REKLAMA

7 grudnia 1550 r. Barbara Radziwiłłówna została królową Polski. Walka o to trwała 2 lata

Powrót do przeszłości
Data emisji:
07-12-2020 22:00 (Powtórka: 05-04-2021)
Prowadzący:
Czas trwania:
53:41 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
to zwieńczenie Królewskich wysiłku okres dwuletniej batalii o uznanie małżeństwa kiszonych koniec wojny ze wszystkimi matką szlachtą magnateria Korony duchowieństwem krakowskimi elitami Zygmunt dopiął swego Barbara będzie prawowitą królową większość zgromadzonych w katedrze wawelskiej jest nacji przeciwna, ale kompletnie bez znaczenia ważne jest co innego to są monarszej parze nie pozwala cieszyć się tą chwilą tracił główna od miesięcy choruje najpierw były od Rozwiń » takich dróg rodnych potem to uciążliwe napadowe bóle brzucha królowa jej mość przyjechał wszedł Niepołomic na swój zwykły kamień przysporzyć raczyła donosi bratu królowi ochmistrz dworu kamień płonie coraz więcej wasze coraz bardziej to lekka partia słabnie często w gorączce przed koronacją właściwie choruje już nieustannie Zygmunt wprowadza lekarzy znachorów i czarownica są bez agent Hohenzollernów na krakowskim dworze donosi mocodawcą w sumie nie ma nikogo, kto wierzyłby, że może ona że, a jednak dotąd nie przestaje królować twarzy, aby nas łudzić aż do swego ostatniego przygotowania do uroczystości dodatkową wyrażają siły, ale jest zdeterminowana tylko królewska Sacra musi uwolnić Stuttgart i wreszcie staje się to na co tak długo czekała arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Cieszkowski wkłada głowę Barbary Korona ta powstaje i symbolem najwyższej władzy na skroniach z jabłkiem w lewej dłoni berłem z prawej powoli z trudem odwraca się w stronę zebranego jest 7grudnia 1500 pięćdziesiątego roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka zapraszam państwa na audycję powrót do przeszłości moim państwa gościem jest dzisiejszego wieczora prof. Maciej Ptaszyński Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego panie profesorze dobry wieczór dobry wieczór pani redaktor wieczór państwu córka kasztelana wileńskiego Hetmana wielkiego litewskiego Jerzego Radziwiłła i Barbary SKOK-ów poprzez matkę była potomkinią królowej Polski Elżbiety Pilecki, czyli trzeciej żony Władysława Jagiełły, która zmarła 100 lat przed urodzeniem się Barbary Barbara Radziwiłłówna od dziecka wzrastała w atmosferze wielką wielkiego dworu jak upływały IT pierwsze lata dzieciństwa młodości wczesnej młodości, bo bardzo szybko zostanie wydana za mąż o tym akurat wiemy stosunkowo niewiele i rzeczywiście, gdy patrzymy na historię Barbary Radziwiłłówny to raz główny to to jest chyba historia nie do końca szczęśliwego dzieciństwa ona już jako pięcioletnia dziewczynka została zaś zaręczona ze znacznie starszym i ją ostrowskim Jaś wojsko ostrowskim w wyniku takich rodzinnych koligacji może być polityki rodzinnej magnackich rodów litewskich Radziwiłłowie zawierali umowy Dwali dobrą współpracę z ostrowskim mi postanowili tę współpracę przypieczętować zaręczynami terenu kilkuletniego dziecka właściwie kilkanaście lat później została już właśnie jako młoda osoba ciągle jeszcze bardzo młoda wówczas kilkunastoletnia staje się już no właśnie zjemy czy piętnastoletnia czy może nawet czternastoletnia czy siedemnastoletnia, ponieważ nie znamy dokładnej daty rocznej urodzin Radziwiłłów to był rok albo 1500 dwudziesty albo 15002002. lub nawet 2003. wiemy, że urodziła się 6grudnia, ale nie wiem, którego roku tak i może dziś historycy wahają się między rokiem 1600 dwudziestym, a 2003. raczej to pierwsze lata wydaje się bardziej pro to było prawdopodobne, więc to rzeczywiście była wówczas 16 być może wchodząca 17 roku życia młoda osoba została wydana za 13 lat starszego Stanisława kształt znowu w wyniku kolejnych można powiedzieć przetasowań sytuacji politycznej na Litwie Radziwiłłowie zbliżyli się z drugim wielkim bratem kształtów i ten układ polityczny przypieczętowali ponownie małżeństwem jednej z córek z młodszych osób w grodzie muszę powiedzieć taka rytualna wymiana na najmłodszych dzieci wchodzących w dorosłość pić przypieczętowała tradycyjnie dobre układy polityczne między wielkimi rodami dzielącymi się władzą dzielącym szefów i politycznymi, więc w tym okresie widzimy ją raczej jako przedmiot tak taką zabawkę w rękach rodziców zwierzchników opiekunów zabawkę, która czy właśnie przedmiot wymiany, który nie bardzo może decydować o swoim losie możemy się nie myślę, że nie była zbyt szczęśliwa z tych różnych układów politycznych, które się znajdowała być może jeszcze się nieszczęście ten o kilkanaście starszy małżonek po kilku latach zmarł już w 1500 czterdziesty drugim roku okazało się, że Barbara jest dwudziesto dwuletnią młodą wdową i to otworzyło wówczas może być zupełnie nowy rozdział w jej życiu, a jednocześnie okres bardzo trudne, gdy pomyślimy o tym kim jest wówczas budowa w takim tradycyjnym staropolskim społeczeństwie nawet niekoniecznie staropolskim po prostu przed nowoczesnym staropolski przed przed nowoczesnym społeczeństwie to jest rola społeczna bardzo może być dziwna nietypowa i gdy osoba staje się wdową w wieku 20 lat no takie społeczeństwo nie bardzo wie co z nią począć i gdzie umieścić jak zdefiniować to sytuacja w jakiej Barbara Radziwiłłówna sytuuje się na przełomie lat 154243 i to jest również ten moment, gdy rozpoczyna się jej romans zapewne rozpoczyna się romans z Zygmuntem Augustem oni prawdopodobnie spotkali się po raz pierwszy w roku 1500 czterdziestym trzecim, gdy Zygmunt August przyjechał do wielkiego Księstwa już jako osoba, która w tym nową Księstwie ma zapewne objęć w najbliższym czasie władze dodajmy, że po śmierci męża Barbara utraciła prawa do majątku, bo na mężu wygasł ród wtedy wszystkie dobra przechodziły na rzecz wielkiego księcia litewskiego, czyli właśnie Zygmunta Augusta czy to pierwsze spotkanie, o którym nie wiemy nic pewnego mogło być związane właśnie kwestią uregulowania tej sprawy, bo podobno rodzina Radziwiłłów miała się zwrócić do władz, żeby jakoś tę sprawę no załatwić także na korzyść Barbary można powiedzieć, że w tym w tym spotkaniu różne takie czynniki grał rolę czynnik ekonomiczny z pewnością również posiedzieć historycy zawsze uśmiechają się wiedzą lepiej, że za tym romansem, który wówczas zawiązuje gdzieś w czterdziestym trzecim 40 czwartym roku stał również machinacje polityczne również walka o wpływy ekonomiczne rzeczywiście Barbara po śmierci męża nie uzyskała praw jego majątku cały ten majątek przeszedł na rodzinę Jagiellonów i rzeczywiście Barbara, spotykając wówczas Zygmunta Augusta zakładając, że wówczas oczywiście spotkała spotkała nie tylko władcę wielkiego księcia wielkiego Księstwa, bo to jest moment, kiedy z potoku przyjeżdża, żeby objąć władzę wielkim Księstwie Zygmunt stary ojciec ciągle jeszcze żyje jest najwyższym księciem Zygmunt August w jego imieniu niejako też jako samodzielną władzę sprawuje ma sprowadziła z wielkim Księstwie, a jednocześnie jest również już królem Polski został wybrany weekend Regę kilkanaście 10 lat wcześniej można po kilkanaście lat wcześniej jako młody chłopak dziecko wbrew wszelkim prawom Zygmunt stary przeprowadził ten krok zawierają wiele Sojuszu politycznie łam politycznych, łamiąc zwyczaje tradycje i rzeczywiście, dokonując swego rodzaju zamachu stanu, więc Zygmunt August jest i młodym królem Polski, o którym wiadomo, że po śmierci starego króla obejmie władze w koronie i wielkim księstwem, więc cięcie na Litwie no, jeżeli takiego spotkania wówczas doszło to na pewno obie strony wiedzą kim są Barbara jest przedstawicielem najpotężniejszego rodu litewskiego wówczas członkowie tego rodu wchodzą do bliskiego otoczenia Zygmunta Augusta, a Zygmunt August będzie tym księstwem władał, a na pewno perspektywy kilku lat obejmie rządy obu państwa i na Litwie i w koronie i w Polsce o Barbarze wówczas wszyscy obserwatorzy piszą, że jest kobietą i mówiącej urody Zygmunt August również uchodzi SA w świetle opisów za urocze jako młodzieńca oni są zresztą więcej rówieśnikami wówczas oboje mają 23 lata Zygmunt August jest jeszcze w związku małżeńskim no właśnie musimy zwrócić na to uwagę, bo jeżeli mówimy od roku 1500 czterdziestym trzecim, że wówczas mogło dojść do pierwszego spotkania Zygmunta Augusta Barbary to właśnie w 1500 czterdziestym trzecim roku Zygmunt zawiera związek małżeński z Elżbietą Austriaczką 17 latką niż miało nie doświadczoną podobno mało błyskotliwą, która zupełnie króla nie zainteresowała Pile potyczka, która chorowała i umrze już wkrótce, bo po 2 latach 1500 czterdziestym piątym roku jako dziewiętnastolatka właśnie wycieńczona kilkunastoma napadami badaczek, ale wiem, że ten romans króla z Barbarą zaczął jeszcze się za żywota jego świeżo poślubionej małżonki tak to jest to jest nawet taki taka smutna straty historyk myśmy chcieli widzieć jako historię o wielkiej romantycznej miłości króla Zygmunta Augusta uciech księcia Zygmunta Augusta i piękne Litwin Barbary zapominamy, że w tle jest uznawania tego wielkiego romansu jest małżeństwo Zygmunta Augusta z Elżbietą Habsburżanką znacznie młodszą Zygmunta Augusta, aby rzeczywiście przyjechała do Polski jako siedemnastolatka tak myślę z dnia 1617 lat Horowitz ta niezbyt urodziwa nieśmiała wycofana nieznająca języka polskiego odseparowana wyobcowany na dworze Królewskim od samego początku tego małżeństwa słychać skargi, że król się małżonka nie interesuje ignoruje ją opuszcza też wyjazd na Litwie czterdziestym trzecim roku jest takim bardzo brzydkim gestem króla pozostawia swoją świeżo poślubioną małżonkę w koronie sam daje się do wielkiego Księstwa rzeczywiście to jest ciemna strona początku tej tej historii tego tej relacji Zygmunta Augusta i Barbary ta historia miłości oczywiście ma pewnie taki może być antropologiczny wymiar prawda związek silny emocjonalny związek łączący osób, ale również być może pewien historyczny aspekt pytanie czy to zainteresowanie Zygmunta Augusta Barbarą brak zainteresowania Elżbieta nie wynik nie był też wynikiem kultury jakich obie te osoby wychodziły Elżbieta została pochowana na dworze Habsburgów bardzo religijnym bardzo zdyscyplinowanym, gdzie rzeczywiście kobiety zostały przygotowane do pewnej roli i najwyraźniej tę rolę dla Zygmunta Augusta nie był interesujący to niebyła osoba, którą mógł znaleźć wspólny język, którą mógł się chciało w ogóle porozumieć Barbara natomiast najwyraźniej wychowana była zupełnie innej kulturze zupełnie innym otoczeniu litewskim i być może dlatego też to spotkanie 4040 trzecim czy czterdziestym czwartym roku doprowadziło bardzo szybko do nawiązania bardzo intensywnej relacji w momencie, kiedy Elżbieta umiera w czerwcu czterdziestego piątego roku Barbara przeprowadza się w pobliże Wilna i to jest moment, kiedy zaczynają już takie plotki krążyć po zarówno po wielkim Księstwie czeskim jak docierać do Korony, że młody książę polecił zbudować podkop przejście podziemne do rezydencji Barbary właściwie spędza z nią coraz więcej czasu no, korzystając z, starając się tam przemknąć jakoś tej rezydencji w sposób taki, który by uchronił go przed ciekawskimi spojrzeniami mieszczan i szlachty mieszka przebywającej w Wilnie mówił pan panie profesorze o tym, że Barbara uchodziła za kobietę urodziwą nie mamy żadnego wizerunku, który został wykonany za życia, który by się zachował do naszych czasów wiemy, że była to blondynka Jasnej cerze ciemnych oczach dość eteryczna no mamy 3 relacje z szesnastego wieku na temat jej urody ze składu ciała twarz była tak urodziwa, że zazdrości ludzie uwłacza jej niewinności to pierwsza ręce oczy piękne, ale twarz litewska cokolwiek by oznaczało oraz była piękna na schwał coś jeszcze wiemy prócz tego, że była odniesie się bardzo dbała o swoje stroje jej ulubionym kolorem był czerwony, że w każdej sytuacji potrafiła zwrócić na siebie uwagę choćby ozdobami, które nosiła uwielbiała perły to być może ja nie wiem czy wiemy coś więcej to rzeczywiście chyba wszystkie przekazy być może nie we wszystkie należy wierzyć tak zupełnie literalnie i za tym przywiązaniem do wglądu do powierzchowności oczywiście zaraz podążyły oskarżenia o to, że jest osoba rozwiązała się źle prowadzi, że są lekkich obyczajów i to być może jest też takie Echo kontrowersji, które w ten romans z Zygmuntem Augustem, ale być może też pewien rodzaj niechęci czy niepewności społeczeństw w stosunku do takiej młodej wdowy osoby, która właściwie już weszła w świat czy kobiety, która weszła w świat rozpoczęła właściwie nowy etap życia weszła w świat życia erotycznego, a jednocześnie uniknęła czy wyzwoliła się z tej kontroli, której powinna być poddana w związku małżeńskim i być może te plotki, które teraz przytaczamy powtarzamy są takim sposobem w jaki społeczeństwo staropolskie usiłowało narzucić kontrolę czy prowadzi kontrolę nad tego typu osobami akurat to przywiązanie do przywiązanie do strojów czy przywiązanie to różnych kosztowności Barbara zapewne dzieliła również Zygmuntem Augustem oni też wiemy, że lubi różnego rodzaju błyskotki i kolekcjonował po śmierci Barbary to jego zamiłowanie do strojów nieco osłabło o podobno od śmierci już upierał się tylko na czarno tę żałobę nosił zapewne jakimś krótkim przerwami aż do końca swoich dni mamy takie relacje nuncjusz, którzy mówią że, który zwyczajowo chodzi na czarno ubrany na czarno i tym momentem, od którego król zmieniać swój sposób ubierania się jest właśnie śmierć Barbary w pięćdziesiątym pierwszym roku, ale nie przy tym wypadków po nasza młoda para można powiedzieć dopiero się poznała dopiero rozpoczęła ten intensywny taki interes część swojego romansu, który można powiedzieć romansu, który kończył się tam tajemnym ślubem zawartym w 1500 czterdziestym siódmym roku to jest to wielka zagadka panie profesorze wiemy, że latem 1500 czterdziestego siódmego roku dokładnej daty nie znamy znamy też okoliczności no ale są rozmaite plotki domniemania, dlaczego do tego ślubu doszło jak jak przystało na tajemny ślub jest rzeczywiście okryty tajemnicą taki pewnie pozostanie dla nas zapewne doszło do tego przypuszczamy, że chodzi o lat 400 siódmego roku zapewne przełom lipca sierpnia można starać się już dokładnie wydatkować być może 28lipca mamy wzmianki w korespondencji, które właśnie sugerują, że w tym momencie w związku z tą zawarty no plotki oczywiście mówią o tym, że Barbara być może była w ciąży mówi też o tym, że być może Radziwiłłowie obaj, czyli brat Mikołaj Rudy Radziwiłł i Mikołaj czarny Radziwiłł nakryli króla w komnatach Barbary i w ten sposób szantażowali go szantażu słusznie, bo do zawarcia ślubu, ale z drugiej strony pani profesorze zachód miał potężną władzę i myślę, że z łatwością mógł tego klubu uniknąć, nawet jeżeli go na krytą nas Chatce z Barbarą no właśnie to są wszystko znowu wydaje się, że takie teorie, które bardzo łatwo pasują pasujących mu daj się wpisać tę historię rozwiązłej wdowy, która uwodzi bezbronnego króla na rzeczywistość liczy prawdziwych wydarzeń oczywiście już teraz nie poznamy raczej nigdy ten ślub jest teraz o tyle istotne, że można powiedzieć to jest moment, kiedy kończy się historia prywatnego romansu zaczyna się wielka polityka od tego momentu właściwie z prywatna sprawa czy te straty prywatnych emocji, które łączą litewską magnacka i następcy tronu króla właściwie już w Polsce staje się sprawą, którą będzie zajmował się cały kraj elity polityczne i sprawą, która zdecyduje o tym jak będzie wyglądało panowania Zygmunta Augusta przez następne lata być może przez cały czas przez cały okres tego panowania wkrótce po tym, tajemny ślub jest Zygmunt August przyjeżdża do Polski i przedstawia sprawę swoim rodzicom ta rozmowa odbyła się zapewne wkrótce czterdziestego siódmego roku i reakcji rodziców są można powiedzieć niejednoznaczne Zygmunt stary początkowo zdaje się nie mieć nic przeciwko temu żegna się z synem serdecznie i okazuje mu wiele życzliwości co wskazywało na to, że rację jakoś nie zostały zachwiane między monarchami tą wiadomością o ślubie natomiast Bona jest wściekła Bona, która po pierwsze, rywalizują od dawna radziła mi wymarzyła sobie wyobraziłam sobie, że stworzy być może na Litwie taką ostoję dla majątku i potęgi przyszłego rodu i oczywiście takim w takiej walce o władzy rody magnackie są przeszkodą i rywalem po drugie, myślała już pewnie o tym jak wzmocnić swoją własną pozycję Zygmunt stary jest już wtedy bardzo leciwy człowiek zresztą za kilka miesięcy umrze i to jest to wszystkich to jest wszystko oczywiste, że stary król odchodzi pytanie, kto wówczas, jaką w tym nowym rozdaniu, jakie zajmie miejsce jak będzie grał rolę w tym państwie być może rola ona też myśli o tym jako takim w takiej rozgrywce o władzy podział władzy pod nowym władcą czy po po śmierci Zygmunta starego sytemu stary po tej pierwszej być może przychylnej radach reakcji jak się wydaje zmienia zdanie już kilkanaście kilka tygodni później pisze list do rad litewskich, prosząc o to żeby proponując, żeby to małżeństwo jednak unieważnić można się posłużyć kilkoma kruczkami prawnymi małżeństwa zawarte wbrew woli czy praw mimo wiedzy bez wiedzy rodziców można unieważnić i podsuwa takie takie środki takie rady litewskim magnatom no ze względu na jego rychłą śmierć sprawa okazuje się znacznie bardziej paląca, bo Zygmunt August musi przybyć do Korony i objęciu władzy wtedy okazuje się, że ślub z Barbarą skrajnie podzieli elity polityczne w Rzeczpospolitej i to jest ten moment, kiedy właściwie może powiedzieć definitywnie skończyła his historia miłosna zaczęła się brutalna walka polityczna, ale jeszcze zatrzymać na lepszy tym momencie, kiedy dowiadują się rodzice pan mówi, że reakcja ojca na początku była taka wyważona i życzliwa potem tak jak pan profesor powiedział nazwie ten mariaż zmazał całe Korony zresztą mam przed sobą także tutaj cytat z listu, który Zygmunt stary skierował do swojej małżonki królowej bony o znajdujemy swojej miłości żeśmy małżeństwo króla młodego takie, które by zmazać przyniosło całej koronie naszej tamtejszemu państwu wielkiemu księstwu litewskiemu nie przez woleli nie przyzwala Zygmunt stary umiera 1kwietnia 1500 czterdziestego ósmego roku, czyli niespełna rok po ślubie swojego syna i od prócz tego, że to będzie wydarzenie bardzo dzieje dzielące elity polityczne w koronie na Litwie no to jeszcze chyba trzeba pamiętać o tym, że tak ten ślub był naruszeniem praw krajowych, bo przecież Zygmunt August był zobowiązany konsultować swoje małżeństwo z Senatem wspomniał pan profesor o tym że, żeby ona była niezadowolona, bo to małżeństwo być może przekreślał plany nadziei, jaką rolę będzie odgrywać w tym nowym układzie, kiedy do jej syn zostanie prawowitym królem, ale też chyba patrząc z tej strony że, że politycznych korzyści z tego małżeństwa nie będzie żadnych Rze, że Zygmunt stracił szansę na mariaż, który dawałby, jakie zyski dynastyczne tak i to rzeczywiście są wszystko argumenty, które wówczas padają ich takim forum staje się przede wszystkim Sejm, który pierwszy Sejm, który zwołuje Zygmunt August w koronie Sejm piotrkowski on zbiera się dopiero w październiku 1500 czterdziestego ósmego roku Zygmunt August nie chce zwołać, dlatego że chyba przewiduje też nie może rozegrać ten Sejm stanie się taką takie forum do batalii małżeństwo, więc odwleka nie tylko może z drugiej strony musi zwołać po musi potwierdzić prawa Rzeczpospolitej czy Korony polskiej bez potwierdzenia praw nie będzie oficjalnie królem to jest warunek objęcia by tronu i Korony, więc i musi i chce atmosfera przed tuż przed Sejmem jest oczywiście bardzo gorąca mowa nawet o punkcie o jakiś nielegalnych zjazdach, które odbywają się w Wielkopolsce na sejmikach też o sejmiki są też taką areną wielu sporów i pokazują ogromnie wzburzony napięcie podczas Sejmu padają te wszystkie argumenty, które pani redaktor właśnie wymieniło, czyli małżeństwo zawarte bez zgody Senatu, aby się bez zgody Stanów jest nieważna król nie ma do tego prawa, dlatego że małżeństwo monarchy jest właściwie rzeczą polityczną co ciekawe na ten argument odpowiada Zygmunt August, że jest tylko człowiekiem tak jak każdy człowiek ma prawo do takich prywatnych decyzji i te rzeczywiście taki takie zabawne pytanie, kiedy i czy król ma prawo w ogóle do prywatnego do prywatności czy ma prawo do prywatnych efektów prywatnych uczuć czy być może jest tylko sługą państwa najwyraźniej w oczach senatorów i Izby poselskiej posłów król jest tylko sługą państwa i jego małżeństwo powinno być tylko politycznym kontraktem, który przynosi jakieś korzyści państwu z drugiej strony w oczach młodego monarchy ma również prawo do to będzie bardzo wcześnie mogą mieć prawo do prywatności i to małżeństwo to akurat małżeństwo jest jako prywatny prac sprawą prywatną decyzją Zygmunt August lub broni się wówczas, mówiąc że nie może już tego małżeństwa wycofać, dlatego że na awarie i złożył obietnice i musi być wierny Barbarze, gdyby złamał tę obietnicę czy jego poddani mogliby wieźli jakąkolwiek inną obietnicę, którą ma złożyć, a pamiętajmy, że mówi mona cha, który musi właśnie przysiąść przysiąc na wierność prawą polskim, aby objąć koronę, więc rzeczywiście ta kwestia wierności praw wierności swoim przysięga rozwiązaniem jest wówczas bardzo newralgiczna i obie strony ją wykrywają innym argumentem, który wówczas pojawia się podczas Sejmu piotrkowskiego jest to, o czym mówiliśmy, czyli kwestia pochodzenia Barbary i prowadzenia Barbary z 1 strony Szlachta mówi, że nie może się zgodzić na taki ślub, który by wyniósł jedną z nas ponad nas, czyli 1 rodów szlacheckich ponad inne rody szlacheckie jest stwarzanie nierówności w systemie, który opiera się na zasadzie takiego egalitaryzmu szlacheckiego wszystkie rody szlacheckie powinny być równe traktowane tak samo sytuacja, kiedy jeden z tych rodów schodzi taki związek z monarchą ono oczywiste powstaje oczywista nierówność powstaje oczywista asymetria in Arms właśnie może być z tego z tego samego asortymentu mówi o złym pochodzeniu Barbary Barbara pochodzi z Litwy o Litwini są barbarzyńcami powiedzą po posłowie w koronie być może zapominając, że ród Jagiellonów właśnie jesteś nowym litewskim prawda takie mówienie Zygmuntowi Augustowi 4 oczy wprost, że poślubił właśnie przedstawicielka barbarzyńskiego ludu barbarzyńskiej cywilizacji, więc znacznie niżej od naszej polskiej jak posłowie jest właściwie wielką pretensją, jaką się wówczas na naj mu się ośmieli ośmieliły ośmieli posłowie szlachecki, ale te Impart tendencje są też świadectwem tego jak wiele emocji budzi wówczas ten ślub Szlacheckim społeczeństwie i to być może też pokazuje, że to jest nie tylko właśnie kwestia polityczna również kwestia myśmy powiedzieli takiej opinii publicznej, która chce uczestniczyć musi w tym uczestniczyć i czuje się poruszona tymi paletami gestami wystąpieniami, które są niezwykle bulwersujące i możemy znaleźć wiele analogii w świecie współczesnym, gdzie właśnie prosi celebryci są podobnie na ustach wszystkich tu rzeczywiście z tym klubem Zygmunta Augusta po 400 ósmy roku sytuacja analogiczna to jest rzecz po prostu niezwykle obecna w mediach ówczesnych mediach i niezwykle żywo dyskutowana przez wszystkie środowiska i dyskusja również staje się no czasami osuwa się w taki wymiar dzisiaj nawet dla nas bulwersująca tym właśnie padają oskarżenia, że Barbara Radziwiłłówna z Radecznicy jest czarownicą, że Motała oraz swoimi czarami to są słowa które, które docierają do Zygmunta Augusta również to Barbary wówczas, które oczywiście bardzo z tego powodu cierpi, ale Zygmunt jest nieugięty im więcej przeszkód, tym bardziej walczy w pewnym momencie był ponoć nawet gotów abdykować mając oczywiście Litwę dziedziczną chciał rezygnować z Korony Korony byle tylko zatrzymać przy sobie żonę na Sejm dochodzi także do takiego stanu rzeczy nagle posłowie padają przed królem na kolana, błagając go, żeby doprowadzić do rozwodu tak tak to jest 1 ze słynniejszych scen z tego Sejmu piotrkowskiego posłowie który, którzy klękają przed królem nikt tego nie robił do tej pory wcześniej ani później w Rzeczpospolitej ta geologia równości braterstwa była niezwykle silna król witał senatorów czasem też tych osób, podając rękę nikt, przed którym nikt nie klękał, dlatego że było to społeczeństwo obywateli ani poddane na tym, że w sejmie posłowie klęczą Zygmunt August zdejmuje czapkę przemawia ze łzami oczach to są niezwykle dramatyczne sceny o abdykacji wiemy późniejszy przekazów podobno właśnie król nosi się z taką myślą byle tylko zachować małżeństwo oczywiście tak samo opowiada, że jest gotów zrezygnować z Korony, ale nie małżeństwa od tego od tej myśli abdykacji odchodzą podobno 2 najbliżsi współpracownicy, czyli blisko kanclerz krakowskiej i kanclerz koronny zarazem 1 osoba sam Maciejowski oraz Jan Tarnowski wojewoda krakowski i wówczas Hetman wielki koronny oni przychodzą podobno bywają Zygmunta Augusta mają swobodny dostęp do komnat pytań nie ma też wieczorami nocą naradzają się z królem i podobno to oni wybijają królowi głowy ten pomysł UE abdykacji wokół nich to jest Stronnictwo, które nie zgadza się na małżeństwo z tego małżeństwa nikt nie szczęśliwe nikt nie z tego zadowolony, ale część elit politycznych popiera króla w tym jego staraniu o utrzymanie małżeństwa i wiadomo, że z tego też będą mieli określone profity wiadomo, że wokół tych ludzi, którzy wówczas solidaryzują się składa mu wsparcie na nich król przesłał rząd do Samuela Maciejowskiego Jana tarnowskiego wówczas dołącza większość biskupów przeciwnikami są potężne środowiska, jakie są poszczególne rody czy ludzie 1 środowiskiem środowisko skupione wokół bony, która cały czas stara się przeciwdziałać jak najskuteczniej Okszy uprzykrzyć Barbary Radziwiłłówny raz głównie te pierwsze pierwsze dni pierwsze miesiące w koronie drugą taką osobą, która opowiedziała się przeciwko małżeństwu jest książę pruski Albrecht Hohenzollern do tej pory można powiedzieć bliski przyjaciel Zygmunta Augusta bywał kilkakrotnie w Wilnie w latach czterdziestych dosyć dobrze wyszło książki Zygmuntowi Augustowi wydawało się, że zabiegał o przyjaźni i bliskie relacje, gdy dowiedział się o ślubie Zygmunta Augusta z Barbarą zaczął bardzo mocno protestować, ale taki osobisty dosyć intymne listy Zygmunta Augusta odradzającą się małżeństwo Zygmunt August pociągnie to bardzo chłodno wydaje się, że to jest moment, kiedy przyjaźń między 2 władcami została zerwana prócz tego to są 2 takie lodowisko ósmy dworskie prócz tego siedlisko magnatów na czele z mandatami Wielkopolski Andrzejem kulką i arcybiskupem Mikołajem Ciężkowski oni wszyscy też starają się występować przeciwko występują przeciwko małżeństwu no oczywiście masy szlacheckiej, które izba poselska, która dosyć po jak jednogłośnie opowiada się przeciwko i tam August raczej nie znajduje oparcia dla swoich dla swoich planów małżeńskich przez to rozbicie taką żywą dyskusję wokół małżeństwa Sejm kończy się niczym to jest moment, kiedy warto zastanowić czy ta dyskusja wokół małżeństwa oczywiście nie położyła się cieniem na początku panowania Zygmunta Augusta ten Sejm mógł być wielkim triumfem młodego monarchy on dostał karty, jakimi dysponował żaden monarcha pospolite był wybrany na króla 20 lat wcześniej i wydawało się, że po prostu, unikając lekcji będzie mógł wejść płynnie przejąć płynnie władze w Polsce i na Litwie i będzie władcą, jakiego do tej pory Polska nie miała i władz, które zmieni być może układ sił politycznych nie wiemy czy na dobry na złe, ale zmieni w stosunku do tego do tej sytuacji, jaką właśnie panie ciasno jak ojciec Zygmunt stary być może poprzednie poprzedni Jagiellonowie tymczasem Sejm pierwszy Sejm skończył się niemal edukacją król potwierdził prawa odbył sądy, ale nie zrealizował nic co mógłby zrealizować z nazwą nic, o co wówczas zabiegano zabiegano bardzo wiele w tle tego przejęcia władzy w Polsce rozgrywało się wielki spór między szlachtą magnatami o to kto będzie grał pierwszą rolę państwa to był spór, który można powiedzieć, że w skrócie nosi charakter sporu ustrojowego czy Korona będzie zmierzała w stronę raczej rządów utrzymania rządów oligarchicznych, których najważniejsze rody magnackie mający również po zajmują również miejsca w Senacie dyktują warunki polityczne i dyktują właśnie politykę kraju czy raczej w stronę demokratyczną wtedy człowiek tak demokratyczną takie można rozumieć 16 wieku, czyli w stronę coraz silniejszego udziału i włączania mas szlacheckich rozgrywającą się polityk hasłem, które wówczas opracuje ten dylemat jest hasło walki o egzekucję egzekucję praw i dóbr, czyli de facto odebranie dóbr niesłusznie zabranych przywrócenie dóbr koronie lub, które zostały, zwłaszcza w drugie po panowania Zygmunta starego niesłusznie przejęte wbrew prawu przejęte przez różne domy magnackie i wszystkie te wszystkie te hasła bardzo popularne wśród szlachty ona wszystkie znikają z agendy w momencie, gdy pojawia się kwestia kontrowersji wokół małżeństwa, więc można zastanowić czy hasło małżeństwa też nie było takim próbom można okazją do topienia ważnych postulatów politycznych, które wówczas nurtowało szlachtę i nie tylko szlachtę notowały różne środowiska polityczne ówczesnej Polsce tylko pretekst być może dla niektórych panie profesorze chciałbym zapytać o to co działo się w tym gorącym czasie z Barbarą, bo to było chyba trochę także Zygmunt August niemalże przez cały ten czas niespokojny ją ukrywał, bo tak, zanim umarł Zygmunt stary to Barbara pozostawała na zamku w Dubinkach na Litwie pod opieką swojego brata i stryja i z nimi Zygmunt niemal codziennie korespondował, kiedy pojechał na ten pierwszy Sejm to umieścił ją na zamku w nowym mieście Korczynie, bo ten zamek uważał za bezpieczny cały czas drżał i przestrzegał by nie podawać Barbarze jakichś nieznanych trunków albo nieznanego jadła by napoje podawać tylko w szklankach ani w kubkach, bo w szklankach więcej widać, bo po prostu bał się tego, że matką truje mu żona także Zygmunt August rzeczywiście obawia się o los Barbary co ona czuje możemy się tylko domyślać prawda co na sobie myśli przyjeżdżając do Korony chyba najpierw trafia na krótko do Radomia potem do naszego miasta Krystyna i ten ta obawa o otrucie obawa o to, że można spotkać jesteś można powiedzieć takim sygnałem, że zaczyna się wielka polityka i brutalna gra władze jednym z listów jeszcze w czerwcu czterdziestego ósmego roku jeszcze przed Sejmem Zygmunt August pisał, aby do Mikołaja Radziwiłła, aby uważa Barbara i nie wysyłał do kościoła Świętego Stanisława dziwnie, bo cytuję w tym kościele teraz murują i nie bardzo bezpiecznie tam chodzić bowiem może się co ten stać, a cegła sama spadnie albo też ktoś rzuci na nią to jest możliwość ta chwila mojej korespondencji Zygmunta Augusta w tym okresie obawiającego się, że coś może Barbarze przydarzyć może być cegła w kościele wileńskim może być to trucizna, iż znalazła się w Polsce można zastanawiać czy za tą ostrożnością Zygmunta Augusta stało oczywiście racjonalne obawy czy inaczej czy te obawy były rzeczywiście uzasadnione też takiego mogłoby się zdarzyć rozsądek podpowiada, że w toku znał lepiej realia ówczesnej niż my, więc zapewne słusznie wiedział, czego się obawiać i wiedział, że już bawić, jeżeli obawiał druga kwestia, która może to być kwestia konsekwencji tego stanowiska Zygmunta Augusta Zygmunt August izoluje Barbarę to jest taka ostrożność, która odsuwa tę Barbara od otoczenia i być może część tej złej sławy, którą Barbara jest otoczona złej sprawy mówiącej oni jako osobie również wyniosłej niedostępnej pysznej wynika właśnie z tego, że Zygmunt August bardzo w tym okresie politycznym, czyli po 47 ósmy roku bardzo uważać na nią i starał się jak naj otoczyć jak największym murem można powiedzieć ochrony czy takiej ostrożności to jest też moment, kiedy w niektóre z tych listach, które nie zespół dochodzi do głosu autentyczne uczucie czasami te listy są też dosyć chwytające za serce 47 roku jeszcze drobinek Barbara wysyła to Zygmunta Augusta zegar i prosi, aby wybrał sobie 1 godzinę na tym zegarze podczas tej godzina myślał o Barbarze, więc wydaje się, że mimo, że para jest w okresie no właśnie z politycznych często rozdzielona to uczucie nie słabnie no ale właśnie staje się już tylko jeden z elementów wielkiej gry politycznej Zygmunt August w tej grze można powiedzieć wychodzi z niej zwycięsko prawdę to jest cena jest pytanie, jaką cenę musi zapłacić małżeństwo zostaje uznane de facto ipso facto to zostaje królem i to o co walczyć w tym momencie, czyli po piotrkowskim czterdziestego ósmego roku to jest walka o to, żeby Barbary również koronować nie nie odbierze żony on został władcą tego też nie bierze albo z tak chce pójść krok dalej chcę, żeby również Barbara została królową i żeby została no legalnie w miarę sprawnie koronowana i to jest kolejny krok polityczny, który będzie wymagał kolejnych koncesji w tym okres zaraz po Sejmie piotrkowskim po 40 na przełomie 400910. roku to jest moment, kiedy wydaje się, że potoku używa wszystkich dostępnych środków, aby pozyskać sobie elity polityczne i chodzi zarówno o umocnienie jego pozycja nowego władcy korą, a nie, jaki o to, żeby uzyskać dla następnym Sejmie zgody elit politycznych na koronację Barbary no i możemy też chyba nie jest tajemnicą po rozpoczęciu pani redaktor no Zygmunt August osiąga swój cel następny Sejm już właściwy jest takim dowodem, że cała elita, która do tej pory opozycji opowiada się za królem trzymają mu głównie opozycjoniści jak Andrzej Górka czy Piotr Kmita trzymają w Strzelnie, gdy wsiada na koniu odprowadzają go po Sejmie chyba do Niepołomic już niemal, więc można powiedzieć towarzyszą temu takie symboliczne gesty ukazujące opozycja została kupiona pierwszą pierwszym gestem, którego się Zygmunt August domaga od tej kupionej opozycji jest właśnie zgoda na koronację Barbary korelacje, do której dochodzi już właściwie w momencie, gdy Barbara bardzo ciężko choruje ta koronacja, o których pani redaktor zaczęło 7grudnia 1500 pięćdziesiątego roku jest już właściwie w cieniu odchodzący Barbary zresztą u nas dużym trudem znosi przygotowania do tej uroczystości samą uroczystość niewykluczone, że koronacja przyspieszyła jej śmierć, bo była tą uroczystość niezwykle wyczerpujące przygotowania do niej chciałabym jeszcze teraz, kiedy doszliśmy do tego momentu choroby Barbary wrócić do czterdziestego siódmego roku, bo ponoć właśnie wtedy pojawił się pierwszy krwotoki z dróg rodnych Barbary w liście z listopada czterdziestego ósmego roku z kolei Zygmunt pisze z tego założenia królowej jesteśmy pomału z turbo wani i potem w kolejnych listach w kolejnych latach co rusz pojawiają się nowe doniesienia o tym, że królowa na swój zwykły kamień przychodzi żyć raczyła w sierpniu czterdziestego dziewiątego roku stan Barbary się pogorszył pojawiają się wiadomości o cierpieniach żywota, czyli brzucha no oczywiście te kłopoty ze zdrowiem aż do koronacji królowej nie opuszczają po tych uroczystościach choroba się nasiliła pięćdziesiątym pierwszym roku pojawiają się głosy, że Barbara wkrótce umrze czy my wiemy dzisiaj na co cierpiała Barbara coś było o to chyba tylko sferę spekulacji oczywiście wówczas pierwsze głosy mówiły, że została otruta ta hipoteza 509 zwraca ja teraz przyznał, że nie jestem przekonany jest pewien, jaka jest obowiązująca hipoteza o chorobie Barbary czytał to nowotwór głowy jakoś przypadłość nie ma turnieju czy to być może pani redaktor tras lepiej ode mnie, jakie są obowiązujące ja znalazłam 2 wersje vito od ziemi Bieckiej prof. Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie lekarz historyk medycyny, które w 1935 roku opublikował takie studium o chorobie śmierci Barbary całkowicie wyłączył syfilis jako przyczynę jej zgonu z braku odpowiednich objawów, choć nie wykluczył, że być może kiedyś cierpiała na chorobę weneryczną uważa, że królowa zmarła na chorobę kobiecą wywołaną przez infekcje narządów rodnych być może był to rak szyjki macicy z kolei dr Janusz Kubicki wykładowca Państwowej medycznej wyższej szkoły zawodowej Politechniki opolskiej autor wydanej w 2013 roku książki żony królów władców przekonuje, że przyczyną śmierci Barbary była właśnie zaawansowana kiła tzw kiła trzecia urzędowa Bora nie daje objawów w postaci zewnętrznego wrzucenia, a wiemy z listów Zygmunta Augusta, że on takie zewnętrzne wrzucenie właśnie na łonie Barbary opisywał, więc zdania uczone są podzielone choroba genetyczna albo nowotwór i przyznam, że jestem sceptyczny co do możliwości takiej diagnozy dokonywane na podstawie opisów u ówczesnych wydarzeń rzeczywiście wiemy, że jakiś objaw generalnych był bardzo nie przyjęto w liście, które pani redaktor powstała na początku pisze agent jest w ogóle agent Albrechta Hohenzollerna, że ciało Barbary wydaje tak nieprzyjemny otacza taki przyjemny zapach, że nikt nie jest w stanie od właściwie, że nikt nie wstanie wytrzymać w tych latach to jest taki najbardziej poruszający rozdział tej historii nikt nie stoi tam wytrzymać poza Zygmuntem Augustem, który do ostatnich Moskwie pielęgnuje Barbarę zmienia opatrunki przebywa niedające się rano akcesu wyobrażamy przynajmniej, więc to są rzeczy, które znamy z korespondencji czy na podstawie takich zmian w listach często właśnie osób trzecich można dokonać jakichkolwiek diagnozy myślę, że żaden lekarz się by nie podjął, więc hipotezy są różne właśnie od powtarzano już od szesnastego wieku od momentu śmierci Barbary zapewne jest to jakaś choroba, którą Barbara cierpiała być może choroba genetyczna być może rak, a być może jednak drugie tak być może jednak drugi no nic tutaj nie można wykluczyć, że 11 choroba wyklucza oczywiście drugi oczy o tym, o czym wiemy dzisiejsza chyba najlepiej, ale tego był sceptyczny co do takich diagnoz wydają się raczej wróżenie z fusów te kilka listów, które opisują chorobę Barbary jest doskonale znanych żaden lekarz wg mnie na podstawie opisu laików drugiej trzeciej ręki nie postawić żadnej diagnozy, więc musimy też pogodzić z tym, że nigdy nie dowiemy co było przyczyną śmierci ostatecznie umarła zmarła 8maja 1500 pięćdziesiątego pierwszego roku między godziną dwunastą, a drugą po południu jeszcze wcześniej wezwała męża do łoża i i zaklinała go by po śmierci ożenił się ponownie dał potomka dynastii została pochowana panie profesorze w czerwcu pięćdziesiątego pierwszego roku w katedrze wileńskiej to był jeszcze 1 dowód miłości ze strony króla do Barbary, który niósł trumnę przez całą Rzeczpospolitą przez miasta wsie szedł za nią piesza no kolejna kolejna część kolejny rozdział legendy Barbary może się zastanawiać teraz czy agenta, na którą można będzie składać taką opowieść powiedzieliśmy o niemal romantycznej miłości dwojga osób rzadkiej urody brzmi właśnie histereza dziewiętnastego wieku prawda 2 połówki, które w, którym cieszmy się spółkami idealnie pasują pytanie, które tutaj się rodzić władca wówczas miał prawo do zawarcia małżeństwa miłości czy raczej kierować racją stanu wykorzystać możliwości polityczne, jakie wówczas przed nim otwierały jest to również pytań o stosunek do kobiety szesnastym wieku prawda, które bardzo wyraźnie dochodzi do głosu czy kobieta ma prawo decydować o własnym losie i być może za tym za tymi plotkami, które nieustannie towarzyszyły Barbarze nie stała taka chęć po prostu kontrolowania kobiety i zachowań kontrolowania zachowań kobiety przez po konserwatywnej społeczeństwo staropolskie czy za tym właśnie opowiedzieliśmy o nowo to są oskarżenia rozwiązań, które słychać już od małżeństwa z kształtem aż po jej śmierć, kiedy wraca ta historia, że zmarła chora na syfilis czy nie jest po prostu czarna legenda ochrony tak czarna legenda, ale produkowana przez społeczeństwo staropolskich chcący kontrolować ten wymiar życia kobiecego to musi pani profesorze postawić kropkę panie profesorze bardzo dziękuję prof. Maciej Ptaszyński Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego był moim państwa gościem bardzo dziękuję za rozmowę to ja bardzo dziękuję pani redaktor dziękuję państwu Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu, wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA