REKLAMA

Bitwy pod Alfuente, czyli największa ściema XI-wiecznej Hiszpanii

OFF Czarek
Data emisji:
2020-12-09 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
37:13 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wczoraj państwa moim gościem jest pan prof. Maciej Tomal Instytut judaistyki wydział historyczny Uniwersytet Jagielloński dzień dobry witam serdecznie panie profesorze dzień organizatorzy innych państw niedawno rozmawialiśmy o języku hebrajskim jako języku mówionym, ale myślę, że ten okres jedenastego wieku Wallander luz, czyli dzisiejszej Hiszpanii jest bardzo interesujący z wielu powodów i pojawia się historii postać Szmuel Hana ida, który to tworzy m.in. poezję tak Rozwiń » wybrali, skąd tak, ale za polskiego zna, skąd te obrazki na tradycji stałego studiuje od dzieciństwa się uczy, że tak najpierw ramy czasowe Andaluzja właściwie to już od upadku dynastii Umajjadów kalifów, którzy uciekli przed ambasadami Bagdadu i założyli kalifat w ósmym wieku Hiszpanii właśnie, dokonując podboju ten okres się kończy następuje taki okres troszeczkę Ross Ross proszę mnie, a mianowicie pojawiają się np. dynastię berberyjskie na na tym terenie m.in. w Granadzie tam Badi tak dynastia z Żydów węgierskich, ale chodzi o to, że wtedy nas troszeczkę kont kontynuują tę tradycję ma Jackowska była ta tradycja mając na nasze w naszej terminologii to były to były takie takim to były takie rządy tolerancyjny, ale tu nie chodzi jak tolerancja bada współczesnym znaczeniu chodziło po prostu o to, że na różnych stanowiskach w administracji Warmii także mianowani byli na wysokie stanowiska reprezentanci i innych wyznań m.in. żydowscy intelektualiści nie wymaga ich nazwać reprezentanci elity elit żydowskich mówiących oczywiście po arabsku pracowali właśnie w różnych funkcjach pełnił różne funkcje na wodach Szmula nagi, gdy taki mamy przekaż przekaz historyczny był kimś rodzaju ministra o Azję, ale zdaje się także dowódcy Olivera wezyra wezyra wizyta w rocznym w SA w był m.in. dowódcą dowódcą wojskowym różne lokalne konflikty w wojskowe pomiędzy poszczególnymi tymi małymi jak nazwać 3 Księstwa ami miały wówczas miejsce Xue Hana Gui, który umiera 1056 LO także go w czasie zlokalizować był także dowódcą wojsk Granady właśnie m.in. wojsk Vadisa przeciwko wojskom, ale basa, który reprezentował z kolei królestwo Almerii, ale Szmal nagi nie był pierwszy tak właściwie taki boom na poezję hebrajską używanie hebrajskiego literackiego jest jest dużo wcześniej to zainteresowanie wybraliście no i próba ułożenia gramatyki języka hebrajskiego zaczyna się w innym miejscu winnym te może troszeczkę wcześniej mianowicie zdaje się pierwszą pierwszą gramatyką w środowiskach rabin licznych, która powstaje gramatyka Saidiego on na to jest połowa dziesiątego wieku naszej ery, która się nazywa bardzo skomplikowany sposób chiquita Baluch została napisana po arabskiej 8 proc w księgach języka sad jak on układa też takich słownik rodzaj leksykonu język hebrajski oczywiście chodzi o język hebrajski biblijny ten wzorzec najwyższe języka i rozpoczyna tym samym także całą generację czysto na początku całej generacji gramatyką żydowskich zajmujących się opisem hebrajskiego biblijnego próbą stworzenia takiego właśnie standardu wzorca Najwyższego wzorca ją zabije języka języka hebrajskiego, które może przypomnę znasz audycji poprzedni zwał się po hebrajsku nazywa się dalej i wręcz Sacha, czyli taki jasny czysty hebrajski to zainteresowanie hebrajskim tworzenie poezji po hebrajsku od tego czasu nabiera, jakby innego wymiaru bowiem jest oparte o systematyczną wiedzę na temat hebrajskiego biblijnego dokładnie ta tendencja saga to sura, czyli właśnie Mezopotamia Babilonia terminologii tradycji żydowskiej jest 1 postać nasze nazywa duna i dla brat, który jest uczniem Saidiego ona, ale jesteś uważany za prekursora tej tego wielkiego okresu poezji Hebrajskiej później w Andaluzji, w który właśnie przenosi się do przez północną Afrykę przynosi ze sobą tę tę tradycję pieczołowicie go zajmowania się chyba hebrajskim językiem, ale z drugiej strony spotyka się auto było to były środowiska arabską fizyczne posługujące się języka albo arabskim literackim albo ich do arabskim, czyli właśnie tym co co językoznawcy nazywają, kiedy etno elektem i przychodzi wpływ z drugiej strony jest dyskutowany mianowicie intelektualiści żydowscy pisarze żydowscy rabini w efekcie zajmujący się praktyką życia życia religijnego interpretowaniem orzekanie orzekaniem prawa stykają się także wielką literaturą arabską w tym poezją pytanie na ile ona poetyka arabska sama poezja i tematy tych metafory Kitty tego języka figuratywne jego jakiej, jakie używała poezja arabska na ile oddziaływuje na na twórców w użyciu słów używał realistów leżą po hebrajsku takiego się nie da przełożyć 1 do 1 to jest teza, która wytyczy ona jest w pewnym sensie oczywista to znaczy jakościową zmianę tematyki np. poezji albo raczej dodanie nowych tematów obserwujemy właśnie w tej PS no właśnie 8 Agi to jest rozumiem i inaczej może wątki batalistyczne era po hebrajsku występują wystarczy sięgnąć po liczbie i tam Jagiellońską to ile ktoś się z kimś nawala, ale rozumiem, że w poezji, którzy może mówią, że aż tam tak rozbudowanych batalistycznych militarnych opisów, a jednocześnie tak bogatych i kwiecistych to to niema dnia, a to bogactwo niemalże jest równe z poezją niektórzy mówią Menachema i inne Sar UK Chart to znaczy my chętnie osadu tutaj dotyczą naszych władz ważny dla nas też szczególna jako leksykograf, ponieważ jednym z zadań w ogóle gramatyki to tak może uwaga na marginesie, ale myślę, że Apropos jest to, żeby dostarczyć też narzędzi poezji w literaturze tak tak troszeczkę, toteż test z tradycji tradycji arabskiej wyrasta to, że się właśnie, że ten trend ten styk poezji Hebrajskiej tego co pisali pisarze Bryce w Andaluzji poezji arabskiej widoczne to jest poezja militarna to jest jedno, ale mogę ujawnić takiego zjawiska, które możemy możemy określić jako poezja świecka z pewnym tutaj zastrzeżeniem co znaczy poezja świat, ale tematy świeckie bitwa oczywiście jest tematem świeckim w jakimś sensie jak się przekonamy być może w toku naszej rozmowy nie nie do końca musi być takim całkiem świeckim tematem postaram się parę parę słów na ten temat powiedzieć, że pan redaktor pozwoli panie profesorze, ale dopiero po informacjach wujek oraz oczywiście, że oczywiście każde wspomniany przez pana Samuel czy też musisz mu rangi tak chyba lubił synów tak, bo jego zejście utwory, które pisał tam zwykle syn występuje w tytule tak to czy jego syn osad, który przebywał w gradzie chwili im Ben OOH Chaled będą myśleli to znaczy tak to są to są tytuły jego zbiorów, które tak tak dokładnie tak to są tytuły zbiorów, gdy po poezję Smela Magina, który ona została złożona do takich w takich właśnie dużych działach natomiast, że celem samym zajmiemy się po informacji poza państwa, jeżeli i poezją batalistyczne świecką, która niekoniecznie jest, że albo bywa, ale tutaj tutaj już pan profesorze zawieszamy tak zawieszamy i wracamy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM informacji już za kilka minut o godzinie 1120 państwa i moim gościem jest pan prof. Maciej Tomal Instytut judaistyki wydział historyczny Uniwersytet Jagielloński wracamy po informacjach które państwa moim gościem jest pan prof. Maciej Tomal Instytut judaistyki wydział historyczny Uniwersytet Jagielloński rozmawiamy dzisiaj o poezji 11 wiek jesteśmy, ale da luz czy dzisiejsza Hiszpania aktu, w której to mieszka i tworzy Szmula na Wit, który pisze bitwach o bitwie m.in. nie tylko, ale mówimy tutaj o bitwie pod elementem walki opodal w UE w tym tak w tym szczególnie ale, ale wypadł hasło syn, a tak bardzo ważny tak tak, dlatego że uważa się to znaczy sam mu rangi tam do kwestarzy stosunki korespondencja z synem prawda, że to to są relacje z pola pola bitwy które, które nad rysuje, która adresuje do swojego syna no i tak mamy tę jakościową zmianę w poezji Hebrajskiej pozach Brańska do wspomnianego tutaj przez nas Saadi ona do tego okresu z zetknięcia się odczucia wyraźnego wpływu zetknięcie się z kulturą kulturą arabską arabską fizyczną tak nazwijmy to tylko Arabowie także Persowie np. czy Berberowie, ale zyskuje nowe tematy do tamtego momentu mamy w zasadzie do czynienia z poezją liturgiczną co się nazywa po hebrajsku pilot są zapożyczone, kto jest poezja, która służy, która jest rodzajem decoroom liturgicznego, która jest rodzajem komentarza do stałych treści liturgii zarówno co dzień, ale głównie Świątecznej to są główne tematy i w ten to zetknięcie się z kulturą poezją, a arabską prowadzi do poszerzenia tematów poezji Hebrajskiej tak to nasz język który, który jest wykorzystywany wykorzystywany ten TEN-T ten rejestr języka hebrajskiego ma być tym najwyższym rejestru, jakim jest w Sacha, którego wzorcem jest hebrajski biblijne natomiast tematy pojawiają się już już także inny przykład poezji Szmula nagi jest tak też takim przykładem jest się pojawić rodzaj takiej poezji epickiej opisującej bitwy jest jak pan redaktor zauważył oczywiście Biblia jest pełna opisów bitew pełna z ZUS za duże słowo na to, że mamy wiele mamy np. no nie wiem księgę księga Jozuego, która jest przeznaczona do tego, żeby plemiona izraelskie podbiły Kana tam to są księga sędziów to są to są to są bitwy poszczególnych sędziów czy walki poszczególnych sędziów, ale zwróćmy uwagę na 1 fakt do tak może odpowiedź no dobrze to jest wzorzec Otóż nie ma wzorca, dlatego że jak państwo patrzycie jak przyjrzymy się opisom bitewnym to mamy co najwyżej ustawienie się szeregu wojska mam nadzieję, że nasi słuchacze odrobili pracę domową rzecz po teksty chyba jest dużo chemii albo zapraszamy do bardzo proszę zachęcamy do woli zachęcamy do nauki czytania, ale też do czytania starego testamentu tak to co mamy wszyscy przypuszczalnie w domach dziękuję radzie albo hotelu w szufladzie podczas podczas podróży i żeby sobie sięgnąć tam do księgi sędziów ma bardzo rzadko mamy opisy jakichkolwiek strategii na zdobycie Jerycha to jest jakaś strategia prawda obchodzenie oto od okrążenie niejako i używanie sygnałów dźwiękowych, żeby zdezorientować dobry bardzo wielu dobre miejsce humus także jest z Tychów w więc to jest trzymał strategii tylko opisy typu, że jedni żona zostają na drugi i opis biblijny koncentruje się na interwencji Boga to znaczy czy wojsko ma to zaplecze, żeby gwarantuje zwycięstwo czy nie, ale sam sam przebieg bitwy strasznie trudno się zorientować jak podobnie mamy pewne szczegóły uzbrojenia mamy łuczników mamy jakieś elementy zbroi tak jak na pierwszy Niki czy czy czyhają myszy szlaki na głowach, ale w gruncie rzeczy taki epicki opis bitwy, jakie mamy wpływ greckiej nie u Homera prawda to strasznie trudno znaleźć już to jest kilka ksiąg jest zdecydowanie bitewnych teraz to szerszy dostęp ropę warto zadać pytanie po co w ogóle się po co widzę co się tak skoro tak Bóg może rozstrzygnąć na lato może no bo w, jaki sposób kieruje, a człowiek musi kule nosi swoje pcha swój wysiłek wysiłek w to włożyć jednak jakoś teraz teraz przychodzi poezja no m.in. właśnie Szmuel wagi to jest poezja militarna zobaczymy, że każdy z tych autorów trzyma jakiś taki temat, którym się wyspecjalizował są tematy, których łączą się poza poza tą poezją liturgiczną poetów żydowskich Andaluzji, który w tym się wyspy wyspecjalizował jak jakiś sposób i łamaga właśnie w tej zobaczymy, że nie uda Levi to są to jest podróż przez morze to jest podróż statkiem Żegluga w kierunku odwrotnym niż Jonasz prawda z tego starsi z Hiszpanii płynie płynie i uda, ale ido Grecji Izrael i dziś Mechana i to właśnie bitwy jak zobaczymy jak by jak jak popatrzymy do tych w wkrótce będzie mogli popatrzeć w pięknym polskim przekładzie Barbary gryczany myślę, że w przyszłym roku czas może nie będą to chyba autora to jest jakaś reklama, ale ukarze reklamuje marzą się ukażą się przekłady dużej ilości większości do roku Smela nagi sondować Barbary gryczany, więc każdy za z nas Czytelników będzie mógł sobie sięgnąć ciśnie się uczyć hebrajskiego trzeba dalej wiele różnych osób względem niesłychanie atrakcyjnych natomiast jeśli ktoś chce mieć w pięknym literackim przekładzie obcować z tą z tą poezją to on od przyszłego roku będzie będzie to możliwe, więc ich wagi jest dowódcą akcji czyli gdy wróciłam jako taki się przedstawia dokładnie nie wiemy rzeczy czy faktycznie dowodził tym w tym tymi jednostkami Vadisa czy nie dochodzi tymi jednostkami Barriosa, ale w bitwie uczestniczył bitwę widział i coś proszę państwa teraz nie jest tak spodziewamy się starcia i faktycznie możemy rekonstruować fazy bitwy znaczy widzimy w tej poezji jak wojska się ustawia ale kiedy wojska ustawiają się naprzeciwko siebie to w tym języku, którym się posługuje nasz poeta zaczyna się pojawiać dla nas dość intrygujące nazwy własne Otóż 1 koło czterdziestego wersetu opisującego tę Litwa czytamy, że przeciwnik rozważane tak los na, a aż ser, a SAW High Life, a Malek dom błędnej, która dziś król niezupełnie, ale no prawie też król maleją, a Malek Malek Ameryki ci chodzi o to, że przeciwnik naszego nagi, który dowodzi przecież wojskami Vadisa nie dowodzi wojskami hebrajski ich chyba nie nie było czegoś takiego jak wojska hebrajskie tak ostatnie starcie jednostek żydowskich to był powstanie barką bez 132135 naszej ery tak wojskami rzymskimi nie było żadnych jednostek tego rodzaju, ale on przedstawia tę bitwę od razu przenosi nas winną rzeczywistość jest dla dla tych znasz wie, którzy w, którym pan bardzo ją trochę hebrajski jakieś tłumaczenia, a o zasadach mocniejsze wrażenia tak i przeciwnik zgromadził nie spoczął, dopóki nie gromadź też i nie spoczął, dopóki nie zgromadził swoich żołnierzy kto, a Malek dom to są ci, którzy gromadzą swoje wojska Królestwa domu i co Malek sedana Otóż Malek, kto pierwszy jeden z pierwszych przeciwników plemion plemion wędrujących przez pustynia taki paradygmat etyczny, jakby to powiedzieć wróg Izraela pierwszy i dom idący od za, ale czasem rabin licznej tradycji idącej od okresu drugiej świątyni będą identyfikowane z największymi przeciwnikami Izraela historii albo też z tymi, którzy stanowią wie w jaki sposób władze okupacyjne jakże albo też Królestwa chrześcijańskie to jest domów te w tradycji tradycji rabinicznej interpretacji rabinicznych proszę zobaczyć co uzyskujemy wcale nie uzyskujemy wojsk tak dokładnie wojsk Vadisa willa vis-a-vis wojska basa tylko bitwa przeniesiona jest zupełnie winny winny wymiar przez sam fakt, iż mówi Anna Rity ją ją dowodzi ciasta pytanie czy to jest rodzaj to się we w warszawskiej, a te tory języka nazwał holu czyli, a przesadnie czy chodzi o to, żeby nam życie ma dzisiaj się wreszcie mu, że są jak w języku języku poetyki co w ocenie wiem, ale może faktycznie takim takim codziennej codziennie, ale to od ich tam było nie wiadomo ilu w ogóle to da napadło mnie nie wiem stół ja ich wszystkich pokonałem tak naprawdę był wartki jeden z 1 strony papki z drugiej z drugiej strony bohaterowie Szekspira jest w w każdym razie, więc pytanie czy to jest przesadnie tak czy co chcę powiedzieć, bo tak poeta przemawia do czytelnika hebrajskiego hebrajską fizycznego, żeby grozę bitwy jej doniosłość ukazać czytelnikowi hebrajskie MO no to nie wystarczy powiedzieć z 1 strony zbada z drugiej strony jest Abbas tylko trzeba o Zamość to do rzeczywistości biblijny do tematów które, którą znają dokładnie, ale ten odwieczny wróg tak jako Ameryki ci hak i chodzi o to, że tablica będzie na śmierć życie to nie jest taka sobie bitwa tylko, żeby się tam z 3 wycofamy się i wszystko będzie dobrze czy Radovicia, który występuje podmiot liryczny, czyli walczy autor pożarnictwa śmierdzi, że najważniejsza jest winne są mniej ważne zawiera dokładnie tak proszę też uwagę co się dzieje mamy te fazy bitwy, bo jak popatrzymy na strategię wojsk arabskich w w tym okresie w okresie średniowiecza tak tak to nazwijmy to strategia polegała na tym, że najpierw atakowała jazda w sposób zdaje się dość chaotyczne w momencie, kiedy bitwa zaczęła się przed przychyla się na jakość i tworzyć gry łucznicy, którzy z 2 stron, jakby otaczali flanką wywalić tych walczących zaczynali strzelać w momencie w szczególności, kiedy właśnie można było odróżnić wojska te, które się wycofują te, które zyskują zyskują przewagę i i zdaje się strategia wyglądała w ten sposób i tą strategię mamy jakoś od o od odzwierciedlania tutaj, bo najpierw mamy błyskające miecze szable jak błyskawice właśnie, a potem mamy migające czy unoszące się 1, ale stadami strzały, które opadają na walczących te strzały są Heat im, które chcieliby piw call cha PiS BP w Kol ucha Dworcowa, czyli w tym w ustach każdej z tych strzał jest pszczoła o jakieś 100 lat oraz dworach tak Debora stąd jest imię prorokini słynnej to była szkoła ona była szkołą tak, ale pszczoły no tak pieszczotliwie nazwali Moś mrzonką lukę tak to mamy w naszej kulturze idącej kultury mangi japońskiej najlepszy łka maja jest chyba to nie jest magia pańska ani my czeskie, a Marczak powiedział Peter Walker pogardy to w takim razie panie profesorze proponuję byśmy tutaj na sztuce zawiesili na zdrożeć do tej wielkiej bitwy pod Fuente powrócili po informacjach Radia TOK FM oczywiście, a informacje już za kilka minut o godzinie jedenastej 40 państwa i moim gościem jest pan prof. Maciej Tomal Instytut judaistyki wydział historyczny Uniwersytet Jagielloński po informacjach wracamy do bitwy pod Fuente i do tego przepięknego hebrajskiego zupełnie nietypowego i żeby nasz tak ornament to one tego, że nawet wcześniej 11 wieku pan się za głowę, skąd też mól Szmuel Samuel, skąd to wszystko brał, ale pan prof. Maciej Tomal wszystko wyjaśni, skąd mógł komuś to mógł poprowadzić informacje o 1140 po informacjach wracamy do programu off czarek który państwa moim gościem jest pan prof. Maciej Tomal instytucji daje styki wydział historyczny Uniwersytet Jagielloński dzisiaj Szmuel Hagi jego opis bitwy pod Fuente i fascynujący język hebrajski w środku świata arabskiego muzułmańskiego wybitnie to, żeby ekstra ordynarny tak nasze jest kultura i islamu kultura muzułmańska na pewno jakiś sposób, że literatura w szczególności inspirowała pisarzy hiszpańskich to się nie ulega wątpliwości na ile ten wpływ duży mały w jakim zakresie to by kwestią dyskusji też naukowej do do dzisiaj ale, ale że, że inspiracje szły w tym kierunku to na pewno i także inspirację do rodzaju stworzenia normy biblijnego hebrajskiego tak czy zapisania gramatyki leksykonu języka hebrajskiego to jest to jest ten okres miejsce i okres, kiedy PiS pisarze twórcy intelektualiści rabini znają język arabski mają dostęp do literatury arabskiej z niej korzystają to na pewno natomiast język państwowy to jest także on jest też często zbliżone to co pan redaktor powiedział izba bardzo słuszne chciałbym powiedzieć, że to nie jest taka zupełnie abstrakcyjna oraz ornamentyka, która nas odrywa od rzeczywistości nasz autor, którym tutaj mówimy mu Hanna Wit to jest autor który, który podmiot liryczny jest w środku bitwy w środku bitwą przeżywa depresję, jakie zapisano to depresja węższe masz g-moll Libii chora, a słońce tak jak moje serce jest czarne to metafora, którą na ile nam wiadomo od czarnego słońca dokładnie tak co nam się też kojarzy trochę współcześnie z jasnym światłem czarnych Słońc i tak tekstem NASA Jonasza Kofty bodaj poszukując, więc to nie jest tak dokładne badanie naczyń na ile my byliśmy w stanie na ile korzystaliśmy innych myślę tutaj też w zespole którymi zajmujemy się tam to powiedziałam, a Andaluzji wcześniej to był chyba, a dziś dzień Guy ciemność dokładnie ten dzień mgły i ciemności to jest Rachel wychodzi szef po hebrajsku Rafael zmogła, chociaż to jest ciemność proszę zwrócić uwagę, że w środku tej tego tego zgiełku bitewnego właśnie nie wiadomo, którą stronę to rozstrzygnie autor zostaje bez, jakby bez tej pomocy Bożej prawda przeżywa egzystencjalny lęk o w o ono nie wymusi siebie jest sam jest sam to ten ten ten zgiełk, który jawi się jako głaszcze, a przypomina mi się panie profesorze księga Joela tak słusznie dzień ciemności roku dzień pochmurny mglisty jak Zorza poranna kładzie się na górę tak nadciąga lub lód wielki potężny, któremu równego nie było od wieków po nim już nie będzie aż do lat naj dalszych pokoleń, bo jak po powiedzieć, że się, że ten walczący boi czytelnikowi hebrajskie może przeżywa lęk może budzić lęk straszny lęk egzystencjalny lęk, że za chwilę straci życie Otóż przywołuje się w jego pamięci pamiętajmy, że to jest czas, kiedy wszyscy ci, którzy znają hebrajski przechodzili przez szkoły przez Hebe, gdzie tekst biblijny znali na pamięć skojarzenia, bo budowane są tu pojawia się automatycznie, z czym się z tekstem Joela jak pan redaktor słusznie zauważył to z takim tekstem apokaliptycznym jakieś jakiś straszny lód w końcu dziejów przychodzi, żeby wyegzekwować Bożą karę na grzesznika ach to znaczy, że za chwilę wydarzy się co coś strasznego prawda brakuje tylko 3 płaczących skrzydłami kroków ta to prawda mamy też skrzydło Kruka w tym Kana Hao re prawda, więc tym w do czego nas kieruje proszę państwa i znowu powstaje pytanie czy to jest tak jak w wypadku były mitycznych wrogów Izrael Izrael, jakim jest Marek i dom, żeby wzbudzić uczucia czytelniku czy, żeby pozwolić mu współ odczuwać podmiotem lirycznym grozę sytuacji dlatego buduje się na zasadzie właśnie takiej przesadnie, którą znała poetyka arabska hebrajska owego czasu buduje się obraz czy też może chodzić jeszcze coś innego badacze zaczynają naczepy podejrzewają, że ówczesna elita hebrajska, do której należał bez wątpienia wpływ na litrze elita żydowska myślimy o intelektualista tych urzędnikach na nadwoziach także mec będących mecenasami sztuki tych, którzy filozofów i pił i poetów których, którym owi urzędnicy pomagali wspierali czy ta elita nie miała też takich oczekiwań mesjańskich to znaczy czy użycie takiej metafory, bo przecież mógł użyć jakiejkolwiek innej miał bardzo bogatą do dyspozycji właśnie polityka arabską mógł czerpać z klasycznej poezji arabskiej, że okresu do klasycznego jak mu to ma być czytam nawet przed islamskiej jak Antara i siada np. to on właśnie wykorzystuje tę tę tezę tę te tego rodzaju tego rodzaju obrazowanie i być może tak się podejrzewa niekiedy, że właśnie owa elita oczekiwała uważała, że żyje łuk kresu dziejów, że za chwile nastąpi ten okres marsjański pamiętajmy, że Mesjasz w kulturze żydowskiej nagle daczy w kulturze literaturze należało okresu drugiej świątyni Mesjasz to jest postać polityczna to jest też wódz to jest król, który ma triumfować w szczególności masz ja będę Wit czyli, czyli Mesjasz Mesjasz syn Davida, więc zwycięstwo w bitwie, jakby krok ku tej akcji mesjańskie, która ma się za chwileczkę rozpocząć, więc być może jako interpretatorzy spór ze współczesnego punktu widzenia możemy się zastanawiać nad, jakby dwukierunkowym interpretacją w szczególności tego rodzaju poezji tak czy jednak czy jest to właśnie, a próba wywołania w czytelniku uczucia estetycznego polegającą w tym wypadku nauczył grozy i rozpaczy nawet tego walczącego zgiełku bitewnym czy też jest to jakiś wyraz mesjańskich oczekiwań elity żydowskiej w Andaluzji, ale nie jednak pewne czy czytały ten tekst po hebrajsku tak jak pan profesor czy czytamy w jakiś polskie tłumaczenie, które rozumiem wkrótce już zagości należy są dostępne takie ad Hok tłumaczenia to jednak robi wrażenie tak na czyta to bogactwo kolorystyka porównania nie wpłynęła po liściach krew szkarłatne, jakby to były pomarańcze na gałęzie charakterach to po prostu jesteśmy w środku teraz widzimy czujemy widzimy kolory fach ta strzały jak szarańcza tarczy jak sito tak dokładnie tak to znaczy zobaczmy, jaki ten język jest niesłychanie bogaty, że przemawia dzisiaj nie wiem, bo Polski czytelnik naszej polskiej jestem polskim czytelnikiem i polskiej literatury po polskich szkołach i polskim programie nauczania i w momencie, kiedy była mowa o literaturze średniowiecznej, a to może ono dobrze legenda Święty Aleksy świetnie prawda, ale mieliśmy troszkę taki, jaki nie wiem no głów wgląd w środek lita to się nie wierzy to zabawa hasła Fiona tłumaczonego przez przez przez Boya-Żeleńskiego troszkę poezji Trubadurów piękna jest rewelacyjna w i nagle się okazuje, że przed nami w tej chwili jako artefakt literacki jest poezja, która jest pełna barwy pełna uczucia pełna no takiej metafory kina nam bliskiej czarne słońca moje serce czarne słońce czarne jak moje serce to przecież właśnie choćby Jonasza Kofty potem przez Hannę Banaszak zdaje się śpiewa na piosenkę, ale też nie tylko to poezja miłosna tego okresu Tatarzy równie barwna, ale ten zarzut, bo fascynującym w tym utworze jest to, że on sam siebie to znaczy on w oderwaniu od wszystkiego jest fascynującym pięknym utworem poetyckim pięknym Wiera tak jest wyśmienitym opisem wydarzenia, a jednocześnie dla tych, którzy by potraktowali to jako pewien Supeł jest źródłem tych wszystkich nitek, do których można dotrzeć tak po bo każdy werset jest odnosi się, a to do do Biblii Hebrajskiej tak czy też nawiązuje do języka czy też nawiązuje do skojarzeń czy wyrażeń czy kierunków, które były dla czytelnika ówczesnego coś znaczyły raczej dla nas jakieś piękne PiS, ale nie rozumiemy głęboko tego nie dla tak bez wątpienia tak bogatego i państwo panie redaktorze na tym by pan pan redaktor przyswoją olbrzymiej erudycji, że jak, bo szefa redaktora rozmawiali po po hebrajsku 2 dni temu, więc jesteśmy, jakby w tej samej rzeczywistości chcę powiedzieć że, ale krótko dodam, żeby nie było, że ja decydowałem ten poemat chyba wojsk, ale chcę powiedzieć że dzień język hebrajski biblijny Biblia hebrajska jest u źródła wszystkich wielkich przemian historyk literatury Hebrajskiej też świadomości Hebrajskiej to jest zawsze Biblia hebrajska, kiedy mianowicie to jest to jest pierwszy tego przykład tak bardzo spektakularny tak, kiedy gramatyce Bryce myśliciele żydowscy zdają sobie sprawę doniosłości, że trzeba ten hebrajski biblijny opisać to jest wzorzec, do którego będziemy dążyć, choć nigdy do niego nie dojdziemy nigdy nie będzie taka poezja psalmy Dawida owe są tą świadomością później proszę państwa, kiedy przychodzi okres skali być może ci tego oświecenia żydowskiego tak koniec koniec osiemnastego wieku początek dziewiętnastego to przy całych tych co tak jakby 22 tendencje przyszłych tendencjach asymilacja mistycznych, czyli wejścia w tę kulturę świata o otaczającego, jaka jest druga tendencja nauczanie biblijnego hebrajskiego tworzenie gramatyki biblijnego hebrajskiego, bo to jest podstawowy element naszej naszej tożsamości potem na początku na przełomie dziewiętnastego dwudziestego wieku, kiedy zaczyna się rodzić współczesna współczesna literatura hebrajska taką, która owocuje tą literaturą współczesnego Izraela ostatecznie to to to z czego czerpiemy Hannah pan biali to jest Biblia hebrajska Biblia hebrajska nieustannie tamto, ale towarzysze, dlaczego dlatego, że budzi najsilniejsze skojarzenia to jakby strona emocjonalna też tego języka tak, jeżeli od dzieciństwa uczą się będą szalone loty od jak mam 3 latka to jestem dla znaków uczy alfabetu, jeżeli od trzeciego roku życia czytam takie teksty to one są głęboko we mnie to są to to jest moc skojarzeń, które nie wiem czym jesteśmy w stanie sobie wyobrazić można żyć 1 księgą całe życie z tekstami i potem, kiedy pojawiają się takie nawiązania do tego gdziekolwiek to uczuciowość jestem identyfikują głębia przeżycia jest o wiele większa niż nas w tej chwili Czytelników, którzy są w stanie rozpoznać barwy są w stanie rozpoznać docenić ten figura sztywny język prawda mówi Hanna ida, ale i siły oddziaływania przypuszczam strasznie trudno tak, żeby polecam państwu, które Szmala Hana Gide należy po hebrajsku, ale rozumie, że w przyszłym roku tak spodziewamy się że, że przekłady rewelacyjne literackie przykłady będą w języku polskim także bitwa pod słońce nie tylko jak rosną ta poezja miłosna też lewica opodal fanty bardzo mocno bardzo panu dziękuję bardzo, dziękuję profesorze pan prof. Maciej Tomal z Instytutu judaistyki wydziału historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego był państwa moim gościem informację już za kilka minut o godzinie dwunastej jakość dzisiejszego programu czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu, wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA