REKLAMA

Bitwa pod Lenino

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2020-10-12 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
49:38 min.
Udostępnij:

2 października 1943 rozpoczęła się bitwa pod Lenino. W walkach zginęło 3054 polskich żołnierzy, czyli prawie jedna czwarta skierowanych do bitwy.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
w tle opinii IDM na pierwszym planie biegnący przez zwały trupów szaleńcy z bagnetami czołgi grzęznąc w bagnie Arek samolotów huk spadających bomb kanonada kilka miesięcy wcześniej ci, którzy nie zdążyli do Andersa opuściwszy sowieckie łagry więzienia meldują się Uber linka są wychudzeni słabi ostrzelani co służba wojskowa nie wiedzą przeszkolenie przeszli broni w ręku trzymali mają być mięsem armatnim i element gry Stali na Polskę stąd indoktrynację poświęca Rozwiń » wiele czasu jest o braterstwie broni wszystkich Słowian Grunwaldu począwszy o zatrutych karła reakcji AK i wspólnym wrogu Niemcu, którego trzeba teraz bić, więc od dawnych urazach Otóż wywózka na Sybir trzeba po prostu zapomnieć, że na czapce wprawdzie nie ma Korony, ale rekruci nie wyprzedzają chcą się pić za Polskę wydostać się z nieludzkiej ziemi pod sowieckim dowództwem docierają wczesną jesienią w okolice Smoleńska tam czeka ich chrzest bojowy mają przełamać niemieckie pozycje na odcinku 2 km tak by tę lukę wejść w sowieckich korpus zmechanizowany i zdobyć przeprawy na Dnieprze przed polskimi oddziałami rozpościera się szeroka Dolina i środkiem płynie rzeka zachodni brzeg góruje nad wschodnim atakujący będą doskonale widoczni Piechota niemiecka dobrze odkopana i w przewadze liczebnej Kościuszkowców przed południem ruszają do brawurowego szturmu bitwa pod Lenino będzie wyjątkowo krwawa jest 12 października 1943 roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewic jest z nami dr Tomasz Leszkowicz czy portal histo ma org dobry wieczór panie doktorze dobry wieczór będzie rozmawiać o bitwie pod Lenino wyjątkowo krwawej, ale chciałabym pana doktora na początek zapytać jak w ogóle doszło do formowania dywizji Kościuszkowców siły zbrojne złożonej z Polaków, ale pod politycznym i początkowo także pod wojskowym nadzorem Rosjan próby stworzenia polskich oddziałów przy armii czerwonej, bo tak to chyba można precyzyjnie nazwać to już jest początek to się rok czterdziesty w związku z taką zaostrzająca się sytuacją międzynarodową przypomnijmy Hitler podbija zachodnią Europę na staje się panem kontynentu Stalin w jaki sposób już, stając się zdawać sobie sprawę zagrożenia wojną z Niemcami, więc wraca do to do karty polskiej podejmuje podejmuje od po przez NKWD na służby specjalne polityczne związku Radzieckiego podejmują próbę sformowania polskiej początkowo polskiej dywizji no problem polega na tym, że w kwietniu czterdziestego roku na rozkaz Stalina większość oficerów polskich jeńców wojennych została wymordowana w Katyniu i innych innych miejscach w związku z tym no jest tutaj ten był tutaj problem znalezienia kadry przypomnijmy nie wszystkich oficerów jeńców polskich rozstrzelano potem wiemy, że dywizja Kościuszkowców będzie się składała przede wszystkim z tzw. nie rozstrzelanych chłopców, czyli na ludzi, którzy nie będą mili z bronią wcześniej, zanim trafią do dywizji nic do czynienia, bo rzeczywiście braki kadrowe były, ale udało się znaleźć 1 wojskowego to był Zygmunt Berling, który 4października 3009. roku został aresztowany przez NKWD trafił do obozu jenieckiego w Starobielsku tak tego obozu, z którego potem mordowano, a i został zwerbowany tam przez NKWD uniknął w ten sposób zbrodni katyńskiej i został do Stalina wezwany w lutym czterdziestego trzeciego roku na Kreml i tam poinformowano o tym, że jest zgoda na sformowanie polskiej dywizji kim był Zygmunt Berling Zygmunt Berling do momentu wybuchu drugiej wojny światowej można by nazwać wzorowym oficerem wojska polskiego żołnierz Legionów polskich trzeciej brygady Legionów ranny na frontach pierwszej wojny światowej uczestnik wojny polsko-bolszewickiej odznaczony za tą wojnę krzyżem srebrnym Orderu Virtuti Militari Military czyli jakby jest w gronie elity wojskowej dowódca różnego szczebla jednostek najwyższe stanowisko dowódca dowódca pułku piechoty przed samym wybuchem wojny wojska zwolniony tutaj historycy jego biografowie, szukając w oficjalnym powodem był taki sprawy prywatne honorowe nazwijmy to, ponieważ tam tam do w jego małżeństwie doszło do rozwodu, który potoczył się tak konfliktową i w związku z tym to było oficjalną podobno Berlin próbował wyłudzić majątek swojej żony sąd oficerski uznał działania za niegodne oficera tak, chociaż zwraca uwagę na to, że być może to to był on Berlin był człowiekiem takim silnym charakterze chyba konfliktowym też można go chyba tak nazwać i tutaj są oczywiście rozważania na Iran został też pozbyto się go potem pretekstem dostaje się cieszymy dziesiątym roku do niewoli w roku 40 właśnie wtedy, kiedy powstaje ta koncepcja pierwsza koncepcja tworzenia Polski jednostki on nawiązuje współpracę z NKWD i jest w gronie oficerów, którzy no mają przygotowywać utworzenie tej tej dywizji polskiej przyjął nawet obywatelstwo radzieckie w listopadzie roku 1940 tak to jakby to ta grupa bardzo ciekawa, bo jak warto pamiętać, że nie wszyscy oficerowie Polsce wzięci do niewoli zostanie przez NKWD rozstrzelani część oficerów którzy, których po, którzy nie poszli na aż taką współpracę z NKWD, którzy potem trafili do drugiego korpusu polskiego również tych pracach pewnym etapie na pewnym etapie brało brało udział z tego nic nie wynika, że ostatecznie ta wizja nie powstaje, zwłaszcza że wybucha wojna niemiecko radziecka w czerwcu czterdziestego pierwszego roku, a już wkrótce zostanie zawarty ten sam układ Sikorski-Majski, czyli amnestia dla Polaków więzionych w związku Radzieckim i utworzenie armii polskiej pod dowództwem gen. Władysława Andersa, czyli ta sprawa zostaje zastopowana poprzez operację Barbarossa tak potem przez umowę z emigracyjnym rządem polskim no właśnie powstanie armii Andersa do berlingo do Berlinga trafią ci, którzy do Andersa nie zdążyli, ale jeszcze pytam o samego Berlinga, bo gen. Boruta Spiechowicz mówił o nim tak człowiek mający o sobie olbrzymie wyobrażeń o swoich zdolnościach kwalifikacjach ma uraz psychiczny, że nikt się na nim nie poznał chciałby być czołową osobistością to złośliwość czy jakaś część prawdy obraz ringu wydaje mi się, że coś musi być na rzeczy można też spojrzeć na to w ten sposób, że bardzo wielu oficerów przez wrześniowej armii, którzy zostali potem za skatowanie do współpracy przez komunistów, którzy potem zajmowali stanowiska w Ludowym wojsku polskim przykład Michał Żymierski późniejszy marszałek Polski to byli ludzie z ambicjami to ludzie, więc jakiś sposób skompromitowanie i to był jakiś, jaki zaczął do tego ani nawiązywali współpracę z komunistami, bo chcieli swoje ambicje realizować myślę, że różnica między Berlinem Żymierski jest taka, że Berlin był ambitny i konfliktowy natomiast Żymierski był też ambitne, ale dużo bardziej wygodnej własne luksusy dodajmy też Berlin wstąpił do armii Andersa nie zerwał wtedy kontaktów z NKWD był oddelegowany wręcz roboty agenturalnej armii Anders została ewakuowana do Iranu pozostał związku Radzieckim za co został zdegradowany i wydalony z wojska polskiego rozkaz rozkaz samego gen. Andersa był też skazany zaocznie przez Polski sąd polowy na karę śmierci, ale wyrok nie był prawomocny, bo nie zatwierdził go wódz naczelny czy gen. Sosnkowski zresztą właśnie berlinkę w związku Radzieckim zajmował ważne stanowiska był szefem sztabu dywizji podkomendnym generała Boruty-Spiechowicza, więc Boruta Spiechowicz mógł go mógł poznać Berling organizował również ewakuację armii Andersa czterdziestym drugim roku do Iranu był tutaj ważną postacią tej tego transportu przez morze Kaspijskie to wracamy do 1943 roku wtedy sytuacja ulega zmianie to jest także Moskwa związek radziecki już tak bardzo nie cofa pod naporem Wehrmachtu i zaczyna odzyskiwać inicjatywę wtedy Stalin wzywa Berlinga na Kreml jest luty czterdziestego trzeciego roku informuje go zgodzi na sformowanie polskiej dywizji, ale w początkach roku czterdziestego trzeciego dzieją się jeszcze 2 inne ważne rzeczy w marcu Stalin tworzy związek patriotów polskich z Wandą Wasilewską na czele, która ma sprawować Wanda Wasilewska ciał związek polityczny nadzór nad armią w kwietniu czterdziestego trzeciego roku Stalin zrywa stosunki dyplomatyczne z rządem gen. Władysława Sikorskiego jak rozumiem 2 wydarzenia są niezwykle istotna właściwie 3, a związek patriotów polskich kolejna próba sformowania jakiejś polskiej dywizji i zerwanie stosunków dyplomatycznych z rządem londyńskim no tak to jest początek już jawnej Gres Stalina na stworzenie tzw. własnego ośrodka polskiego pod naporem Niemców czterdziestym pierwsze drugim roku musiał ustąpić miał większe problemy nawiązał współpracę z gen. Sikorskim rządem na uchodźstwie po bitwie pod Stalingradem za czy związek radziecki zaczyna chwytać wiatr żagle i coraz mocniej coraz bardziej prawdopodobne staje się, że wygra wojnę w związku z tym Stalin stara się stworzyć swój własny środek na pozbycie tego balastu umowy z rządem na uchodźstwie gen. Sikorskim tutaj pretekstem jest oczywiście odkrycie grobów katyńskich przez Niemców ujawnienie informacji o zamordowaniu polskich polskich oficerów pod pretekstem tu warto pamiętać, że rząd, że Radosław Sikorski ogłosił chęć podjęcia, więc oficjalnego śledztwa przez czerwony krzyż w tej sprawie natomiast na Stali to wykorzystał jako pierwszy doprowadził do zerwania stosunków dyplomatycznych z rządem z rządem RP na uchodźstwie, a tym samym zostawienia tej tej tej trafnej karty i wprowadzenia swojej karty czyli, czyli Wasilewskiej Ber Berlinga i polskich komunistów, bo o tym też warto pamiętać, że w związku Radzieckim w czasie wojny była dość duża grupa polskich komunistów to jeszcze pytam pana doktora o ten moment odkrycia zbrodni katyńskiej i samego Berlinga, bo mówiliśmy przed chwilą, że on był w obozie jenieckim w Starobielsku dzięki współpracy z NKWD uniknął rozstrzelania i zarzuca musi to jest jedna z takich ciemniejszych kart jego biografii, że wyartykułował kłamstwo katyńskie to było przemówienie, które wygłoszone zostało przez niego nad mogiłami 30stycznia czterdziestego czwartego roku mówił wówczas tak mamy obecnie broni w ręku broń dano nam przez zaprzyjaźnionego sojusznika przez związek radziecki, który Niemcy nieudolnie usiłowali przerzucić zbrodnie tu przez nich dokonaną broń te wykorzystać musimy dla wyzwolenia uciekł mierzonej ojczyzny dla pomieszczenia tej wielkiej niesłychanej zbrodni, której Niemiec tutaj dokonał wiedział, że kłamał myślę, że tak, że mógł sobie z tego, że dowody, które były przedstawione przez przez Niemców były były wyraźne natomiast tak tutaj wygrała jego ambicja wygrała jakiś taki zmysł polityczny tego, że sam tutaj może może coś może coś osiągnąć politycznego no i pod, jakby poszedł tą poszedł w kłamstwo katyńskie też było potem sfałszowanym raporcie komisji burdę Burdenki, który starał się uzasadnić winę winę Niemców za zamordowanie polskich oficerów w Katyniu my czterdziestego trzeciego roku Sielce nad Oką związek radziecki powstanie pierwsza dywizja piechoty imienia Tadeusza Kościuszki jak jest formowana jest formowana inaczej niż było formowana była formowana armia Polska ZSRR armia gen. Andersa, o ile do armii Andersa ochotnicy musieli ochotnicy zgłosić się sami to tutaj oczywiście ogłoszono to tą informacją o powstawaniu polskiej dywizji ochotnicy sami ruszali do Sielskiej zgłaszali się do tego wojska natomiast w pewnym momencie już weszli w ten system uzupełnień rezerw armii czerwonej na dostawali może nie do pierwszej dywizji do kolejnych jednostek dostawali powołania nagłe byli w oficjalnie w systemie po drugie, zwiększono pulę osób, które mogły się do tej dywizji do tej dywizji rekrutować ciekawy wątek to są to kadra oficerska do tej do tej dywizji w monitorze czwarty Rosjanie tak, chociaż to oczywiście to zawsze problematyczne czy jak ona, że to są Rosjanie pewnym obywatele radzieccy, ponieważ w departamencie kadr w zarządzie kadr armii czerwonej wtedy trwało wielkie przeszukiwanie papierów szukanie wszystkich oficerów, którzy mieli wpisane pochodzenie polskie no takich oficerów było dużo na ten spadek ponad 100 lat zaborów wielu Polaków prawosławnych wielu Polaków jakich rodzin mieszanych, którzy w różny sposób znaleźli się w głębi Rosji i byli dobrymi oficerami dobrymi lub dobrymi oficerami armii czerwonej tutaj wielu wielu oficerów no nie nadawało się do służby było trochę tak jak spychanych do tej polskiej dywizji, ale najważniejsze było to, że jeżeli był jakiś związek z polską notę kierować go do do pierwszej dywizji to są to są często ciekawe historie, bo to są oficerowie, którzy na jakiś sposób odkrywali swoją swoje polskie korzenie czy w jaki sposób związali się z polską przypominali sobie język, który znali z domu część było było wzruszonych i w ogóle nie znał języka polskiego musiało się uczyć języka polskiego tutaj warto też przypomnieć, że też wielu właśnie oficerów wprost rosyjskich było delegowanych jako oficerowie jako dowód jako instruktorzy do tej armii do tej armii polskiej, a żołnierze garnęli się do tej dywizji, bo to była 1 szansę na ucieczkę z nieludzkiej ziemi, bo bo, bo mimo, że Rosjanie przewodzili temu było ono pod nadzorem Stalina no to było jakieś wyjście z sytuacji mniejsze zło relacje żołnierzy, zwłaszcza takich zwyczajnych zwyczajnych prostych ludzi, którzy trafiali do się nad Oką pokazują z 1 strony nieufność jak jakąś taką takie podejrzenie, że to wszystko jakieś jedno wielkie kłamstwo jakaś tutaj prowokacje jako taka ustawka, że ci oficerowie polscy ani nie są wcale Polakami jak w momencie, kiedy prze prze przybyli promem przez OKE doszli do do Sielc weszli przez bramę z napisem Witaj żołnierze wczoraj Witaj żołnierzu wczorajszy tłumaczył, kiedy spotykali żołnierzy nagły Polaków, którzy tam gdzieś różnych przedstawicieli no tak tutaj tego środowiska polskiego związku Radzieckim komunistów często, którzy mówili po polsku nosili mundury wzorowane na przedwojennych mundurach wrześniowych codziennie rozpoczyna się dzień od śpiewania Roty i gdy poranne wstają zorze wokół sieciach jak pan panowała taka do szpiku kości Polska atmosfera warto dodać, że Zygmunt Berling celowo chodził ze swoim krzyżem Virtuti Militari przy mundurze, żeby pokazać, że on jest Starym legionistom tak, czyli jest jest jest Polakiem i wydaje mi się, że oczywiście ten motyw wyjścia wyrwania się z nieludzkiej ziemi tzw. nieludzkiej ziemi był był tutaj ważne, ale też zobaczenia na pewnego sensu sensu walki sensu prowadzenia wojny sensu powrotu do do kraju takiego celu, który celu, który można było można było realizować zamiast siedzieć na zapleczu pamiętajmy, że tu większość większość Polaków średnie nie siedzi w łagrach oni są dziś na Uralu na Syberii wykonują prace fizyczne jakiś taki sposób jak mniej lub bardziej jako obywatele radzieccy nawet to jest takie takie życie bez sensu wojsko karabin w ręku no nadaje życiu życiu jakiś cel mam przed sobą taką 1 relację Andrzej rej, które było Uber liga po latach tak wspominał tragizm sytuacji nikt nie ma prawa sądzić mnie za to, że wolałem polec z bronią w ręku niż gnić w sowieckim łagrze przecież my także akowcy wcieleni do tego nie polskiego Ludowego wojska pod sowieckim dowództwem także walczyliśmy jednak przeciwko Niemcom przecież walczyliśmy za sowiecką ojczyznę za Stalina, a w rezultacie właśnie na to wyszło na to jak relacja Andrzeja Reja, który już tak rzeczywiście był akowcy z Podkarpacia, który został wcielony już w czterdziestym czwartym roku do do pierwszej armii wojska polskiego no ego pokazuje, iż jest specyficzna, ale pokazuje też trochę to, o czym mówię, ale też pokazuje ten zwrócił uwagę na rolę tych tzw. więzi pierwotnych więzi pierwotne wojsku, czyli koledzy tej samej drużyny z tego samego pluton, z którymi się je śpi walczy ginie to są bardzo silne więzi i tutaj te więzi bardzo wiele, jakby robiły też dla dla oswajania tej tej walki mówiliśmy już o tym, że prócz doświadczonych w boju trafiają tam przede wszystkim tzw. chłopcy nie ostrzelanie, czyli rekruci, którzy przed mobilizacją nie przeszli wojskowego przeszkolenia nigdy nie byli w wojsku i okazuje się, że ważniejsza takiego przeszkolenia, bo będzie przecież tak naprawdę rozpoznaniem bojem podczas szlaku bojowego jest obróbka ideologiczna przez politruków temu poświęca się najwięcej czasu jak to wyglądało przy przy pierwszej dywizji imienia Tadeusza Kościuszki zorganizowano aparat tzw. aparat oświatowy tutaj tłumaczono się trochę też tym, że tzw. aparat oświatowy funkcjonował w wojsku polskim przed 3009. rok rokiem, który też za 2 znajdował się zajmował się kwestiami trochę oświatowymi trochę propagandowymi też błędów mieli to być światowca się owcami byli w większości polscy komuniści w tym gronie można znaleźć wielu przywódców PRL Hilary Minc Stefan Jędrychowski Edward Ochab Roman zambrowski Mieczysław Witkowski na ludzi, którzy potem tworzyli tworzyli PZPR gospodarkę centralnie sterowaną aparat represji ale to ta ta linia propagandowa linia polityczna była bardzo elastyczna nie agitował Ano do jakiejś wersji Radzieckiego komunizmu czy jak w jakiej takiej wersji wersji twardego komunizmu raczej mówiono o tym, że Polska będzie demokracją ludową, że nie będzie kolektywizacji, ale będzie reforma rolna, że najważniejsze będzie przemysłu będą pod kontrolą państwa są znacjonalizowane, ale nie będzie takiej gospodarki centralnie sterowanej, że będzie właśnie taka taka demokracja przy okazji przy okazji samej pierwszej dywizji pojawił się konflikt była taka grupa chyba pod przewodnictwem zastępcy Berlinga do spraw politycznych płk. Włodzimierza Sikorskiego, która trochę się widziała w takim klimacie pierwszej dywizji jako pierwszej pierwszej brygady, czyli kuźni kadr przyszłej przyszłej niepodległej Polski tzw. konflikt okazy nr 1 nr 2, czyli o jedno program polityczny dywizji na początku pokazał, że taka wizja tzw. zorganizowanej demokracji, czyli takiego wojskowego autorytaryzmu w stylu późnej sanacji coś takiego można by określić właśnie wojskowi będą tutaj przewodzić narodowi nie będzie to jakaś taka demokracja rozgadana koszyka zorganizowana i na dla dobra dla dobra narodu dla dobra ludu ona miała z listopada zostało obalone przez przez komunistów natomiast warto zwrócić uwagę, że ta propaganda polityczna była w takiej wersji leki właśnie bardzo patriotycznej raczej Demokratycznej komunistycznej to mam stosowny fragment Zofia Pilecka 50 trzecim roku mówiła o tym na antenie rozgłośni polskiej Radia wolna Europa Zofia piec była działaczka komunistyczna władza polityków niesłychanie wzrosła były specjalne pogadanki o braterstwie broni wszystkich Słowian począwszy od bitwy pod Grunwaldem chodziło o to by usunąć urazy, jakie mieli Polacy potem co zrobili z nami Sowieci po 17 września 3009. roku to było niezbędne, aby móc z tymi żołnierzami wkroczyć do Polski u boku armii czerwonej były polskie flagi orzełki się polowa, kiedy żołnierz rozpylony tymi dawno niewidzianymi symbolami ojczyzny wiary gotów był wybaczyć wszystkie krzywdy mówił mu się no widzisz teraz trzeba zapomnieć dawne urazy teraz trzeba bić wspólnego wroga Niemca, żeby móc wrócić do Polski i to do żołnierzy przemawiało ten problem waszym opisane w tej relacji też też pokazuje bardzo duży bardzo duże wyzwanie, które stało przed tym politycznym kierownictwem wojska jak zachęcić żołnierzy łagier NIK-u zesłańców przesiedleńców do tego, żeby walczyli ze złem ramię ramię z armią czerwoną to się w jaki sposób udało na takim bardzo podstawowym poziomie, bo też widziano wiele już, kiedy ci żołnierze nie byli w roli ławników więźniów przesiedleńców też widzieli na pewne pewne objawy są sympatii ze strony mieszkańców związku Radzieckiego w jaki sposób udawało się się tutaj ten stłumić tą tom tom to anty radziecką, chociaż ona była po zapewne jeden z większych lęków zresztą jak wielu innych przypadkach był strach przed przed kolektywizacji przed pokazami słuchaczami tego tamtego, żeby za, że ziemia zostanie zabrana tym chłopom, bo to byli większości przecież chłopina i oddana oddana państwu będzie głód i tragedia tak jak w związku Radzieckim w związku z tym starano się jak najmocniej te obawy niwelować oczywiście były takie stałe elementy propagandy, czyli osłabienie Sojuszu z armią czerwoną tak przypisywanie Niemcom zbrodni katyńskiej, bo Rosjanie się bardzo intensywnie zajmowali no oczywiście zniechęcanie żołnierzy do drugiej RP przekonywanie wręcz takie faszystowskim charakterze rządów sanacyjnych jak rozumiem schładzanie państwa, który istniał przed 3009. rokiem, toteż był wstęp preludium do tego co zamierzano potem z polską zrobić prawda tak, chociaż tak z doświadczenia tej linii propagandowej kontaktu z tą propagandą wojskową w okresie wojny i zaraz pani powiedział, że to takie właśnie dochodzenie zachęcanie drugiej Rzeczypospolitej to jest krok dopiero kolejnym takiej stabilizacji polskiej jak wtedy jest już na nas na SPA strefa pełna wymowa tego tutaj jest takie granie bardziej może może nie tyle chwalenie Józefa Piłsudskiego, ale też próba grania na jakich takich resentymentów na pamięć o tym, jaka była druga Rzeczpospolita i że nie była ona idealna i że nowa Polska ludowa ma być ma być ma być lepsza zapytam pana doktora jak zareagował rząd londyński, bo wiemy co mówił o Berlin Guy berlingo owcach premier i wódz naczelny, czyli gen. Władysław Sikorski uznał to wojsko za polską dywizję komunistyczną o charakterze dywersyjnym Berlinga za zdrajcę, który zdezerterował z wojska polskiego czy niepokoją się konsekwencjami politycznymi takiego ruchu Stalina na pewno tak no to w połączeniu z tymi krokami utworzeniem związku patriotów polskich z aktywizacją podziemia komunistycznego kraju polskiej partii Robotniczej no tego się tego się obawiano, zwłaszcza że też np. związek patriotów polskich i prowadził bardzo intensywną kampanię propagandową wśród skład Polonii amerykańskiej i zachęcania tego zachęcania Polonusów do tego, żeby wspierali wysiłek antyniemieckiej w związku Radzieckim trochę takie jak granie na na niewiedzy spójność społeczności polonijnej w związku z tym no tutaj się obawiano tej właśnie te dywersji politycznej ze strony armii armii Berlinga warto pamiętać o 11 rzeczy w kluczowym momencie wobec kluczowy moment, kiedy decydowały się losy Polski zabrakło gen. Sikorskiego na początku lipca jak wiemy 400 trzeciego roku ginie w katastrofie gibraltarskiej no pojawia się nowy premier Stanisław Mikołajczyk pojawi się nowy wódz naczelny gen. Sosnkowski rząd emigracyjny nie jest już tak silne jak był jeszcze się przeciw jest też oczywiście nie mógł nie mógł zrobić wszystkiego, ale tutaj za brak gen. Sikorskiego znaczący sposób osłabił te zabiegi, które miały na celu osłabienie roli armii Berlinga jak liczni są Kościuszko owcy jak wyposażeni pierwsza dywizja razem z oddziałami pomocniczymi to jest kilkanaście tysięcy żołnierzy tu warto dodać zresztą sam Berlin w swoich pamiętnikach opisuje, że bardzo intensywnie dyskutował z władzami radzieckimi samym Stalinem, że pieszy jest pierwsza dywizja została sformowana wg nas tzw. etatu dywizji dywizji Gwardii armii czerwonej, czyli silniejszego większego zwiększą liczbą różnych oddziałów pomocniczych broni to jest taka typowa struktura jak dywizja armii czerwonej 3 pułki piechoty pułk artylerii do tego przy okazji już od początku formuje się pierwszy pułk czołgów późniejsza pierwsza pierwsza brygada pancerna imienia bohaterów Westerplatte również batalion kobiecy imienia Emilii Plater Eskadra myśliwska to też była zaczątkiem lotnictwa Ludowego wojska polskiego to jest silna silny związek taktyczny dobrze wyposażone auto oczywiście problem jest wyszkolenie oczywiście trzeba pamiętać, że że rzecz dzieje się w związku Radzieckim, gdzie trochę inaczej wygląda to formowanie w ogóle sił zarówno polskich jak i oczywiście większości radzieckich jest szybko mobilizuje się szybko rezerwę na nie oszczędza się inaczej niż np. Wielkiej Brytanii, gdzie przypomnijmy pierwsza dywizja pancerna przez kilka lat przygotowywała się do do walki Normandii tutaj tego nie ma tutaj to jest mięso armatnie tutaj mięso armatnie dodatkowo ono musi ruszyć na front 1września czterdziestego trzeciego roku czwartą rocznicę wybuchu drugiej wojny, żeby też to wydarzenie miało swoją wagę polityczną i na początku października czterdziestego trzeciego roku Kościuszko znaleźli się w okolicach Smoleńska w składzie trzydziestej trzeciej armii gen. Wasilija Gorgonowa i wówczas postawiono przed nimi pierwsze zadanie, czyli nie zdobyć miasteczka Lenino Bono już było zdobyte przez armię czerwoną tylko mieli za zadanie Polacy przełamać niemieckie pozycje na odcinku szerokości 2 km w rejonie 2 wsi wszystko po to, żeby wybitą przez Polaków lukę mógł wejść do walki sowiecki korpus zmechanizowany zdobyć przeprawy na Dnieprze to było bardzo trudne zadanie to było trudne zadanie tutaj jako pewną ciekawostkę trudno powiedzieć na ile jest to na ile jest to jest to jest prawda sam Berling to znaczy też pojawia się we wspomnieniach, ponieważ pierwotnie zakładano, że Polska dywizja będzie uczestniczyła w walkach o Smoleńsk Smoleńsk zanim, gdy dotarła na front został zdobyty, ale proponowano berlingo owi że, że będzie rzeź został wyrzucony pod Smoleńsk Berling miał powiedzieć tyle razy w historii polskiej Polacy zdobywali Smoleńsk od Zachodu mogą go teraz zdobyć od Wschodu podobno to miał zadecydować o tym, że jednak Polacy po smoleńskim się nie znajdą natomiast zadanie, które otrzymała otrzymała pierwsza dywizja w ramach swego chrztu bojowego było zadaniem trudnym Niemcy w czterdziestym trzecim roku mieli już duże doświadczenie walk na froncie wschodnim usztywni swoją obronę ją bardzo dobrze zorganizowali wartą jak może one, że odcinek, na którym walczyła pierwsza dywizja w październiku trzecie 3003. roku został tak naprawdę zajęty dopiero w czerwcu czterdziestego czwartego roku w czasie wielkiej operacji Gracjan obrona właśnie niezorganizowana no użyto owiana mgłą kolejną linię obrony kolejny linię obrony były dobrze przygotowane do walki, więc Niemcy no starali się starali się wtedy jak na jej solidniej bronić, ponieważ do tej pory, które są trzecim roku raczej raczej byli bici przez armię czerwoną pod Kurskiem na Ukrainie chcieli podtrzymać zresztą wielką ofensywę armii czerwonej na Białoruś, bo taki był dalszy cel tej operacji, w której brali udział Polacy no to wymalują sobie teraz słownie te warunki, w którym przyszło działać Polakom, bo to właśnie okoliczności przyrody powodowały, że to zadanie było tak trudne oczywiście ta Piechota niemiecka solidnie kopanej przygotowanej zaprawiona w bojach, który powiedział pan doktor to jedno, ale tak przed polskimi 6 rok po oddziałami rozpościera się szeroka Dolina środkiem Doliny płynie sobie niewielka rzeczka nazwała się Mierzeja dno muliste brzegi płaskie, ale też niestety agendy, więc czołgi raczej tam nie wiadomo tak no i najgorsze było to, że ta zachodnia strona, na której znajdowały się wojska niemieckie górowała nad wschodnią, z której to wschodniej mieli atakować Polacy, czyli byli doskonale atakujący widziani przez atakowanych tak tutaj ta przestrzeń była była trudna do da do sforsowania takie złożenie się kilku różnych kilku różnych niefortunnych okoliczności też warto pamiętać, że Niemcy już byli dobrze przygotowani byli trzymani jak wg języka języka wojskowego wiedzieli jak i gdzie jak się bronić, ponieważ tutaj te walki już wcześniejsze na tę na tym odcinku na tym odcinku toczyły, kiedy doszło tam oddziały oddziały armii czerwonej szturm rozpoczyna się dziesiątej 30 najpierw Polacy odnoszą sukcesy tak co więcej tak naprawdę można powiedzieć, że też, że walka bój pod Lenino rozpoczyna się kilka godzin wcześniej od tzw. rozpoznania bojem rozpoznania walką to była używana powszechnie w armii czerwonej metoda rzucenia mniejszego pododdziału na linię wroga po to, żeby wróg ujawnił swoje swoje punkty oporu swe gniazda karabinów maszynowych po to, żeby można je było potem zlikwidować w czasie nawały ogniowej Artyleryjskiej to jest tak bezduszna metoda walki na rozrzucanie mięsa armatniego ona też była zawsze uzasadniona uzasadniona tym, że Niemcy mieli praktykę tego, kiedy zaczynała się nawała Artyleryjska oni wycofywali się z pierwszej linii te pociski nów szły też nie nie likwidowały ich i ich pozycji ich ich siły no i jak to miało być coś takiego, jakby w momencie, kiedy rzucenie tego 1 batalionu w tym wypadku pierwszego batalionu pierwszego pułku mjr Bronisława Lachowicz do ataku że, gdyby te nie były puste to ten batalion szedłby w Berlinie, jakby mógł ruszyć dalej do przodu byłby taki efekt zaskoczenia tego nie było pierwszy batalion zresztą sam Lachowicz wg przekazów trudno powiedzieć czy rzeczywistych było miały 3 czy realnych czy potem stworzonych miały mieć świadomość tego, że jego batalionu to już niewiele zostanie potem rozpoznaniu bojem i rzeczywiście on sam, jakiego zastępca do spraw politycznych por. Roman Padziński w czasie tej akcji zginęli o 2 wydarzenia podczas tej bitwy chciałabym zapytać o jedno, które było i jedno, którego zabrakło to co było to omyłkowe ostrzelanie strony polskiej przez radziecką artylerię to, czego nie było to nie było wsparcia artyleryjskiego wtedy, kiedy Polacy podejmowali akcje szturmowa rzeczywiście, o ile to ostrzeliwanie artylerii można się zastanawiać na ile na ile boju wymieszaniu tego typu tzw. dzisiaj trendy Fajer zachodzi napęd 4 pozycje te oddziały są przemieszane ze sobą nie ma bieżącej nie ma bieżącej komunikacji tak jak pani redaktor wspomniała o po przed przed południem rozpoczął się szturm główny szturm pierwszej dywizji poprzedzony nawałą Artyleryjską takim Radzieckim stylu armia czerwona rzeczywiście przykłada do tego dużą wagę ona została na rozkaz dowódcy armii generała bordowa skrócona co też przeszkodziła w tym te miały kruszenie obrony niemieckiej natomiast w Kol w kolejnych godzinach walki na dużym problemem było komunikowanie się tych oddział, które są na pierwszej linii ze zapleczem ze sztabami z artylerią sam Berling miał tutaj zachęcać dotarcie jak kłaść nacisk na to, żeby oddziały ciągnęły za sobą linie telefoniczne jak, żeby dowódca piechoty na pierwszej linii miał przez telefon kontakty z artylerią ze swoim sztabem naprawdę polegał na tym, że łączność telefoniczna musi iść po kablu w związku, z czym te kable przez odłamki przez wybuchy przez cały ten teren ten rozgardiasz bitwy były niszczone trzeba było je trzeba było je łączyć to często pochłania kolejne ofiary, jakby to ta to współdziałanie artylerii i piechoty było bardzo utrudnione straty po tej bitwie były olbrzymie ponad pół 1000 poległych ponad 1700 rannych ponad 700 osób zaginionych w tym także byli dezerterzy, którzy przeszli na stronę wroga to jest bardzo interesujące na ponad setka żołnierzy w niewoli straty tak na to szacuje się, że to jest około prawie ćwierć 1424% dokładnie tak całego całego stanu dywizji oczywiście można powiedzieć, że to jest typowe straty dla dla dla frontu wschodniego dla z 1 strony radzieckiej sztuki wojennej która, która liczy się żyć zaczęła się z życiem ludzkim zresztą tak jak pan doktor odpowiedział Wiaczesław Mołotow odpowiedział będzie Wasilewskiego zapytała wielkość tych strat tak o tym, że są normalne normalne przy czym też też tu warto wrócić uwagę na na opór niemiecki Niemcy mieli dobrze zorganizowaną obronę dysponowali samolotami dysponowali artylerią szewskim moździerzami bardzo skutecznie potrafili wykorzystywać moździerze obronie w natarciu jej, gdy czyta się relacje z bitwy pod Lenino również te napisane w PRL to tam po prostu widać, że moździerze pociski moździerzowe to jest zmora tych żołnierzy żonę nagle znikąd nadlatują wybuchają zastępujących żołnierze kolejni żołnierze są ranni no to jest po prostu też po prostu horror i to powoduje straty i pierwszy pułk piechoty, który przyjął największa wykonują największe uderzenie był był zdziesiątkowany i było tam wracało ze 100 osobowy kompani wracało po kilkunastu żołnierzy, ponieważ inni inni ginęli inni byli ranni chrzest bojowy bardzo krwawa moment rozegrania samej bitwy chyba nieprzypadkowe, bo wkrótce odbywa się przecież konferencja w Teheranie Stalin ma wtedy 2 asy w rękawie tak podległą sobie reprezentację polityczną, czyli wspominany już przez nas kilkukrotnie związek patriotów polskich to jest przeciwwaga dla londyńskiego rządu no i wojsko w kontrze do polskich sił zbrojnych na Zachodzie to wojsko, które walczy na froncie i bije Niemców przypomnijmy, że 4 trzecim roku żadne oddziały frontowe lądowe polskiej z polskich z różnych na Zachodzie nie walczą z Niemcami to jest potężny argument oczywiście jest bardzo propagandowe, ale właśnie w tym w swoim propagandowym wymiarze bardzo silny dywizja liże swoje rany ojca rusza dalej na zachód prawda w większej w czasie perspektywę tak natomiast trzeba pamiętać, że ona trafia na smoleńszczyźnie na na regenerację odpoczynek uzupełnienie strat w tym czasie formowane są kolejne oddziały polskie druga trzecia dywizja piechoty inne inny dział artylerii czołgów itd. itd. tak naprawdę pierwsza dywizja i kolejne dywizje polskie wchodzą do walki dopiero w lipcu czterdziestego czwartego roku w momencie, kiedy armia czerwona dociera do dzisiejszych ziem polskich przekracza Bóg i tam pierwsza armia i pierwsza dywizja i wielu weteranów Lenina, którzy trafiają do innych innych oddziałów dopiero ponownie wchodzą do walki Night dodajmy, że dywizja uczestniczy w zdobywaniu Warszawy we wrześniu czterdziestego czwartego roku wyzwolono spod okupacji niemieckiej Pragę no tu jest ten wątek także mocno kontrowersyjny, czyli próba pomocy powstańcom warszawskim po latach gen. Berling stwierdził, że w walkach o Przedmieście Czerniakowskim przeciwko sobie Niemców dowódcę frontu marszałka Rokossowskiego i dowódcę powstania Warszawskiego to było próba stworzenia sobie alibi tak czy to też też tutaj relacja relacja Berlinga spisana w pamiętnikach Berlin zmarł w roku 900 osiemdziesiątym potem jego jego żona zresztą poznana w związku Radzieckim też była takim kustoszem pamięci o nim zwraca uwagę na to że, że sam Berling chciał się pokazać jak tak naprawdę działający trochę samowolnie samowolnie rzucające te przede wszystkim trzecią dywizję piechoty imienia Romualda Traugutta na Czerniaków, że działał samodzielnie po to, żeby pomóc Warszawie tak okazuje się, że to co rusz, które pokazują, że to raczej była część operacji realizowana mniej lub bardziej zgodnie z planami pierwszego frontu Białoruś białoruskiego marszałka Rokossowskiego, jakby część część operacji za zgodą związku Radzieckiego, żeby zamknąć ów szlak bojowy to dorzućmy, że od lutego czterdziestego piątego roku dywizja walczyła i wał Pomorski forsowała potem Odra tak wzięła udział w szturmie na Berlin jeśli taka ciekawostka aż do 90 tego pierwszego roku może niektórzy zapomnieli, bo dawno temu było wróżki w rocznicę bitwy pod Lenino obchodzono dzień wojska polskiego jak rozumiemy Lenino to był jeden z tych mitów którymi którymi posługiwali się komuniści tak Noto był to był mit tych oficjalnych peerelowskich wizja drugiej wojny światowej bitwa pod Lenino razem z aktywizacją PPR w kraju rok czterdziesty trzeci to taki moment zwrotny, kiedy lewica przejmuje stery w walce o wyzwolenie kraju Lenino to jest mit początku dla Ludowego wojska polskiego jak taka święta data tutaj ważny element propagandowy to jest taka opowieść o tym, że żołnierze spod Lenino szli do kraju najkrótszą drogą w sensie najkrótszą geograficzny geograficznie, ponieważ spod Smoleńska jest bliżej do do kraju niż gdzieś tam z bliskiego Wschodu, ale też najkrótszą najlepszą politycznie, ponieważ w Sojuszu ze związkiem Radzieckim, który dla wg narracji komunistycznej dla polskiej racji stanu był najlepszy no bitwa pod Lenino te obchody dnia wojska polskiego no no był jednym z ważniejszych świąt kalendarza oficjalnym kalendarzu świąt i ta całej propagandy PRL i oczywiście wmawiano społeczeństwu typu militarny sukces polskiego RAŚ, a tak w ogóle ciekawe jak się tam się przygląda tym te Tajner tej opowieści propagandowej one zupę bardzo niespójna, a czasem się mówi o tym jak wielkim sukcesie czasem mówi wprost, że to niebyła duża bitwa, ale ona była ważna politycznie, bo to był przełom początek i wiadomo i tak itd. nawet jak się ogląda to w jaki sposób kolejno postrzegany jest bardzo skomplikowane takie się wydaje nawet kiedy ogląda się filmowi pod Lenina kręcony przez Jerzego Hoffmana do krwi ostatniej w roku 70 tego ósmego to tam widać jak tą prawdę Lenina, że to po prostu była była rzeźnia, że po prostu trup ściele gęsto wszystko wszystko ledwo ledwo ledwo idzie do przodu jak to było odbierane trudno powiedzieć ale, ale to TEN-T, bo w propagandowy skoro miała z tym na pewno pewien problem dr Tomasz Leszkowicz czy portal historia org był naszym gościem bardzo dziękuję panie doktorze bardzo dziękuję państwu dziękuję za uwagę zapraszam na powrót do przeszłości za tydzień w poniedziałek po 2002. jeszcze państwu danego wieczoru i do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! Teraz w grudniowej promocji aż 40% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA