REKLAMA

Po co pisać wrogą biografię? Kim jest Kundera w oczach Jana Novaka? Gościnią programu była bohemistka Joanna Czaplińska

Wywiad Pogłębiony
Data emisji:
2020-11-08 20:00
Prowadzący:
Czas trwania:
39:32 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu to jest wywiad pogłębiony Anna Wacławik-Orpik dzisiaj moimi państwa gościem jest prof. Anna Cieplińska Uniwersytetu opolskiego dobry wieczór dobry wieczór, bo chemiczka znawczyni literatury czeskiej i filologii Słowiańskiej zaprosiłam panią do rozmowy do wywiadu pogłębionego w związku z Milanem Kunderę z tym skądinąd niezwykle popularny w Polsce pisarz doczekał swojego można powiedzieć, że nie pierwszego chyba zresztą czyśćca w postaci biografii Rozwiń » biografii autorstwa Jana Nowaka innego czeskiego czy też Czesko amerykańskiego pisarza ja od razu się przyznaje, że śledzę te dyskusje, które się toczy z tymi w Polskiej prasie częściowo dyskusję o książce o tym co w niej jest samym uderzona z takim zainteresowaniem czytelnika, ale jednak amatora czytelnika amatora Milana Kundery biografii nie czytałam nie ma i trudno powiedzieć czy będzie polskie tłumaczenie pani w przeciwieństwie do mnie już zapoznała się z tym dziełem, więc może na początek zapytam, zanim zacznie drążyć co jest w środku pani wrażenia po lekturze niesione bardzo niesione, jeżeli chodzi o stronę literacką, ale mocno zawiodła ja jestem można powiedzieć, że fanką twórczości Jana Nowaka uważam za jedną z ciekawszych postaci na czeskiej scenie literackiej, a tu to stoisz na biografię napisaną dość suchym językiem dość mocno odsyłającą do różnych źródeł a, czyli od strony biograficznej można by powiedzieć że, owszem jest to rzetelna praca, ale nie porywa jako lektura natomiast od strony emocjonalnej powiem także, że lektura na mnie od pierwszych stron, a zrobiła bardzo negatywne wrażenie nie wiem czy to nie był zamysłu samego pisarza, ponieważ już prologu pojawiają się dość powiedziałabym wulgarne słowa może nie o nie dotyczące samego Kunderę, ale mimo wszystko narzucające pewną atmosferę pewną pewien klimat, w którym cała co w zasadzie biografia jest trzymamy, jakiego rodzaju ja może tutaj przepraszamy się na sobie o po tego podtekst po prostu bardzo proszę Nowak Nowak wychodzi w swoim prologu od takiej polemiki Kundera on, że Kundera twierdził należy oddzielić twórczość od poprzeczki literacką od życia natomiast tak czy inaczej w jaki sposób ze swojego życia każdy pisarz coś buduje i Nowak tłum pisze czy, a tego swego życia, które zburzył zburzył zamek, żeby wybudować warsztat czy na czy na odwrót czy pozwolił części swojej wielkiej willi pozostać nietkniętą i wybudował za nią szklarnia może kapliczkę może burdel, że w całej biografii niejednokrotnie pojawiają się bezpośrednie określenia Kundery jako o kłamcy, a minister katedra jako człowieka manipulując go innymi, żeby osiągnąć własny sukces mam wrażenie, że Nowak pisał swoją książkę z tezą, którą było udowodnienie, że Kundera popiersia był współpracownikiem służb bezpieczeństwa później stał się ich ofiarą, ale jego przekonanie czy też tuziny entuzjazm dla komunizmu w latach pięćdziesiątych i nawet na początku sześćdziesiątych był naganne i ta teza jest udowodniona na powiedziałabym każdej stronie, że a, że Kundera należy potępić, że nie jest to człowiek wart szacunku i że buduje, że swojego życia ze swoich przeżyć buduje fabułę swoich powieści z tak brzmi, jakby się nowe rozprawiał Skinder rolą człowiekiem, a nie, skąd biorą pisarzem ja zawsze się Robbie podejrzliwe jeśli 1 pisarz drugim pisarzu pisze wrogą biografie tych pomówień, które pojawiają się w Polskiej prasie różnych omówień jest to chyba taki wspólny wniosek z tym co pani również teraz mówi, że jest to biografia wroga hejterska wręcz momentami tak chcę zdecydowanie tak i zastanawiam się cały czas zastanawiamy będę się jeszcze zastanawiać, ponieważ jest to biografia no po prostu z takiego badawczego punktu widzenia czymś niezmiernie czekałem na ile źródła, na które powołuje się Nowak są prawdziwe na ile słowa, które cytuje nie są wyrwane z kontekstu na ile ta biografia jest rzetelna, dlatego że Nowak parokrotnie podkreśla, że niema innych źródeł, więc muszę się na nich opierać czyli jakby umykał po części ręce od prawdziwości, a pisanych przez siebie słów, a tak, jakby już podczas pisania wiedział, że dokonuje pewnego nadużycia, ale różne sposoby zabezpieczeń tak dobrze rozumiała tak jak ja tę jadą biografie traktuje po pierwsze, właśnie jak mówiła jako jako utwory napisane z pewną tezą pewnym założeniem, które należy udowodnić przy pomocy źródeł przy pomocy obszernych nie niejednokrotnie cytatów, ale też traktuję jako pewnego rodzaju Kongres czytelnikiem zabawę karzącą właśnie mocno się zastanowić czy Czyż to nie jest przypadkiem powieść, a nie biografia z jakiego rodzaju to są źródła z czego te cytaty źródła są bardzo różnorodne osób są to zarówno opracowania opracowania dotyczące twórczości Kundery, ale też bardzo turze o stopniu są to archiwa służb bezpieczeństwa zapisy raporty z różnych rozmów czy transkrypcje podsłuchów rozmów które, które były podsłuchiwane rozmazał zarówno telefonicznych których, których brał udział Kundera jak i rozmów w mieszkaniu Kundery, które było po prostu na podsłuchu mówi pani, że uczynienie niejeden Kundera tak twierdził, że pisarza należy oddzielać od jego twórczości to jest często spotykana często spotykany z tej moment słyszałam to nie nieraz z ust pisarzy, ale tak z drugiej strony myślę, że pod wieloma względami Kundera dał Nowakowi nie tylko Nowakowi, ale wszystkim, którzy spekulują na temat jego życia pretekst do tego, żeby zostać tak potraktowany również przez to swoje wieloletnie konsekwentne milczenie i odmawianie wypowiedzi tak jakby próbował faktycznie odciąć siebie od otoczenia odciąć to potencjalną próbę oceny jego postaw w różnych czasach częściowo na pewno tak, ale też zastanawiając się troszeczkę nad słowami, które napisał w nieznośnej lekkości bytu, a Kundera darzy wielką niechęcią prasę w ogóle uważa, że to co prasa pisze jest czy media w ogóle publikują jest nastawiona na krótkotrwałą sensację jest po prostu kiczem także jego milczenie może może wynikać też właśnie z tego przekonania, że prasa media nigdy nie powiedzą i tak prawdę zawsze właśnie tak jak Kundera podchodzą do wszystkiego pewną tezą pewnym założeniem, które a, które należy udowodnić poprzez pomijanie pewnych słów przez manipulowanie wypowiedziami, a przede wszystkim poprzez to, że pamięć ludzka jest krótkotrwała i bardzo pracująca bardzo wybiórczo, więc wypowiadające coś za parę lat może to zostać źle zrozumiana źle odebrane niezgodnie z intencją autora no tak oczywiście z tym mamy nieustające do czynienia nie jest chyba nowe odkrycie Kundery ani w ogóle nie jest to refleksja, która nie byłaby dostępna szerokiej grupie odbiorców, ale mówiąc o tym milczeniu miał na myśli też to, że Nowak mógł skorzystać z tego milczenia, bo bardzo łatwy sposób właśnie, dlatego że dobrał sobie źródła z pisarzem nie weryfikował niczego, bo pisarz nie reagował na jego zaczepki Nowak pofatygował się co prawda do Paryża i z pewnej odległości obserwował Kundery jego żonę nie zdecydował się podejść jak opisuje to akurat powołuje się na na PiS Mariusza Szczygła, bo on w magazynie książki o tej biografii Kundery napisał słów kilka nie podchodzi w każdym razie jest to taka biografia osoby żyjącej, z której milczenia korzysta cały czas mam takie wrażenie jak czytam recenzje tak z pewnością natomiast zgodnie z tym co co Nowak pisze nie poszedł nie podszedł w Paryżu to dokument, mimo że było w odległości do niego na wyciągnięcie ręki niemalże nie podszedł, bo można wyczytać, iż stwierdził, że nie warto, a że, że kondora już mu niczego nie położę nowego to po pierwsze po drugie, że jesteś człowiekiem na tyle Starym schorowanym, że chyba chyba nie ma sensu go można wracać tak powiem głowy jak ten stan jeszcze odebrała też jako taką troszeczkę taki akt lekceważenia, aczkolwiek Nowak Nowak pisze, iż zwrócił się przed swoją podróżą do Paryża zwrócił się do kundelek z prośbą właśnie spotkania oto, żeby można było, żeby mógł zweryfikować niektóre swoje spostrzeżenia natomiast w tej stanie nie podejścia do doku dary widzę jakąś taką nonszalancję, jakbym widział w tym wręcz coś przemocą owego tak jakiś rodzaj satysfakcji stoimy patrzymy na starego człowieka, któremu się właśnie poświęciło 900 stron mało przychylnej treści par 3 lat życia teraz patrzymy na niego z daleka zarabiamy na tym chyba dość dobre pieniądze zdaje, że to biografia cieszy się ogromnym powodzeniem w Czechach i no imamy satysfakcję mamy taką drobną satysfakcję jest wielki pisarz jednak Milan Kundera jest Jan Nowak dochodzi do jakiej takiej konfrontacji na odległość, z której ktoś ma wyjść zwycięsko to nie jest kontenera no i nie jest tak Under oczywiście pani pani interpretacji jest może być sporo prawdy Nowak, jeżeli przyjąć, że nowa właśnie manipuluje tak zarówno życiorysem Kondo jak manipuluje czytelnikiem chce być jeszcze większym manipulatorem liczbę sam Kundera to to ta interpretacja jest trafiona w punkt można odpowiedzieć to są spekulacje ja po prostu się zastanawiam, dlaczego on jednak nie podszedł lat dlatego mówię, że z tej perspektywy interesujący jest nie tylko bohater tej książki, ale jej autor, bo ich tego autora coś wyszło przy okazji tak autor zresztą autor jest to bardzo ciekawą postacią przede wszystkim jako jako pisarz który w wieku kilkunastu lat wyemigrował z rodzicami do Stanów zjednoczonych w stanach Zjednoczonych ukończył zarówno kole jak i studia wprawdzie debiutował po czesku i to był naprawdę błyskotliwy debiut zbiór zbiór opowiadań napisanych wspaniałym mężczyzną, a jednak, że kolejne powieści pisał już po angielsku i jedna z nich do Plant Life była nominowana do nagrody konkurs tu nie zdobyła nagrodę i pisarz wybrał Nowak wybrał taką dość specyficzną drogę, ponieważ pisał po angielsku te utwory nie były wydawane w stanach tylko rękopisu były tłumaczone na język czeski i on funkcjonował de facto tylko w czeskim obiegu literackim to jednak nigdy nie była sława odpowiadająca sławie Milana Kundery prawda zdecydowanie nie powiedziałabym to była niezasłużona porażka tak może niezasłużone brak brak wspomnę jak wspominałam, a ja twórczość Nowaka cenię bardzo wysoko natomiast to trzeba pamiętać o tym, że Kundera w ogóle nie cieszył się poważaniem ani sympatią w całym środowisku emigracji czeskiej po 1960 ósmy roku, czyli po inwazji wojsk układu Warszawskiego na czas owacje, kiedy de facto przez literaci prawie wszyscy bądź emigrowali bądź uda-li się na emigrację wewnętrzną publikowali drugim obiegu i Kundera nie udzielał się w życiu emigracji powiedziałabym wręcz że, że odcinał się od niego tak jak od swojej ojczyzny tak jak od swojej ojczyzny ja się wielokrotnie zastanawiałam, a skąd decyzja Kundera na zmianę języka twórczości na nas na francuskim i można można widzieć w tej decyzji o kilka powodów 1 to taki powiedziałabym oczywiste, że mieszkając francuskojęzyczny środowisku a, tracąc kontakt oraz językiem ojczystym pyta to zmiana języka wydaje się dość dość naturalne ale, ale czy dla Paryża no właśnie dla pisarza to po pierwsze po drugie zmiana języka twórczości nie jest zmianą 11 tak powiem zresztą to sam Kundera zauważył że, pisząc innym języku przyjmujemy, jakby całą spuściznę są tradycję literacką i kulturową danego obszaru językowego, więc jest to jest to z pewnością bardzo trudne zadanie pytanie czy każdy jest w stanie temu sprostać, jeżeli spojrzymy na, a ja tu się posłuży bardzo takim trywialnym przykładem, ale jeżeli po spojrzymy na objętość powieści Kundery napisanych po czesku, a te powieści są opasłe jego twórczość francuskojęzyczna jest już zdecydowanie szczuplejsza, jeżeli chodzi o ilość stron co też daje sporo sporo domyślenia, że na razie jednak zakończyć te oferuje pisarzowi o wiele więcej możliwości wypowiadania się metaforyczna budowania pewnych obrazów tworzenia neologizmów własnego nowego języka, który będzie zrozumiały tylko w tym właśnie ojczystym języku trudno sobie wyobrazić, że Miron Białoszewski pisze po francusku np. że tak wyskoczy na bok zupełnie wracając na chleb Nowaka Nowak rozważa to z tej swojej biografii to zmiana języka czy w ogóle nie próbuje sięgać po takie po takie szczegóły czy zajmuje się Kundery życiem seksualnym i współpracą z bezpieką, ale nie to to zostawia zupełnie na boku, tym bardziej że już wtedy w tytule pojawia się dookreślenie, że chodzi o czeskie życie twórczość elitę ten ten okres do emigracji Kundera, aczkolwiek wciąż tam jest wyjaśnianie w jaki sposób kontra przymierzał się do migracji tak w jaki sposób emigrowało ale, ale nad tą kwestią się Nowak nie zatrzymuje to może jeszcze wrócę do to swojego nie oko do swojej niedokończona myśli, że wg mnie Kundera zmianę języka swojej twórczości potraktował po części jako osobistą zemsta, że było to takie symboliczne odcięcie się od właśnie od od swojej ojczyzny to odcięcie odbywało się na wielu poziomach odzyskiwanie listów od znajomych i ponoć nie przyjeżdża nie do Czech, chociaż jeszcze przed przed tutaj rozmową w studiu mówiła pani że, że to nie jest prawda, że Kundera przyjeżdżał do psychicznej wiadomo przyjeżdżał przyjeżdżał natomiast zawsze przyjeżdża incognito zawsze przyjeżdżało w przebraniu nie kontaktował się ze swoimi znajomymi jeżeli, jeżeli już to otrzymują to tajemnice jest to też coś takiego trochę dziwnego to niebyły powroty chyba nostalgiczna może to były powroty tylko do miejsc nie do ludzi czy wiadomo coś więcej tych tych kobietach po co właściwie przyjeżdżał nie nic nie wiadomo tak jak wspomniałam były przyjazdy incognito i dorobiło, a wszystko by nie zostały rozpoznane co oczywiście nie zawsze udawało stąd, skąd te właśnie informacja o tym, że był źle, że go widziano natomiast można powiedzieć, że ukrywał się po części czy czegoś się pani z tej biografii Nowaka dowiedziała fundusz czegoś, czego pani nie wiedział wcześniej z pewnością dowiedziałam się oni go rodzinie rosiczka, gdyż pod tym względem biografia jest bardzo bardzo rzetelna są informacje o jego przodka o jego rodzicach natomiast dowiedziałam się o personaliach kochanek, ale bez celu na wiedzy tak tak oczywiście do spożytkowania w najróżniejszy sposób natomiast to, że kondora Bóg czasem no też było raczej powszechnie znane tak to to wiadomo było bez Nowaka tak samo jak i sprawa tego donosu na kolegę to też nie jest sprawa nowa opisane w tej książce Otóż kilkanaście lat chyba w Czechach trwa lustracja Kundery prawda tak pierwszy raz sprawa donosu Kundery na na podejrzaną wg niego osobę gruchnęła w roku 20000506. i toczyły się wtedy naprawdę bardzo zażarte dyskusje przede wszystkim to jest prawda, ale też to były czasy, w których podobne podobna kwestia rozważano także w Polsce, kiedy IPN dogadywał się właśnie dowodów na współpracę wielu znanych postaci życia nauki kultury i jakby głos rozsądku, który wtedy się pojawiał zawsze mówił o tym, iż nie można takiego aktu jak podpisanie jakiegoś, jakiej zgody na na współpracę utożsamiać z ze współpracą duża, że często było to wymuszone przez czasy wymuszone przez sytuację i obrońcy Kundery właśnie w ten sposób prowadzili w Natolinie obronę i szkół rano po prostu był ofiarą pewnych stosunków społecznych tak pewnych narzuconych przez reżim zachowań czy doniosłą faktycznie czy cienie doniosła była to była to po prostu odpowiedź na okres stalinizmu, który pamiętajmy, że wciąż Słowacji było o wiele bardziej ponury tak to określiła, że ilość procesów politycznych ilość wyroków skazujących potencjalne tak podejrzanych o nieprawomyślne wobec władz był o wiele większe niż w Polsce, a donosicielstwo kwitło, a donosili naprawdę wszyscy na wszystkich Kundera zaprzeczył to to też wiadomo prawda natomiast powiedziała pani, że on się nie cieszył sympatią środowiska emigracji czeskiej, dlaczego tutaj też można próbować szukać się kilkunastu co najmniej powodów po pierwsze to kwestia samej osobowości Kundera znany jest jako człowiek dnia swoje często opryskliwy także niełatwo jest z nim niełatwo jest nawiązać kontakt tak, aczkolwiek jak już kogoś przekona to to nie odtrąca takiej znajomości druga kwestia to sytuacja w jaki Kundera emigrował on emigrowało już w latach siedemdziesiątych tak niebezpośrednio po po inwazji wojsk układu Warszawskiego on wyjechał wyjechał na zaproszenie uczelni wyższych, czyli wyjeżdżał mając zapewniony byt mając zapewnione dochody, a poza tym wyjeżdżał już jako pisarz cenione we Francji przekładane wyjeżdżał już ze statusem gwiazdy wobec tego, iż wielu pisarzy, którzy emigrowali bezpośrednio po sześćdziesiątym ósmy roku część już 60 ósmy roku, którzy stawali wobec egzystencjalnych potrzeb zapewnienia sobie chociażby podstawowego źródła dochodu i odnalezienia się w nowej rzeczywistości no Kundera mógł być takim obiektem pewnej zazdrości zawiści, ale też powiedziałabym, że tam brakowi popularności Kundery wśród nie tylko emigrantów, ale i Czechów przysłużyła się paradoksalnie jego chyba najbardziej najlepiej znana powieść nieznośna lekkość bytu, dlatego że powieść ta została, a priori napisana dla czytelnika Zachodniego dla czytelnika nieznającego realiów czeskich, czyli powieść ta została od razu przez czeskiego właśnie czytelnika odebrana jako nie nasza jako komercyjna komercyjnych chwyt, który ma pozwolić zachodniemu zagranicznemu czytelnikowi zajrzenie za właśnie Kuliś można wypowiedzieć praskiej wiosny zajrzenie za za kulisy życia wciąż Słowacji już pod okupacją radziecką po sześćdziesiątym ósmy roku tak mówi pani, że wśród Czechów również nie tylko wśród emigracji również postać niepopularna przynajmniej od czasu nieznośnej lekkości bytu, ale z drugiej strony jednak na tyle popularna, że dyskusja wokół tej biografii wokół tego kim jest kim był Kundera zdaje się, że nie ma końca dyskusja nie ma końca reakcje czy to recenzje komentarze czy po prostu wypowiedzi na temat tej biografii od początku lata, kiedy biografia została wydana w zasadzie do dzisiaj to jest to jest niekończąca się dyskusja dość spolaryzowane powiedziałabym, ale pojawiają się też w niej bardzo często uważa, że jest to książka odrzucająca obrzydliwa niedająca się po prostu normalnie czytać właśnie wcześniej użyła pani mówiąca tej migracji w tym środowisku emigracyjnym Czechów używa pani tego słowa zazdrość zawiść, ponieważ wzór zarówno w tamtej historii jak i w tej biografii Nowaka można by było, bo posługiwać się tym pojęciem cały czas nie mogę się oprzeć wrażeniu że, że mamy do tego wielkiego Kundera, którego sporo osób próbuje uczynić mniejszym na różne sposoby tak nie zapominajmy o tym, że przecież przed każdymi spekulacjami na temat literackiej nagrody Nobla od wielu lat gdzieś nazwisko Kundery się pojawia a, czyli jest to autor no jednak doceniane na całym świecie bardzo wysoko cenione na na całym świecie autor, które swoją twórczością jako pisarz czeski czy o czeskich korzeniach przyćmiło wielu innych, których twórczość wcale nie jest gorsza, a przez krytykę często uznawana za wręcz lepszą i są inni niż Polacy, ale są Słowianami w targają nimi różne emocje i myślę, że za za tą biografią też może stać właśnie taka takie poczucie troszkę niezrealizowanego pisarza, który w sposób typowy dla, a dla literatów, czyli poprzez tekst próbuję jakiś sposób zemścić się na nasz sondaż tak takie miałem skojarzenie z filmem Formana Amadeusz Salieri ten piękny moc CERT, który był jednak obiektem niechęci w gruncie rzeczy zazdrości i podziwu ale, ale rozumiem, że biografii Nowaka żaden podziw nie wynika mnie tak jak do Kundery pisarza też nie do funduszy pisarza też nie tutaj co jest zastanawiające pani teraz na to zwrócić uwagę dziękuję, że nawet, jeżeli Nowak odwołuje się do do tych tekstów literackich niema tych odwołaniach ani krzty docent docenienia tej twórczości raczej jest to zawsze udowadnianie, iż Kundera w swoich powieściach swoich nowela w jaki sposób umieszcza swoje życie i to ma unieważnić jego talent pisarski tak w tę stronę to miało zmierzyć takie takie odnoszę wrażenie czy Czechach już sformułowano jakieś uogólnione wnioski po tej dyskusji czy po tej właściwie nie po tylko w trakcie tej trwającej dyskusji czy czy nastąpiło jakieś oczyszczenie może jakieś katharsis historyczne odnoszące się do tego, jakie postawy w czasach komunizmu ludzie byli zmuszeni przyjmować albo czy ta dyskusja zmierza do jakiegoś jakiegoś konstruktywnego wniosku nie sądzę myślę że, że jest u nas także że, że tak stało się pretekstem do naprawdę ożywionej dyskusji myślę, że Nowak jako autor jest niezmiernie usatysfakcjonowany i że to był jeden z celu dlaczego, dlaczego tę biografię zdecydował się napisać on to był słaby nawet te osoby, które wcześniejsze jego twórczością niezbyt może interesowały nagle dowiedziały się, że istnieje Jan Nowak także sukces został osiągnięty i to myślę od strony pisarza to myślę, że dla dla pisarza autora biografii jest jest najcenniejsza natomiast dojdzie do jakiejś próbę wyciągnięcia konstruktywnych wniosków leżenia myślę, że ci, którzy byli przekonani, iż Nowak z wizerunkiem Kundery wykreowanym na na 9, choć stronach biografii potwierdzi ich wcześniejsza założenia ich wcześniejszą wiedzę, że Kundera no właśnie był, a jest człowiekiem, a godnym, że tak powiem zainteresowania jako człowiek właśnie czy może godnym zainteresowania, ale jako obiekt do różnych psychicznych dewiacji z drugiej strony są ci, którzy twierdzą, iż Nowak posunął się troszeczkę za daleko i ta wiedza, którą przekazuje swojej obszernej biografii nikomu nie jest potrzebna tak inny profesor ducha miejsca powiedział mi w prywatnej rozmowie, że to jest kloaka, że ta biografia to loco taki trzeba to trzeba przyznać tak to zawsze interesujące po co się takie akurat rzeczy pisze czy to jest coś co wnosi wnosi do naszego życia jakąś istotną wiedzę o pisarzu takie wypowiedzi szczegółowy opisywanie czyjegoś życia seksualnego w dodatku osoby żyjącej we mnie osobiście budzi niesmak zresztą wjeżdżające też, bo z punktu widzenia czytelnika wystarczy informacja, że czerpał garściami ze swojego życia osobistego już czy dane osobowe itd. to by umówmy się, że można sobie darować ani też przy okazji odsłania to intencje piszącego, więc może warto tego robić może nie warto tego robić może może warto się zastanowić się co zamierzam uczynić nad tym na ile na ile ta biografia właśnie jest kierowana ana ile jest totalnym odzwierciedleniem źródeł zarówno archiwalnych jaki, a jak i rozmów, które Nowak przeprowadził z ze znajomymi Kundery, aczkolwiek NATO to już było dość trudno każdego z jego interlokutorów zaczepiać i pytać czy aby Nowak nie nie przekręcił ich, ale źródła archiwalne są dobrem liczącym towarzyszem i partnerem można z nich się dowiedzieć czy zostały użyte zacytowane zgodnie z prawdą czy też nie tak, bo skądinąd wiem, że zajmuje się pani teraz weryfikacją tych źródeł czy to już to jest plan tak na najbliższe miesiące mają już wypromowana panią doktorantką wypromowana panią dr Anną not, która pracuje w Instytucie literatury czeskiej czeskiej Akademii nauk i ma pierwsze doświadczenie w pracy archiwach po drugie, ma do nich dostęp w przeciwieństwie do mnie w sytuacji pandemii troszkę trudno było jeździć po Czechach także będziemy będziemy bardzo pieczołowicie weryfikować te informacje to morze biograf za chwilę doczeka się swojego czyśćca czy Kundera ma w Czechach obrońców, jakiego rodzaju ma obrońców i są to obrońcy, którzy no tak jak wspomniany przez panią mój kolega, bo lista twierdzą, że powieść biografia jest rola, jaką ma obrońców mówiących bardzo podobne słowa a jakie tutaj już dzisiaj padły, że grzebanie w brudach nie wnosi nic nowego, że to nie jest może zrzucanie pisarza z piedestału, ponieważ na tym, kiedy stale jako człowiek podkreśla jako człowiek nie jako pisarz, a raczej nie był ich, że jest to żerowanie, że tak powiem na prywatnych bardzo intymnych szczegółach życia pisarza co z pewnością znajdzie grono Czytelników znalazło szukających sensacji szukających wszędzie, w jakich potwierdzeń właśnie, że też wielce mogą być łączami mogą zdradzać tak mogą mogą manipulować innymi także obrońcy obrońcy idą bardzo bardzo podobnym tokiem rozumowania to jest wszystko ludzkie to jest wszystko ludzki poza tym no Kundera wraz z możemy tutaj wrócić do pierwszych słów prologu, gdzie cała powieść się jest jakby zaprzeczeniem cała biografia jest przytaczanie właśnie tych słów Kundery, że pisarz jest pisarzem w 1 części siebie, a w drugiej części szyb jest człowiekiem i to co sprzedaje szerokiej publiczności to jest ta część literacka Pisarska, a nie to część osobista prywatna Kundera w sumie nie tak dawno przyjął czeskie obywatelstwo tak jakby chciał się przed śmiercią pogodzić z ojczyzną Conde, że obywatelstwo czeskie zostało urzędowo odebrany w latach 70 i to był 1 to była jedna z kolejnych przyczyn, dla których miał prawo się, że tak powiem obrazić na swoją ojczyznę i przyjęcie tego obywatelstwa ponownie może być traktowane jako takie symboliczne zamykanie pewnych rachunków jako symboliczne pożegnanie przywitanie i pożegnanie, ale też Kundera nie pozwala od tłumaczyć swojej twórczości na język czeski tej napisanej po francusku, tłumacząc to najpóźniej w najróżniejszy sposób, ale przede wszystkim właśnie uważał że, dopóki nie zostanie z powrotem Czecha obywatelem, a czeskim toczy się nie będą mieli prawa, że tak powiem wstępu do jego twórczości także jest to zarazem otwarcie, jakby furtki do tego żeby, żeby jego powieści napisane po francusku mogły zostać wreszcie przełożone na język czeski okazywały się przekłady w drugim obiegu ja nie żaden Czech z francuskiego nie podjął się tłumaczenia Kundery czeski w sumie to się nie dziwi to znaczy słyszałam o 1 takim pirackim tłumaczeniom nie pomnę teraz, która go, którego otworu natomiast nie pojawiały się zresztą Kundera, jeżeli chodzi o swoją twórczość całą twórczość zawsze przewrażliwiony na punkcie tłumaczenia miał bardzo złe doświadczenia tłumaczeniami na angielski powieści żart i to bardzo złe tłumaczy bardzo złe doświadczenia skutkowały tym, iż bardzo pieczołowicie dobiera tłumaczy weryfikował te tłumaczenia, a i nie pozwala nikomu, kto nie był tak powiem namaszczony przez niego przekładać na jakikolwiek język swoich utworów no, więc na koniec mamy taką skądinąd ciekawą woltę przyjął czeskie obywatelstwo mógł odmówić prawda, gdyby chciał już konsekwentnie trwać w tym stanie oddalenia zgodził się prawdopodobnie na wszystkie tłumaczenia i został powitany biografią Jana Nowaka, a jeszcze dodatkowo otrzymał już po tuż po ukazaniu się biografii co też takie symptomatyczna otrzymał nagrodę literacką imienia Franza Kafki, którą przyjął z olbrzymim olbrzymią satysfakcję no to jest jeszcze lepsza płyta do tej historii powiedziała, że cały czas kręcimy się w kręgu powieści samego Kunderę i w jego świata, w których wszystko ma prawo się wydarzy i niech to pozostanie naszym uogólniony wnioskiem nie jestem pewna czy czy chce doczekać jednak tłumaczenia książki Adam Nowak może niekoniecznie może poczekam na inną biografię, bo to zapewne nie będzie jedyna biografia Milana Kundery z pewnością, tym bardziej że francuskie losy zasługują na na opisanie za zasługują na nas zainteresowanie biografa może tym razem to będzie ktoś inny może tym razem nie powinien być to czeski autor, bo wniosek jeszcze 1 uogólnione z tej historii jest taki, że Czesi mają problem, skąd biorą tak samo Kundera z Czechami tak i myślę, że ta chemia nie zawsze pozytywna będzie jeszcze przez wiele lat powiedziałabym motywacją tak to to zajęcia się pisarz bardzo dziękuję za rozmowy z moimi państwa gościem była prof. Anna Cieplińska Uniwersytetu opolskiego, bo chemiczka-li te raz tu rozmówczyni znawczyni literatury czeskiej i filologii Słowiańskiej dziękuję bardzo, dziękuję również ta za rozmowę nawet sławi korki na następny wywiad pogłębiony zapraszam za tydzień po dwudziestej Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WYWIAD POGŁĘBIONY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA