REKLAMA

70 Lat Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2020-11-01 08:20
Prowadzący:
Czas trwania:
17:03 min.
Udostępnij:

O początkach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka mówi dr Ireneusz Kamiński, Uniwersytet Jagielloński, adiunkt w Zespole Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Instytutu Nauk Prawnych PAN, Helsińska Fundacja Praw Człowieka.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
50 lat Europejskiej konwencji praw człowieka Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie no właśnie razem z Helsińską fundację praw człowieka przez najbliższy tydzień świętujemy 70 rocznicę Europejskiej konwencji praw człowieka naszej antenie pojawi się wiele rozmów o tym czym jest konwencja, jakie ma znaczenie w naszym codziennym życiu jak nas chroni no a teraz mamy start początek właśnie naszej akcji w weekendowym poranku jest z nami pan dr Ireneusz Kamiński Uniwersytet Rozwiń » Jagielloński wadium w zespole prawa Międzynarodowego Europejskiego Instytutu nauk prawnych Polskiej Akademii Nauk także reprezentuje pan Helsińską fundację praw człowieka dzień dobry dzień dobry panu dziękuję państwu można powiedzieć, że dzisiaj nasza rozmowa to też nawiązanie do innej rocznicy, które już słuchać mówiłem na początku naszego spotkania, bo 22 lata temu w Strasburgu rozpoczął działalność nowy zreformowany Europejski Trybunał praw człowieka więc, więc mamy 0202. wątek, który zresztą może powrócić, żeby wyjaśnić na czym polega tamten początek, a na czym polega nowy zreformowany trybun, ale wróćmy do do konwencji do historii do podpisania w Rzymie 4listopada właśnie 70 lat temu co to był za pomysł pozwu następujące mianowicie postanowiono stworzyć pewną wspólnotę Europejską wniosku o Europejską, która miała być oparta na kilku wartościach poszanowanie praw człowieka właśnie było jedną z takich wartości zatem klub klub Europejski, który byłby przywiązany do pewnych łączących członków wartości prawa człowieka jako jeden z fundamentu, a więc coś się absolutnie konieczne, bo można było mówić o owej wspólnocie, aby można było mówić o soli będą dobrym powojennym państwie to bardzo oczywiście ogólne założenia natomiast to był punkt wyjścia ciąg dalszy był dużo bardziej skomplikowany, ponieważ właśnie jakiś sposób państwo suwerenne państwa miał zgodzić się czy miały się zgodzić, a jeśli tak w jaki sposób na formę kontroli czy właśnie prawa człowieka są przez nie przestrzegane tu zaczęły problemy, które właśnie m.in. prowadziły do tego, że europejskim Trybunale praw człowieka z prawdziwego znaczenia musimy dopiero od 20 lat no właśnie, ale jak sobie radzono z tym początkowo, jakie państwa mogły znaleźć się im ich przedstawiciele europejskim Trybunale praw człowieka jak w ogóle się tam właśnie nie wiem wybiera deleguje tych tych sędziów, bo rozumiem, że obowiązuje tam zasada 1 sędzia jedno państwo tak dokładnie tak jedno jedno państwo nie 1 sędzia natomiast początek był właśnie bardzo bardzo ograniczony, gdy chodzi o temu Europę wspólną Europę miały, gdzie tylko Europa po 1 stronie żelaznej kurtyny, a więc Europa zachodnia, a więc Europa demokratyczna, więc Europa liberalna po za radą Europy poza konwencją pozostałe państwa bloku komunistycznego, więc również Polska czy też Polska Rzeczpospolita ludowa jak wówczas nas nazywał się nasz kraj czy Trybunał był od razu Otóż nie właśnie forma kontroli, którą konwencja przewidywała była zupełnie inna i dużo słabszy, a jedynie 1 komisja praw człowieka rozpoznawała skargi, podpisując Europejską konwencję państwa musiały się godzić na taką formę kontroli komisji nie są komisja wydająca nie wyroki tylko sprawozdania, a więc nie przesądzająca w formie mocnego wyroku Europejskiego Trybunału praw człowieka powstał dopiero w roku pięćdziesiątym dziewiątym zaczął działać dopiero w roku sześćdziesiątym ma, więc po dekadzie od powstania Europejskiej konwencji praw człowieka więcej państwa, które podpisały Europejską konwencję praw człowieka były zobowiązane tylko do tego by akceptować skargi między sobą, a więc skargi 1 państwa przeciwko drugiemu, aby jednostka mogła się poskarżyć się jest standardem przeciwko państwu państwo musiało zaakceptować wniesienie skargi rozpoznanie i przez Europejską komisję praw człowieka również, gdy powstał Europejski Trybunał praw człowieka państwo musiało dodatkowo zaakceptować tę formę kontroli więcej będą w radzie Europy państwo nie musiał związać się Europejską konwencją praw człowieka i tutaj być może jest to pewna anegdota, ale pokazująca bardzo celnie jak właśnie ten mechanizm wykonał Europejski Trybunał praw człowieka rady Europy ma swoją siedzibę w Strasburgu we Francji Francja Francja jest członkiem założycielem rady Europy natomiast Europejską konwencją praw człowieka związała się w roku dopiero 1970 no to rzeczywiście to to też ciekawy rozumiem, że państwa właśnie zza żelaznej kurtyny po procesach demokratycznych po osiemdziesiątym dziewiątym roku przystąpiły i stały się częścią Trybunału delegując swoich przedstawicieli i tu wrócę właśnie do pytania jak to jest w praktyce rozwiązywane właśnie dopiero po osiemdziesiątym dziewiątym ta wschodnia szczęście Europę mogła stać się częścią Europy Europy i tej właśnie politycznej tej prawnej najpierw Węgry potem Polska potem kolejne państwa również Rosja również co jest ciekawe państwa kaukaskie, a więc Armenia Azerbejdżan Gruzja Turcja samego początku była państwem założycielskim ba, więc ten zakres terytorialny Europy jest dość cie szeroki dużo łatwiej jest dzisiaj powiedzieć kogo radzie Europy i Europejskiej konwencji praw człowieka nie ma nie ma Białorusi jest to jedyne państwo naszego kontynentu, które pozostaje poza tą strukturą jest, odpowiadając na pana pytanie jak właśnie jest z nominowania sędziów SEK 1 sędzia z każdego państwa jest procedura konkursowa jest procedura, która sprowadza się do tego, że spośród 3 kandydatów zgłoszonych przez państwo rada Europy precyzyjnie zgromadzenie parlamentarne rady Europy wybiera sędziego, który obecnie przez okres 9 lat będzie zasiadał w europejskim Trybunale praktyk, ale jako mówi państwo przedstawia 3 kandydatury to znaczy kto właśnie to jest pozostawione wyborowi państwa, a więc instytucja, która odpowiada jest wskazywana przez państwo czy będzie to Ministerstwo Spraw Zagranicznych czy będzie to Ministerstwo Sprawiedliwości tutaj różne modele są stosowanego zatem pozostawiona jest swoboda ta są oczywiście rada Europy przygląda się czy te 3 osoby są kompetentne zasiadać a gdyby rozważać kandydatury jako właśnie potencjalnego sędziego, więc jeżeli nie posiadają wiedzę z zakresu praw człowieka, jeżeli nie znają języków wymaganych języka angielskiego francuskiego to oczywiście będzie to problemem będzie wręcz dyskwalifikował natomiast nie jest tak, że dla 47 państw członkowskich rady Europy, gdy chodzi o wybór sędziego dochodzące głosy poszczególnych państw jest 1 sztywna procedura tutaj swoboda została pozostawiona państwa jak można sobie w sytuacji, którą znamy wyobrazić zasiadanie w takim trybuna, ale przedstawicieli tych państw, w których mówiąc jak najbardziej delikatnie kwestia praw człowieka jest problematyczna wspominał pan już o tym, że Rosja również znalazła się no i w radzie Europy, a więc w związku z tym również i przedstawicieli w Trybunale mówił pan Turcji mówił pan również byłych republikach radzieckich, które dzisiaj są niezależnymi państwami, ale w, których procesy demokratyczne powiedzmy, że nie zaszły jeszcze za daleko czy to nie jest jakiś problem, który trochę nie wiem osłabia siłę i taki szacunek dla tej instytucji to jest problem na to był jest problem, gdy chodzi o wybór sędziów to zdarzało się już tak, że zgromadzenie parlamentarne rady Europy czy też rada Europy szerzej patrząc trwa procedura jest dużo bardziej skomplikowana odrzucała list 3 kandydatów, uznając to osoby za nieposiadające wymaganych kompetencji zatem lista była zmieniona lista była uprawiana natomiast gdy chodzi właśnie te słabsze kraje jak pan nazwał słusznie takie właśnie słowo do nich pasuje tu powstaje pytanie czy ten klub państw przywiązanych do praw człowieka nie powinien być mniejsze czy jeśli mamy do czynienia z poważnymi naruszeniami trwającymi w sposób długotrwały od dekad czy nie należałoby właśnie mówiąc wprost pozbyć takiego państwa i to państwo powinno najpierw u siebie odrobić lekcje i poprawi się poprawi się standardy dotyczące ochrony pracownika dopiero wówczas wejść tak naprawdę do rady Europy od Europejskiej konwencji praw człowieka uznał, że jednak scenariusz powinien być inny mianowicie tak było w przypadku Rosji m.in. gdy zauważamy, że standardy dotyczące praw człowieka są fatalnie realizowane jeśli wręcz pewnych obszarach podać jakikolwiek standard postanowiono, że radę rada Europy jednak Rosję przy do swojego na temat urzędu Miejskiego klubu i pozostać dżentelmeni popracują nad Rosją tak by ona zmieniła standardy zmieniła swoje prawu i po prostu by sytuacja praw człowieka w Rosji uległa poprawie to była iluzja niestety z tym sobie radę Europy nie radzi Rosja jest państwem, z którego napływa najwięcej skarg do Europejskiego Trybunału praw dziękuję za brak dobra informacja, że Rosjanie chcą się skarżyć się skarżą się okres, gdy chodzi o standardy przestrzeganie praw człowieka w Rosji jest fatalnie, ale można sobie wyobrazić sytuację, że obywatel powiedzmy naszego kraju będzie skarżył się na nasz kraj przed Trybunałem, a ocena jego skargi będzie dokonywana przez skład sędziowski, w którym będzie przedstawiciel nie wiem Rosji Turcji no może oczywiście o kraju właśnie no tak tak takie sytuacje były oczywiście może się zdarzyć, że z składzie podstawowym siedmioosobowym będzie sędzia z kraju właśnie takiego o do końca jeszcze odradzającego lekcje praw człowieka chodzi o to, żeby to był dobry sędzia chodzi o to, żeby to był sędzia wiarygodne, żeby to był sędzia niezależne i właśnie czy taki jest faktycznie chciałbym chodzić po szczegóły, bo to jest delikatna materia ma w przypadku Rosji odrzucano listę kandydatów uznając, że zaproponowane osoby nie dają gwarancji niezależności nie dają gwarancji kompetencji w obszarze praw człowieka zatem lista była zmieniana można oczywiście przyglądają się sposoby sposobowi orzekania przez sędziów z kilku krajów tych właśnie słabszy formułować zastrzeżenia sądu i sposobu postrzegania praw człowieka zatem pana waga to panu pytanie oczywiście oczywiście ma jakieś uzasadnienie w każdym razie w ramach tej procedury, która jest mowa Europy mimo wszystko stara się, aby z tych państw problematycznych również osoby jako kandydaci na sędziów również osoby dające gwarancji kompetencji w zależności pochodził wspomniał m.in. o tym, że te sprawy prowadzone są przez składy sędziowskie, czyli siedmio osobowe np. ale chyba też może być trzyosobowy no bo chyba rzadko zdarza, żeby ta wielka izba 17 osobowa zajmowała się jakimś przypadkiem czy nie zgadza się tych spraw największej rangi, a więc rozstrzyganych przez wielką izbę jest w europejskim Trybunale praw człowieka rocznie za wiele to jest 2030 spraw mniej więcej natomiast Europejski Trybunał poczeka rocznie rocznie wydaje 30 000 rozstrzygnięć 30 000 rozstrzygnąć tej są wszystkie to nie wszystko wyroki i jest około 1000 natomiast oczywiście, jeżeli jest aż tak dużo rozstrzygnięcie to nie możesz się nad każdym z nich uchylać 717 sędziów również 7 sędziów, a więc izba zatem od 2010 roku procedura przed europejskim Trybunałem praw człowieka szczęśliwie została uproszczona zmodyfikowana i te sprawy, które muszą tak poważnymi sprawami powtarzanymi, więc kolejna sprawa dotycząca np. przewlekłości postępowania sądowego państwa x napływa musi być rozstrzygana przez skład duży może zostać rozstrzygnięta przez właśnie komitet złożony z 3 Senat, jeżeli ci sędziowie zgadzają się we wszystkich kwestiach wówczas wydają wyroki to idzie bardzo bardzo szybko więcej skargę za nie dopuszczalną, a więc po prostu kod kończącą służby w Strasburgu szybko może rozstrzygnąć 1 sędzia i tutaj pojawiają się również zastrzeżenie mianowicie te rozstrzygnięcia pojedynczego sędziego nie mogą być w żaden sposób zaskarżane, a wielokrotnie zdarzało się niestety zdarzało się, że to rozstrzygnięcie pojedynczego sędziego było zbyt pochopne i sprawy ważne sprawy rokujące mające potencjał na rozstrzygnięcie mówiące wprost o naruszeniu Europejskiej konwencji praw człowieka były odrzucane przez pojedynczego sędziego tutaj mamy do czynienia również innym problemem mianowicie Europejski Trybunał praw człowieka jest niezwykle obciążonej skarga jest ich europejskim Trybunale praw człowieka obecnie 60 000 było także było 180 przecinku co oczywiście nie świadczy o kondycji praw człowieka w Europie tak na marginesie, chociaż to już jest na inną rozmowę w maju siedemnastego roku pani prezes Trybunału Konstytucyjnego Julia Przyłębska podjęła decyzję o wycofaniu Trybunału z porozumienia o upowszechnianiu w Polsce orzeczeń Europejskiego Trybunału praw człowieka i zarazem o zaniechaniu tłumaczenia tych orzeczeń mówi Polski, ale myślę, że do tego wątku to zwrócą koledzy w kolejnych audycjach poświęconych tej tej sprawie tej rocznicy ja dziękuję pan dr Ireneusz Kamiński inwestycja Kieroński, a w zespole prawa Międzynarodowego Europejskiego Instytutu nauk prawnych pan Helsińska Fundacja praw człowieka był gościem poranka dziękuję za rozmowę zapraszam do informacji Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA