej wojnie w czasie jeszcze się tą drugą wojnę światową operatorzy kroniki filmowej rejestrowali sceny drastyczne zupełnie z jednego z więzień, który w, którym w, którym dokonano zbrodni masowej opuszczając, kiedy dopuszczono kiedy, kiedy opuszczaną przez hitlerowców puszczają opuszczają prawda kolejny dzień to, uciekając po dokonaniu zbrodni wtedy wchodzą wchodzą filmowcy i tu jest absolutnie drastyczny filmują palące się działo teraz co się dzieje czterdziesty czwarty rok czterdziesty piąty tego typu rzeczy można utrwalić i sceny z tych z tych z tych kronik 4 nakręcone np. czterdziestym siódmym roku kiedy, kiedy ma miejsce proces zostają komponowanych sceny z procesu, więc tutaj niesłychaną siłę temu materiałowi filmowemu, a także przeżywaniu sprawiedliwości może nawet katar jest takim przed przednią w kinie, ponieważ mamy do czynienia w sytuacji, w której widać zbrodnie utrwalone są prawda drastyczne sceny jest wymierzanie sprawiedliwości prawda tak, a następnie one przychodzą płynnie w twarz zbrodniarza tak matę z w kronice ten materiał filmowy został zmontowany na otwarcie zbrodniarza, który jest już w sądzie Polski ludowej i następnie pada informacja o tym dostanie wyrok śmierci ponad, jeżeli chodzi, jeżeli mogę dodać ogryzek ratą jeszcze został publicznie powieszony, tak więc wszyscy ci, którzy mieli ochotę wolno na żywo zobaczyć mogli przyjść to oglądać to to było jedno z ostatnich takich publicznych wykonań kary śmierci tamtych czasach tak tak jak tutaj ja tutaj ja tutaj mówię o innym procesie, ale w gruncie rzeczy techniki techniki montowania materiałów filmowych wypracowywane ale, ale wiadomo, że pewna dramaturgia procesu taka no taka dramaturgia procesów sądowych sprawia, że ludzie oczekują, że zbrodnia prawda zakończy się zakończy się wyrokiem i jeśli chodzi o film to on dawał niesłychane możliwości, ponieważ pierwszy raz w pewnym sensie widzowie mogli mieć wrażenie, że uczestniczą nie tylko w postępowaniu, które oczywiście było montowane i oczywiście służyło także celom propagandowym, ale doprowadzone do samego końca to znaczy, że my mamy do czynienia z taką sytuacją, w której nawet wykonanie drastyczne wykonanie kar jest filmowane i mogło być tutaj bardzo znaną sprawę z całych kontrowersyjnego zabiegu mogło być pokazywany na ekranach, więc proszę wyobrazić no to nie jest nawet dla losów oswojony z przemocą po drugiej wojny światowej jednak oglądanie filmów, gdy widzimy zbrodniarzy, a potem jeszcze na końcu prawda po wykonaniu kary to przez powieszenie zbrodniarza to na ekranach w kinach w tych ciemnych kina na ekranach widziano oddające zwłoki na sznurach prawda, bo tego typu sceny będą o musiałem tutaj opisać przypomnę miał je szybko Zdano sprawę, że to to wykracza to przekracza pewną pewne granice i po pewnym czasie zaniechaniu pokazywania tych scen do niektórych z tych ustaleń nie jest tak łatwo dotrzeć, ponieważ drastyczność to przyczynek do rozmów o zmianę wrażliwości one są chyba bardziej szokujące dla nas dziś niż dla ówczesnej publiczności, która miała za sobą przecież tragiczne doświadczenia drugiej wojny światowej takie rzeczy powiedział na ulice dogląda jeszcze chciałbym panie doktorze zapytać o samym początku polskiej kroniki filmowej, bo pan się to podkreśla i to jest ważny fragment cel Pańskiej książki, że państwo, że Polska Kronika filmowa znalazła się na pierwszej linii ideologicznego frontu miała propagować hasło Ludowego ustroju sam zadaje pytanie jak kazać ustrój na ekranie tak najlepiej za pomocą argumentacji emocjonalnej wyższość socjalizmu nad kapitalizmem, ale opisuje pan też 2 pierwsze odcinki polskiej kroniki filmowej pierwszy z grudnia czterdziestego czwartego drugi ze stycznia czterdziestego piątego w tym pierwszym jest taki wątek poświęcony uznaniu międzynarodowemu rządu lubelskiego w tym drugim już próba zaprezentowania tych uznanych przez przez społeczność międzynarodową naczelnych organów Polski ludowej bardzo interesujące jeszcze jest też ten odcinek poświęcony sfałszowane mu referendum czterdziestego szóstego roku, który już mówiliśmy sam pan zauważa, że to było olbrzymie wyzwanie dla propagandy stworzono aż 200 kopii wydanie kroniki, żeby zalać nim jak rozumiem kraje, że każdy miał szansę zobaczyć i fragment podkładu aktorskiego w głosowaniu Ludowym naród poparł politykę rządu jedności narodowej niech żyje demokracja no tak tak tak na koniec mogę dodać, że wśród takich takich haseł które, które się pojawiały mu było m.in. takie hasło że, że teraz będziemy propagować ustrój nowe prawo, ponieważ zderzamy się brakiem zainteresowania obywateli do 6 lejtmotywem prawnicy propagandyści generalnie zdarzali się z tym nie chcieli słuchać o tym nowym państwie prawie, więc trzeba było wymyślać metody, które sprawią, żeby to było atrakcyjne, ale wśród argumentów, które pojawiały były m.in. takie, że no i Polaków prawda tych obywateli lub procent mieści się to w ogóle interesuje kultura prawna cała tak ale kto jest winny temu no druga Rzeczpospolita okres liberalizmu indywidualizmu tak m.in. tego typu argumenty się tam pojawia no, więc to to jest to jest 11 linia argumentacji właśnie z tych lat 4465347 natomiast jeśli chodzi o te oto od fabrykowania ustroju to rzeczywiście dla mnie to było uderzające, że w tej pierwszej kronice filmowej mamy specjalny sąd karny, który miał miał dowodzić kilku rzeczy no przede wszystkim temu, że się kolaborantów ukaże druga sprawa miał pokazać, że ta władza nowa jest w stanie wymierzać sprawiedliwość 3, że ta sprawiedliwość ludowa prowadzi tego do wymierzenia nawet karę śmierci nosić 4 nie bez znaczenia, że to była władza ludowa, która była polskim językiem, bo nagle w kinie można było usłyszeć język Polski problem związany z tym, że China były zniszczone rozwiązywane w sposób znany z czasów rewolucji bolszewickiej to znaczy i późniejszych kino objazdowe oznaczyli teren ruszały ekipy, które urządzały pokazuje i żeby tam nikt nie miał wątpliwości dodawano zwykle jakąś prelekcję odpowiednio no ten materiał propagandowy był był prezentowany siła dokumentu była gigantyczna dotyczy większość ludzi to też chyba dopiero dziś można powiedzieć, kiedy ludzie się jakoś tak oswajają Mass mediami, bo każdy może sobie film zrobić w komórce zdają sobie sprawę, czego szczególnie zdawano sobie jeszcze niedawno sprawę, że prawie każdy taki film dokumentalny z przedmiotem kontach coś dodaje, a coś zabiera i że to nie jest i że to jest tylko wrażenie grożenie obiektywnej informacji o przyszłości i teraz, jeżeli weźmiemy pod uwagę, że od te kroniki mówią, a tu i my relacjonujemy jony przekazują wiadomości o tym jak było, a jednocześnie wprowadzono element propagandy zafałszowanie tego jedno to obiecywano sobie niesłychanie dużo po efektach tego typu zabiegów to znaczy, że jeżeli mamy relacje z tego tego ten pierwszy krytyk filmowy ze specjalnego sądu karnego no to mówimy o wymierzenie sprawiedliwości ludzie będą na pewno przeżywać to bardzo mocno zobaczył na ekranach pierwszy raz od dawna słyszą język Polski na ekranach tak dalej, ale nie zauważą dla tak rolnika pośrednio po cichutku legitymizuje akty legitymizuje nową władzę po to, były orzeczenia zapadały częściowo nie w całości częściowo na podstawie aktów prawnych wydawanych przez tzw. Polskę lud Polski lubelską, która stała w konfrontacji tutaj Polski londyńskiej, ale też były rzeczy, które tak trzeba było dokonywać zabiegów dekodowania normy tam poziom ma swoją drogą akurat w przypadku tych pierwszych kronik to często cenzurowane też takie rzeczy, które historyków interesują mianowicie jest w jednym z materiałów kronik pierwszych w zasadzie nie wiadomo dlaczego ktoś dostał czapę tak kara śmierci, które tam zapada z materiałem filmowym, który jest zaprezentowanej argumentacji nie bardzo wykazuje związek i dopiero jak będziemy się do do rąk dokumenty okazuje się, że sprawa miała podłoże nadużyć seksualnych już dzisiaj powiedzieli zgodnie z gwałtów itd. nie chciano o tym mówić, więc został usunięty z z kronik naszą upadnie taki taki przyczynek do tego w jaki sposób próbowano opowiadać o przyszłości a kto za tym wszystkim stał panie doktorze po jednym z bohaterów Pańskiej książki jest minister Świątkowski od wymiaru sprawiedliwości, który rozpoczyna akcję popularyzacji prawa z 1 rzeczą, którą przeczytałam, o którą Świątkowski krytykował trzeba się zgodzić i także czasem dziś ta krytyka jest stosowana, a mianowicie krytykował tendencji sądów do od osoby niania się, a nawet wręcz to wyłączenia się od współżycia ogółem i uważał, że to jest źle pojęta niezawisłości trochę się uśmiechała, kiedy czytałam ten fragment, bo przypomniały mi się nasze publicystów ekspertów dyskusje, kiedy rozpoczęły się nasze zmagania z praworządnością zniszczoną przez obecnie sprawujących władzę, czyli Prawo i Sprawiedliwość, kiedy mówiono o tym, że rzeczywiście wymiar sprawiedliwości tak trochę odseparować jakoś nie potrafił z jasnym czytelnym komunikatem dotrzeć do społeczeństwa kim jest co robi, dlaczego to jest takie ważne, ale to zupełnie na na marginesie Świątkowski kazał proszę stworzyć rubrykę sądową uruchomił akcję propagandową w terenie od czterdziestego szóstego roku powołał komisję popularyzacji prawa Świątkowski był takim spiritus movens czy byli tam jeszcze inni inne takie osoby, które mną napędzały machinę propagandową nos zdecydowanie on dał taki impuls, ponieważ tam działy rzeczy rzeczy niebywałe to znaczy od pierwszym minister sprawiedliwości Polski ludowej na początku to zupełnie kuriozalne postaci z wiceministrami opisy Polski ludowej początku są naprawdę kolorowe, bo dość wspomnieć o tym, że Świątkowski pierwsze prawnicze jak, który był minister sprawiedliwości w Polsce ludowej, ale wśród postaci takie tam oczywiście mówiliśmy o o tym, że w Krakowie Stanisław Kosiński bardzo chciał się tak udzielał populacji prawa, ale taką postacią, która ciągle powraca w tej akcji ewidentnie, że mówimy o tym, że miała taki taką energię do tego, żeby zajmować tą akcją popularyzacji prawa to była Zofia Jabłońska Wasilkowska to była pani która, która swoją drogą zasługuje na całą pewnością ktoś kiedyś napiszą oni dużą biografię, ponieważ to jest osoba, która w tamtym okresie zajmowała się z niebywałą energią popularyzowanie tego prawa budowaniem struktur to ona w gruncie rzeczy pisała mnóstwo artykułów na temat popularyzacji prawa gdziekolwiek prawda coś istotnego siedziało tam ona pojawiała, ale późniejszych latach to jest osoba dysz do znowu dość przypomnieć też pierwsza kobieta minister w Polsce ludowej po pięćdziesiątym szóstym roku okresie już w młodzieżowym została, a później prawda kariera ewoluowała aż do tego, żeby być opozycyjną postacią wobec Polski ludowej, ale to jest ono nietuzinkowa postać ona ona rzeczywiście tutaj przykładania karty do strony organizacyjnej ministerstwa pewności jak wykłady jak podziałać na pracę jak tutaj w jak tutaj szukać tych nowych środków wyrazu to ona to ona całą pewnością miała miał swoje swój udział ogrom poświęca pan fragment swojej książki także tory komunikowania masowego tory propagandy, zaczynając niemal od samego początku, czyli od lat trzydziestych ubiegłego wieku rozumiem ta propaganda prawa bezprawia to niebyła tylko popularyzacja prawa czy bezprawia, ale także próba kształtowania percepcji szerzenie ideologii, a także tworzenie nowego człowieka no tak jak najbardziej ten ideał antropologiczny to jest coś co zaskakujące jest w sumie, bo wydaje się, że to okres takiego dojrzałego stalinizmu nic bardziej błędnego znalazł znajduje się wypowiedzi pod samym początku tam jeszcze, bo nawet minister sprawiedliwości bardzo wczesnym powiedział o tym, że tu trzeba budować nowego człowieka i ten ideał powraca natomiast jeśli chodzi o propagandę w taki zakresie do boju pani dyrektor miał w latach trzydziestych to co nią w pewnym momencie uderzyło jest to, że w gruncie rzeczy te Tent chyba czas sięgnąć dalej tu taki fragmencik to na pewno wymagałoby większych większe jeszcze pracę taki fragmencik poświęci na to, że w zasadzie to choćby na to z taką trudnością pozwolę powiedzieć, że każda rewolucja domaga się propagandy prawa czy nowość, jakby powiedzieć przeciwnicy bezprawie, bo jeżeli taki bardzo pokrótce przyjrzę się temu, kiedy rozmawialiśmy o ubezpieczenie rewolucji francuskiej to, jeżeli przyjrzymy temu, że rewolucja francuska także musiała upowszechniać wiadomości o nowych nowym prawie nowy sposób nie tak jak sądzą podczas reżimu to, czego zatem ze spraw pytanie dobrze dyrektor pionu okazu służą do mamy taki odpowiednik propagandy komunistycznej mianowicie wówczas byli Dobosz, którzy wyruszali w teren i odczytywali różne różne akty prawne i historii Polski Jan Baszkiewicz trochę poświęcił temu w jaki sposób przekazywano wiadomość o prawie m.in. na do szkół jak dzieci miały się uczyć deklaracji praw człowieka i obywatela i wykuwać Doda nam na pamięć potem patrzeć na kolejne rewolucji widzimy, że to jest pewien mechanizm ustawa głosi, że rządy pozbawione jest, ale jeszcze to był rząd pozbawiony legitymizacji wyborczej Otóż wręcz umysł zmuszony do tego żeby, konstruując nowy ustrój albo fabrykuje go jak kto woli propagować informacje za pomocą środków masowego przekazu to co uderzyło jest to, że cha to znaczy, że one są siłą rzeczy otwarte na najnowsze środki masowego przekazu jak każda rewolucja jak każda rewolucja, ale ale, ponieważ oni mają tak dużo do stracenia jednocześnie tak mało legitymizacji to są o wiele bardziej otwarci tak sobie zaczęły zaczął się zastanowić nad tymi paliwami rudę, kto jest najbardziej otwarty dzisiaj na środki masowego przekazu te najnowsze zdobycze później on właśnie tak udanej Night najsłynniejszy użytkownik Twittera zamieszkuje biały dom póki co, więc to to jest takie bardzo bardzo bardzo ciekawe, że jest tu w każdym razie do zastanowienia do zastanowienia taką prawidłowością tej słabej legitymizacji i otwartości na nowe media, żeby przekazywać wiadomości o nowym państwie o nowym prawie de legitymizowania poprzedni ustrój w jaki sposób to te media będą używane czy to będzie dużo prawda bijąca Verba lig, wykrzykując akty prawne 4 to będzie Twitter YouTube widać widać tu jesteś zostaną bardzo dziękuję panie doktorze dr Jarosław Kuisz autor książki, której poświęciliśmy ostatnie 50 minut propaganda bezprawia o popularyzowanie prawa w pierwszych latach Polski ludowej bardzo dziękuję za rozmowę to ja dziękuję dobrej nocy państwo również rzeczy dobrej nocy do usłyszenia za tydzień Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SPRAWY RÓŻNE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA