REKLAMA

Sam sobie swoją śląskość konstruuję - Zbigniew Rokita o książce "Kajś"

Krakowskie Przedmieście
Data emisji:
2020-11-18 14:40
Prowadzący:
Czas trwania:
20:29 min.
Udostępnij:

Jestem pierwszym , może drugim pokoleniem, które może szukać i o tym opowiadać - mówi Zbigniew Rokita, który w książce "Kajś" bada swoją tożsamość, przyglądając się rodzinnym losom i historii Górnego Śląska. Konstruuje i jednocześnie dekonstruuje sobie śląską tożsamość - o głównych wątkach poszukiwań autor opowiada Łukaszowi Wojtusikowi.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
ze Śląsk ością swoją i 8 z kości swoich przodków i praw środków mierzy się w swojej najnowszej książce zatytułowanej Kalisz opowieść o Górnym Śląsku Zbigniew Rokita jest książka opublikowana w tej pięknej białej serii wydawnictwa czarnego Zbyszek Rokita jest moim państwa gościem dzień dobry dzień dobry to jest taka twoja tożsamościowa wyprawa Kalisz na bardzo wielu poziomach jak bardzo wiele warstw nie bałeś się, że w tej warstwie samej historii swoich Rozwiń » praprzodków praw prawa opcji prapradziadka to będzie taka struktura cie zaboli, bo może boleć, kiedy dowiadujesz się czy znajdujesz swoim domu rodzinnym 29 swastyk, kiedy dowiaduje się, że dziadek ma na 1 ze zdjęć opaskę ze swastyką itd. bo tych drobnych elementów jest więcej myślę, że mniej mnie to bolało bardziej zdziwiło zdziwiło ma to chodziłem, choć też trzeba powiedzieć o tym, że wyrastając na Śląsku w domu jak to się brzydko mówię to chronicznym endemicznym no jednak w wśród tych swastyk zostałem to było dość przezroczyste, jeżeli np. coś było się remont w domu poważniejszej trzeba było sięgnąć do jakiś tam ksiądz budowlanych dokumentów NATO, jaki sięga już dom był jeszcze przedwojenne tak jak to się mówi w Polsce to rzadziej się na Śląsku używa tej terminologii one były wszystkie opatrzone ówczesną symboliką państwową, czyli swastyką rzeczywiście kiedyś sobie taki trud zadałem zaczął liczyć też swastyki wyszło 29, a raczej trochę mniej, bo podczas książki znalazłem kolejne jest np. taką właśnie działał monety pod meblościanką babci jakieś kilka fenigów czterdziestego roku nagle okazuje się, że to Kleina swastyka też dochodzi ostatnio znalazłem sobie mapy z czasów drugiej wojny światowej, ale na pewno niesamowitą, bo ona jest chyba czterdziestego drugiego roku jeśli się nie mylę co jest front się przesuwały i nagle wydano mapy to jest u nas gdzieś tam bardzo głęboko w szufladzie ile tych rzeczy się podchwyciło to się potracił, więc z 1 strony to dziwi z drugiej strony jest w powietrze, którym się oddycha w tych bardziej tektonicznych rodzina na Górnym Śląsku pustego powietrza jest to, czego próbuje dotknąć, czyli wypróbuj w jaki sposób jak rozumiem zmaterializować w dokumentach w archiwach historie swoich przodków jak jest uczucie, kiedy trochę czy po te wątki osobiste dopytam dowiaduje się czy też udowadnia sam sobie, bo tak rozumiem, że na tym może porwać tak pół legendarna rodzinnie postaci jak prababka Joanna się materializuje znaczy staje się postacią historyczną jako część Walski społeczności wieś rzeczywiście znaczy moja pamięć, jaki bardzo wielu Ślązaków sięga sięgała niezbyt głęboko w przeszłość no już na poziomie pradziadków tych śląskich oni byli bardziej dla mnie takimi miastami zapisami i nagle okazało się rzeczywiście jest ciekawa historia, że moja prababcia Johana z domu kraj tak później po mężu jeśli okazało się, że jest taki społeczność już nie istnieje istniała 700 lat została zamknięta w czterdziestym piątym roku tragiczny sposób z społeczności walut dzisiejszy Bojków w Gliwicach taka jest zamknięta enklawa w gronie gości byśmy powiedzieli, czyli takich ludzi, którzy w średniowieczu przewidywali na Górny Śląsk nie mieszali się za bardzo z ościennymi ze Ślązakami Niemcami Polakami i pozostali w tej swojej kulturze, zachowując działek tak dalej nagle pokazał, że prababka stamtąd jest to z 1 strony być może kosztem ciekawe też o tym pisze ale też ja w ogóle takie poczucie, że ta książka ona strasznie typowa dla Śląska dla Ślązaków ona może dziwić bowiem względami w Polsce Polaków natomiast historie już tego przysłowiowego pradziadka z Wehrmachtu no właśnie na Śląsku są przezroczyste dopiero zacząłem się zderzać z takim zdziwieniem wyjechał wszyscy Śląska, kiedy nagle no właśnie ludzie zaczęli się dziwić jak to jest możliwe, że twój dziadek pradziadek przenoszą pradziadek jest służył np. w armii niemieckiej drugiej wojny światowej, kiedy ci to Śląska perspektywa pojawiła tak mocno dziennikarz reporter zajmujący się przez wiele lat Wschodem kojarzony choćby nową Europę wschodnią jako sekretarz, który napisał książkę piłce nożnej w bardzo różnych znowu warstwach nagle Śląsk zasiedziały przez wiele lat w Krakowie w Galicji i nagle wraca ta potrzeba nie ja muszę się na Śląskiej Musze znaleźć swoją tożsamość ktoś w ogóle PayU co powiem trudno powiedzieć nieprofesjonalnych słowach, ale część zastanawiać chyba jak ja mam tak trochę sobie temat to znaczy nie jaki temat tak zewnętrzni mogą sobie wymyślić narzucić, ale co mam do powiedzenia no i coś co doszedł do wniosku, że jestem tym pierwszym może drugim pokoleniem Górnoślązaków, którzy pewnie drugim, którzy mogą już to wszystko opowiadać za PRL-u ta pamięć była zupełnie już nie chciał wyklęta ona dalej się dziś nie ma w tym polskim kadrze, ale oczywiście nie ma sprawdzonych cezu ograniczeń, żeby tych wszystkich rzeczach opowiadać i pewnie trochę też miałem ochotę rozmontować takie polskie świętości pokazać, że jeżeli np. tych przykładów jest wiele wpisujemy powstania śląskie to myśląc kupcem mówiąc kupcem taki ciąg narodowowyzwoleńczych polskich walk Ślązaków, wprowadzając właśnie do hali uciśnionych odzyskanych później dzieci Piastowskich na to kto jest wkurzające, bo to jest część prawdy jasne ale kiedy jest część prawdy i ułamek uznajemy za wyczerpujący opis całości notoryczny problem, bo na Śląsku to one znacznie bardziej skupiona, choć jeśli chodzi o powstanie śląskie, ale od przychodów znacznie więcej jednak myślenie o powstańcach śląskich jako takich, a halach, którym nie chciał iść do roboty wzięli się za jakąś niepotrzebną Wojaczka i narobili problemów Lis z jakimiś kryminalistami elementem to jest bardzo często ta polifonia jest często na Górnym Śląsku jakoś nie do końca jeszcze opowiedziana Ślązacy wciąż siebie nie powiedzieli co może tak samo dużym problemem jak to, że Polacy nie są nimi zainteresowani, bo pewnie to działanie strony Nora możesz też trochę tak, że skoro to Śląsk, który opisuje, że dla mnie opisują go jednak taki sposób Górny Śląsk bycie Ślązakiem poszukiwanie tego co znaczy bycie Ślązakiem jest tak niejednoznaczny to może po prostu zupełnie naturalnie łatwiej nam się osobą niezwykle skomplikowane bo gdybym miał powiedzieć prawdę to dzisiaj, gdybym mieszkał w domu swoim rodzinnym to chodziłbym terytorialnie ze Śląska również, ale do czegoś innego zmierza zmierzam do tego, że już takiej średniej jednorodność łatwiej nam się odnaleźć, kiedy przyjmujemy jakąś dominującą narrację niech to będzie narracja Kuca, który krytykował Ślązakowi wytykał błędy, ale w obrazach swoich filmach pokazywał te momenty, kiedy potrafili być razem, o czym zresztą pisze, a może to Niewiem jest ta druga narracja, która jest najłatwiejsza do zrozumienia, czyli narracja Kiera Januszewska narracja hulanka, a może jeszcze inne racje, które też pisze Michała Smolorza, który jak rozumiem twierdził, że mamy coś takiego jak Śląsk wymyślony co zostało wyimaginowane tak naprawdę nie zaistniało, bo to są też takie mimo wszystko ma rację bezpieczna ty próbujesz to jednak rozbijać jest to Niewiem po co, bo to jest zapis z 1 strony taki trochę gulaszową głosowa próba gatunkowo zmierzenia się z tym Kubie stycznia na co znaczy to reportaż to historia rodzinna co jakiś moje przemyślenia wszystko kupy, więc to są pewnie poszukiwania moje takie tożsamości uzupełnieniu konieczne, bo przecież znacznie łatwiej wygodniej być po prostu Polakiem i tyle jeśli zaczyna się to zbytnio skomplikować to się to nie kończy dobrze chociażby na takim poziomie to jest strasznie upierdliwy, jeżeli człowiek się za dużo zastanawiać jestem co to znaczy również tożsamość Śląska ona w Polsce i po polsku jest trudno wrażenia, bo to jest tożsamość sam nie wiem czy wiesz przy całej tej dyskusji jestem narodowości Śląskiej czystym czegoś innego nie spędza snu z powiek zbytnio, ale właśnie jest taka tożsamość, kto przemyt w moim przypadku niezbyt da się zaprząc te polskie słowa polską terminologię, a przy tym tożsamość dość myślę jednak słaba rabina na pewno słabsza niż Polska no jakoś tak Bóg psują Ślązacy sami jest łatwiej, bo mogą mówić za siebie nie chcą dla wszystkich mam swoje obserwacje w książce wyrażam w ogóle jest taki bardzo komfortowej sytuacji, pisząc książkę, a jednocześnie jestem reporterem i wielu stronach książki bratem reportażu Toma plus nie tylko takie, że taki bohater nigdy nie spóźnia na spotkanie, ale też takie, że po prostu łatwiej jest pozycja czuje ja uważam niż mówić za wszystkich, a ta polifonia na Górnym Śląsku jest ogromna ich realizacja zapewni jego największym wrogiem, bo jest jeszcze 1 perspektywa tej śląskość, którą zwraca uwagę jeden z twoich bohaterów jest taka śląskość widzianej widzimy jedynie z perspektywy własnego miejsca miasta to, pisząc o swoim dzieciństwie też trochę tak mówi, że to była ta śląskość tego miejsca, w którym się urodziłeś później przekładana ma Gliwice, ale tak naprawdę nie było potrzeby jechać do Katowic sam mówi o tej perspektywie bon z bardzo ciekawa, bo tam zwraca uwagę na 1 ważną wydają się dzisiaj rzecz, że myśląc o śląskość być może też myślimy o tej takiej etno regionalnej mikro Śląsk ości, która powoduje, że tak naprawdę jest nam dobrze na swojej dzielni w swoim mieście, ale niekoniecznie mamy ochotę wyjechać nie wiem do Katowic czy przejechać się do należącej był terytorialnie w ramach Śląska takie miejscowości Sosnowiec takie analogie za wypowiedź są zawsze obarczone jakimś ryzykiem, ale zaryzykuję to znaczy, jeżeli popatrzy z perspektywy roku tysiące osiemnastego na późniejszą drugą Rzeczpospolitą możemy też zastanowić czy chłop z Polesia czy aż tak duży związek z mieszkaniem z Poznania itd. tak dalej i pewnie w Polsce zaś szła by doszło pewnie takiej ujawniło tożsamościowej przez to, że istniało państwo istniały instytucje i ci ludzie się, chcąc nie, chcąc to nie jest pejoratywne moich ustach kolonizowali państwo biali nacjonalizm wali natomiast na Śląsku tego nie ma Śląsku jest bardzo rozproszona śląskość nie ma swoje 1 opowieści historia ostatnich 200 lat mniej więcej to jest historia narodów Ślązacy nie przeżyli swego Odrodzenia Narodowego wtedy, kiedy inne narody jak Litwini Czesi Ukraińcy mogli powiedzieć z tego wieku no i są właśnie bardzo tacy pogranicznik eufemistycznie mówiąc tacy jesteśmy jest to pewnie problem w tym sensie, że jeżeli jakaś tożsamość nie jest taka spójna to bardzo łatwo, żeby się rozproszyła i po prostu nie przetrwała z 1 strony ta Śląska lokalność jest wartością samą w sobie wiesz ja lubię myśleć pozytywnie o tym tutaj ustawa nie jest właśnie negatywne pozytywne lubię myśleć o Ślązakach refleksję fantazji je czasem jako takich ateista narodowych to znaczy jak 500 lat temu mało komu się śniło, że można być ateistą odrzucić Boga tak samo myślę sobie Ślązaka, którzy przetrwali przede wszystkim nacjonalizm rozregulowanie narodowościowo tak moi przodkowie, którzy byli w stanie żyć w 1 życiu w cesarstwie niemieckim mówi Rzeczpospolitej Szczecin Rzeszów PL tam wjechać do refrenu rozregulowanie tożsamościowo narodowo pewien sposób właśnie Stali z takim ateistami narodowymi często z ostrożności widząc, że zapisywanie się do jakiejś narodu jest ryzykowne z drugiej strony być może po prostu dzieli w tym jakąś korzyść pozostają w swej lokalności no może to jest w ogóle i tak największy produkt eksportowy Ślązaków taki ateizm państwa, a tej z Narodowym Tischner mówiąc o tożsamości górali zwracał zawsze uwagę na taką figurę trochę nawiąże to zupy pewnej przygraniczne części znaczy, że rzeczywiście ci, którzy są tymi górami, o których mówił to byli ci, którzy zawsze byli przy granicy sugerował im pewną otwartość myśli to znaczy zawsze będzie wymiana kulturowa etniczna i nie zamykanie się czy teraz widzisz coś takiego potem znowu to jest turniej jednorodne, ale czy ty w czasie swojej pracy dziennikarskiej przecież mówiąc ja tu wiele lat wychowywałem, a potem nie było teraz patrzeć jak się temu przyglądam dziennikarską nie trafiały na żadne opory na takich, które w stylu nie ma pani no jak będziesz piątego pokolenia z takiej czy innej mniejszości czystego tego z tej dzielnicy nie zrozumiesz jest tak dużo rzeczywiście taki Śląski zaduch jest wyczuwalne i to zachowanie pokoleń pytanie to się z dziada pradziada wieś nawet jestem z dziada pradziada i pewnie jeszcze znacznie dalej Śląskiej jednocześnie jestem, kiedy pradziada lwowski ale gdybym umiał policzyć to mój pradziadek z Lwowa już przecież mieszkał na Śląsku w związku z tym ta kategoria pradziadków gości rzadko gości już chyba nie działa pewnie wszyscy czy wszyscy duża część, bo nie wszyscy liczą sobie te pokolenia bardzo zawzięcie też rozumiem z czego to wynika, bo widzę w tym jakąś słabość, ale też jakąś taką potrzebę właśnie kontrolowania się, jeżeli Śląsk kości dla strony śląskość dużym zagrożeniem zatracenie się polskości, bo jest to w obecnych czasach naturalne, że mniejsze kultury rozpływają się większych to pewni w jaki sposób co jest cech dystynktywnych i jest to problem, bo Ślązacy tak długo jak żyli w tym zdarzeniu germański słowiański to potrafili się kontrować językowo pamięcią owo nie wiem na wiele innych sposobów często wyznaniowo klasowo natomiast dzisiaj jest szóstym problem, bo tu czasem odpowiedzieć Ślązakom, kiedy zadaję pytanie co różni od Polaków wciąż waszym pierwszym językiem bardzo często jest Polski tak moim na skarpie wszystkim polskie śląskie uczyłem ucieka Ińska obcego macie już często nie wie podobne doświadczenia w tym samym państwie tak dalej tak dalej, więc jak odpowiedzieć sobie na pytanie kim w ogóle są Ślązacy i wtedy często jest właśnie takie osuwanie się etno nacjonalizmy Itaka agresywny opór przed Otóż nie tylko śląskie czas też Polski przy innych narodów obawa przed obcymi obawa przed rozpoznaniem w innych kulturach o obronę tradycyjnych wartości tak dalej tak dalej w ogóle wiesz to było moje takie chyba sposób jak najbardziej mnie zaszokowało, kiedy książkę pisałem, że działa pan się na tym, że ja, że jako Polak mam bardzo takie liberalno-lewicowe poglądy na wiele rzeczy natomiast jako Ślązak bardzo często takie konserwatywne nacjonalistyczne ja tam nawet napisałem nie pamiętam dokładnie, że zorientowałem się, że nie tylko mamy różnych poglądach na sprawach też urząd narodowość na różne sprawy, że w momencie, kiedy przyjeżdżają do Polski bardzo cieszy ubogacają polską kulturę natomiast wyprzedzają Śląsk mam czas taki odruch ojej nasza kultura będzie uczęszczać oni są dla nas zagrożeniem więc, jakby rozumiem takie schizofreniczne nawet często obawy to jest ciekawe, bo to pokazuje, że też wiele jest kwestią skali to znaczy tej narracji dotyczącej skali, że wszystkie fajne dopóki coś dzieje się w skali dużej, ale co się dzieje naprzeciwko mojego domu to może niekoniecznie nawet nie do końca myślę Boże naprzeciwko mego domu w Krakowie wprowadziłby się ktoś nie wie jak to ująć jest dalece obcych kultur tak od Ukraińca, bo po Kongijczyk bym się cieszy, bo czemu miałbym się cieszyć to normalne natomiast myślę, że dlatego nie miałbym z tym problemu, bo podatnik jest licznymi względami to również, dlatego że rozumiem, że kultura Polska dla gości narzekają może tylko ubogacić nic nie grozi natomiast kulturą śląską ten odruch, bo może też mnie mój pogląd się tego wstydzę oczywiście przez ksenofobiczne odruchy częsty wynika właśnie z tej świadomości, że to jest kultura słaba, kto potrzebuje dziś inkubatorów te inkubator daje właśnie własne państwo tego Śląsk nie miał i prawdopodobnie nikt nie będzie miał wiele innych zaczętych inkubatorów nie ma, więc Śląsk może się po prostu rozpłynąć z drugiej strony, jeżeli na litość boską Ślązacy się szczycą zawsze szczycili tym, że są po graniczni i ta kultura Śląska chłonna tym Niemcy Czesi Żydzi Ormianie Polacy itd. to czemu nagle być to miało skończyć na pewno umrze śląskość taka, jaka istniała 100 lat temu, ale będzie jakaś nowa śląskość taki był fragment, w jakich wspomnieniach chyba chyba go cytuje, że wiesz, kiedy zaczął boom industrialny rozwój dla widza jeszcze w drugiej połowie dziewiętnastego wieku po wojnie Prusko francuskiej to gliwiczanie, widząc burzenie starych domów i budowanie tych nowych secesyjnych kamienic mówili o jej odchodzi stara atomowe jest taki brzydki mogli nic niewarte jeśli łapię na tym, że patrzy teraz na 19 wieczne kamienice, które niektóre zaraz pewnie zostaną zburzone myślę sobie Boże odchodzi zostawia takie wspaniałe przyjdzie nowe zmusi sektor pospolity zawsze śląskość tak było, że była przejściowa i dalej tak będzie przetwarzał to akceptuję, ale swoją śląskość także dzięki książce już na pewno nie będzie przejściowa, bo książka zostanie to jest taka śląskość, która jest tobie po przeprowadzeniu tego rodzinnego śledztwa i po napisaniu książki Kai mocna słaba co nie mam nie mam pojęcia ona jest jeśli sam mierzy z tym, jaka ona jest mam w ogóle poczucie, że ta książka jest tylko takim wycinkiem tego mego całego procesu starzenia się z samym sobą to miejsce zamkniętego grona proces tożsamościowy nie jest zakończona natomiast moja śląskość na pewno jest słabsza niż moja polskość ma Polska się nigdy w życiu nie wysp będę nie w tym sensie, że chciałaby nie chciał tego być po prostu się to nie uda byłby realizowany w kulturze Polski w języku polskim tak myślę tak śnie na śląskość jest czymś co zawsze była właśnie czymś bardzo głowicą owym chyba niepotrzebnym i dopiero je jakoś tak to uzgodniłem zrobiłem z tego pożytek stosunkowo niedawno o sobie samym śląskość konstruuje wiesz to jest w ogóle fascynujące w tej śląskość, że to co człowiek, który na śląskość to jakby banalnie brzmiało to jednak znacznie MON mocniejsze mocniejsza różnorodność niż w przypadku tej kultury polskiej ze Śląska dziś jest stosunkowo łatwo w ogóle wypisać cała historia Śląska ostatnich 150 lat mam chciałby pokorę Twardocha jest właśnie często tą historią, a awansu społecznego, w jakich innych odruchów zdarzeń, które powodują wiele wystrzelenie człowieka daleko poza tą śląską w związku z tym no i każdego to czy wygląd, a zapisy tego u tego poszukiwania Śląsk ości tych różnych odcieni Śląsk ości tego palimpsest trochę czy komunistycznego podejścia znajdziecie państwo najnowszej książce, której którymi Zbigniew Rokita Kalisz opowieść Górnym Śląsku wydawnictwo czarne bardzo dziękuję za coś się rozmyła dziękuję chcę w radiu TOK FM teraz najwyższa pora na informację Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KRAKOWSKIE PRZEDMIEŚCIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA