REKLAMA

Ile płacisz za ogrzewanie mieszkania? Prawdopodobnie zbyt dużo. Czas to zmienić zwłaszcza, że planeta też tego potrzebuje

Klimat zmian
Data emisji:
2020-11-23 16:50
Audycja:
Czas trwania:
57:23 min.
Udostępnij:

Wprawdzie od kilku lat nie mamy już praktycznie w niemal całej Polsce śniegu, nawet zimą, ale nadal wielu z nas jakby nie przyjmowało do wiadomości, że negatywne zmiany klimatyczne widoczne są gołym okiem. Tym bardziej nie przyjmujemy do wiadomości, że musimy zmienić swoje nawyki. Ot, chociażby potrzebę, by zimą w mieszkaniu było tak ciepło, jak pod kołdrą. Rozwiń »

O potrzebie i możliwościach zmian mentalności, ale też - o tym, jak praktycznie ograniczyć zużycie energii: elektrycznej, ale przede wszystkim - cieplnej Małgorzacie Gołocie opowiadają Ilona Jędrasik z Fundacji ClientEarth Prawnicy dla Ziemi i dr Marzena Cypryańska-Nezlek z Uniwersytetu SWPS. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
do wysłuchania podcastu zaprasza izba gospodarcza ciepłownictwo polskie organizator kampanii 20 stopni dla klimatu czy my konsumenci powszechnie marnujemy prąd co sprawia, że płacimy coraz wyższe rachunki, dlaczego suma rocznych opłat za energię wciąż będzie rosła i przede wszystkim co możemy z tym zrobić to prostsze niż myślisz i bardzo ważne w skali nie tylko kraju, ale i całego świata, bo bez zmiany naszych nawyków dotyczących korzystania z Energi nie wyjdziemy obronną Rozwiń » ręką z kryzysu klimatycznego, który trwa i narasta bez względu na temat nr 1 ostatnich miesięcy pandemii covid 19 i właśnie o tym rozmawiam dziś z moimi gośćmi Małgorzata Gołota zapraszam na klimat potrzebuje zmian musimy zmienić swoje przyzwyczajenia i nawyki codziennym proste czasem najprostsze stawką jest nasza przyszłość dlatego nadchodzi klimat zmian podcast ekologiczne Małgorzaty Gołoty i Ilona Jędrasik Fundacja ClientEarth prawnicy dla ziemi psycholożka społeczna dr Marzena Cywińska Nestle z uniwersytetu SWPS są dzisiaj ze mną zdalnym studia dla odmiany dzień dobry paniom dzień dobry pani redaktor pierwsze pytanie podchwytliwe trochę, bo my w podcaście w tym podcaście klimat zmian w podcaście koniec świata też rozmawiamy o tym co oznaczają dla nas dla przeciętnych ludzi przeciętnych obywateli zmiany klimatu jak działa tym zmianom możemy przeciwdziałać no, więc zaczyna pani doktor pani Marzeny czy zaakceptowaliśmy fakt, że zmiany klimatu są prawdziwe, bo z badań wielu badań wielu statystyk wynikało, że myśmy przez długi okres czasu bardzo licznie negowali istnienie zmian klimatu albo negowali to, że te zmiany klimatu są spowodowane działalnością człowieka, więc teraz pytanie brzmi czy już nie negujemy realny zysk z ostatnich lat wskazują, że większość ludzi nie neguję to znaczy większość ludzi przyznaje, że zmiana klimatu jest faktem, że postępuje, a mówiąc o większości np. mogę podać statystyki ostatnich badań, które robiłam Styks nie w marcu i potem w maju, a i z tych badań np. wynika, że był badania robione na próbie ogólnopolskiej, że jedynie 4 około 4% osób badanych w takiej próbie liczącej ponad 1000 osób twierdziło, że nie ma zmiany klimatu, a około 5% twierdziła, że właśnie to nie wiadomo czy jest nie ma natomiast pozostałe osoby ponad 90% przyznawało, że zmiana klimatu jest, ale no to jest właśnie to ważne ale bo słuchamy nawet tak, ponieważ i około 25% z tych osób twierdziło że, owszem jest zmiana klimatu, ale ich przyczyny wynikają głównie lub po przede wszystkim z tych czynników naturalnych, czyli zmiana klimatu była zawsze jest i właśnie to niema nic wspólnego z naszą działalnością około 24% twierdziła też jest, ale te przyczyny są i człowiek i przyczyny i takie czynniki naturalne natomiast już około 44% podaje dane jest z maja, ale podobne wyniki miała w marcu o około 4044% stwierdziło tak zmiana klimatu jest i wynika głównie z przyczyn z działalności człowieka i to w tych badaniach, które prowadzą w Polsce jest dla pewna zmiana czy we wcześniejszych badaniach np. 2019 roku jedynie około 2025% osób po twierdziło, że jest, ale przyczyna działalność człowieka teraz, dlaczego to jest bardzo ważne no bo my już od jakiegoś czasu, kiedy mówimy o tym tzw. ceniliśmy przed klimatycznym negacjonizmu klimatycznym to nie jesteśmy już w tej bańce, w której byliśmy ileś tam lat temu, kiedy duży procent ludzi po prostu zaprzeczał nie nie ma zmiany klimatu, a my już od tego odchodzi jak występ przestajemy mieć problem z tym z tym rodzajem negacjonizmu teraz, jeżeli ludzie zaprzeczają zaprzeczają przede wszystkim temu, że przyczyny wynik zmiana klimatu wynika z działalności człowieka i ewentualnie zaprzeczają tezie, bo nie dowierzają w to, jakie będą konsekwencje tej zmiany, a te przekonania dotyczące przyczyn i konsekwencji przekładają się z kolei na działania, czyli na to czy ludzie są zaangażowani przeciwdziałanie czy nie są oczywiście zdecydowanie bardziej są zaangażowani działanie te są tak zaangażowani ci, którzy są przekonani, że zmiany klimatu wynika z działalności człowieka no bo gdyby nie do procesu zmienia prawda, więc to jest tym tak mógł odpowiedzieć na to pytanie zna ten dług w tym roku w maju nie robiłem teraz bieżących badań jeszcze jesienią ale, ale te statystyki Ano mniej więcej wyglądają właśnie tak i to właśnie dotyczy też badań i międzynarodowych, czyli ludzie wierzą już zmiana klimatu jest tyle tylko, że inny problem to na ile dociera do nich z czego się zmiany biorą jak są poważne, jakie są konsekwencje jak szybko trzeba działać oraz konieczna jest jak konieczne są działania w nim nadzieję, że takie podcasty jak ten będą przyczyniać się do tego, że liczba osób, które wierzą i są przekonane, że ich działania mają moc będzie się zwiększać dzisiejszych spotkań dzisiejszy odcinek dotyczy energii czy właściwie trądu prościej mówiąc i teraz pani no pani pytanie czy my jako konsumenci zużywamy w Polsce za dużo tego prądu za dużo tej energii lub, używając innych słów chcemy powszechnie w Polsce marnujemy prąd też bardzo dobre pytanie wbrew pozorom nie takie proste zakładam, że większość państwa słyszała, że albo spotka się z taką opinię, że bardzo dużo prądu w Polsce marnujemy, ale wydaje mi się, że ona jest mocno przesadzone co znaczy to co w Polsce marnujemy te rzeczy marnujemy energii, ale przede wszystkim marnujemy energię cieplną też bardzo szanujemy Energie w transporcie znaczy to w jaki sposób się przemieszczamy i to jaki mamy silniki też powoduje, że mamy swoje zużycie energii, więc myślę, że o energii trzeba zacząć myśleć łącznie znaczy to przez oddzielać energię elektryczną ciepło i energii transportu raczej myśleć o tym ile w ogóle zużywamy energii my jako ludzie je jako jako rodzina gospodarstwo domowe i czy nie da się tej energii zużywać mniej, ale pan pod uwagę całą naszą jakość życia, a nie tylko prąd albo nie tylko nas zabić nie tylko ciepło, bo może się okazać że, owszem, zużywamy dużo energii elektrycznej, ale np. mamy i to jest przypadek większości Polaków bardzo nieefektywne energetycznie domy mieszkania ogrzewane w sposób bardzo nie energetycznie przyjazny środowisku i też duże marnotrawienie energii właśnie cieplnej, więc myślę, że trzeba mieć przestawić nasze myślenie takie holistyczne spojrzenie na Energie trochę w końcu do takiego podziału na energię elektryczną czy energię cieplną i zmierzyć się pani no jak to wygląda właśnie w kontekście w tym ujęciu, które pani proponuje, czyli nie dzielonym na prąd energię zużywaną do ogrzewania pomieszczeń czy transportu tylko w tym ujęciu ogólnym całościowe czy myślę, że tutaj pierwszą pierwszym ważnym punktem jest to, o czym mówiła przede mną pani pani Marzena Brańska mianowicie, że tak naprawdę powinniśmy oszczędzać energię z 2 powodów pierwszym powodem jest jest są nasze portfele i to ile możemy zaoszczędzić po prostu środków z ze środków tych nie wydamy na nas na zużycie energii nad drugim powodem są kwestie środowiskowe to co rzeczywiście w Polsce marnujemy na potęgę to są emisję gazów cieplarnianych, które często są niepotrzebne nie odzwierciedlają tego, jakie produkty w zamian otrzymujemy Niemcy to jest jasne co mówi chodzi o to, że emitujemy znacznie więcej niż moglibyśmy emitować mając dokładnie taki sam standard życia dokładnie taki sam jakoś cieplną mieszkań dokładnie takie samo, a samopoczucie w tym wszystkim, więc to jest coś co moim zdaniem panujemy nad potęga i niszczą środowisko i to wynika, iż energii elektrycznej głównie też poniekąd ciepła czy ze spalania po prostu węgla brunatnego węgla kamiennego w naszym systemie energetycznym, czego najbardziej emisyjnych paliw, ale im oddzielną rzeczą jest transport szczególnie trans pod miasta czy transponowane na terenach jest nie tylko w miastach czy sytuacje, które w Polsce brakuje dostępnego wygodnego transportu publicznego czasami też taniego transportu publicznego najwygodniejsze pociągi mają dosyć wysokie ceny dla przeciętnego Polaka, więc tu są po są, a takie myślenie o tym, że powinniśmy zapewnić wszystkim dostęp do wygodnego transportu publicznego, które będzie np. zasilane energią elektryczną czy też nie silnikami spalinowymi to też powinien być cel dla państwa powinien zniechęcić en Polaków do korzystania codziennie często niepotrzebnie z samochodów osobowych takich indywidualności środków transportu rzecz jeszcze do pytań tutaj ten słynny podziału, który się przewija właściwie w każdej takiej debacie na temat ekologii działań podejmowanych na rzecz ochrony środowiska i czyli podział na działania konsumentów na działania na poziomie naszym każdego obywatela i podział na działania systemowe czy my mając świadomość tego, że co wynika zdanych GUS za 2018 rok, że energia wykorzystywana przez gospodarstwa domowe ME 2008 właśnie roku stanowiła tylko nieco ponad 18% całego krajowego zużycia energii powinniśmy czy warto podejmować właśnie na ten konsumenckim poziomie działania zmierzające do oszczędzania tej tej energii czy też powinniśmy skupić się na tym jak obywatele, żeby wymóc na rządzących zmiany systemowe myślę, że w pierwszej kolejności powinniśmy skupić na zmianie systemowej w drugiej kolejności nie, zapominając też to też nasze w takich codziennych wyborach dam tutaj przykład zmiany systemowe powodują dają nam efekt skali dają nam efekt dostępności pewnych rozwiązań, które dla indywidualnego odbiorcy często mogą być trochę za zbyt drogie albo też dają efekt zachęty, więc dla przykładu panele fotowoltaiczne tutaj, więc też pani redaktor tak chciała o tym rozmawiać tak, kiedy w zasadzie 23 lata temu ceny czy 4 temu ceny paneli fotowoltaicznych były może nieznacznie droższe niż dzisiaj natomiast zainteresowanie nimi było znacznie mniejsze, a wzrosło ono ogromnie w momencie teren wystartował program dofinansowań do takich paneli indywidualne indywidualny w budynkach tzw. prosument Prus wtedy się okazało, że z roku na rok mamy ogromny wzrost energii prosumenckiej tej Zielonej energii właśnie ze słońca produkowana cecha Polaków tak naprawdę rząd, dorzucając około 30% wartości takiej inwestycji MEN prosumenckiej spowodował, że UE, że co dziesiąty Polak 90, kiedy szacowali stał się prosumentem to znaczy mieszka w budynku, na którego dachu są panele a, porównując sytuację sprzed 89 lat, kiedy było raptem kilkaset gospodarstw domowych w Polsce, które miały na dachach fotowoltaikę mówię tutaj ogromny boom fotowoltaiczny ogromnej zmianie właśnie dzięki temu, że rząd zdecydował się wprowadzić program dotacji dla prosumentów myślę, że to jest taki przykład, kiedy naprawdę nie trzeba nie wystarczy dziś Polakowi chce być ekologiczny chce zbyć, a chcesz być oszczędne zamontuj panel fotowoltaiczny się zwróci za 7 lat w momencie, kiedy się proponuje nawet nie duże wsparcie rządowe to okazuje się, że atrakcyjność, a fotowoltaiki tata coś innych systemów nas ogromnie wzrasta, więc ja też uważam, że wręcz niemoralne zostawianie obywateli samych sobie mówienie, że jeżeli chcą mieć czyste środowisko czystą planetę bezpieczną przyszłość kolejnych pokoleń to powinni się bardziej postarać wydaje się, że system energetyczny, ale też styl naszego życia jest kształtowany w bardzo dużym stopniu przez politykę gospodarczą to na politykach przede wszystkim powinniśmy od osób na politykach spoczywa odpowiedzialność za to, żeby ten system kreować taki sposób, żeby najwygodniejsze nie wygodniejsze rozwiązania dla obywateli, bo też najbardziej przyjaznego środowiska najbardziej przyjazne dla potrwa do teraz dopytam jeszcze właśnie kwestie transformacji energetycznej, bo o tej i tej świadomości rosnącej na co wygląda i na temat szkodliwości spalania paliw kopalnych na temat konieczności odejścia od węgla mówi się coraz głośniej w ostatnich miesiącach nasz rząd Polski rząd tak powiedziałabym dość opieszale odnosi się do tego tematu no i teraz pytanie czy my w temacie efektywności energetycznej właśnie transformacji energetycznej jesteśmy w stanie wymusić pewne działania na rządzących, jakie znaczenie ma tutaj decyzja ważna, która zapadła nie tak dawno w sprawie elektrowni Bełchatów może powiem może powiem w ten sposób, że 1 element tej ogromnej zmiany, której mówiła moja przedmówczyni ogromne zmiany, choć świadomość ekologiczna Polaków świadomość klimatyczna Polaku tutaj bardzo ważnym czynnikiem wzrostu świadomości protesty klimatyczne organizowane przez młodych ludzi w ubiegłym roku też w tym roku nie może trochę przed pandemią głównie były duże takie strajki młodzieżowe, które wtedy odbywały się wielu miastach w Polsce przez nich dużych miastach, ale nie tylko UE i ja widziałam bardzo duży wzrost zainteresowania tematem klimatu ochrony klimatu wśród różnych decydentów władz publiczna czy płac władz wśród parlamentarzystów, ale się też od rządu najeść władz samorządowych, więc niewątpliwie wskazywani przez obywateli, że to jest na temat ważne, że my żądamy chcemy chcemy, żeby rząd tym tematem zajął pilnie, że jest to kwestia, która jest ważna też tak emocjonalnie ważne dla Polaków, ale też ekonomicznie ważne dla Polaków UN to co jest sposób na na zainteresowanie polityków polityków, ale pamiętajmy, że politycy są ludzie i też atakują na takie nawet emocjonalne potrzeby innych ludzi znaczy, że to co się dzieje przestrzeni publicznej to jest widziane słuchane przez polityków siłą rzeczy wydają się też ogromnie ważne, żeby mówić o tym domagać od polityków i wzięcia odpowiedzialności za działania prośrodowiskowe pro klimatycznych i energetyczne obywateli, jeżeli chodzi elektrownia Bełchatów tutaj pani tak odnosi się do sprawy, które prowadzi Fundacja ClientEarth w przeciwko firmie PGE Górnictwo energetyka konwencjonalna czytajmy domagamy się, żeby elektrownia Bełchatów została wyłączona do roku 2030 ostatni blok elektrowni blok czternasty roku 2035, wskazując na ogromne ogromny wpływ tej elektrowni na środowisko przede wszystkim na klimat, ale też na inne elementy środowiska takie jak taki jak powietrze gleby FAA na słowa czy reżim wodne i nasza skarga została oparta na prawie się na środowisko, które mówi, że w momencie, kiedy coś na środowisko danej instalacji energetycznej jest tak jest bardzo duży, a jednocześnie nie ma możliwości, żeby ograniczyć takim tradycyjnymi metodami to można domagać się od UE w tym, aby taka inwestycja była po prostu zamknięta więc, opierając się na tym artykule w ramach środowiska nie rozpoczęliśmy taki proces sądowy przeciwko elektrowni Bełchatów i co ciekawe rzeczywiście wydaje się też to co mówią przywódczyni, że ta świadomość klimatyczna Polaków bardzo rośnie, dlatego że w czasie rozprawy sędzia wskazała, że tak naprawdę zamknięcie i czy daty zamknięcia Bełchatowa powinny ochrona klimatu powinna być naszym wspólnym celem to znaczy, że nam wszystkim również w spółce PGE powinno zależeć na tym, żeby zapewnić jak najlepszą przyszłość przyszłym pokoleniom jak najbezpieczniejszą ziemię i w związku z tym sędzia zaproponowała rozpoczęcie rozmów ugodowych między fundacją, a spółką PGE te rozmowy myślę, że niebawem się rozpoczną naj mam nadzieję, że rzeczywiście uda się dojść do pewnych wspólność konkluzji takie, które będą przyjazne dla ludzi dla środowiska ja myślę jak słucham pani pani honorze no i zmierzamy ku dobremu, ale nie mogę pozbyć wrażenia jednak robimy to zbyt mało dynamicznie zbyt mało jest dla nas determinacji, bo jeśli spojrzeć na wszystkie strajki klimatyczne, które odbyły się w Polsce zestawić chociażby ze strajkiem kobiet to mimo wszystko te tematy klimatyczne wzbudzają mniejsze zainteresowanie i mniejszą mniejsze zaangażowanie i mniejszą energię w ogóle społeczną, więc teraz pytanie dla odmiany do pani Marzeny co się musi stać, żeby świadomość zagrożenia, jakie niosą ze sobą zmiany klimatu wywołała w nas właśnie tak energetyczne reakcję taką gotowość do działania jak miało to miejsce ma właściwe miejsce w przypadku protestów przeciwko zaostrzeniu prawa antyaborcyjnego w kraju musimy zobaczyć to zagrożenie odczuć skutki tego zagrożenia obawiam się że, że właśnie to co ja sama jakoś nie porównywałbym tych 2, a problemów, czyli prawnego ograniczenia praw kobiet ograniczenia praw człowieka versus zagrożenia życia istnienia gatunku ludzkiego tak dalej i tak chyba wolałabym tego w ten sposób nie porównywać, ale jest coś co, o czym można tutaj powiedzieć osobistą ważność i ta osobista ważności związana z tym na ile człowiek personalnie osobiście odczuwa konsekwencje zmiany klimatu albo na ile dla niego osobiście ważne są na ograniczenia, przeciwko którym teraz występuje i tym czynnikiem, który tutaj jest takie kluczowe to właśnie stał to na ile to jest dla mnie osobiście ważne i to z badania psychologiczne jasno pokazują, że kiedy analizujemy zaangażowanie ludzi w przeciwdziałanie zmianie klimatu to oczywiście ważna jest świadomość problemu trudno działać, jeżeli nie wie, że trzeba działać inna ważna jest znajomość tego problemu czy też, jakie są przyczyny, jakie będą skutki co można zrobić ważny jest ocena ważności głos albo inaczej stopnia zagrożenia im osoba widzi zmiany klimatu jako duże zagrożenie tym większa szansa, że zaangażuje się działanie przy czym mówiąc o poczuciu zagrożenia znowu jest ważne to oczywiście jako zagrożenie dla siebie dla twojego regionu Polski czy bardziej w takim, a oni w szerszym znaczeniu kogoś zagrożenie dla świata oczywiście zmiana klimatu jest problemem globalnym, więc znał wszystkich działań dla nas wszystkich jest to ważne i groźne, ale chodzi o taką subiektywną percepcji zagrożenia i badania wskazują, że USA, że angażowanie się w przeciwdziałanie jest związany z większym stopniu takim, a spostrzeganie zagrożenia dla jaj niż przed postrzeganiem dla świata oczywiście to znów zależy jeszcze od tego czy człowiek, jakim poziom identyfikacji czy widzę np. siebie jako obywatela świata i obywatela Europy czy widzę siebie bardziej jako ja Polak tylko Polak, a czy taki bardziej widzeniu nacjonalistycznym tylko inaczej nad tym, które tendencji są na silniejsze, bo w Polsce obecnie dużo mówimy o tym i tak serwujemy o zwiększeniu tendencji nacjonalistycznych i takim większe zresztą generalnie w przestrzeni publicznej mamy nacisk przecież na mówienie o patriotyzmie często w kategoriach nacjonalistycznych mamy powrót do albo akcentowanie mówienia on sam w takich kategoriach niestety trochę bardziej siłę niż wartości to znaczy takie domaganie się swojej własnej wyjątkowości i im trochę w takich kategoriach, jakie mieliśmy też stan ostatnio nie wiem czy pani państwo zwróciliście uwagę na 2 rodzaje 2 rodzaje narracji, które tam się toczyły UE, czyli make America krytykę i Mac Ameryka były agent czy z 1 strony takie argumenty siły będzie w kategoriach rywalizacji powrotu do planowania białego człowieka, a akurat kategorii w tym kontekście amerykańskich Jerzy mówi o mówiąc o argumentach, które tam się pojawiał ze strony Trumpa, a z drugiej strony zwrócenie się wartością i w takich kategoriach dobry czy co jest dobre bardziej w kategoriach sprawiedliwości społecznej praw człowieka itd. i to ma rację mamy też w Polsce zaczął się nie wypowiedziała w takich akurat zdania, ale gdzieś ciągle przechodzimy od takich argumentów siły do argumentu wartości i troski im nie nie odpowiem i jakie powszechność jednych czy drugi, chociaż w tych w tych badań, które realizuje akurat osoby, które są przekonane o takim wpływie człowieka na zmiany klimatu one różnią się mają wyższy poziom identyfikacji albo takiego poczucia przynależności do świata w ogóle niż osoby, które są przekonane o tym, że zmiana klimatu wynika z czynników naturalnych wnętrz oraz biorąc wyjście poza własne ja i poza swój ogródek poza swój kraj, żeby dostrzec, że problem jest globalny to też ważne w tym, żeby dostrzec, że nawet, jeżeli my dzisiaj jeszcze nie odczuwamy bezpośrednio na własnej skórze konsekwencje zmian klimatu to są ludzie, którzy są sądy jest bardzo dużo ludzi, którzy już dzisiaj doświadczają tych negatywnych konsekwencji tracą swoje miejsce na ziemi tracą życie tracą bezpieczeństwo to jest też ważne, żeby otworzyć się zarówno na innych teraz tej przestrzeni teraźniejszej, ale to otwarcie może pomóc w tym, żeby zobaczyć przyszłość przyszłość również swoich dzieci i przyszłej generacji, więc generalnie ten nacjonalizm zamyka nas też takim ogólnym otwarciu na świat na przyszłość niestety też takim czynnikiem psychologicznym często pojawia się w literaturze dotyczącej, bo takiego odpowiedzi na pytanie, dlaczego ludzie w ogóle, bo ten dotyczy tylko Polaków, a za mało trzyma się zmianami klimatu wskazywany jest na takie wręcz ami, a ATA mistyczną tracę naszego mózgu, które jest w stanie bardzo dobrze szybko reagować na zagrożenia, ale na zagrożenia, które są widoczne tu i teraz dużo większy problem ma ze reagowanie szybko tu i teraz na zagrożenia, które są pewne nawet jeśli one są pewne, ale będą miały miejsce w dalszej przyszłości, więc fakt, więc mówiąc brutalnie no bardzo szybko będziemy myśleć czy działa w momencie, gdy widzimy się pali dom, a dużo wolniej ten dom będzie się długotrwale etniczne wtedy zastanawia się okazuje, że mamy większą tendencję, żeby generować takie takie niebezpieczeństwo, więc nie wiem czy pani co się ze mną zgodzi, ale taki jest często wskazywane, że inne, że nasze też, że inne czasy też wskazywane znany klimatu są najtrudniejszym zadaniem nie tylko chodzi jest taki z komunikowaniem myśmy naukowe, ale są wolne również zadania przy takim przemierza ludzkość właśnie z tego względu, że wszystko trzeba zdobyć, żeby przeciwdziałać cechę w końcu do natury ludzkiej naturze my musimy nagle zacznie wymagać od siebie pewnych zmiany zachowań, że zmiana zachowania się z musi zacząć bardzo szybko, ale efekty tej zmiany zachodzą będą widoczne w długim okresie, więc wymagają działania wspólnego na tak naprawdę dać odpowiedzialności wszystkich, że nie wystarczy, że jak zmienić chcę się zmienić, a są jak ja nie zmienia no to zmniejsza się szansa, że nie zmienią takie rozumienie bardziej skomplikowanych mechanizmów jest mniej takich zależności, które nie są bardzo proste im i w tym sensie to jest naprawdę trudna co na proces co znaczy, że niemożliwe ja też rekomendowała tylko co łamią one wcześniej, że oczywiście Polska na szczęście nie jest położona w takich w takim obszarze geograficznym jest najbardziej zagrożone en cenami klimatów będzie najbardziej odczuwa skutki zmian klimatu, ale to nie znaczy, że Polacy już nie odczuwają skutków one nie są tak dramatycznego w innych regionach świata na szczęście natomiast są widoczne są widoczne szczególnie dla rolnictwa dla branży turystycznej dla branży senne turystyki łódzkie przede wszystkim zimowej turystyki, która do 100 w Polsce zamiera, której za kilka-kilkanaście lat chcemy naprawdę trudno po prostu w Polsce, a kilku LO im nie ma śniegu te wysokie temperatury też nie są takim, jaki przeciętna Polska przyroda na szczęście na nieszczęście, bo mam wrażenie że, gdybyśmy bardziej odczuwali konsekwencje zmian klimatu to pewnie, nawiązując do tego co obie panie przed chwilą powiedziały działalibyśmy bardziej dynamicznie i bardziej sprawnie, ale m.in. temu służą takie programy, żeby zachęcić do tego działania, więc teraz wrócę do tego do tego do tego przesłania, które właściwie przyświeca nam produkującym tego typu audycję, czyli działamy proszę państwa po pierwsze, wymagamy od polityków i wybieramy takich polityków, którzy zdają sobie sprawę ze zachodzących zmian klimatu z tego jak dramatyczny mogą one mieć dla nas konsekwencje, ale też wprowadzamy te dobre nawyki do naszej codzienności i nawiąże pani do tego co powiedziała pani na początku, czyli tracimy ciepło czy nie efektywnie ogrzewane mieszkania czy możemy ciut więcej na ten temat powiedzieć to znaczy co takiego się dzieje, że możemy mówić o tym ogrzewanie mieszkań w Polsce w kontekście nieefektywności może zaczną takiej dużej liczby, którą pewnie część państwa znam się państwa słyszę po raz pierwszy 40% energii w Polsce jest używanych na ogrzewanie jest używany w domach budynkach, a ta jeszcze duża część to są domy budynki mieszkalne, a to oznacza, że naprawdę mamy ogromnie efektywności właśnie w tym sektorze sektorze rynkowym, a i to co możemy zrobić tutaj są oczywiście 22 rzeczy, które musimy zrobić, jeżeli chcemy skutecznie NATO zużycie energii zmniejszyć rzeczy po pierwsze, planując nowy budowę nowego domo musimy moim zdaniem to już był to powinno być wymagane prawem jest polskie prawo tutaj pada co liberalne w tym zakresie, ale powinniśmy kierować powinniśmy dążyć do tego, żeby ten budynek nowy budynek spełnia najwyższe standardy efektywności energetycznej to znaczy, że był to budynek zużywający bardzo niewiele energii czy tak naprawdę poniżej 30 kilowatogodzina metr kwadratowy rocznie bądź, bo to budynek pasywny i taki budynek nie tylko zapewni nam oszczędności takim rozumieniu dosłownym, ale taki budynek zapewni nam duży wysoki standard życia również lat nie tylko zimą, ale również nad sobą dzięki Teresie UE, które nie tylko nie potrzebują dużego ogrzewania nie potrzebują dużo chodzenia co może mieć znaczenie, a drugi tylko kwestia to jest oczywiście źródło ciepła, jeżeli chodzi o źródło ciepła powinniśmy kierować się też budynki pasywne np. zawsze mają dodatkowe źródło ciepła może nabyć będziemy inwestować w odnawialne źródła energii najlepiej owce czy najbardziej opłacalne pompy ciepła czy starać, żeby nowe budynki spełniały takie naprawdę wytyczne kryteria, jeżeli chodzi o, a zużycie energii i były zasilane odnawialnymi źródłami energii, że nie mamy do czynienia z budynkiem już istniejącym to w momencie, gdy planujemy remont trenować takiego budynku, a naprawy zastanówmy się czy nie warto dać dużo grubszej izolacji zamiast częściej izolację, bo różnica między kilkoma metrami więcej lub mniej, a styropianu powoduje, że mamy bardzo duża różnica późniejsze użytkowanie takiego budynku, więc powinniśmy za w zasadzie nie myślę, że budowane w głowie, że VAT to jest dąży do Najwyższego standardu to nam się opłaci i w rachunkach i jakości życia i takie budynki te zużywają znacznie mniej energii cieplnej i to co tutaj brakuje to rzeczywiście bardzo się silny sygnał od państwa, że będą do finansowania dla budynków najambitniejszych i będą do finansowania dla pomp ciepła, czyli dla tych najbardziej efektywnych energetycznie najbardziej przyjaznego środowiska en sposobu ogrzewania budynków w ich na obniżenie temperatury w mieszkaniu, bo o tym też ostatnio dużo mówi do średniej temperatury 20 °C przeprowadzono badania, z których wynika, że to jest optymalna temperatura dla człowieka oczywiście uśredniona, bo to też zależy od pory dnia od konkretnego pomieszczenia w mieszkaniu o tym rozmawialiśmy drugim odcinku klimat zmian w UE i z tych badań dotyczących właśnie obniżenia temperatury w mieszkaniu unika też że, gdybyśmy wszyscy utrzymywali ją na poziomie 20 stopni to rocznie stalibyśmy 900 000 ton węgla mniej no i co za tym idzie wysłaliśmy do atmosfery około 2 000 000 ton dwutlenku węgla mniej niż robimy to w tej chwili czy to też jest zmiana, którą warto wprowadzić na poziomie na poziomie konsumenckim na pewno to jest taka najprostsza zmiana, jaką możemy wprowadzić to co jest ciekawe że, choć zużycie o tym meczu z mieszkania to, że pani wskazała na taką optymalną temperaturę okazuje się, że ciepło w mieszkaniach jest kwestia kulturowa znaczy, że w Holandii zwyczajowo mieszkania są znacznie chłodniejsze niż w Polsce i mimo to Holendrzy nie czują, że mieszkając nie znaczy, że po prostu są przyzwyczajeni do tego w świetle jest niższa, a w Europie środkowo-wschodniej w Polsce zazwyczaj się bardzo grzeje domy lubimy takie ciepełko my robimy trochę pochodzić z krótkim rękawku zimą mieszkania, szczególnie że chodzi o budynki widać wiele rodzin, a także docieplone bloki tak naprawdę potrafi być bardzo ciepło w środku, więc jest kwestia kulturowa, a nie kwestia naszych potrzeb głównie takich na poziomie biologicznych fizycznych i oczywiście nie mówię tutaj bardzo zimnym mieszkaniu dochodzonych mieszkania, ale takie mieszkania bez 20 stopni wydobyć optymalne, a to, że Polacy tak powiem odkręcają grzejniki to jest kwestia kulturowa, a nie kwestia potrzeb fizyce fizyczne czy fizycznych fizjologicznych Night oraz dochodzimy błędnie do tematu, który najbardziej lubię i które już panią Marzeną raz rozmawiałam, czyli nasza zdolność nasza gotowość do zmian jak my jesteśmy w stanie niż siebie samych przekonać, że to zmiana w tym przypadku codziennych nawyków dotyczących przykładowo obniżenia temperatury w mieszkaniu to nie jest coś strasznego, że zmiana może być na lepsze jak sobie to ustawić 20 mentalnie my w głowie, żeby zmiany przeprowadzić sprawnie z uśmiechem, a nie z przerażeniem w głowie że, że oto mamy w czasie pandemii, gdzie 1 szkoła zdalna praca zdalna kolejki do sklepu godziny dla seniorów covid szaleje, a my jeszcze musimy jakieś kolejne ograniczenia wprowadzać dotyczące segregowania śmieci obniżenia temperatury w mieszkaniu jedzenia mniej mięsa więcej roślin o Matko kochana, jakie sobie z tym poradzę, żebyśmy w ogóle chcieli cokolwiek zrobić to przede wszystkim w tej kwestii zmiany klimatu to przede wszystkim musimy uwierzyć, że to jest realne zagrożenie, że w okresie tym zainteresować tak to, że my wiemy, że coś słyszeliśmy wiedzieć to jest jedno, ale 23 my dowieziemy 3 przypłynie przepisujemy OOL odpowiednio bank druga rzecz, jaką mówimy o jakich od transformacji zmianach na poziomie naszych nawyków i to jest pytanie czy to się opłaci, bo to też o tym mówiła pani Ilona jest bardzo ważne też wsparcie systemowe i kolejna rzecz to co się dzieje przestrzeni publicznej i jakie mamy wsparcie ze strony systemu po pierwsze, jeżeli chodzi o edukację informację, ale też na poziomie takim praktycznym, czyli to co mamy zmienić to jest wspierane i tak pani Ilona zauważyła było wsparcie systemowe ludzie chętniej zmieniali, a zmieniali system ogrzewania w mieszkaniach i teraz ważne rzeczy czy to jakoś opłacić nie mam z tego jakąś korzyść, dlaczego to jest ważne, bo generalnie, jeżeli nie znam z innym niż do czego przyzwyczailiśmy też w porządku to nie lubimy zmiany generalnie człowiek nie lubi zmiany, dopóki nie ma też potrzeby dopóki wszystko w porządku nie lubi się mieć, więc jako sprowokować no tu w tym wypadku przez samo poczucie zagrożenia różnie to działa, dlatego że znowu o tym czym jak wcześniej pani Ilona to nie jest także tak nam się zawali Niewiem jutro pojutrze będzie musiał od razu reagować to oddalone w czasie, więc my mamy taką tendencję też nawet już uzna, że to zagrożenie do morza na później musi zmienić nawyki to jest trudne, więc jest 1 ważna rzecz, której psychologowie coraz częściej mówią, że ich wartości normy to jest trudne do zmiany to za, kto zajmie czas, ale jest to pokazanie korzyści czy i nawet raz to dziś jakoś opłaca to czy dłuższe czy w krótszej perspektywie będzie miał korzyść, ale przy każdej zmianie ważne, żeby człowiekowi pokazać od jak zmienić perspektywę pokazać co z tego właściwie możesz mieć, że to wcale nie jest takie trudne ci się wydawało przy zmianie nawyków jest ważne metoda małych kroków, ale nie tylko, dlatego że człowiek od razu nie potrafi zrobić duże zmiany czasami potrafi tylko, żeby pozwolić mu się przyzwyczaić polubić ten nowy stan rzeczy, czyli zmieniać coś coś co nie może nie było trudne wy do zmiany i zauważa świadczy nie zawalił jest okej można jednak jakieś korzyści, podsumowując ważne jest to, żebyśmy przed, próbując przekonać ludzi do zmiany pokazali po pierwsze, jak mogą zrobić, a po drugie, że czasami warto mieć perspektywę albo po prostu pokazać, jakie mogą mieć z tego korzyści i jest szansa, że zaczną wtedy to zmieniać to może, dodając jeszcze 2 słowa dlatego mówiłam nie pani sprzedano rzeczywiście to jest 1 też często wskazywane w polityce publicznej i też wygramy pokazywano też mówiąc pytanie posła plus czy bardzo ważna jest data końca tego programu czy perspektywa, że można w nieskończoność na czas trzeba stać na fotowoltaikę, chociaż wydaje się może kusząca politycznie mogłaby okazać nieskuteczne są też organizacje społeczne Ukraińcy często domaga się np. daty odejścia od spalania paliw kopalnych w miastach, gdzie wskazuje, że w momencie i też z tą datą obowiązek być program dofinansowań dla kotłów dla wymiany kotłów i to różnica jest taka, że w momencie, kiedy mówi się może skorzystać ze wsparcia, ale to wsparcie będzie wydawane tylko w najbliższym roku i nie ma pewności co on będzie kontynuowany w kolejnych latach powoduje właśnie mam do czynienia z dużym wyłomem w dużym zainteresowaniem nadal znam się włącza nasz mechanizm głowie, że trzeba korzystać, bo mogą być trafne w przyszłości w momencie, kiedy program jest w nieskończoność to pojawia się właśnie taki może w przyszłym roku teraz ma ważniejsze wydatki teraz coś innego się wydarzyło, więc warto projektować programy nie bardzo krótko, ale taki obcy w takim okresie, który jest wskazany i które mówi proszę korzystajcie teraz to jest coś co zrobiło miasto Kraków, które nas zrobiło przyjęło uchwałę o zakazie palenia paliwami stałymi od roku 2019, a taka uchwała weszła w życie natomiast wskazało, że wprowadza program dofinansowań dla wymiany kotłów i ten pada wygląda w ten sposób, że co roku PN stop dofinansowania spadała znaczy ci, którzy zdecydowali się już na samym początku programu, czyli w roku 20142015 wymienić dostawali 70% dofinansowania, a ci zdecydowali się na ostatnim rzutem to robić za 2019 dostawali nie pamięta, ale zacznie mieć 1040%, więc to też taka zachęta, żebyśmy to działanie uznać za działanie powinno być wykonane opinii jest myślę, że argumenty o korzyściach, jakie możemy odnieść się nim ze ze zmianę naszych nawyków i i z tego zaangażowania w życiu publicznym i tej świadomości dotyczącej roli polityków, jaką odgrywają oni w walce ze skutkami zmian klimatu UE mówimy o tym mówimy o tym bardzo często mówimy o tym, że zyskamy zdrowie, że uzyskane dłuższe życie w erze spalanie paliw kopalnych przyczynia się do wielu przedwczesnych zgonów to jest w skali roku około 50 000 średnio w Polsce przedwczesnych zgonów spowodowanych spalaniem paliw kopalnych węgla głównie o tym mówimy również, że możemy zaoszczędzić, zmieniając takie nawyki no właśnie czy to pani Marzena nie wystarczy to jeszcze jest wciąż za mało no widocznie tak pani mamy odpowiedź zachowaniach ludzi tak, gdyby to było wystarczające pewnie te postawy byłoby też inne, bo do pytań i ważny zresztą, kto mówi że, że o zagrożeniach konsekwencjach tego zagrożenia i czy ludzie wierzą sobie umówimy różnych zagrożeniach pytanie na ile to do ludzi dociera, a druga rzecz na ile ich jak bardzo widzą konieczność natychmiastowych działań mogą być ciągle zmagamy z tym, a Rze, ale mogę odłożyć na później na chwili może zrobi, ale nie dzisiaj mam teraz inne sprawy i ważny jest też to jak ma jak dużo dezinformacji na przestrzeni publicznej, czyli z 1 strony mamy głosy, że to szkodzi tak jest też mam wątpliwości też ma plany są rzeczywiście wyraziste intensywne, a z drugiej strony mamy dużo dezinformacji, że przecież właśnie te szczyty nie takie konieczne odchodzenie od węgla albo jeszcze nie teraz i to tworzy czystą bezradność też w kręgach osób, które są bardzo zaangażowane na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu bo owszem w pracach naukowych ani też o tym mówi dużo złych audycjach, ale jest pytanie co dociera przecież tzw. przeciętnego człowieka albo po prostu do większości ludzi i ze strony takich Niewiem albo z głównego nurtu i czyli znów wraca natomiast czwarty systemowe też tak informacyjne firmy nie mamy edukacji system ten klimatycznej proszę zwrócić uwagę każdy wie ile się dowie, gdzie z różnych stron audycji, ale nie jest obowiązkowa wiedza nabywana w szkole to prawda, ale jest i instancji wydał już przesłuchana dopytam jeszcze czas, bo być może to też jest nam ważny czynnik czyli o ile zwykle trwa taka zmiana nawyków nie wykluczam dotyczące takiego zjawiska że, że faktycznie coraz więcej z nas w gronie moich znajomych coś co dziś obserwuję zaczyna ograniczać spożywanie mięsa dużo większą uwagę przywiązuje do segregowania śmieci rozważa wymianę kotła czy ogranicza właśnie obniża temperaturę w mieszkaniu, a więc jest też taka możliwość, że zmiany dziś już zachodzą tylko one jeszcze są bardzo widoczne, więc pytanie o to ile zwykle trwa i taka zmiana nawyków w kontekście tego że, o ile czasu o tym się mówi ile czasu mówi się zmiana klimatu ile czasu mówi się o konieczności działania solidarnego działania no właśnie na pytanie czy my już tych faktów powinniśmy oczekiwać czy może jeszcze za wcześnie trudno powiedzieć jak, więc jak jak szybko dzieje się zmiana, bo to zależy od tego, czego dotyczy, a jeszcze ważnego czynnika jak łatwo jest do wprowadzenia oraz tego na ile ludzie widzą, a konieczność zmiany do dumy, że potrafimy bardzo szybko przystosować do nowych warunków szybciej niż nam się wydaje, jeżeli myślimy, że po pierwsze, ta sytuacja jest nieuniknione znaczy musi się przystosować, bo nie ma innego wyjścia wtedy automatycznie zaczynamy szukać pozytywów w tej nowej sytuacji i wtedy ta zmiana może być dosyć szybko do późna dosyć szybko m.in. dlatego że że zobaczy korzyści i zmienić ten dawek, a natomiast takiej sytuacji niepewności związanej z tym trzeba nie trzeba no to myślę sobie, że będzie trwać te są to po prostu się wydłuża, więc trudno mi odpowiedzi tak konkretnie na pytanie jak kogo to zależy od tego jak jesteśmy też uwarunkowań, ale my mamy dużą zdolność do zmiany nawyków musimy tylko uwierzyć, że albo trzeba albo warto i rusz musimy wtedy zobaczyć korzyści czasami też mówi np. z 2 zmianie nawyków żywieniowych jest zupełnie inna efektywność jego pracy i ze swoją wagą, kiedy człowiek po prostu przeskakuje z 1 diety na inną a, a inaczej wtedy, kiedy rozumie, że ważny jest zmiana stylu i nawyków żywieniowych, ale za tym idzie to, że musi uświadomić sobie, jakie są konsekwencje co się z tym wiąże, jakie korzyści, jakie jest bilans zmieni to, więc to też dotyczy wszelkich innych nawyków, o których mówimy no dobrze pani Ilona teraz jeszcze skoro mowa o korzyściach i zyskach w bilansie zysków strat to ja bym poprosiła jeszcze o innym komentarz właściwie nakreślenie nam sytuacji ze słów takich finansowych w budżecie domowym, a wynikających z transformacji energetycznej, bo o tym kiedyś żeśmy chyba rozmawiały zostać Polaków na węgiel ceny węgla mają wzrastać i przed chwilą czytałam też o tym, że inne mają być kolejne podwyżki za prąd, a więc jak to jak to ten brak działań dostatecznie zdecydowanych systemowych i konsumenckich czy może raczej obywatelskich postaw wymuszających zmiany systemowe będzie się przekładał na nasz budżet ta bierność, a jak przełożyła się aktywność nie nie ma w tej chwili nie zadać przed sobą dokładne liczby też jednak jest jak i ile mogą wzrastać rachunki konsumentów w kolejnych latach to zależy od wielu czynników, ale niewątpliwie od kilku lat mówi o tym, że ceny energii elektrycznej w tej głównie chodzi energię elektryczną będą rosły w UE i od wielu lat ten proces zachodzi też mogą nie odczuwamy za każdym razem bardzo silnie to wynika po prostu z tego, że mamy zamrożone taryfy dla konsumentów efekt 1112 one są ustalane odgórnie przez nie przez Urząd Regulacji Energetyki nie raz w roku i Urząd Regulacji Energetyki nie pozwala spółkom energetycznym na podnoszenie zanadto cen co też powoduje, że tak naprawdę mamy tańszy prąd niż od rzeczywistości kosztuje innymi słowy mamy sztucznie zaniżone ceny energii elektrycznej dla konsumentów w Polsce inaczej już sprawa dla konsumentów ME domowych inaczej sprawa ma się w przypadku firm średnich małych czy dużych firm którzy, które już płacą na takie oddać realne ceny energii i tam wzrosty są bardzo duża innym czynnikiem, który też wpływa były te dofinansowania dla rachunków za Energie SA też powodowało, że ceny prądu nie rosły, ale znowu jest pewien sztuczny mechanizm rządowy, a realne ceny energetycznej w Polsce są wysokie będą rosły z pewnością to wynika dokładnie tego co powiedział panie dach, czyli wynika z bardzo dużego dużego uwzględnienia naszej energetyki, która aż 75 może nie mieć 72% wciąż oparta jest na węglu kamiennym Donat najbardziej emisyjnych paliwach i w związku z tym, że są emisyjne paliwa muszą one firmy energetyczne muszą kupować pozwolenia na emisję gazów cieplarnianych przy wytwarzaniu energii i ten ceny za emisję za 1 tonę emisji wyrosną będą rosły w tej chwili jest około 25EUR zatonę chcieli też sobie wyobrazić prawie UE około 100zł za 1 tonę cały 2 podczas gdy np. elektrownia Bełchatów jest największą elektrownią węglową w Polsce i największą Unii Europejskiej jednocześnie w danym emitentem gazów cieplarnianych emituje rokrocznie około 30 000 000 ton co od wad to jest dosyć proste do wyliczenia jak ogromny rachunek sam, ale to nie był, choć musi płacić za emisję i ten rachunek oczywiście opłacane przez koncerny energetyczne, ale jest siłą rzeczy musi być przerzuca na odbiorców energii czy na tych, którzy tę energię kupują tak to działa w gospodarce to jest pierwszy cienie, które powoduje, że nasze rachunki będą musiały wzrosnąć lubi czynny jest taki, że jesteśmy jednym z nielicznych państw Unii Europejskiej, które wciąż mają regulowane ceny energii czy taką sztuczną, a stocznią cenę ustalaną raz w roku przez URE zdecydowana większość państw mają już u rynkowi one ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych i też Unii Europejskiej wprowadzane są regulacje będą domagały się od użytkowników od państw członkowskich, żeby jednak urealnić ceny energii elektrycznej nie jest robione złośliwie jest to robione mając na uwadze, że my powinniśmy wiedzieć, jakie są realne ceny energii i też mając właściwy bodziec cenowy UE Unia europejska zakłada, że proste oczywiście kwestii rynkowych budowania wspólnego rynku energii elektrycznej czy też konsumenci będą wtedy odpowiadali na zwiększone ceny energii po prostu inwestycjami wznosi nad etyczną, czyli np. wymianą nieefektywnych urządzeń gospodarstwa domowych najbardziej efektywne albo właśnie czy również zmianą nawyków, więc Unii Europejskiej zakłada, że tak naprawdę wyższe ceny energii nie zawsze są złe, bo fakt, że cena jednostkowa energii jest wyższa może oznaczać, że ma postać mniej używać zmienimy nasze nawyki nie będziemy jej nie jest pani redaktor na początku powiedział to bezsensownie marnować co też ma miejsce, więc takie jak bardzo tak racjonalizuje zużycie i więc możemy się spodziewać w najbliższych latach będą uwolnione też tak nazywa uwolnione ceny energii elektrycznej dla konsumentów, a to będzie oznaczało kolejne te wzrosty cen i takim ostatnim elementem będzie wchodząca od stycznia tego roku już tzw. nowa opłata będzie opłata za rynek mocy, czyli taki mechanizm subsydiowania właśnie elektrowni węglowych głównie, a też gazowych w takim celu, żeby mieć zapewnioną moc w systemie najbliższe najbliższe 15 lat, więc ten i tak opłaca również poniosą konsumenci energii elektrycznej z gospodarstwa domowe i już w sposób bardzo wyraźnej bezpośredni pokazuje jak brak działań brak zaangażowania społecznego czy właśnie po odpowiednio aktywnych postaw obywatelskich mających zmotywować rządzących do pewnych zmian odbije się na naszej codzienności jak tak, podsumowując pani Marzena panią jeszcze poproszę o płytę, jakie mamy szansę na to, żeby zbudować społeczeństwo zorientowane na przyszłość, czyli właśnie myśląc o tym co będzie nie jutro nie za tydzień tylko za rok za pół roku, a w, którym bardziej niż żyj chwilą będzie do nas przemawiał hasło dokonują świadomych wyborów, bo ich konsekwencje poniosą twoje dzieci nic się nie zmieni, jeżeli my tej zmiany nie będziemy chcieli to znaczy zimie nie dostrzegła niedosyt nie dostrzeżemy problemu to tu nie będzie tak to zmiana sama oczywiście różne zmiany następują spontanicznie czy tego chcemy czy nie świat się zmienia ze względu na to czy chcemy, żeby zmieniać czy nie, ale jeżeli mówimy, jaki świadomie zmianie to im to ona wymaga naszego udziału i teraz jak nie zawsze wzbrania się przed taką wizję pesymistyczną, zwłaszcza w kontekście zmiany klimatu z tego powodu, że jeżeli założymy, że nic nie można zmienić to prawdopodobnie nie będziemy działać i przyszli i i ich gazem natomiast 4 tak bardzo ostatnio sytuacja polityczna społeczna prowokuje do pesymizmu trudno to nadzieję znaleźć, ale myślę, że jednak trzeba i jak największej sobie już dajemy pierwsze pytania takie jak trzeba o tym, że ten sygnał, że może coś tam otwiera, że należy, że należy coś z tym zrobić, jeżeli bym teraz w tym kontekście pandemii być może to jest taki czas na to, żeby się właśnie zatrzymanie zostaliśmy do tego zmuszeni zastanowić się na tym jednak różnymi wartościami nawet na tym co właściwie dla nas ważne co tracimy i co możemy stracić, jeżeli chodzi o życie chwilą jak umów nie wzbraniam się przed chwilą, bo myślę, że to jest bardzo ważne, żeby żyć te w tej teraźniejszości bardziej myślę, że problemem jest to, że często obawiamy się od chwili do chwili zamiast przeżywać to teraźniejszość chwilę i skupiać na tym najgłębszych przeżyciach nie tylko na takim prostym dodawaniu pani mogą się od nas zależy, a czy my będziemy chcieli wziąć odpowiedzialność za zmianę sami się zmienić czy będziemy sobie czekać na to aż 6 niech będą wzrastać ceny prądu potem będą upały potem susza i na tej świat zewnętrzny nas zmienić zmiany ani my sami, czyli od nas zależy nie potrafię tego przewidzieć czy my zdecydujemy podejmiemy taką decyzję na zmianę uzależnianiu nastrojów pesymistycznych dodam, że chęci być powinny, bo możliwości są na tych możliwościach w każdym odcinku kolejnym rozmawiamy czy to z paniami ekspertka z panami ekspertami ich krwi klimacie zmiany w końcu świata Massa merytorycznych przykładów dotyczących skutków świecie zewnętrznym i skutków w naszym wewnętrznym świecie w naszym budżecie domowym naszym zdrowiu jest zawarta i teraz do przesłuchania najlepiej wszystkich odcinków państwa słuchaczy zapraszam panią dziękuję serdecznie Marzena Krupińska narzeka dr psycholożka społeczna Uniwersytetu SWPS i Ilona Jędrasik Fundacja ClientEarth prawnicy dla ziemi były dzisiaj ze mną studio dziękuję panie serdecznie dziękujemy dziękuję dziękuję uprzejmie tak jak słyszałaś słyszałeś zmiany najłatwiej zacząć od małych kroków dlatego już dziś wyłącz światło, gdy nie jest ci potrzebne używaj energooszczędnych sprzętów począwszy od żarówek skończywszy na lodówce jeśli nie korzystasz z telewizora komputera czy Radia wyłącznie niekorzystna i trybu czuwania obniży temperaturę w mieszkaniu 1 stopień tak by wynosiła średnio 20 °C, a przede wszystkim wybiera takich polityków, którzy wesprą się w trosce o klimat do usłyszenia klimat zmian nasz klimat potrzebuje zmian musimy zmienić swoje przyzwyczajenia nawyki tokfm PL do wysłuchania podcastu zaprasza izba gospodarcza ciepłownictwo polskie organizator kampanii 20 stopni dla klimatu Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KLIMAT ZMIAN

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA