REKLAMA

Kiedy zabraknie nam jedzenia?

Połączenie
Data emisji:
15-10-2020 13:20 (Powtórka: 16-10-2020)
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
28:24 min.
Udostępnij:

O zasobach żywnościowych w czasie kryzysu klimatycznego i koronawirusa. Raport: 'Wpływ zmiany klimaty na bezpieczeństwo żywnościowe Polski'

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
łączenie 1322 Jakub Janiszewski przy mikrofonie znam jest prof. Zbigniew Karaczun ze szkoły głównej gospodarstwa wiejskiego ekspert koalicji klimatycznej dzień dobry dzień dobry panu dzień dobry państwu koalicja klimatyczna opublikowała dzisiaj raport wpływ zmian klimatu na bezpieczeństwo żywnościowe Polski i może zacznijmy od takiej bardzo ogólnej uwagi na samym początku to znaczy w jaki sposób zmiana klimatu wpływa na rolnictwo tak globalnie to znaczy możemy mówić o nie Rozwiń » wiem kurczące się uprawach o zmianie profilu tego co się w tej chwili zaczyna hodować czy już zaczyna być widać też dopiero to jest pieśń przyszłości dziękuję za to pytanie nasze rzeczywiście jest także zmiana klimatu, który jeszcze parę lat temu myśleliśmy, że to będzie problem dopiero końca tego wieku już jest dostrzegalna już dzisiaj rolnictwo, jakby widzi tego skutki to jest oczywiste, bo to warto było wiadomo, że rolnictwo jest najbardziej narażonym na skutki zmiany klimatu sektorem gospodarki, dlatego że oprócz jakości gleby wszystkie czynniki, które decydują o powodzeniu produkcji powodzeniu produkcji rolnej te czynniki klimatyczne, czyli temperatura często osi rozkład opadów występowanie bocznie przymrozków długość okresu wegetacyjnego są wszystkie czynniki, które decydują o tym co można uprawiać hodować, gdzie można robić, ale te wszystkie czynniki są modyfikowane przez skutki zmiany klimatu dlatego dzisiaj tak naprawdę widzimy i mniejsze mniejsze plony i niszczenie plonów i zmiany rozkładu upraw czy to wszystko co pan pytał już dzisiaj tak naprawdę występuje a gdzie występuje na silniejsze możemy wskazać wskazać regiony, które są najbardziej dotknięte zmianą klimatu czy czy też to jest w zasadzie uniwersalny proces, który dotyka wszystkich stref klimatycznych, jakbym przywołał tutaj to co się zdarzyło tydzień temu, czyli to, że program żywnościowy ONZ dostał nagrodę Nobla, jakby zwróciła uwagę na problem głodu i rzeczywiście jest tak, że zmiana klimatu najbardziej wpływa na rolnictwo w tych krajach, których ten problem niedostatku żywności u jak uzależnienia społeczeństwa rolnictwa największe to kraje przede wszystkim ciepłe tropikalne położony tam już dzisiaj jest bardzo ciepło nawet niewielki wzrost temperatury czy niewielkie zaburzenia rozkładu opadu powoduje bardzo poważne problemy też m.in. Afryka Azja Ameryka Południowa, ale to co jest równie niebezpieczny groźny w tym wszystkim jest to, że to są obszary, gdzie najszybciej następuje przyrost ilości ludności tam już dzisiaj jako Azja Afryka mieszka najwięcej ludzi na świecie, ale tam także ten przyrost jest bardzo szybki i tam to ograniczenie produkcji rolnej będzie miało szczególnie niebezpieczne szczególnie katastrofalne skutki, czyli jakie czy przede wszystkim pogłębienie głodu no to co w czoło coraz ta nagroda Nobla przywołała taki wstydliwy problem, którym trochę zapomnieliśmy wydaje mi się, bo wydawało nam się, że przy tej skali oraz rozwoju technicznego cywilizacyjnego to ogrodzie możemy zapomnieć, że tak naprawdę tego tej żywności jest tak duża, że ona będzie dostępna do każdej dla każdego mamy dzisiaj 700 000 000 ludzi, którzy ponad 700 000 000 ludzi, którzy głodują, którzy nie mają wystarczającej diety pandemia powoduje, iż przewiduje, że ta ilość rośnie jeszcze 200 000 000 ludzi to już jest bardzo poważne zagrożenie dla środowiska natomiast ten problem będzie się pogłębiał i teraz możemy powiedzieć także auto z naszego punktu widzenia jesteśmy bezpieczni w Europie to miasto nie dotknie, ale warto byśmy pokazali w tym raporcie, bo współautor ja jestem jednym z półwyspu autorów tego autor tego raportu drugim współautorem jest pan dr hab. Jerzy Kozera Instytutu upraw nawożenia Gleboznawstwa w Puławach myśmy po pokazali w tym raporcie jak bardzo zmiana klimatu już dzisiaj wpływa na sytuację dochodową rolników także w Polsce w Polsce zmienność klonowania powoduje, że stabilność dochodów rolników staje się bardzo bardzo taka niepewna i to powoduje nerwowość to powoduje także wycofywanie się część rolników z produkcji pracy to powoduje upraszczanie upraw to powoduje pozbawianie się pewnych czy odchodzeniu pewnych upraw i nagle może się okazać, że nam w Europie zacznie brakować kawy, zwłaszcza arabiki, która szczególnie wrażliwa na skutki zmiany klimatu zacznie brakować herbaty znacznie zaczyna brakować czekolady dlatego albo czekolada i ceny tych produktów wzrosną, dlatego że czekolada także i produkcja jest zagrożona przez wpływ na produkcję i na uprawy kakao, więc to także dotknie nas wszystkich, choć muszę powiedzieć jak słyszę, że zabraknie nam kawy czekolady herbaty sobie myślę, że bez tego sobie jeszcze poradzimy, ale rozumiem, że co innego oznacza dla nas są innego dla kraju, które głównie produkują, ale w gruncie rzeczy można powiedzieć mówimy o używkach to ja się zgadzam odnosiła media pokazujemy, dlatego że oczywiście, żeby bez tego poradzimy to znaczy zamiast herbaty możemy pić nie wiem napój ziołowe czy mięty czy herbatę się liści poziomki, tak więc możemy to robić natomiast to wpłynie na jakość naszego życia na nasz dobrostan pewnie nasze przyzwyczajenia jak w tym raporcie także pokazujemy to co rzeczywiście słusznie pan redaktor zwrócił uwagę na wpływ, który bezpośrednio na bezpieczeństwo żywnościowe będzie miał czynna np. na spadek upraw podstawowych zbóż już dzisiaj tak naprawdę wiemy, że te zboża to są takie badania w przypadku właśnie zbóż, które pokazują że, o ile w ostatnim dwudziestoleciu dwudziestego wieku spadek produkcji to wynosi około 40 000 000 ton rocznie co powodowało straty na poziomie 5 miliardów dolarów w skali świata to kolejnym dwudziestoleciu, więc w pierwszych 20 latach 2001. wieku te straty były nawet 20% większa, czyli my już tracimy podstawową produkcję żywnościową mamy też obserwacje mamy doniesienia m.in. inni są badania naukowe robione w Indiach Chinach w innych krajach, które pokazują, że również produkcja mięsa spada jest produkcja zwierzęca za zagrożona, dlatego że zwierzęta bydło już w temperaturze 28 jest 9 stopni przy dużej wilgotności żyją w tzw. stresie cieplnym spada produkcja mleka spada ilość tłuszczu mleku spada efektywność produkcji zwierzęcej, więc ta podstawowa produkcja, która zapewnia nam żywność także jest zagrożona właśnie pomóc może o tym co się dzieje co się będzie działo w samej Polsce jeśli chodzi o rolnictwo ten rozdział o Polsce panowie zaczynacie od takiego bardzo dobrze znanego opisu, jakby zasobów glebowych Polski, które nie przedstawiają się jako wstrząsające wiemy o tym od lat, ale rozumiem, że tutaj możemy spodziewać, że będzie tylko gorzej to znaczy, że to ten fakt, że już teraz dominują gleby bardzo średniej jakości albo słabe to się będzie pogłębiało niestety prawdopodobnie targnął się z dużym prawdopodobieństwem możemy powiedzieć, że tak także, że to będzie rosnący problem na to nakłada kilka przyczyn część jest spowodowana praktyką rolniczą ale jakby opierał się tylko czy pociąg tylko na skutki zmiany klimatu w Polsce mamy rzeczywiście dominacja gleb lekkich piaszczystych stosunkowo niewielką ilością substancji organicznej powierzchniowej warstwie, a to jest ten czynnik, który decyduje o żywności produktywności rolniczej źle i niestety wzrost temperatury średniej temperatury występowanie volvo upał powoduje szybszą mineralizację węgla w glebie wita węgiel organiczny zamiast zostawiać zostawać w glebie ulatnia się do atmosfery to ma 2 ogromne negatywne konsekwencje pierwsza to warto też pamiętać to często ludzi zaskakuje, kiedy o tym mówimy, że gleba jest drugim co do wielkości po oceanach magazynem węgla w glebie jest więcej węgla nie w atmosferze i to jest o tyle istotne, że dzięki temu pochłanianie magazynowaniu węgla atmosfery w glebie my możemy pewien sposób mógł torować ten nadmiar emisji gazów cieplarnianych, jeżeli będzie się czym cieplej ten węgiel będzie w postaci emisji uciekał nam do atmosfery, gdy 1 problem, który mamy, które będzie powodował, że zmiany klimatu czy rozkręcił pewne dodatnie sprzężenie, ale drugim problemem jest to, że jakość gleb i przydatność rolnicza spadnie produktywność spadnie to może spowodować, że już dzisiaj tak naprawdę plony pszenicy czy plony zbóż w Polsce są zwykle niższe niż kraje kraju, które mają dobre gleby jest dużo też dysproporcja plonów w Polsce w zależności od jakości gleb w Wielkopolsce czynno południowo-wschodniej Polsce, gdzie mam dobre gleby produktywność zwiększa niż np. centrum naszego kraju ta produktywność produkcja jeszcze spadnie, czyli również jak u nas ta produkcja żywności może zostać ograniczona pan mówi o tym, że w Wielkopolsce mamy relatywnie dobre gleby, ale w Wielkopolsce mamy też susza też będzie pogłębiało niestety tak znaczy to jest problem zmian klimatu jest w kontekście rolnictwa jest taki, że ten wpływ jest bardzo wielu kierunkowe to znaczy, bo jeszcze też kilka lat temu mówiono świetnie, że będzie nieco więcej co 2 w atmosferze, bo te 2 jest takim dostępność do gazowego co 2 dla wielu roślin jest czynnikiem minuty limitujących wzrost, dlatego że co 2 jest pochłaniane przez rolnicze rośliny krok w procesie fotosyntezy i tak mówiono, że to będzie taki nawozowych efekt dla roślin będzie więcej od 2, więc będzie bardziej dynamiczna fotosynteza będzie szybciej przerastała biomasa w związku z tym plony będą większe, ale dzisiaj wiem, że jeżeli na to nakłada się właśnie wyższa temperatura, a to powoduje szybsze parowanie wilgoci z gleby to bardzo szybko rośliny wchodzą stres suszy i produktywność końcowa jest znacznie mniejsza, czyli to jest cały system, który musimy obserwować widzieć i wielokierunkowy wpływ nie można powiedzieć, że to tylko ten czynnik będzie powodował spadek plonów czy ten tylko całość, jakby procesu będzie bardzo negatywnie wpływa ono bezpieczeństwo żywnościowe Polski, a także świata, ale rozwiąże to co będzie się działo będzie zachodziło w przypadku polskich gleb w ogóle w przypadku polskiego rolnictwa może mieć szczególne nasilenie właśnie w związku z tymi niedoborami wody, które już teraz zaczynamy widzieć rozmawiamy o tym już po raz kolejny na antenie, ale wydaje się, że trzeba tutaj pewne rzeczy powtórzyć to znaczy, że rzeczywiście polskie rolnictwo już zmaga z problemem suszy będzie się zmagało z nim coraz bardziej powiedziałbym dojmująco z pewnością tak no ten rok jest szczególny, dlatego że jak rozmawialiśmy pół roku temu na wiosnę to bardzo się obawialiśmy tej głębokiej suszy, która groziła mu się ideologicznej dzisiaj mówimy w momencie, kiedy część powiatów w Polsce jest zagrożona wysoką falą powodziową i możliwością wystąpienia powodzi te deszcze jednak przyszły późną wiosną latem w związku z tym trochę ten bilans 7 poprawił rolnictwo rzeczywiście w tym roku nie nie przeżywało tak głębokiej suszy jak ja poprzednie 2 lata, ale ten nie dotyczy wszystkich wszystkich rejonów w Polsce nadal są rejony w Polsce, że w, których mimo tej obfitych opadów mamy suszę hydrologiczną mamy niedużej ilości wody glebowej i ten problem będzie się pogłębiał ją będzie występował 1 konsul z takich konkluzji naszego raportu jest to, że prawdopodobnie w ciągu najbliższych kilkunastu lat, a nawet kilku lat bardzo trudno będzie utrzymać produktywność polskiego rolnictwa bez zwiększenia regulacji, czyli podlewaniu podlewania również tych podstawowych praw co spowoduje, że koszty produkcji rolnej zarówno finansowe jak i środowiskowe znacząco się zwiększą bo, żeby podlewać wodę trzeba coś mieć nie możemy się kręci taki problem, który ma wiele stanu w tej chwili Ameryki, które wykorzystywały radośnie mogę swoje zasoby wód podziemnych do podlewania roślin okazało się, że tej wody zaczyna brakować mieszkańcu, którzy zatrzymają wrócimy po informacjach jest trzynasta 36 trzynasta 42 Jakub Janiszewski przy mikrofonie znam jest prof. Zbigniew Karaczun ze szkoły głównej gospodarstwa wiejskiego ekspert koalicji klimatycznej autor współautor raportu wpływ zmiany klimatu na bezpieczeństwo żywnościowe Polski powiedzieliśmy informacjami zatrzymaliśmy się na tych niedobory wody na tym, że użytkowanie wód gruntowych do potrzeb rolnictwa może się źle skończyć zdecydowanie tak w naszej ja nad tym w tym kontekście bardzo krytycznie oceniam ten projekt cięć w zasadzie w tej chwili przez przepisy, które pozwalają tak naprawdę rolnikom tak bez trochę bezrefleksyjnie korzystać z i budować studnie do irygacji na swoim terenie, które zostały wprowadzone w ramach takich przepisów właśnie, które mają zapobiegać suszy w Polsce, dlatego że dla mnie też taki pierwszy krok właśnie do tego, żeby sprowadzić takie tak taki problem braku wody czy wyczerpywania wody w Polsce utworzenia lokalnych lejów depresyjnych, zwłaszcza przy dużych sprawach to się czas czasami też nie zdajemy sobie sprawę dużo, że urządzenia takie, które podlegają na polach to on wykorzystują wodę i ilości 200m³/h to jest taka ilość, która w zasadzie wystarcza do zapłacenia 1015 tysięcznego miasteczka w związku z tym, jeżeli wybudujemy kilka takich ujęć okolicy właśnie miasto to czy dzień wielkiego niewielkie osiedla, a to może okazać, że lokalne zasoby wody dla mieszkańców mogą zostać, jakby za wyczerpane ograniczone i dlatego apelowaliśmy jako koalicja klimatyczna także do rządu, żeby wprowadzać tego, że każdy może budować bezrefleksyjnie tylko, żeby jednak tego typu budowę eksploatację zasobów wód podziemnych do na potrzeby rolnictwa poprzedza pewną analizą stosunków wodnych w danym terenie właśnie, żebyśmy nie nie doprowadzili do tego co stało się nie wiem w Kalifornii czy wielu innych regionach kraju, gdzie świata gdzie, gdzie tej wody zaczyna brakować dla rolnictwa dla przemysłu dla ludzi, ale porozmawiamy może o konkretnych uprawach znaczy o tym czy polskie rolnictwo powinno już zacząć planować jakiegoś rodzaju powiedziałbym ruchy wyprzedzające i czy są takie możliwości czy są takie rośliny, na które można ewentualnie przestawiać w sytuacji, kiedy plony będą się kurczyły z tego co zbudowaliśmy do tej pory się mówimy i to zresztą wynika zbadań prowadzonych w Polsce, że najbardziej zagrożoną uprawą w naszym kraju jest produkcja ziemniaków ziemniaki są roślinami zimno lub dymi i one lubią odpowiednie czym wymaga odpowiednich warunków wilgotności wyrok w określonych porach roku rzeczywiście plony ziemniaków znacząco spadają też jak patrzymy na taki krzewy, które pokazują też w raporcie to również uprawa buraków jest bardzo niestabilna uprawy sadownicze są niezwykle zagrożone, bo tutaj może nie tyle woda wchodzi w rachubę, ale wydłużenie okresu wegetacyjnego, bo w Polsce okres wegetacyjny w ciągu ostatnich 70 lat wydłużył się o prawie miesiąc i zaczyna się dosyć wcześnie, ale to powoduje, że tak naprawdę później, jeżeli są przymrozki w maju to one są w momencie, kiedy rośliny są najbardziej narażone na ten stres zimna czy inne można stres w tym roku tutaj musimy szukać albo innych odmian innych rodzajów upraw albo też stosować w przypadku produkcji sadowniczej musimy szukać jakiś metod adaptacji do skutku zmian klimatu generalnie mówi się, że w Polsce powinniśmy szukać roślin, które będzie będą bardziej odporne na susze będą bardziej odporne na temperatura na wysokie temperatury, bo fale upałów też coraz częściej się występują np. mówi się o tym, że poprawia się warunki dla upraw kukurydzy kiedyś w Polsce kukurydza tylko uprawiano na kiszonkę czynna na biomasę dzisiejsze już także można uprawiać w niektórych miejscach w Polsce na na kolby na ziarno rozwija się w Polsce produkcja Winiarska, czyli powstają nowe winnice myślę, że to to są te zmiany, które już gdzieś tam zaczynamy notować obserwować widziałem ostatnio jadąc przez Polskę w środkowej Polsce ogromne pola słoneczników, których kiedyś też w Polsce nie uprawialiśmy, bo była to uprawa dosyć niebezpieczna, bo było za zimno i zbyt niepewne warunki w związku z tym rzeczywiście to się zmienia IT te zmiany następują to co warto sobie uświadomić to, że to nie jest tylko zmiany dla samego rolnictwa i samych rolniku, ale one będą powodowały, jakby zmiany w całym łańcuchu to znaczy one będą wpływały na sektor przetwórczy, czyli spożywcze, ale będą także wpływały na nasze przyzwyczajenia być może za kilka lat chcemy ziemniaków do obiadu będziemy jedli właśnie nie wiem w kasie lub ryż, dlatego że tych ziemniaków w Polsce będziemy mieli no właśnie dlatego zastanówmy się na tym, że w takim kontekście globalnym to znaczy to w to ta wzmianka o łańcuchach dostaw nam się wydaje bardzo istotna warto chyba o tym parę słów powiedzieć, bo Polska do tej pory złoże inaczej jak pytał ekspertów od rolnictwa w Polsce o tym oto jak rolnictwo się miewa na planie Europy na tle innych krajów NATO słyszeliśmy, że one mało efektywne, że ta Polska produkcja to nie jest jakaś imponująca i że w zasadzie to może nawet byłoby bardziej opłacalne kupować żywność poza granicami Polski też bardzo kontrowersyjną rzecz mówi, ale byli tacy eksperci, którzy też o tym mówili i teraz pojawia się pytanie o życie się trochę zmieniało poprawiała ta efektywność rosła, ale czy w kontekście tych globalnych zmian znowu musimy zacząć myśleć o bezpieczeństwie żywnościowym jako bezpieczeństwo, które musimy sobie sami zagwarantować w sytuacji niepewności tych globalnych rynków czy też to jest zbyt daleko idące czarnowidztwo czy ja tu jestem zupełnie odmiennego zdania niż się ci eksperci, których planu, który pan przywołał dlatego uważam, że polskie rolnictwo jest fantastyczne ja miałem okazję objechać niedawno dostawców owoców warzyw jednej z dużych sieci handlowych i to co zobaczyłem to są fantastyczne funkcjonujące gospodarstwa rolne na poziomie naprawdę wykraczającym poza średnią unijną, a na poziomie niewiele lepiej rozwiniętych gospodarczo ogrodniczych w Holandii czy w Niemczech, ale to dalej jest ta Wielkopolska przez Sławno, gdzie tam są jego producenckie czy właśnie wskutek dale wcale nie, dlatego że niektóre z tych gospodarz były położone pod Lublinem pod strzelcami pod Siedlcami by okolicach Trójmiasta, więc to jest naprawdę w całej Polsce mamy dosyć taki stary i oczywiście, bo po to, też warto powiedzieć polskie rolnictwo jest zróżnicowana mamy 88 gospodarstw produkują albo głównie dla siebie, bo w ogóle nic nie produkują natomiast mamy 20% gospodarstw rolnych, które rzeczywiście są bardzo nowoczesnej one tak naprawdę budują to nadwyżka żywnościową dość powiedzieć, że Polska jest ogromnym eksporterem żywności i ta nadwyżka, żeby eksportowa w przypadku żywności jest największa siebie wiele większą wielu innych sektorach gospodarki czy przemyśle, więc to też warto widzieć rolnictwo w ten sposób natomiast ono rzeczywiście ono będzie i podlega pewnym za tym zagrożeniom powodowanym przez skutki zmian klimatu mamy tutaj cały czas przed chwilą mówiliśmy głównie o tej od tych produkcji roślinnej, ale proszę pamiętać, że fale upału będą niezwykle silnie również wpływały na produkcję zwierzęcą, że my musimy już dzisiaj budować strefę ucieczkowe, jeżeli mamy pastwiska tam, gdzie zwierzęta będą się mogły schronić w cień, jeżeli będzie temperatura na poziomie 40 stopni zwierzęta tego nie wytrzymają niewykluczone, że będziemy za kilka lat musieli budować klimatyzację obora chlewnia, żeby utrzymać odpowiednią temperaturę dla zwierząt, bo inaczej nie będą one mogły być tam hodowane, dlatego że będą po prostu umierały skoro gorąca i to jest też wyzwanie, które jak trzeba zobaczyć, że ten sektor musi nadal musi dostosowywać do zmian klimatu, ale 1 rzecz, którą my też jako koalicja klimatyczna jednoznacznie po jak powtarzamy to zresztą jako naukowcy też, że tym raporcie który, których który, który dzisiaj zaprezentowaliśmy mówimy, że rolnictwo nigdy nie dostosuje się do nie nadąża ze skutkami zmian klimatu, jeżeli powstrzymamy tej zmiany na poziomie tym, który został uzgodniony Paryżu ucina poziomie dodatkowych 2 °C średnie temperatury, bo to co warto wiedzieć o klimacie, jaki o wszystkich jak czynnikach środowiskowych czy system środowiskowym, że system środowiskowy zmienia się skokowo to, że będzie 2,5 stopnia większa średnia temperatura niż nie oznacza, że będzie tylko trochę gorzej niż, jeżeli ten wzrost będzie 1,5 stopnia 2 tylko może być zupełnie inaczej, że system u osiągnie zupełnie inny poziom równowagi i my nie wiemy tak naprawdę czy nowy poziom równowagi pozwoli na dostosowanie się dotychczasowego sektora Rolniczego w dotychczasowych praktyk rolniczych do tych warunków, które będą tym jak ważna uwaga raz taką najbardziej niepokojącą rzecz to znaczy nawet nie to, że my będziemy musieli rezygnować z konkretnych upraw albo pożegna się z ziemniakiem tylko pytanie jest takie w ogóle w nie wkraczamy w okres chaosu, kiedy normalnie będziemy widzieli jak się będzie zachowywał klimat tak dokładnie tak, ale to już ja mówiłem o tej kawie mówiłem o herbacie, ale jeżeli sobie wyobrazić, że na czele nie od produkcji herbaty uzależnione jest więcej 15 do 25% populacji i na te z ta zmiany klimatu powodują, że ta uprawa nie będzie możliwa na tej wyspie dłużej to oznacza tak naprawdę dla całej tej populacji dla całego tego kraju upadek to znaczy oni 20% ludzi traci możliwość dochodu dlatego tak ważne jest to i i to co co naukowcy cały czas mówią szukajmy i osiągniemy neutralność klimatyczną, bo zmiany klimatu my my ich nie powstrzymamy no już za dużo jest gazów cieplarnianych, które z nami zostaną przez najbliższe 120 lat natomiast chodzi o to, żeby zatrzymać ten wzrost temperatury na poziomie takim, do którego będziemy się jeszcze mogli dostosować, do którego będziemy mogli dostosować produkcję rolną to zapewni nam bezpieczeństwo żywnościowe czy chodzi o to, żeby nie tracić tego systemu z tej równowagi, którą jeszcze jakoś znam tak dok dokładnie ta dokładnie tak i bo do tych zmian, które będą my będziemy mogli lepiej gorzej dostosować być może tak jak broń rozmawialiśmy przed przerwą stracimy nie będziemy pili coli kawy Arabica będzie Pippi robocza nie będzie pili wina PIN-u albo to jest najbardziej zagrożony szczep tylko będziemy pili wino inne lub lub lub gorsze jest innych regionów świata, ale bez tego bez tego sobie poradzimy natomiast, jeżeli system zostanie zachwiany to może okazać, że my nie będziemy w stanie prowadzić produkcji zapewniającej wystarczającą ilość jedzenia dla nas wszystkich i tu pojawia się problem, który już w tej chwili notuje mieliśmy w 2015 roku 1 000 000 uchodźców, którzy chcieli ci chcieli dostać się do Europy, bo uciekali z kraju, gdzie produkcja rolna upadła takich dzisiaj mówi, że takich prawdopodobnych uchodźców w Afryce jest 200 000 000 ludzi im ja cały czas mówię gdzie, gdzie podzieją się nasze europejskie wartości dziś nasza Europe etyka chrześcijańska podzieje, jeżeli wybudujemy na granicach Unii Europejskiej granice pozwolimy ludziom ginąć głodu i tropiciel morzu Śródziemnym tylko po to, żeby zachować nasz na nasz dobrobyt nasze bezpieczeństwo dlatego tak ważne są działania na rzecz ochrony klimatu zapewnienia neutralności klimatycznej także w kontekście bezpieczeństwa, że nasza dziękuję bardzo, prof. Zbigniew Karaczun ze szkoły głównej handlowej przepraszam ze szkoły głównej gospodarstwa wiejskiego ekspert koalicji klimatycznej trzynasta 56 za chwilę informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! Teraz w grudniowej promocji aż 40% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA