REKLAMA

75 lat temu zmarł Wincenty Witos

Historie Polski
Data emisji:
2020-11-01 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
46:50 min.
Udostępnij:

O Procesie Brzeskim, życiu w czasie okupacji i ostatnich latach Wincentego Witosa niekwestionowanej ikony Ruchu Ludowego, trzykrotnego premiera RP, w 75 rocznicę śmierci polityka opowiadali Ryszard Ochwat prezes Towarzystwa Przyjaciół Muzeum im Wincentego Witosa oraz Janusz Skicki kierownik Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry to jest audycja historię Polski, a dzisiaj wrócimy w tej audycji do opowieści o ostatnich latach życia Wincentego Witosa pretekstem powodem naszej rozmowy jest siedemdziesiąta piąta rocznica śmierci tego znakomitego polityka Wincenty Witos bardzo 31października czterdziestego piątego roku o godzinie szóstej 30 miał 71 lat sam pogrzeb, który też był iście królewski jego opis także znajdzie się w dzisiejszej audycji, ale pora na przedstawienie gości Rozwiń » są z nami pan Ryszard Ochwat prezes Towarzystwa przyjaciół muzeum imienia Wincentego Witosa dzień dobry dzień dobry witam pana pan Janusz Goliński kierownik muzeum Wincentego Witosa Wierzchosławicach też dzień dobry dzień dobry witam słuchaczy witam pana redaktora to co na pewno jest ważne życiorysie Wincentego Witosa i co ma ogromny wpływ na ostatnie lata jego życia to głośny proces brzeski to była niesłychana historia, żeby m.in. właśnie trzykrotny premier stał się ofiarą tego procesu ofiarą politycznej akcji sanacji, choć niejedyną przypomnijmy najważniejsze elementy związane z procesem brzeskim, dlaczego do niego doszło i jaki wyrok zapadł w kontekście domniemanych przestępstw właśnie premiera Wincentego Witosa nie wiem, kto z panów zacząć śmiało poprawna tak jak pan redaktor wspomniał 26października 1931 roku rozpoczął się największy proces obsługi naszych politycznych dziejach drugiej Rzeczypospolitej proces, przed którym oskarżono o stan oskarżenia, które nie tylko samego Witosa, ale całą opozycję parlamentarną do rządów Józefa Piłsudskiego oczywiście no my tutaj wychodzimy tym momencie chcieliśmy sobie początek tej rozmowy jako proces zyska proces brzeski to duży można powiedzieć finał wydarzeń, które miały miejsce od maja 2006. roku to kulminacja tego wszystkiego co od 1926 roku działo się w Polskiej polityce w Polskim społeczeństwie wszystkiego tego oczywiście niedobrego w tym sensie tego słowa znaczeniu no ale właśnie to może w takim razie tylko przypomnijmy, że pojawiła się taka anty sanacyjna koalicja w skład, której wchodziły takie partia Polska Partia Socjalistyczna Polskie Stronnictwo Ludowe wyzwolenie Polskie Stronnictwo Ludowe Piast Stronnictwo chłopskie narodowa partia robotnicza ta anty sanacyjna koalicja no jakimś sensie wprost nawoływała do usunięcia dyktatury Józefa Piłsudskiego czy Wincenty Witos ze swoimi zasługami chociażby właśnie w wojnie 1920 roku nie miał na tyle wielkiego poparcia, aby po prostu społeczeństwo nie wiem zatrzymało to szaleństwo nie doprowadziło do do procesu brzeskiego panie panie Ryszardzie jak pan myśli ja myślę, że powinniśmy jednak cofnąć kilka lat wstecz bowiem po zamachu majowym 1926 roku po przejęciu władzy przez zwolenników Józefa Piłsudskiego o powierzeniu Piłsudskiemu jego obozowi nadmiernej władzy zawarłem w tym zdaniu ocenę nastąpiło nastąpiły później wybory parlamentarne w 1920 ósmy roku, którym bezpartyjny blok współpracy z rządem, czyli ugrupowanie założone przez ówczesną sanacji przez Józefa Piłsudskiego jego zwolenników przegrał wybory znalazło się to było bodajże około 29% głosów i to był to z 1 strony z 1 strony szok zaskoczenie z drugiej strony błąd w przygotowaniu wyborów później sanacja naprawiła bowiem kolejne nauczyła się kolejne wybory wygrywać, ale potem nastąpił ten to znamienne wydarzenie w czerwcu 1930 roku partie opozycyjne zgromadziły się na Cracovię na kongresie praw i wolności ludu to niesamowite, że opozycja, która de facto niewiele wcześniej nie miała ze sobą się porozumieć się dogadać takie zorganizowała się na tym kongresie podczas Kongresu pytano rezolucję, która no powiedzmy była bolesną słowa, jakie tam padły pod adresem rządzących Polska pozwoli przypomnieć niektóre z tych też Polska znajduje się 4 lat pod uwagę dyktatury faktycznej Józefa Piłsudskiego rolę dyktatora wykonują zmieniające się rządy woli dyktatora podlega również prezydent Rzeczypospolitej bez usunięcia dyktatury nie sposób opanować kryzysu gospodarczego wobec zamachu rządu społeczeństwo będzie wolne od jakichkolwiek obowiązków obowiązków zobowiązania wobec zagranicy nielegalnego rządu nie będą nielegalny rząd nie będą uznawane przez i poza granicą Rzeczypospolitej itd. tak dalej, ale na koniec Ignacy Mościcki powinien ustąpić ze stanowiska Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej to to było to był bardzo mocny sygnał dla dojrzewającej budującej swoją siłę ówcześnie rządzącego bloku świetnie nazwanego tak bezpartyjnym blokiem współpracy z rządem i jeśli na to nałożymy jeszcze retorykę niesamowitą propagandę, ale wrócę jeszcze do retoryki obóz rządzący stosował w tym czasie do powiedziałbym i ojcowskie metody walidacji język to trwało kultury rodzącego się państwa polskiego no kilkanaście lat co najmniej wstecz jeśli ten stosowany język nałożymy połączymy propagandą zaśmiecaniem, która niezbędna w stosunku do do wszystkich inaczej myślących do do opozycji do obozu przeciwnego, a jednocześnie pytam mało się, że jest skuteczna, bo kształtuje prorządowe poglądy polskiego społeczeństwa to to z tego wynika, że emocje nie tylko polityczne, ale przecież gdybyśmy, gdybyśmy weszli na grunt gospodarczy nałożyły się na to, że to że, że walka opozycji z obozem rządzącym przybierała na sile należało coś co zrobić coś bardzo radykalnego dlatego w wąskim gronie ustalono, że przywódcy współtwórcy tegoż Kongresu przywódcy opozycji niezależnie od ich zasług muszą zniknąć z życia publicznego, żeby nowy system polityczny w spokoju bez przeszkód tej strony zaczął się swobodnie kształtować to rzeczywiście kolejne dodali po tym, kongresie tak rząd daje panu głos tylko przypomnę słuchaczom, że Piłsudski stanął na czele rządu później na wniosek rady ministrów rozwiązano parlament no i rzeczywiście sytuacja zmierzała w stronę no takiego zaostrzenia kursu władzy wobec wobec opozycji bardzo proszę panie już ciętej dodać, że vito całe życie był medalistą on był wychowany w druku państwa demokratycznego Galicji, gdzie zaczął swoją karierę polityczną i kształtowania przez wiele lat w sejmie krajowym parlamencie ostrowskim Wiedniu tam nauczył się tych zachowań demokratyczną w obiegu wyobrażeń o podobnej sytuacji, że może dojść do zamachu stanu otwartego punktu, a 2006. roku właśnie końca rządów parlamentarną gabinetowych w Polsce i człowiekowi, który ma realną władzę nie tylko Galicji nad osobą w partii liczących to 50 000 członków by w latach trzydziestych już szeroko zakrojoną koalicje partii partii centroprawicowych odbiera się te elementy te elementy demokratyzacji i wprowadza się jego różnymi mechanizmami na przepaść margines życia można tu społeczno-politycznego ogranicza się do tego prawa wolności obywateli poprzez różne ustawy ustawy o zgromadzeniach tutaj np. nad tym czy drugi roku o stowarzyszeniach wolności słowa cenzura no to wszystko doprowadza do niebywałych perturbacji przede wszystkim naciski na polską wieś, która zostaje bardzo bardzo pokrzywdzona no nie było vito i proszę zauważyć nie miał w rękach innego legalnego narzędziach jak tylko doprowadzić do strajków to był jedyny mechanizm obrony ludności i proszę zauważyć, że ten mechanizm znajduje bardzo szerokie poparcie w społeczeństwie polskim, bo na strajki, o których tłumił manifestacje nie przychodzi garstka ludzi to to są strajk ich publicznie tysiące 2030 000 to mówimy tutaj obszar 100 trzydziestego roku w Krakowie, gdzie był Kongres, o którym prezes Socha tutaj wspomniał obrony ludu czy strajki chłopskie późniejszych latach w latach 3637 to były strajki, w których brał udział 50 000 ludzi piętno to mówi samo dla siebie nie pozostaje nie pozostawia złudzeń, bo w każdym razie ten kolor polityczny doprowadził do sytuacji, w której dochodzi do tego procesu procesu brzeskiego za no aresztowani są i to jak wspominał Felicjan Sławoj Składkowski większość bliskich Piłsudskiemu to sam marszałek własnoręcznie zielonym ołówkiem zaznacza, kto ma być aresztowany i zamknięty w Brześciu znajdują się w związku z tym właśnie w więzieniach więzieniu tak znane postaci jak Adam Ciołkosz Stanisław bił dziwiła Herman Lieberman, ale właśnie Wincenty Witos Kazimierz Bagiński na długo by wymieniać tych aresztowanych osób jest mnóstwo w sumie aresztowano około 5000 osób wśród nich 84 byłych parlamentarzystów no i tak właśnie zaczął się ten proces, o którym już kiedyś w audycji z cyklu historia Polski opowiadaliśmy bardzo szczegółowo także krótko do do do podsumowania tego co się stało Wrzeszczu wrócimy, ale to już po informacjach Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie to są historie Polski przypominam rozmawiamy dzisiaj o Wincentym i to się są z nami dzisiaj pan Ryszard Ochwat i Janusz Kicki zakończyliśmy pierwszą część naszej rozmowy tymi okolicznościami, które doprowadziły do procesu brzeskiego aresztowania wielu polityków wielu parlamentarzystów w tym Wincentego Witosa nie będziemy samym procesie długo mówić, bo już był omówiony w naszym cyklu historia Polski, ale 2 słowa oczywiście powiemy nowo z tego co się wydarzyło w Brześciu wynikają dalsze losy naszego bohatera bardzo proszę pan Janusz Kicki rok tak proszę państwa proces sam proces brzeski nocą można powiedzieć kuriozum proces polityczny zupełnie sfingowane przez partię rządzącą i to i opozycja parlamentarna rządów Piłsudskiego została postawiona akt oskarżenia kodeksu są to istotne kodeksu karnego, które mówiło o próbie przeprowadzenia zamachu na członków legalnie działającego rządu w trakcie całej swojej czteromiesięcznej pracy tego tego sądu po prostu było się w Sądzie Rejonowym w Warszawie odbyto 56 posiedzeń i przesłuchano 330 świadków, a akty maszynopisu oskarżenia przeciwko etosowi i i innym jak nazywano wszystkich wynosi ponad to plon, a maszyna PiS-u oskarżenia, więc no niebywały ten proces miał również rozgłos w Polsce w Europie rozpisywała się cała prasa Polska światowa ludzie żyli co dzień kupowali gazety śledzi ten proces cała Polska żyła tym i niecierpliwie czekano na werdykt, który był z góry przesądzony można powiedzieć, że to będzie wyrok skazujący tak to trwało rok ogłoszono w styczniu 3003. roku oczywiście pod osłoną apelacja im, proszę bardzo, jeśli pozwoli to ja chciałbym zacytować fragment z oskarżenia Witosa i chciałbym, żeby brzmią jak analogia jest tak absurdalny, że nie sposób nie przytoczyć Otóż cytat oskarżony o to, że dnia 25listopada 1928 winie słupie na placu przed kościołem urządził nielegalny zebranie publiczne twierdził, że za jego rządów lepiej i że choć obecny rząd trzyma wszystko żelaznych rękach jednak i tak się go nie boją i od od charakterystyka całej tej farsy pseudo prawnej która, która zwana jest historycznym w tym, że no trudno też nie szukać pewnego Echa powiedziałbym współczesności chociażby w krótkim tutaj fragmencie, który chciałby z kolei przywołać wystąpienia Wincentego Witosa w czasie procesu, kiedy mówił wysoki sądzie ja byłem prezesem tego rządu, który został przez zamach majowy obalony nie ja, więc byłem zamachy nie ja robiłem spiski, ale ja wraz z rządem staną się ofiarą spisku zamachu wierzyłem zawsze wierzy, że w Polsce jest sprawiedliwość i prawo, ale nie tylko prawo, ale równe prawo dla wszystkich dlatego się dziś na ławie oskarżonych spodziewam się, że wreszcie przyjdą w Polsce takie zmiany, gdy Prawo i Sprawiedliwość będą pełne, gdy na ławie oskarżonych zasiądą także ci, którzy nie tylko myśleli, ale i dokonali zamachu stanu, przechodząc już dalej powiemy oczywiście, że no Wincenty Witos został skazany, ale właśnie jemu zaproponowano jak to było, że ma po prostu sobie wyjechać z Polski nie do końca tak od procesu i to oskarżonego staje się oskarżycielem tak jak pan redaktor tutaj czyta co doskonale poruszał się tych Andras prawa i doskonale zorientowany w tej sytuacji on już wcześniej był namawiany przez rodzinę przyjaciół do tego, że wyrok będzie wskazujący, że nie pomoże apelacja nie pomoże apelacji do Sądu Najwyższego zresztą, kiedy Sąd Najwyższy rozpatrywał sprawę i to też w Polsce nie było on miał dobrze przygotowany grunt pod wyjazd wcześniej zapadło na Czechosłowację i właśnie w tym kraju i to spędza kolejne 5 lat swojego życia, ale możemy wiele, bo to jest ciekawe no właśnie to jest ucieczka, bo skoro sąd skazał na 1,5 roku no to z wyobrażamy sobie, że nie wiem wyprowadzenie są z sali sądowej skazani w niewielu w kajdankach zawiezienie do więzienia mają siedzieć jak ja muszę udało je no nie do końca tak, bo prawa nadal toczyła się przed Sądem Apelacyjnym, bo prokuratura i obrońcy złożyli apelacje, więc oczywiście Sąd Apelacyjny stwierdził wyrok 1,5 roku więzienia 2,5 roku pozbawienia praw publicznych dla Witosa pod blok, który kończył jego ostatnie karierę polityczną w kraju nie wiadomo byłoby czy było, żeby wyszedł z więzienia, bo przecież pamiętajmy, że on posmakował Brześcia i prawdopodobnie mógłby tam wrócić z Brzeszcz to było więzienie wojskowe o zaostrzonym rygorze tam znęcano się nad więźniami PIT-O i poniesiono, więc chodziło tutaj obawa o to, o czym i to nie podzieli losu innych patriotów polskich tutaj mam namyśli generałów, którzy w tajemniczych okolicznościach znikali gen. Zagórski czy gen. Rozwadowski no dlatego podjęto bardzo wąskim kręgu decyzję, żeby Witos opuścił opuścił Polskę stopniu tylko bydło, bo uciekli również pozostali przywódcy partii opozycyjnych do rządów sanacji tak powiedzieć wprost niewielki, ale w ramach projektu Witosa tak tak bardzo proszę pani autor dla otoczenia Wincentego Witosa oczywistym było, że emigracja jest wyborem między życiem, a i bardzo prawdopodobną śmiercią tak jak powiedział Janusz kilku generałów w tym Rozwadowski i straciło życie w dziwnych okolicznościach dzisiaj trwa spór historyków czy to była czy to była 55 nie nasycone arszenikiem czy jakiś inny powód ale, ale to nie były jedyne objawy u jej działaczy opozycyjnych i oficerów, dlaczego czy Słowacja trzeba przypomnieć, kto był mimo mimo swojego rodowodu wykształcenia itd. aktywnym na forum międzynarodowym myślę, że trochę się siłą jego z jego parlamentarnej przyszłości w parlamencie wiedeńskimi lwowskim ale kto był współzałożycielem Zielonej Międzynarodówki, która została zawiązana w 1929 roku partie chłopskie w krajach i w niektórych krajach europejskich bardzo mocne zawiązał przyjaźnie wszystkimi partia Chłopska dokładnie republikańska partia lud Rolniczego mało wolnego tzw. Grad ma była współ rządzącą w Czechosłowacji, a Czechosłowacja nie należała do krajów, które popierały by polską w Senacie ja myślę, że tak związany był po rozważane były różne różne kraje stąd wybór ma padł na Czechosłowację niektórzy spośród przywódców więźniów i skazanych przy brzeskim niedługo przebywali wciąż usuwać Witos niemal cały czas drobnymi przerwami inni inni wyjechali do Francji niektórzy wracali do Polski na krótko legalnie bądź legalnie Witos był jednym z tych, który był mocno inwigilowane przez polskie służby ówczesna bezpieczeństwa dlatego dlatego przemieszczał się zatem nieco wsparcia ale, ale raczej poza poza wyjazdem do Szwajcarii na spotkanie partii opozycyjnych przedstawicieli partii opozycyjnych słynny front marszu chyba nikt nie wyjeżdżał poza poza granice, a skoro spadła z analiz sądu mors to może może 2 słowa panie Januszu właśnie o tym dlaczego właściwie nie dochodzi do takiej współpracy z tą grupą polityków z okrzyknięty przez Paderewskiego chciałem tylko dodać, że również wybór Czechosłowacji to były podyktowane także warunkami geograficznymi Czechosłowacja dla nas sąsiadem tutaj chodziło też swobodne kontakty z Witosem, który mogli mieć po potencjalni no potencjalne osoby chcące nawiązać kontakt był blisko były drogi przerzutu można było doskonale się porozumieć mógł nadal kierować sprawy państwa pomoc jeśli chodzi o von Paul Marsh oczywiście i to był zaproszony kilkakrotnie na spotkanie z Paderewskim uczestniczy w nich również gen. Sikorski, choć futbol był taką klubom tworzenia czegoś, bo dokładnie ta idea została skrytykowana chodziło prawdopodobnie zawiązanie przyszłego rządu, który mógłby nie w trudnych, który mógłby w odpowiednim momencie przejąć władzę w Polsce, bo pamiętajmy rok 3006. 3007. to są niesłychane jest, ale trudny czas kraju spowodowane strajkami chłopskimi wywołanymi przez obóz rządzący i no była realna zagrożeń była realna możliwość uprawiania władzy przez ponad już po śmierci Piłsudskiego gdzie, gdzie tak naprawdę była walka o fotel po po marszałku przez różne siły sanacyjne to była taka próba zwrócenia uwagi całego świata, bo Paderewski swoją swoim autorytetem to spowodował na sprawy dziejące się w Polsce przecież strajkach Chłopskich ginęli ludzie strzelano do manifestujących łamano prawa, więc ci ludzie no próbowali porozumieć ze sobą stworzyć coś na wypadek tego, gdyby można było no trzeba było wrócić do Polski zapanować nad sytuacją i no i przejąć i przejąć władzę stworzyć tworzyć rząd od początku poddaje się były bardziej takie spotkania z kręgu towarzyskim polityczny niż miałyby jakikolwiek realny wpływ na to co dzieję się to co dzieje się w kraju i chyba taka idea temu przyświecała do końca myślę, że to zostaje w Czechosłowacji do końca marca 3009. roku no, a później ze względu właśnie na zajęcie 3 wyborach przez wojska niemieckie DC do wraca wraca do polskiej ten ten powrót i takie od razu powiedziałby mocne zaangażowanie się Wincentego Witosa który, który w maju w połowie maja obejmuje funkcję prezesa PSL to też ciekawy epizod czy fragment w życiu w życiu Wincentego Witosa może warto 2 słowa powiedzieć jeśli można jeszcze w 2 zdaniach to pobytu Witosa czy Słowacji bowiem on jest mało znana bardzo barwnie Witos przemieszczał się bardzo często do różnych miejscowości czeskich i do sanatoryjnej tak dalej długo wymieniać nazwy, które chciały tam wspaniale mechanizmy ochrony bezpieczeństwa Wincentego Witosa wielu zwiedzających artykuł bardzo dużo wielu odwiedzających było było nawet zamykanych przez wszystkie służby zwalnianych czy słowackie służby zwalnianych na interwencję piątego Witosa np. gen. Sikorski był przeszkolony kontrolę osobistą zatrzymany również dopiero na skutek interwencji to samo spod spotkały często odwiedzającego Cho Słowacji od tamtego i hale, ale zabawna historia byłem gen. Sikorskim, który również na interwencję Wincentego Witosa został został nie tylko z aresztu ale, ale zwolniony spotkanie mogło się odbyć i drugi element są dzisiaj do dzisiaj wyraźne ślady wspomnienia po pobycie Wincentego Witosa w Czechosłowacji jako Towarzystwo przyjaciół muzeum Pragi muzeum utrzymujemy kontakty z wnukami i działaczy czechosłowacki działaczy ludowych, którzy przechowywali chronili dziś to miał fałszywy paszport czy od nazwiska Józefa wolnego opiekowały się nimi całe rodziny w tym rodzina Tusków ze Śląska 10 czy cieszyńskiego, ale ta pamięć jest na tyle mocna żywa, że to przy współpracy wnuków tamtych działaczy myśmy 1 miejscowości przygranicznej krótko skrawek dyskutowali obelisk ku pamięci pobytu Wincentego Witosa w 2000 trzecim roku później został zdewastowany jakiś plac budowy budowaliśmy tysięcznym trzynastym i oni to dzisiaj bardzo ciepło i pamiętają nas przyjmują to są to są nadal żywe miejsca chcę zostać tu uwagę bo, bo postać znamienna jak i jaką jest internet i to dla dla polskiej polityki otworzyła również bardzo pozytywnie swój ślad kraju czy słowacki no i teraz karkołomne zadanie dla pana Janusza minuta na opowieściach wraca Witos do Polski Witold wg Czechosłowacji jak sam wspominał miał wzrost okno na świat on był realistą i wiedział, że wypadki, które spowodowane są w Europie przez nazistowskie Niemcy nie ominą prędzej czy później naszego kraju w marcu 3009. roku hitlerowskie Niemcy okupują już część turecką Czechosłowacji szukają kontaktu z Witosem oni doskonale wiedzą, że i to jest w Czechosłowacji wtedy są pierwsze próby kontaktu z Witosem oczywiście wtedy nieudane vito wydobywa się olbrzymi akt odwagi wraca do Polski na wiosnę 1939 roku, mimo że wie, że prawo nie działa wstecz, że ten wyrok skazujący go nadal jest w mocy pierwsze kroki przekracza oczywiście granice polsko słowacki tutaj pomagają mu górale zawsze wierni oddani etosowi udaje się do Krakowa do prokuratora, który no można powiedzieć przyjmuję to jakich miał jedno nie może dać wiarę, że premier rządu polskiego przyjeżdża były prawda wskazanie w mojej i nagle i to znajduje się w Siedlcach jest już w areszcie takie są kulisy powrotu po to, są miesiące koniec marca początek kwietnia 3009. roku, kiedy Witosa postanawia postanawia ten szaleńczy akt odwagi jednak wrócić do Polski, żeby odczyt chłopów, żeby odszedł naród przygotować do tego co nadejdzie nieuchronnie od i on tutaj od tego momentu czyli właśnie, kiedy i to jest w Polsce zaczniemy trzecią część naszego spotkania teraz informacje Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie przed nami trzecia część audycji historię Polski przypominam rozmawiamy dzisiaj Wincenty Witos się w kontekście ostatnich lat jego życia w studiu panowie Ryszard Ochwat Janusz Kicki zakończyliśmy naszą odpowiedź na momencie, kiedy Witos wraca z Czechosłowacji do Polski jak pan Janusz Kubicki powiedział sam zgłasza do prokuratury jako osoba wskazana w procesie brzeskim no i co jest do zatrzymanych tak tak jest dosłownie zatrzymany jednak ze względu na zły stan zdrowia mówi o sobie od kilku lat już do dokucza choroba Parkinsona i wiele innych schorzeń człowiekowi, który wydawałoby się ten Hart ducha siły nic nie może niszczyć to jednak ta migracja więzienia ten proces to wszystko, bo jego stan zdrowia na pewno podbudowuje, ale osłabia zostaje zwolniony przez prokuratora na 6 miesięcy kuracji zdrowotnych poprzedni ma wrócić po dla reszty siedzieć po rok w tym czasie jednak nowi to ma zupełnie inne planują on nie zważając na swój stan zdrowia mobilizuje naród przecież rzesze tysiące miliony chłopów w Polsce przez 5 lat nie widział swego przywódcy tego prezesa organizuje Stronnictwo wzmacnia je wiece spotkania z jazdy to wszystko ma przygotować nawet do tych chwil do tych trudnych chwil które, które mają nadać we wrześniu 3009. roku panią rozumiem tutaj spore doświadczenie, oddając panu głos oczywiście mówię, że mamy tu dobre doświadczenie, bo przecież tworząc, stając na czele rządu obrony narodowej dwudziestym roku no można odpowiedzieć na wasze odniósł sukces, więc jest dobrą postacią dobrym politykiem dobrym doświadczeniem na te czasy bardzo proszę panie Ryszard taką on może to być natychmiast po powrocie włączył się czynną pracę wrócił 29marca 15kwietnia 1939 wziął udział w zjeździe powiatowym Stronnictwa Ludowego w Tarnowie, a później był cały długi cykl spotkań wieców wielotysięcznych rzesz wielotysięcznych rzesz Chłopskich nie tylko pod Rzeszowem, ale wielu innych miejscach uprzedzał, że czeka nas wojna totalna apelował macie służyć państwu bez względu na to jaki jest rząd to jego spostrzeżenia i kontakty międzynarodowe podczas pobytu w Czechosłowacji spostrzeżenia inwazji no był dla niego i oczywistością wbrew temu co w propagandzie rządowej którą, który wiemy nie oddamy ani guzika itd. tak dalej i to przekonany, że wojna jest zdarzeniem nieuchronny nastąpiły co o tym powiedzieć tragiczne zdarzenia pod koniec sierpnia zmarł Wojciech Korfanty na pogrzeb, którego był w Warszawie, a 2 dni później zmarł jego żona i pogrzeby odpuścić 31sierpnia 3009. roku, a już 2września w pociągu w kierunku Lwowa pociągu relacji Kraków Lwów i został pociąg został zbombardowany po czasowym ma Vincent tosty aresztowany na na długie długie tygodnie przebywał w więzieniu i ale ale, ale cały czas był cały czas był aktywny klient tym momencie powiedzieć tylko dla pierwszych próbach, bo one z tego co 2 rozpoczęły się tu pan Janusz Kubicki wspominał o próbach nawiązania kontaktu z Witosem przez Niemców jeszcze w Czechosłowacji ale, ale teraz, kiedy go złapali aresztowali osadzili w więzieniu w Rzeszowie, o ile dobrze pamiętam to mając świadomość zyski mają do czynienia próbują namawiać go do jakiejś formy współpracy zgodnie z pewnym standardem, który Niemcy robili po rozpoczęciu okupacji w jakimś kraju, czyli próby wyłonienia jakiegoś ich reprezentacja antyczne jak chociażby we Francji było prawda z generałem pytany, która by no po prostu współpracowała z okupantem jak ja jak próby wyglądały, bo ten model był faktycznie bardzo powtarzalne jeśli chodzi o okupanta po co początkowo próbowano nakłonić, kiedy Niemcy trzymali go w rzeszowskim więzieniu jego okres zimy wiosny 193940 tam oczywiście pierwsze próby pozyskania go obiecano mu nie stworzenie lokalnego rządu prawda wiele no apanaży które, które by się mógł mogły tą nowiną przy okazji o tym kiedy nie skutkowało zaczęto wpływać na jego otoczenie na ludzi bliskich mu wysyłaną Wacława Krzeptowskiego, który był bliskim przyjacielem Witosa ten Krzysztofie, który stworzył góralem folk w Zakopanem, ale wcześniej przed wojną był oddanym działaczem ruchu Ludowego i prezesem Stronnictwa Ludowego w Zakopanem i bliskim przyjacielem Witosa kilku przynajmniej do kilku takich spotkaniach Krzeptowskiego Witosa, ale i to za każdym razem dróg takich spotkań w zasadzie powinno za każdym razem mówił, kto zdrajcą rozmawiać nie będzie tutaj stawiał sprawę jasno tak samo sprawy stawiał każdej rozmowie z okupantem niemieckim, więc później Niemcy próbowali Witosa odejść od innej strony no okazywali mu swoją dobroć zabrali go do Poczdamu do kurortu uzdrowiskowego tam dba o jego zdrowie tam spędził około 3 miesięcy swojego życia pod Berlinem, a tam Niemcy opiekowali się nim no i oczywiście znowu kolejne tam próby skłonienia go oda do współpracy ostatnio takie próby jeszcze nie próbowali poczynić na przełomie 400102. roku, kiedy i to znajdował się w Zakopanem był odizolowany, a czasu tych praw, które działy się w Polsce od podziemia niepodległościowego przebywał w areszcie domowym Lirene są z ulica Chałubińskiego to była pilna gestapo tam miał areszt domowy i tam prawdopodobnie ostatnie próby skłonienia go nawet za cenę można by życia mojej córki i to nie uległ, bo zdawał sobie sprawę, że represje mogą spaść na rodzinę na córkę na wnuczkę czy wnuka a jaka jest jego relacja z rządem londyńskim władzami Polski na uchodźcach no w tym okresie, o którym tutaj rozmawialiśmy do czterdziestego drugiego roku na ciężką ciężką przepuści przypuszczać jakie, jakie były relacje natomiast późniejsze rok później, bo potem przychodzi ten moment 400 czwartym roku, kiedy właśnie jest próba w ogóle przerzucenia go do Londynu to taki, bo są dobre ku temu warunki jest Mikołajczyk ludowiec, który jest premierem Polski na uchodźstwie trzeba to mocno zaznaczyć, iż widok ma być tą kartą, która ma zauważyć ono emigracji polskiej rząd na uchodźstwie to jest bardzo bardzo ważny wątek, do którego należy się odwołać i porozmawiać o tym, bo Mikołaj, czego czterdziestego trzeciego roku staje na czele rządu polskiego i jest to czas dla Polski najtrudniejszy to są bardzo trudne decyzje na arenie międzynarodowej konferencji w Teheranie potem 4 czwarty roku powstanie warszawskie Mikołajczyk cały czas premierę w Londynie przeciwko osobie prezydenta naczelnego wodza prowadzi w trakcie powstania Warszawskiego negocjacje z Moskwą ze Stalinem no on wie Mikołajczyk zdaje sobie sprawę, że Stalin bardzo dobrze rozgrywa Churchilla czy hali ma na rolniczy czy prezydenta Stanów zjednoczonych rozumie, że kończy się on pionkiem powoli traci grunt pod nogami, ale spraw Polski, bo w swoim rozumieniu pragnie bronić za wszelką cenę mimo decyzji wielkiej trójki, jaka zapadła w Teheranie wciąż wierzy, że oni w stanie odwrócić bieg historii i dlatego właśnie sięga potem kartę chce za wszelką cenę ściągnąć do Londynu Wincentego Witosa panie Ryszardzie armia krajowa przygotowuje taki przerzut sam sądzi jest trochę sceptyczny w pewnym momencie mówi, że nie może tam jechać nieproszony i dopiero właśnie te słowa, docierając docierają do premiera Mikołajczyka który, który wysyła komunikat prosimy pana wójta nie dla zaszczytów honorów ani dla kariery politycznej, ale zapraszamy do ciężkiej pracy dla służenia nam swą cenną radą przez sam nie przedstawia żadnego niebezpieczeństwa najtrudniejszą sprawą jest start w kraju, ale to już ułatwią ci po, których opieką pan wójt się znajduje, ale nie dochodzi do tak i tak i to w końcu pod wpływem głównie otoczenia są współpracą z polskim państwem podziemnym, które również namawiał do migracji wyraził zgodę mimo szantażowania go więzieniem córki Julii córka Julia kilka miesięcy spełniła spędziła w obozie koncentracyjnym po stronie wojny mimo mimo tego A2 to nie wyleciał do Londynu przebywał jak można określić w poczekalni w okolicach Włoszczowej środkowa Trybunalskiego ukrywany przez ludowców i ludzi podziemia jednak nie doszło do przerzucenia History odpowiadają głównie ze względu na stan zdrowia oraz styczniową jest Sowietów, która jedno front zbliżał się chce coraz bardziej do do Polski centralnej w efekcie w marcu 45 zdecydował się na powrót do Wierzchosławic do swojego gospodarstwa, a w pułapkę i drugie i drugiej siły można w dużym cudzysłowie powiedzieć przyjaznej powiem kierownik urzędu bezpieczeństwa publicznego kapitanie ze światło przyjechał w towarzystwie oficera NKWD po po Witosa i wieziono go w nocy z 0203. kwietnia znowu przejść nad Bugiem to szybko, którzy ze służb zachęcić do współpracy z krajową radą narodową oczywiście stanowcza odmowa ich stan zdrowia na coraz gorszy i mimo tego i Witosa wprowadzono to do składu odwołano tymczasowego proszę tak tak dokooptowano go, a jego wiedzy bez jego wiedzy i bez jego zgody no i widać tak Niemcy, jaki władze komunistyczne uważały, że postać Wincentego Witosa może uwiarygodnić każdą najbardziej o płatną fałszywą dla interesów narodu polskiego władze i bardzo trudno jest i nie nawiązać ci analogicznie do czasów bliższych nam bowiem ten mechanizm kupowania wieszania na sztandarach i Wincentego Witosa kiedy, kiedy okoliczności za tym przemawiał interes polityczny a, a nie przekonanie to do wielkości słuszności racji poglądów Wincentego Witosa przez cały okres jego życia dorosłego dominują owi i składają się na każdej z UE, która chciałaby się podeprzeć autorytetami nie mając w swoich własnych nie budują swoje układ pretekstem do naszej rozmowy jest siedemdziesiąta piąta rocznica śmierci Wincentego Witosa rzeczywiście zaraz po tych wydarzeniach związanych z wojną zakaz z zakończeniem wojny i tym, o czym teraz panowie mówiliście Witos umiera kilka słów wspomnienia o uroczystościach pogrzebowych, bo rzeczywiście to też w jakim sensie oddają wielkość tej postać to prawda no i to ostatnie ostatnie miesiące swojego życia spędza w Krakowie także po wyzwoleniu tam leczy się tam kościele Bonifratrów no kupuje mu pomagać w pamięci lekarze przeprowadzone funkcja lędźwiową i to na obustronne zapalenie płuc jest wykorzystane penicylina, lecz wtedy nic nie pomaga Witos umiera 31października o godzinie szóstej 30 rano kończy się historia tego człowieka zasad, ale epopeja, którą stworzył pan zadał sądowi, którzy kontynuują jego polityka jego idee natomiast odbywa się wielki pogrzeb, który jest tak naprawdę siłą manifestacją ruchu Ludowego w Polsce to jest organizacja partia która, która ma pół 1 000 000 członków, która rośnie siła wielki pogrzeb, który rusza z Krakowa i na trzeci dzień przy kondukt pogrzebowy przybywa do Wierzchosławic, bo taki testament to taka ostatnia Wola świadczy o tym wielkości tego człowieka 100 000 ludzi bierze udział całym pogrzebie 88km pomny, że to tylko Duran 88 km właśnie te dokładnie tak z Krakowa 2 posła, ale po drodze musi żałobnicy zatrzymują się w Wieliczce Bochni tak są msze odprawiane dla zmarłego do Wierzchosławic przybywa jak pisze pracę około 30 000 ludzi takich może tłum Wierzchosławice nie widziały nigdy pewnie nie zobaczą vito pochowany był iście Królewskim w pogrzebie Wierzchosławice w kaplicy może nie taką zabiegał w testamencie zaznaczył chciałby zostać pochowany wśród swoich wśród ludzi, który wyszedł projekt w pierwszym rzędzie chodzi, więc swoje wyższe od wśród tłoku w grobie zwyczajnym można podjąć się na konkluzję orzekł konieczny członek rodziny śmierć to co przypadło na wyjątkowo niekorzystne dla ruchu Ludowego okres bowiem wtedy trzeba pamiętać decydowały dalsze losy rozgrywała się batalia o miejsce w biegu na arenie politycznej kraju można by gdybać no czy drugą stroną, żeby to zmarł można można tutaj się sugerować zmarł jako optymalny dla siebie momencie, ponieważ nawet, gdyby żył jeszcze kilka lat po tak dzieje Polski potoczyłyby się wydaje mi się podobnie no inne niż potężniejsze siły interesy polityczne to wyznaczały wtedy wiek naszych dziejów, a to najprawdopodobniej padły od ich ofiarą może dobrze niestety lot wnosił wtedy mu tych doświadczeń nasze spotkanie niestety musimy skończyć bardzo panu dziękuję tak się cieszę, że tak wiele czasu poświęciliśmy sylwetkę Wincentego Witosa i właśnie szczególnie tych mniej znanych ostatnich lat pan Ryszard Ochwat prezes Towarzystwa przyjaciół muzeum imienia Wincentego Witosa był z nami dziękuję bardzo, niski lub wizę państwu historię polskiego wieczoru Maciej Zakrocki usłyszymy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA