REKLAMA

"Prawa wyborcze dla kobiet to był dopiero początek zmiany. Przepisy w wielu sferach życia wciąż je dyskryminowały"

Święta z Radiem TOK FM
Data emisji:
2020-11-11 18:20
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
16:11 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
182245 sekund na zegarach wracamy do tematów rocznicowych w naszym świątecznym wydaniu w radiu TOK FM nie z nami Olga Wiechnik dziennikarka autorka książki poseł i 8 pierwszych kobiet dzień dobry pani redaktor dzień dobry rzeczywiście nie wspominaliśmy także w rozmowie z prof. Tomaszem Nałęczem drogę właściwy finał tej drogi do emancypacji, czyli prawa wyborcze, które zostały zapisane kobietom w osiemnastym dziewiętnastym roku, jakie motywacje kierowały tymi pierwszymi 5 na Rozwiń » razie kobietami, które zdecydowały się kandydować do Sejmu ustawodawczego no właśnie to, że ten finał wcale nie był finałem tylko początkiem, bo prawo wyborcze prawa polityczne to jest tak naprawdę dopiero początek drogi, która zmieniała sytuację ówczesną kobiet na ziemiach polskich, bo o tym jak się żyło decydowały prawa zaczyna w kodeksach w kodeksie cywilnym kodeksie karnym, a te prawa były dla kobiet ogromnie dręczy wspominają c i te 5 reprezentantek potem w kolejnych w kolejnym roku do dołączył jeszcze 3, bo tych wyborach plebiscytowych to tylko na domowe tranzytowych chciały tę sytuację kobiet również swoją własną, ale one nie ukrywajmy jednak było w tej Warty uprzywilejowanej, ale sytuacja ogółu kobiet zmienić i dlatego właśnie znalazły się w sejmie, żeby zmieniać prawa dyskryminujące w sposób bardzo bardzo bardzo już na czym najbardziej zależało od tych z jakimi problemami mierzyły się kobiety, kiedy w z największymi problemami, kiedy Polska wkraczała w ten etap niepodległości tutaj na pierwszy plan wysunęło się nie wie m.in. kwestia umysł przejrzenia obywatelstwa żony z obywatelstwem męża, ale to nie tylko ten problem to jest tylko taki drobny przykład, który pokazuje jak bardzo perspektywa kobieca nie liczyła się w ogóle o nim nie nie było brane pod uwagę, bo był taki przepis, który mówił, że jako kobieta, która wyjdzie za mężczyznę o opcję obywatelstwie traci prawo do pracy w bardzo bardzo wielu zawodach i też wydaje być egzotycznym problemem, ale w Polsce poza Borowej bardzo wielu mężczyzn miało obce obywatelstwo i wydawałoby się drobiazgiem taki przepis zmienić jednak mężczyźni w sejmie nie Unii widzieli w tym problemu, ale to jest także w tym 900 dziewiętnastym osiemnastym roku Polki mogły głosować startować w wyborach, ale nie mogły wciąż dysponować własnym majątkiem nie mogą podejmować pracy, jeżeli mąż nie zgodził nie mogły dziedziczyć nie mogą reprezentować w sądzie nie mogły bardzo wielu rzeczy, a prawo nakazywało im to było zapisane w kodeksie posłuszeństwa wobec męża jest taki przepis, który może nic nie znaczy tyle, że to znaczyć wszystko poza tym kobiety nie mogły dochodzić ojcostwa nieślubnego dziecka kobieta, która urodziła nieślubne dziecko było zupełnie skazana na zupełnie poza marginesem prawa opinii społecznej nie mogła, że sposób przepraszam nie mogę po prostu siebie tego dziecka żywić, a po nieślubne ciąże chociażby były w wtedy ogromnym problemem ze względu na podwójną moralność, jaka panowała w Polsce panisko pani powinien się wyszumieć, ale już kobieta wniesionej ciąży to był ogromny wstyd i właściwie skazaniem siebie dziecka na śmierć głodową i też takie bardzo podstawowe kwestie właśnie związane z macierzyństwem i z możliwością pracy, bo trzeba pamiętać o tym, że podstawą wszelkiej niezależności jest zależność ekonomiczna kobieta niemająca prawa do wykształcenia niemający możliwości podjęcia pracy nie jest w stanie nie jest Wola żaden sposób i właśnie w tym kobiety walczyły dopiero po 2 latach od wejścia do rozpoczęcia obrad Sejmu ustawodawczego udało im jakieś pierwsze zmiany w kodeksach karnych cywilnych przeforsować przez 2 lata słyszały cały czas, że są ważniejsze sprawy, że trzeba się zająć czymś innym najpierw to zbyt skomplikowane ciągle te ich podstawowe prawo wracano zresztą 1 ważniejsza jak wojna ważniejsza jest ochrona granic i odbudowa Rzeczypospolitej niż prawa kobiet, ale też interesy wszystkich innych grup społecznych, bo na reformę rolną był czas na reformy socjalne różny był czas, ale na nas na podstawowe zmiany praw dysponujący prawa kobiet, które były niezgodne z konstytucją daje konstytucja gwarantowała kobietom równe wobec prawa nie było czasu i Gabriela blisko 1 SL tych pierwszych kobiet w sejmie, kiedy 2 lata po rozpoczęciu obrad Sejmu chodziła na mównicę powiedziała, że 2 lata temu wydawały się, że tak, bo drzwi są otwarte i te oczywiste, że teraz kolejne zmiany za tymi prawami politycznymi pójdą, ale okazuje się, że nikogo nie obchodzą prawa kobiet niestety łącznie z bardzo wieloma kobietami pani redaktor nie chciałbym, żebyśmy rozmawiali o tych pierwszych posłanka bez wymieniania ich nazwisk, bo też pani wspomina w swojej książce na koniec, że pamięć historyczna pamięć narodowa tych kobietach jest niezwykle niewielka właściwie nie ma w ogóle, że z trudem nawet na mapie Poznania czy innych polskich miast odnaleźć ciemne ulice, które którymi patronka mi właśnie byłyby te kobiety z 1 strony mamy Zofii Sokolnicki, która była agentką wywiadu podczas pierwszej wojny światowej Jadwiga Dziubińska jeździła po Syberii szukała jeńców wojennych, a Irena Kosmowska była 3× więzieniu w trakcie swojego życia kobiety zdawałoby się dzieliło prawie wszystko jeśli chodzi o doświadczenia życiowe to jakich rodzin wywołał wywodził w jakim statusem materialnym dysponowały, ale z drugiej strony połączyła ta wspólna idea poprawy losu kobiet no właśnie to jest może go najbardziej budującej dające nadzieję w dzisiejszych czasach, że te kobiety może faktycznie pochodziły ze skrajnie różnych środowisk politycznych, bo między galerią Bałtycką bliską było właściwie trudno mówić były o rozwodzie w czasach, gdy zezwolenie możliwe, ale myślę, że byłej żony Zygmunta Balickiego, czyli erotyka endecji bliskiego przyjaciela Romana Dmowskiego, a zatem raczej niską bardzo blisko Piłsudski związaną i z socjalistami i tam razem Moraczewskiego premiera Rakowskiego przecież ogromna, ale te kobiety potrafiły się dogadać w sprawach uważały za istotne z punktu widzenia interesu społecznego, a nie własnej partii to był właśnie przede wszystkim prawa kobiet on od początku bardzo w tej kwestii ściśle współpracowały, mimo że dyscyplina partyjna również wówczas powiązała obowiązywała groziła im niejednokrotnie wydaleniem z partii zagłosowanie wbrew zaleceniom swojej partii one robiły głosował tak jak im dyktowało sumienie i przekonanie o tym, że należy pilnie zmienić sytuację kobiet w Polsce i no i pozostaje nam jedynie mieć nadzieję, że będziemy, kiedy w stanie wziąć przykład z tego jak można się jednak dogadywać moją uwagę w trakcie czytania państwa pani książki zwrócił m.in. uwagę to zwróciło to, że kobiety, które weszły do polityki do Sejmu, który właściwie dopiero powstał niesamowicie łatwo odnalazły się w tym parlamencie mówi tutaj o tym w odnalezieniu się w formie takiej powagi podejścia do parlamentaryzmu i tworzenia prawa w ogóle one po prostu jakoś wiedziały w jaki sposób się do tego zabrać jak odpowiedzialnie podejść do pracy, ale to wcale nie oznacza, że spotkały się sympatią swoich kolegów z ław poselskich z jakim przyjęciem spotkały się pierwsze kobiety w Polskim Sejmie na pewno warto wspomnieć o tym, że te kobiety nie były zawodowymi politykami, bo w polityce wcześniej nie mogły uczestniczyć, a wielu posłów tego pierwszego Sejmu miało doświadczenie parlamentarne w parlamentach państw zaborczych ona była natomiast mąż pani Malczewskiej chociażby tak mąż pani Malczewskiej w parlamencie austriackim, ale one były bardzo doświadczone nazywano to, mówiąc że z działaczami społecznymi to coś kobietom było można wolno robić ewentualnie, bo no to nie brzmi zbyt profesjonalnie nie pracę tylko było czymś takim dodatkowym, ale był bardzo aktywna wszystkie na swoich polach tutaj można by długo wymieniać co zrobiłem z każdym rokiem rycerska doszło do najwyższych władz partii socjalistycznej galicyjskiej i zapracowała na to bardzo bardzo intensywnie przez wiele lat wszędzie, gdzie jeździła mieszka bardzo wielu miejscach, bo mąż był inżynierem kolejnictwa, zanim został czynnym politykiem budował kolej w różnych małych miasteczkach mieszkali w związku z tym nadal będzie zakładała koła kobiet organizowała przekonywała drukowała każde z tych kobiet ma takie wieloletnie doświadczenie zresztą w związku z tym mogły się znaleźć na listach wyborczych na tyle wysoko, że miał jakąkolwiek szansę wejścia do Sejmu, bo to, że kobiety mogły startować głosować jeszcze nie znaczyło, że miał jakiekolwiek szansę do tego zajmą się dostać większość kandydatek było jeszcze na listach na tyle Nisko żeby, żeby właściwie nie inni nie mogą się w sejmie znaleźć inne równie wysoko tak jak pani Balicka, żeby być przepraszam lokomotywą po prostu dla tej listy wyborczej, bo miała rozpoznawalne nazwisko po mężu język bliski wtedy nie żył, a myślę, że dla Romana Dmowskiego, które było ogromnymi zginę umieszczenie kobiety było dopuszczalne właściwe tylko, dlatego że tak nie mógł już mieć Zygmunta Polskę na liście, więc chociaż, chociaż te nazwiska w ten sposób się pojawiło, a Gary walizka warto wspomnieć była osobą bardzo wykształconą kobietą pierwszą Polką po studiach botanicznych oczywiście nie w Polsce zrobiony, bo nie mogą w Polsce studiować pierwszą pętlę z doktoratem i pracowała w za granicą w wielu miejscach bardzo uznawano naukowczyni ale gdy wróciła do Polski, gdy zdecydowała się 900 piątym roku wrócić okazało się, że nikt pracy nie chce dać kobietom się nie płaci za pracę i ona potem w sejmie bardzo intensywnie walczyła z dyskryminacją zawodową kobiet, którą spotykała się na każdym kroku no a co jak zapis spotkaniem z jakim przyjęciem tej kobiety się znalazły to o były po prostu wprost mówiąc wykpiwany przez posłów przez męża składni po to jest także to jest taka miękka agresja to nie jest by nikt nie powiedział przynajmniej w źródłach tego nie ma wprost jeszcze wtedy później było dużo gorzej jeszcze wtedy, że to jest takich skandali i hańba, że one w tym Sejmie są bardziej się wyśmiewano z nich były różne żarty mniej bardziej wybredne ona się tym nie przyjmowały zrobiły swoje zresztą próbowali ośmieszyć mam takie wrażenie w sensie, że nie dopuścić nikt nie traktować wszystkich tych postulatów wypowiedzi poważnie tak, bo to co tam kobieta może mieć do powiedzenia interesującego, a też warto zwrócić uwagę na to jak dla nich dużym wyzwaniem czy miał lat doświadczenia, ale jednak kobiety wychowywane były do tego, żeby nie zabierać głosu jednak i nagle zabrać głos najważniejsze miejsce w państwie w sprawach ważnych dla całego kraju wymaga ogromnej odwagi spotykały tak różnymi minami, ale jednak jeszcze w tym pierwszym Sejmie było to w miarę powiedzmy cywilizowane potem było błogo gorzej m.in. jest mowa w pani książce Jadwidze Dziubiński, która tworzyła taką niesamowitą pracę pozytywistyczne pracę u podstaw w ramach swoich szkół, a właściwie głównie szkoły, którą prowadziła cokołów ku czy to jest także w jaki sposób udało się przeforsować w tym w Polskim Sejmie postulaty, które dla tych kobiet pozytywistyczne postulaty, które dla tych kobiet były ważne już 2 Kaczyński jest dobrym tego przykładem, bo jej od początku bardzo zależy na edukacji, zwłaszcza dziewcząt dziewcząt wiejskich po to, żeby mogły żyć robić coś innego niż przymierać głodem na wsi albo iść do miasta i zostać najlepszym przypadku służącą, a jednak zwiększy produkcję prawdopodobieństwem prostytutką i szybko umrzeć zgody lub chorobą weneryczną, więc ona całe życie zakładała szkoły dla dziewcząt drukowała nauczycielki, które szkoły mogą pracować i kiedy po pierwszej kadencji udało się przeforsować ustawę o zakładaniu szkół wiejskich z tego Sejmu odeszła nie chciał kandydować drugim w sejmie jej koledzy byli bardzo zmartwieni, bo była bardzo rozpoznawalną ruchu Ludowym postacią chciało się ze swojej pracy podstawą taką po prostu zaczęła do szkoły zakładać jeździć po Polsce szukać miejsca te szkoły robiła to bardzo intensywnie całe życie z przerwami na wyjazd na Syberię, gdzie poszukiwała polskich jeńców z bardzo trudne ekstremalnych warunkach zresztą tam prace te wyjazdy przypłaciła zdrowiem życiem, bo po prostu któregoś dnia upadło na ulicę, szukając kolejnego lokalnego inną szkołę zresztą, że paru lat lekarze ostrzegają, że nie powinna pracować jeśli zrobi to nie pozwala ale kiedy wystąpiła o emeryturę dowiedziała się, że emerytura nie przysługuje ona jako kobieta nie pracowała ona działała społecznie jej sprawa żadnym razie nie dostanie na szczęście wywalczono dla niej to emerytura nadal pracowała do dosłownie ostatnich latach, ale kompromitująca kompromitujące można uznać to, że Polska posłanka nie mogła się doprosić o świadczenia emerytalnego i środków do godnego życia pani redaktor na koniec, ponieważ wybrzmiała u nas godzinę temu wypowiedź prof. Tomasza Nałęcza chciałbym, żeby pani do niej odniosła wg prof. Tomasza Nałęcza, jakby to, że prawa, że kobiety uzyskały w Polsce i czynne bierne prawa wyborcze to nie zasługa samych emancypantki czy też kobiet, które walczyły o oprawa, a bardziej socjalistów jak to jest pani zdaniem to jest złożona kwestia tutaj bardzo wiele kalkulacji politycznych na to się składa, bo chociażby to, że głosy kobiet to były również bardzo cenne głosy w plebiscytach, które miały za chwilę zdecydować o tym, które ziemie do Polski wejdą, które nie to na pewno ogromne znaczenie dobrze by zwiększyć pulę liczby osób prawnych do głosowania tak właśnie no to, że rządem, który tak naprawdę przyznał jako pierwszy prawa wyborcze kobietom był rząd Daszyńskiego rząd lubelski też też ma znaczenie Piłsudskiego podtrzymał tę decyzję, ale no nie sądzę, żeby były prawa dla kobiet, gdyby te kobiety same tych praw nie domagały sprawa jest także, iż nie zostaje w prezencie trzeba sobie wywalczyć kobiety nie intensywnie w trudnych warunkach zaborczych, gdzie w ogóle trudno cokolwiek robić, tym bardziej domagać praw politycznych walczyły oni od kilku dziesięcioleci w bardzo różny sposób, więc bez udziału kobiet tych praw by nie było, ale prawo wyborcze tak jak powiedział na początku to był dopiero początek, a z tym co dalej z nimi robimy to patrzymy do dzisiaj prawdę mówiąc do dzisiaj walczymy TOT prawa kobiet Olga Olga Wiechnik dziennikarka autorka książki postępki 8 pierwszych kobiet i do tej książki po 8 fantastycznych sylwetek wspaniałych dzielnych odważnych kobiet państwa odsyłam, bo naprawdę rewelacyjna lektura bardzo serdecznie dziękuję pani redaktor dziękuję bardzo, a teraz skrót informacji TOK FM i po nich wracamy naszym gościem będzie prof. Anna duch Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIĘTA Z RADIEM TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA