REKLAMA

Polacy zbudują swój teleskop i obserwatorium w Chile [grant dla astronomów]

Homo Science
Data emisji:
2020-12-05 13:20
Audycja:
Czas trwania:
23:45 min.
Udostępnij:

Polscy naukowcy dostali jeden z największych grantów naukowych na świecie - 14 mln euro - na budowę potężnego teleskopu i obserwatorium, który ma stanąć w Chile. Instrument posłuży m.in. do precyzyjnego pomiaru tempa rozszerzania się Wszechświata i odległości między obiektami w kosmosie. Rozmawiamy o tym z kierującym całym projektem prof. Grzegorzem Pietrzyńskim z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry państwu witamy w audycji Homo science przy mikrofonie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski kryzys na kapel i zdalnie rozmawiamy z naszym gościem prof. Grzegorzem Pieczyński z centrum astronomicznego imienia Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk dzień dobre, a dziś to państwo, a rozmawiamy o o tym co Polacy mają wkrótce polscy naukowcy mają zbudować w Chile, a ma to być teleskop dosyć niezwykły teleskop i w ogóle cała ta sytuacja jest niezwykła, dlatego Rozwiń » że Polacy Chile teleskopy właściwej, o co chodzi z tym Grantem, który został przyznany polskim naukowcem bardzo pokaźnym Grantem, który ma właśnie służyć temu, żeby powstał teleskop w Chile i może stąd, że historia Polski jest pamięci jest znacznie dłuższa jest kolejny krok, który w, którym staramy się budować instrumenty wsparcia w klimacie, który pozwala osiągnąć niemoc najlepiej tylko można z powierzchni 10 natomiast są grający no to jest większe szanse Unii Europejskiej wobec rady europejskiej wersji ma na celu stworzenie 3 zespołów, które współpracują ze sobą stwarzają jeszcze dodatkową wartość tutaj z tą wspólną platformą, która łączy 4 grupy badawczej tak naprawdę jest właśnie obserwatorium obserwatorium powstaje ze środków ministerstwa nauki natomiast grająca to jest kolejny atak rozwoju tego obserwator budować największego polskiego do skoku do tej pory roku podatkowego instrument, który ma wyższe umiejscowione w tym osobom w samo położenie obserwatorowi bardzo unikatowe jest to sąd środek najstarszego miejsca na świecie pustynia Ataka na wysokości około 3000m nad poziomem możecie wysoko w górach miejsca jest nieprawdopodobna jest Piotr Zaremba klimat panują tam bardzo specyficzne warunki pogodowe to postawa stroną obserwować obiekty euro saldo obrotów płatność w tuż obok kas tracili na tym samym wzgórzu powstaje największy teleskop świata bardzo niewielkiej europejskiego obserwatorium południowego i oczywiście centra skoku ten kogo teraz to jest ostatni dzień konsorcja nagannego, ale bez Polski oraz to będzie i co mam od 1 zespoły w tej instytucji co prawda, a więc jak mieli państwo widzą zresztą to nie tylko gierki z najbliższej okolicy powstało już bardzo wiele ogromnych osobom aż do senatorów, a moc, a wysokość około 5000m są tego pionach tuż obok nas od odległości około 30 km znajduje się jego pomoc obecnie najbardziej zaawansowana technologicznie senator na świecie no tutaj tuż obok jak wspomniałem dochodowość największego instrumentu historii naszej planecie, czyli i chodzi, więc państwo słyszą tutaj są często mamy naprawdę doskonałe aż i to jest aniołem miejsca, żeby takie projekty rocznic oczywiście na stronie jest dużo dużo mniejszych takich zasadach, ale mówiąc z Polski i być bardzo konkretnie dedykowane dodatkowo konkretny projekt naukowy, a ja może tylko wtrącę, że Jelcz ITS skrót od ich 3 mil la 4 skok i to jest nazwa, która mówi sama za siebie to jest właśnie to sąsiedztwo polskiego teleskopu i co Polski teleskop będzie obserwował w obserwacjach, czego ma pomóc sąd co projektu to jest miasto Havla w dobie wielkich przeglądów nieba, więc mamy tutaj za zadanie uzupełnić rząd, a w najbliższym czasie spodziewamy się napływu ogromnej ilości danych z teleskopów kosmicznych oraz z obserwatorów po położonych na ziemi i naszym zadaniem jest skompletowanie danych komplementarne do tych, którzy się spodziewał właśnie wielkich przeglądów, a w niektórych zastosowaniach stąd zresztą potrzebujemy dodatkowych osób pacjenta te masowe a czego nie wystarczą z tą chwilą współpraca z tarczy części różnych misji kosmicznych oraz wielkich przeglądów, które miały miejsca stać w najbliższych latach, a cały projekt jest właśnie ma tajemnic ustawiony pod obserwację no może wejść tempa rozszerzania się wszechświata dobrze dobrze z zrozumie, dlaczego myślę tym wciąż tak bardzo interesujemy, bo zdaje się, że całkiem niedawno była nagroda Nobla za stałą Hubble, a czy to nadal jest temat, który powinniśmy tak bardzo ciągnąć, żeby tak ogromne pieniądze ładować podobny podobnych urządzeniach Central pieniądze, które zostały zainwestowane wnoszą obserwatorium to jest bardzo niewielka część wszelkich środków które, która zainwestowała w pokazie wypada dokładnie są dla wspomnę tylko na jednym z kluczowych przeglądów były projekty, które były realizowane na wysokiego pisze Havla to było właśnie to pomysł samych dla zarządu ponoszą wtedy podnosi do 10 głos w sią został obrońca klucza do Poznania wielu różnych zabawek świata i za każdym razem, kiedy udało się zwiększyć ilość zdarzeń swój plac o dokonywało się rewolucyjne zmiany osi w posiadaniu wszechświata jako całości mogą tutaj podać wiele przykładów podam tylko może jednak samo co do akcji ekspansji wszechświata przez HBO oraz spowodowała, że zmieniliśmy naszą ofertę oraz rozwoju wsi woda nie działa już nie starcza, a w stołecznym zostaw obiektów prawo do tej ekspansji coś się rozszerza się trzeba było myśleć hotelowych w szczególności teraz jest trzeba ciemna energia jest kolejne z o okresie dzieci, które zostało dokonane dzięki badaniu tutaj o ekspansji świata jak pan redaktor wspomniał za to co określa ustawa o nagrodę Nobla 2011 roku obecnie największa jedno z największych zagadek nauki jest co rozbieżność w oznaczeniu trojga lat mamy 2 rodzaje metod, które to, aby więcej od wielkiego dla rodzin na to pierwsze jest oparta na obserwację ciekawi świata potem musimy teraz ekspansję na wczesnych etapach ewolucji świata położyć w tym co obserwujemy teraz wiadomo nasza to musimy tłumaczyć wszystko się odbywało okazuje się, że tego nie potrafimy Ossowicz i nie wiemy, dlaczego więc prawdopodobnie fizyka, którą cała fizyka współczesna o lekach rodzin to powinna zostać Widuchowa co jakiś element, którego nie są powinien zostać podane na pewno się, żeby to stwierdzić się i no i ostatecznie to trzeba bardzo dobrze bardzo dokładnie powiedzieć tak z ekspansji świata zarówno od wczesnych etapach funkcji się nimi zakonnice jak teraz są obecnie to teraz w chwili obecnej wita Stwosza zadań my chcemy właśnie tak ustawić, a następnie przewrotów, żeby pozwolić na pomiar obecnej ekspansji świata jak znacząco podnoszą do spodziewam się, że będzie lepiej się wprost i właśnie to co się w takim razie stało to znaczy czy mamy przy zakładać, że wszechświat się rozszerza w jakimś po zmiennym tempie raz szybciej raz wolniej, bo mówił pan właśnie o tym problemie połączenia tego rozszerzenia na wczesnym etapie, czyli jak rozumiemy tego co możemy obserwować już z tych obszarów, gdzie światło do nas leci przez te 13 ponad miliardów lat co tam siedział jak to możliwe, żeby takie rzeczy nie zwalniały przyspieszały bardzo pytania co właściwie cała astrofizyka, który stara się odpowiedzieć nastrojowe oczywiście miały na etapie w czasie ewolucji świata były takie momenty, kiedy ekspansja przyśpiesza nam bardzo często takie emocje to było dokładnie inflację, a tylko to było takie modele raczej teoretyczna wada nie mieliśmy do konkretnego pomiaru w jaki sposób przyspiesza natomiast 2000 to było pod koniec lat dziewięćdziesiątych wtedy odkryto przyspiesza ekspansję świata i też dzisiaj wiemy a dlaczego nastąpił trzeba zauważyć powołaliśmy do życia państwo, które nazywały się worek, do którego nie rozumiem naturalistyczne chyba jednak jesteście wielką zagadką szli właśnie coraz dokładniejsze badania wyznaczają wartości są ich dla różnych etapach ewolucji świata jest lepsze rozwiązania tej zagadki osie odpowiedział, że do spowiedzi oraz ba na pytania, jaka jest tu zaczynają Jagoda zbliżała się w czasie cisza to są wielkie zagadki, która do, których być może osie bardzo dokładne pomiary z sali dla powoda, który dzisiaj czy nie jest także ciemna energia to jest jakaś taka proteza, bo mieliśmy już parę w historii nauki takich zaś tyczy, które później trzeba było zajmować się okazywało właściwie nie są potrzebne czy ona rzeczywiście mamy przesłanki by sądzić ona istnieje ona jest tylko taką właśnie matematyczną protezy dlatego co coś nam się nie zgadza oczywiście jest tutaj został pogląd toczy się żywa dyskusja o środowisko naukowe od jak to jest naprawdę no oczywiście mamy wiele tutaj krzesła złoża co taki twór no może istnieć tylko problem polega na tym, że cały czas nie wiemy co to jest taka bardzo mało przesłanek, iż uważa, że coś takiego istnieje w świecie, ale jasno co z tego nie rozumiem, więc być może okaże się, że opłata za tego tego nie wiem nie boi się pan trzeba będzie całą fizykę przywalić i właściwie wszystko, czego się dowiedzieli się to ostatnia do MO problem z ciemną energią taki ja oczywiście mówię z punktu widzenia kompletnego laika ignoranta tak, ale jeżeli nagle okazuje, że gdzieś zgubiliśmy nie kurczenie się 2% czegoś tylko jakieś dziesiątki procent to zaczyna być niepokojące to zaczynamy zadawać pytanie wraca co myśmy robili przez ostatnie 100 lat dzięki takim badaniem takim odkryciom poznajemy lepiej nasz świat bardzo jest tylko i oczywiście i nauki może być się nowi odnosi tylko takie pomówienia może okazać, że część tych założeń nasze jest jest proteza, żeby wytłumaczyć chyba obserwacji jednak trzeba energia i jest bez papieru różne badanych, że takie właśnie przesłano już zarzut, że coś tutaj dodatkowo siedzieli natomiast jeśli chodzi o rewolucję w fizyce współczesnej tegoroczny budżet nie spodziewał, chociaż oczywiście się mylić myślę, że tutaj lepiej udało się opracować strona WN VAT co to ja może zapytam bliżej właśnie jeszcze ciemną energię w zestawieniu z ciemną materią, bo szacuje się, że ciemna energia może stanowić prawie 70% udziału w energii wszechświata, a 2 ponad 26% to ciemna materia panie profesorze czym jest jedno czym jest drugie i w ogóle wiemy, o czym, o czym mówimy jeśli chodzi o się o materię to chyba lepiej, więc tutaj troszeczkę jest więcej not IW historii tutaj bardzo się i nimi jednak do końca nie wiemy czym jest ciemną materią są różne hipotezy np. że miało być bardzo słabe gwiazdy była, których jest bardzo nieraz ta hipoteza została obalona np. 5 lat pozostanie chyba tutaj jedynie możliwość to są czasy bardzo bardzo małe cząstki elementarne któraś, które są podziału oddziałują z innymi i tutaj jest ono moc, projektując odpowiednio setki naukowców, którzy starają się stworzyć Piszcie listy KO, które gotowe, a wyjaśnienia sytuacji Kulka mówiąc nie wiem oczywiście materia nie wiemy czy Szczepanek ja osobiście 2 zagadki rozwiązane są bardzo jasny będziemy za to dobrze wiemy jak ma wyglądać teleskop to będziemy pana pytali w drugiej części naszej audycji naszym gościem jest dzisiaj prof. Grzegorz Pietrzyński centrum astronomicznego imienia Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk, który na kieruję zespołem budującym teleskop Polski teleskop Chile zapraszamy państwa na drugą część naszej rozmowy po czternastej po informacjach Radia TOK FM witam państwa ponownie druga część audycji Homo science i ponownie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL jest z nami zdalnie prof. Grzegorz Pietrzyński centrum astronomicznego imienia Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk ponownie dzień dobry witam ponownie rozmawiamy o teleskopy, które ma zostać zbudowany w Chile pod kierunkiem właśnie prof. Pieczyńskiego przez polskich naukowców jest to teleskop dosyć niezwykłe, bo po pierwsze, Polski po drugie, został na niego przeznaczone ogromne Grant europejski, a trzecie jego zadaniem będzie wyznaczenie bardziej dokładne stałej Havla stała ta opisuje tempo ekspansji czy rozszerzania się wszechświata, czyli będzie można dokładniej poznać się obecne odległości między galaktykami być może rozwiązać tajemnice ciemnej energii ciemnej materii o tym wszystkim rozmawialiśmy w poprzedniej części naszej audycji teraz chcemy dopytać szybko sam teleskop, żeby dać słuchaczom wyobrażenie jak to wszystko ma wyglądać wspomniał pan o tym, że to jest w ogóle cudowny dla astronomii region, dlatego że tam jest po prostu bardzo sucho i do dość wysoko w związku z tym atmosfera jest na tyle stabilna, że można bardzo dobrze w tym paśmie widzialnym obserwować to coś tam dzieje wokół nas jeszcze siedział pan o tym, że na akcję na tym samym wzgórzu będzie kolejnym teleskop tym razem naprawdę wyjątkowo duży, czyli Ekstrim Lila teleskop to jest już naprawdę sama nazwa wskazuje coś gigantycznego jak będzie wyglądał natomiast ten nasz Polski teleskopy, jakie będzie miało zwierciadło jak to wszystko razy będzie się przedstawiał i państwa już wspomniałem, że będzie tak naprawdę polskie obserwatorium ma przejęliśmy obserwatorium od prawa niemieckiego obecnie znajdują się złoża środowisko oczywiście dużo mniejsza o kolejnym krokiem było pozyskanie grantów z ministerstwa nauki i dzięki temu projektowi budujemy obecnie 2 teleskopowe natomiast wspomniane ośrednicy 2,5m z klubu pechowa poparcia Ukraińców jeśli chodzi o to jest jak ten ostatni krok od rozbudowy tego co odnosi się tutaj jest oczywiście większa będzie nie tylko Polski to skok, ale Polski obserwator, która będzie znajdował się na terenie USA oczywiście we współpracy z tą instytucją jednak czym wszystkie te skoki będą razem współpracować w celu gromadzenia danych potrzebnych 205 czy są bardzo pan z tą jak tam ani my na środku jak to będzie wyglądało to Polska część jak będzie zrobione wszystko Polska 6 jest można spojrzeć na wiele pięknych zdjęć wykona góry, która go ktoś na zasadach osoba z na szczycie tego co znajduje się właśnie z rozpoczętą budową kolei większa polską jeśli jednak państwo skończono zdjęcia np. na stronie bardzo to po prawej stronie znajduje się ba mniejsza mniejsza wzgórza i wartą jest osoba także w Polsce można zobaczyć jest to dużo mniejsze Polka, która w szczególności w kontraście z Osą Ząbrowo wydaje się tak dosyć poza, a jednak różnica wysokości pomiędzy miejscem, gdzie budowany jest blisko najniższego od świata, a nasze są gotowi to tylko jeszcze my jesteśmy w 2890 świadków jest 3000 są, więc jest niewielka różnica Ano tylko w Słupsku gospodarza czy stosować zasady są także publiczność zobaczy rzeczywiście będzie się bardzo zmienia, bo póki co podnoszą senator nic za zawiera bardzo mała Skoda, które są takie może niepozornie, zwłaszcza jeśli rozlicza zadań natomiast nowe budowle lub całe to zwaną 5 kopuł będą się bardziej Jaś doskonale prezentować plaż pustynia Atakama i otaczających nas ogromnych Górki dziś na, w jakich obserwacja się specjalizują pozostałe polskie teleskopy, które są tam już zbudowane w obecnie prowadzimy obserwacje nimi w dziedzinie ktoś w końcu listopada podobny blask gwiazd takiej w zakresie formy więc, jakie rejestrujemy od domu mogę być spożywanie to w tym zakresie rysujemy oponent, a prowadzimy obserwacje dzisiaj potrzebnej i staramy się przywrócić do użycia bardzo ciekawe narzędzie, które mamy spektakl o wysokiej rozdzielczości i pewnie w przeciągu pół roku on też msza będzie już w pełni skale, a wtedy będziemy je prowadzić wobec in takie takie przypadki są prowadzone takie być, aby wyprowadzić z nowymi teleskopami oczywiście mając większą stopę do dyspozycji będzie bowiem osobowość słabsze dalej, czyli od bardziej oddalone obiekty i czytam stale siedzi jakaś załoga Polska lub nie Polska straci się odbywa skoro tematycznie zdalnie pan sobie siedzi w domu może tym sterować jak to w praktyce działa w praktyce wysyła obserwatorów do Chile i to 2 obserwatorów jest cały czas są takie są głównie Polacy tutaj centrum astronomiczne jest koordynatorem właściciela tego obserwatorium, więc my tutaj nadzorujemy sobotni mecz natomiast mamy wielu współpracowników zagranicznych co oczywiście wysłał też naszych kolegów z innych instytucji np. sile Francji Niemiec zdarł z tak też bywa oczywiście mamy możliwość wykonania Zobacz Stal byłbym teraz przywódcą, ale moim komputerze szykować się emocje w 60, rozważając 5 Czopko, a pewnie nominalnie się też praktycznie nie wykona to zawsze zdarza się też sytuacja może ktoś musi być na miejscu niż wykonać oszczędność, więc tutaj z powodów technicznych i bardzo będą bardzo sytuację na miejscu będziemy mieli zasiadło ponad 365 dni mogą mówić będziemy jeść, bo teraz niestety osoba ta zachęta mi z dochodu innymi wadami i spodziewamy się na początku przyszłego roku wznowiono sytuację tę rozumiem, że kolejka do prowadzenia obserwacji jest spora to z pewnie międzynarodowe Towarzystwo zebrało prawda a kto jest dosyć trudne zadanie się stosować wszystkie wyjazdy proszę zwrócić uwagę na wysokich przychodach 3 tygodnie stał się bardzo duże wyzwanie podszytego ktoś spędza w klimacie, kiedy działa w jego wrażliwość i 5% do wysokości prawie 3 tysięcy metrów i nosa domów dziś to jest już naprawdę maksymalnie można sobie pewnie wyobrazić masowe o VAT jeśli mamy trzytygodniową obserwację my jesteśmy w ciągu roku musi zapisać 36 wyjazdów zapasy złość części świata rzuciła i bo to jest zadanie do bardzo skomplikowana logistycznie, a żeby z takich prac konserwacyjnych z ułożyć rząd wszystko skoordynować korzysta ono od jedno osoba zachoruje tutaj nie jest w stanie stawiać rodzą się naprawdę bardzo poważna i problemy jednak sobie radzimy i tak będą to co pan się odbywać a kiedy ten teleskop ten najnowszy ten swój półmetrowy będzie gotowy i kiedy będziemy mieli z niego nie przyda spodziewamy się, że za 2,5 roku powinien być gotowy z daleka jeśli wszystko się dobrze może oczywiście obecnie prowadzimy negocjacje z firmą zrobić firma będzie musiał obszar pasa się dowiedzieć, jakie szczegóły i jakie detale techniczne mogą sobie jeszcze pozmieniać oczywiście plaża przygotowana przez aplikacją oraz dogrywamy ostatnie szczegóły jak dbać potem będzie rosnąć tak proszę zwrócić uwagę, że cały projekt europejski rozpocznie się w listopadzie 2021 roku, więc jeszcze troszeczkę czasu, żeby się bardzo dobrze przygotować i wtedy już nam się na początku 200020002020 pierwszego roku podpisać umowę sfilmowano już czasach to wtedy o tym w ciągu 2 w ciągu 2 lat powinno to proste trzeba i rzeczywiście już obserwacje dane będą od razu dostępne czy to jakiś wymaganiem kalibracji długiego rozruchu nie tyle to powinien być gotowy do Zobacz to będziemy całą pewnością wracali po konkretne pytanie jeszcze jako całość będzie ruszała, bo to niezwykle ciekawy, zwłaszcza że tak jak pan mówił to są odkrycia, które no dość fundamentalnie potrafił zmieniać nasze spojrzenie na wszechświat na fizykę całą najpierw prawdę mówiąc trochę zazdrościmy państwo sami byśmy chętnie do tej kolejki zapisaliśmy do tego obserwatorium tam pojechać i coś porobić ciekawego popatrz, a sami popatrzeć bardzo dziękujemy za rozmowę naszym gościem był dzisiaj prof. Grzegorz Pietrzyński centrum astronomicznego imienia Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk dziękuję czas zapraszamy państwa za tydzień na naszą audycję zawsze zapraszamy na naszą stronę naszego bloga Crazy nauka PL teraz czas na informacje Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HOMO SCIENCE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA