REKLAMA

Jutronauci 2020: Jak pandemia może zmienić rynek mieszkaniowy?

Gościnnie w TOK FM: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2020-12-11 10:10
Prowadzący:
Czas trwania:
26:30 min.
Udostępnij:

33. odcinek podcastu w programie "Jutronauci: świat po pandemii". Nie możesz kupić własnej kawalerki? Kup kawałek - namawiają firmy Blockimmo oraz Elea Labs w szwajcarskim Baar. Zapłacić możesz walutą cryptofranc. Brzmi jak odjazd? Niekoniecznie. Żyjemy w coraz mniej stabilnym świecie i zaciągnięcie kredytu mieszkaniowego na 30 lat przestaje być atrakcyjną perspektywą. Zanika też pojęcie "pracy na całe życie", więc coraz więcej z nas nie ma zdolności kredytowej. W naszym myśleniu o mieszkaniach częściej wychodzimy poza własność, a na rynku pojawia się coraz więcej możliwości inwestowania w sposób rozproszony lub hybrydowy. Pandemia tylko przyspieszy ten trend - mówi Joanna Erbel, socjolożka, działaczka miejska i autorka książki "Poza własnością", członkini think tanku Laboratorium Rynku Najmu, w rozmowie z Vadimem Makarenką. Więcej o tym, jak pandemia zmienia społeczeństwa, państwa, instytucje i gospodarki, znajdziesz na https://wyborcza.pl/jutronauci

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
partnerem programu Jutronauci jest Sebastian Kulczyk mecenas książki jutro jest teraz opowiadającej o szoku, jaki przeżyliśmy i o tym jak próbujemy oswoić poukładać świat na nowo to jest ósma 10 podcast gazety wyborczej o tym czy zadłużenie się na 30 lat na własne mieszkanie musi być jedyną drogą życiową o tym jak zmienia się podejście do własności na rynku mieszkaniowym i o tym co może zmienić tutaj pandemia ósma 10 podcast gazety wyborczej witam państwa w Rozwiń » podcaście Jutronauci świat po pandemii żalą się Vadim Makarenko z tym redakcyjnym szefem programu Jutronauci, a dzisiejszym tematem jest przyszłość rynku mieszkaniowego moim gościem jest Joanna Erbel socjolożka działaczka miejska autorka książki poza własnością, a także członkini think tanku laboratorium rynku najmu dzień dobry dzień dobry, a tygodnik The Economist nazwał politykę mieszkaniową jednym z największych problemów krajów rozwiniętych i gdyby miało mieścić Polskę na skali to, gdybyśmy byli bliżej, którego kraju rozwiniętego jest tutaj bardzo chętnie nawet nie tyle mówiła o skali tylko o 2 modelach, które mamy na świecie 1 to jest moje modele anglosaski drugi ten model, który można nazwać Kontynentalnym modelu Kontynentalnym są m.in. Niemcy, zwłaszcza Berlin takie miasta jak Holandia Amsterdam, który wprowadza różnego rodzaju ograniczenia i są to te kraje i miasta, które zakładają, że podstawą stabilnego rozwoju społecznego jest dobrze funkcjonujący rynek najmu, a my z kolei jesteśmy na tym drugim biegunie, gdzie u nas uznaje się wciąż, chociaż powoli się zmienia się tylko własność prywatna jest gwarantem takiej stabilności mieszkaniowej, bo inaczej jesteśmy podlegli albo mechanizmom rynkowym albo fanaberią właścicieli właściciele mieszkań, a więc jesteśmy w takiej sytuacji, że w tym momencie musi przedstawić swoje myślenie to powoli się dzieje co widać po programach rządowych o tym co mówią młodzi ludzie i oczekiwać raczej stabilnego najmu niż dążyć do do tego, żeby mieć mieszkanie na własność i to nawet nie wynika z tego, że sondaże stąd występuje tutaj pozycji ideologicznych uważam, że najem jest oczywisty sposób lepszą bardziej stabilną alternatywą wobec własności w, dlatego że one pokolenie, które obecnie wchodzi na rynek pracy nie ma już tych możliwości, które miał moje pokolenie się w ciągu roku osiemdziesiątym czwartym, więc jestem jednym z ostatnich roczników, które załapały się jeszcze potencjalnie dostępne kredyty i to młode osoby po prostu nie mają możliwości kupienia mieszkania tych zasadach co ich starsi koledzy koleżanki pracujące w tych samych zawodach w czasie pandemii jeszcze dodatkowo można powiedzieć radykalizuje sytuację po niektóre segmenty biznesowe to jedno trzeba w tym segment turystyczny czy cement i rentowe to zwykle są osoby, które tam pracują bardzo trudno jest uzyskać zdolność kredytową, bo zawody są traktowane jako stabilna oraz wysokość wkładu własnego się zwiększa, więc takie marzenie o własnym MO ne jest czymś co się coraz bardziej oddala, więc albo można próbować wejść po znowu w tym kierowcom takich warunkach, które są bardzo mocno preferencyjne i poszukać alternatywy i tą alternatywą jest właśnie stabilny długoterminowy najem jako taka opcja, aby docelowo albo przynajmniej na pierwsze kilka kilkanaście lat w momencie, kiedy zatrzymamy swoje własne indywidualne życie po wyprowadzce od rodziców stabilny długoterminowy najem dobrze to powiedziałaś, bo mu kolejne pytanie miało brzmieć jeśli nie własność to co prawda no bo w pewnych pokoleniach w moim pokoleniu rodzice często powtarzali dzieciom, że nieruchomości to niezależnie od władzy świetna inwestycja no, chyba że trzęsienie ziemi prawda na dodatek jeszcze po takim pokoleniowym powiedziałbym nauczaniu takiej taktyce mamy jeszcze taki prosty tutaj schemat w Europie środkowej po doświadczeniach socjalizmu wypadamy szybko bardzo padamy ofiarą prostych porównań metafor jak mówimy o czymś co nie jest własnością to ktoś widzi stabilny długoterminowy wynajem, a inni nasi mogą widzieć w tym jakiś komuny w rodzaju guzy są realizm w Petersburgu, która postaw 3001. roku zawiązana przez inżynierów artystów i po jakimś kompletnie nieudanym eksperymentem jasne czy to wszystko to wszystko prawda metafory to jest bardzo silne narzędzie do tworzenia wyobraźni społecznej i rozmawiając o polityce mieszkaniowej generalnie staram się unikać rozmów z moim pokoleniem z twoim pokoleniem, czyli pokolenie tzw. kiksów rocznikami siedemdziesiątym oraz pokolenie baby Bumar, czyli osobami, które tworzyły ramy tego porządku polityczną ekonomicznego, w którym teraz żyjemy, dlatego że jesteś żyjemy zupełnie innym świecie dużo bliżej dużo łatwiej rozmawia o Kooperatywa jako alternatywę dla klasycznej własności, a ono powrocie do Spółdzielczości w tym takim formacie organizacji wykupujemy udziały w mieszkalnictwie albo o stabilnym rynku najmu z osobami, które są młodsza albo osobami, które są starsze tak, bo dane warunki, w których dorastamy kształtują naszą świadomość jak odpowiedzieć językiem lewicowym byt kształtuje świadomość i teraz kontekst, w którym są młode osoby sprawiają, że to marzenie z ich starszych kolegów koleżanek o tym własnym mieszkaniu, nawet jeżeli była to własność na kredyt, która de facto była dla wielu osób kamienie muszej znamy historię tak liczne historie frankowiczów frankowicze tłum osób, które nagle nie były występ przestała być wypłacane w momencie, kiedy frank zdrożał tak czy teraz mamy zupełnie inną dyskusję nie jak rozmawiam ze wzmocnieniem, ale osobami, czyli pan rozumie w latach dziewięćdziesiątych czy nawet już w latach dwutysięcznych to nie mówią tak potrzebujemy stabilnego rynku najmu dobrych relacji z właścicielami profesjonalnych relacji z właścicielami właścicielkami mieszkań, bo bardzo często przez lata uznawano, że ta to mieszkanie na wynajem jest gorsza opcja również, dlatego że jesteśmy może pójść podlegli jest też taki kwas feudalnych relacji, gdzie właściciel właścicielka mieszkania z panem albo panią naszego losu, bo nie znamy dnia ani godzinek, gdy ktoś to umowa rozwiąże teraz będą one się troszeczkę zmienia te ostatnie kilka lat to mamy obserwujemy przełom, bo z 1 strony mamy program mieszkanie plus czy rozwijające się PSL czy Towarzystwo budownictwa społecznego to są głównie miejskie spółki, które budują na gruntach miejskich oferują długoterminowy najem oraz coraz to nowe budynki budowane przez inwestorów prywatnych właśnie pod wynajem to widzimy, że pojawia się oferta, gdzie to po stronie inwestora to będzie bez to będzie spółka działająca w ramach mieszkania wprost to będzie jakiś inny fundusz po stronie tego inwestora jest to, żebyśmy zostali w tym mieszkaniu jak najdłużej okaż zmiana lokatora to koszt trzeba mieszkaniu malować to sami też wyremontować znaleźć nowego najemcy coraz nie jesteśmy troszeczkę innej sytuacji co nie znaczy, że docelowo te osoby nie będą chciały mieć jakiegoś mieszkania na własność, bo na współwłasność mamy tu się udaje, że tym co jest przekonana, że mieszkalnictwo powinniśmy rozpatrywać razem z dynamiką przemian na rynku pracy już przed pandemią młode osoby wchodzące na rynek pracy 2× by się zastanowiły w nim wzięły kredyty mieszkaniowe, bo pomysł, że będziemy mieć stałą pensję przez kolejną na 30 lat jest dosyć abstrakcyjnym jest to pomysł jest jeszcze bardziej abstrakcyjny po pandemii, kiedy tu właśnie najmłodsza osoba, czyli osoby będące na płatnych stażach to na początku swojej kariery zawodowej, bo pracujący właśnie segmencie rozrywkowym eventowym albo w gastronomi w nich najbardziej nie uderzyła pandemia poza tym jesteśmy coraz bardziej mobilni trochę jesteśmy takim ciekawym momencie w kontekście pandemii planową dużo firm pracuje zdalnie opracuje modelu hybrydowym jest często pracuje się z 2 miejsc z miejsca, w którym jest siedziba firmy często z domu rodzinnego, które albo ma się na własność albo na kredyt albo jakiegoś innego miejsca na ścianie domu rodziców mniejszej miejscowości i pojawi się takie pojęcie, które też karmione mówi o pół turysta, czyli osobach, które migrują pomiędzy miastami i Jerzy Janowicz jakiś model taki przyszłościowe to moglibyśmy przecież zespół, chcąc inwestować w nieruchomości zainwestować mieszkania w 2 miastach, bo w 3 miastach, gdzie za to, że jesteśmy współudział owcami jakimś projekcie mieszkaniowym mamy tańsze części albo o kilka tygodni w roku kilka miesięcy w roku mieszkanie po koszta i współcześnie musimy szukać takich modeli bardziej hybrydowych, bo ten świat, w którym biliśmy się, że skończą tak czy ramy, które wchodzą młodzi ludzie obecnie nie przypominają żadnym wypadku świata, który ja chodziłam kończące studia w swojej odpowiedzi wspomniała na samym początku od organizacji nieruchomości czy mogłaby przybliżyć nam to pojęcie tak to jest tak bardzo ogólnie mówiąc to jest taki model uczcie kupujemy udziały w danej inwestycji pierwsze tego typu inwestycje już już pojawiły w Europie w Szwajcarii miejscowości Baron były robione specjalnie takie stworzonej Platformie blockchainowej, która na 2 bloki mąż no i to akurat nie sprzedawali udziały w budynku tym bodajże 18 mieszkań taka klubokawiarnia restauracja w parterze o wdzięcznej nazwie chylą głowy to straty powodziowe okolica i główna różnica pomiędzy inwestowaniem to kanał inwestowanie w języku nieruchomości polega na tym, że to dużo bardziej demokratyczny model to znaczy nie potrzebujemy przykładowego pół 1 000 000zł, żeby kupić kawalerkę wystarczy 102030 000 czy ile mamy, żeby kupić po prostu fragment całej puli potem tymi tokenami możemy obracać w waszym pierwszy raport o organizację w Polsce rządu w stosunku tygodniowym to jest taki temat, który powoli też chodzić na nasz rynek jest dla mnie takim ciekawym wyjściem z tej alternatywy gdzie, ale mamy albo własność albo najem zależą też znają właśnie taki na niepewnym rynku rozproszony czy najem instytucjonalny inwestowanie w tokeny sprawy niesie za sobą jeszcze 1 rewolucję, jeżeli jej nie musimy ograniczać się do ceny metra kwadratowego mieszkania to znaczy, jeżeli jesteśmy młodą klasą średnią nie mamy dostępu tylko np. przykładowo do mieszkania takiej dalekiej warszawskiej Białołęce czy jakimś innym miejscu to mieszkanie dla skomunikowane nie nie ma tam żadnej przestrzeni takiej miejskiej w sensie parków daleko od wszystkich usług czy możemy wybrać, żeby zainwestować w projekt mieszkaniowy, który np. zgodne z naszymi przekonaniami odnośnie świata przykładowo stać mnie na kawalerkę na Białołęce, ale jesteśmy na to samo kawalerkę dobrze zaprojektowanym projekcie mieszkaniowym, bo on jest z konieczności droższy i w momencie, kiedy mamy tokeny to nie muszę spać mogę swoje oszczędności włożyć projekt, który jest etyczne np. jest przyjazny dla środowiska ma lokalizację, która nie prowadzi do rozlewania się miast, bo teraz przez wszystkie lata mieliśmy ten rodzaj węgla takiego paradoksu, który bardzo mało mówi to znaczy klasa średnia, czyli również Motor ruchów społecznych walczących ze smogiem walczącym ze słup organizacją de facto poprzez swoje oszczędności swoje wybory biznesowe dotyczące nieruchomości wspierała procesy, którym była przeciwna, bo nie mieli alternatywy to organizacje takie rozproszone inwestowanie daje możliwość zupełnie innego podejścia do inwestowania, a na zapleczu tego jest stabilny najem bo, żeby ten cały projekt dobrze działo się finansową to trzeba dbaliśmy po prostu ludzie byli wypłacalni szaleńca bardzo, ale z cenami i tworzyć przestrzeń przyjazną do życia której, które ludzie chcą mieszkać jak najdłużej niekoniecznie się wyprowadzić przy pierwszej możliwej okazji, żeby lepiej zrozumieć ideę organizacji musiałbym dopytać tzw. pulę burzyła tego określenia można za mniejsze pieniądze kupić jakąś mniejszą pulę co to napraw w praktyce oznacza to znaczy, że jak kupuje mieszkanie, ale nie kupuje całego mieszkania kupuje jakąś liczbę metrów kwadratowych w danym mieszkaniu albo udział okej, czyli przypomina to fragment powiedzmy odchodzącego już świata, czyli szczątkową własność odrzutowców także miliarderzy mają odrzutowiec do spółki latają nim na miliardy akurat mają własne, ale powiedzmy ludzie mniej zamożni mają odrzutowiec do spółki latają nim ich godzin rocznie jak w ramach tej szczątkowej własność jest bardzo ciekawa metafora nie wiedziałam, że tak można zrobić ja osobiście bardziej wolę mówić o organizacji jako takiej Spółdzielczości przyszłości tak, bo organizować możemy nie tylko mieszkania możesz zainwestować w Express do kawy lokalnej kawiarni i remont lokalu Operacyjnego dzięki temu masz potem z o udział udział w dochodach i tak to po prostu nowym modelu, który sprawia, że będą osobami o średnich dochodach mamy wpływ sensie możemy stać odpowiedzialnymi inwestorami inwestorka po do tej pory było także albo państwo, które dostarczało mieszkań albo duże korporacje, a duże międzynarodowe fundusze, w których interesie było przede wszystkim zarabianie pieniędzy niekoniecznie poprzez troskę o 80 okolice no tak różnica pomiędzy taką organizacją szczątkową własnością odrzutowcach wiążą się trzymam tego przykładu jest to, że organizacja jest de facto obniżeniem barier wejścia na pewien rynek dla szeregowego obywatela prawda nie musisz być należeć do klubu bogatych albo nie musisz mieć rachunku Maklerskiego w dobrym banku prawda no itd. tak dalej no to wszystko wiąże się też zaufaniem tak to może też w ogóle zmienić naszą inwestowania w myśleniu o przestrzenie inwestycjach, bo bardzo duże inwestycje jest blokowanych ze względu na to, że lokalni mieszkańcy mieszkanki nie chcą, żeby inwestor zabudowywanie ostatnie jakieś 7 nieużytki przykładowo jakiś teren, który w ogóle nie Aninie 3 są to życie ewentualnie ochotę pójść sama zrobić jest szkolenie jest przejazd przez rekreacyjną, ale ludzie mają opór przed tym, żeby ktoś inny bogacił się kosztem widoku okna w przestrzeni, którą mają strony część związani, ale w momencie, gdyby była taka możliwość, że te same osoby, które mieszkają w okolicy mogą uzyskać dobrze zaprojektowany budynek z aktywnymi partnerami jest klubokawiarnia przychodnia w warzywniak czy cokolwiek czegokolwiek trzeba zarabiać na tym to zupełnie inaczej byśmy myśleli o planowaniu miasta byłby to ten sam mechanizm, który znamy ze wspólnot mieszkaniowych, które godzą się na nadbudowę za to sobie potem robią remont elewacji ustawiając, gdy tylko większej skali no tak, a potem przychodzi agent mówi proszę pana albo proszę pani auto kupi pan mieszkanie na kredyt rata dla banku będzie niższa niż to co płaci pan właścicielowi ulica ta organizacja nagle w oczach takiego obrabianego człowieka staje się problematycznym zjawiskiem czy nie no właśnie niekoniecznie, bo takie kule umawiam 10 dostęp do kredytów jest coraz bardziej utrudniony tak poza tym rynek jest niestabilny, więc ludzie młodzi bardzo ostrożnie podchodzą do pomysłu, że kredyt jest jedynym sposobem mogę się taka jest trochę takich mitów dotyczących mieszkalnictwa jedna z tych mitów brzmi po co mamy płacić za mieszkanie na wynajem skoro mogę je kupić na kredyt inni, że koszt wynajmu to będzie dokładnie to samo co wysokość raty no dokładnie tylko pytanie, gdzie jest mieszkania zwykle osoby, które są młode zaczynają od mieszkań, które są centralnych dzielnicach to znaczy oszczędzają np. na koszty posiadania auta w momencie, kiedy kupujemy mieszkanie na kredyt na osiedlu, które jest na Przedmieścia wybudowanych po transformacji, a to najprawdopodobniej ma tam ani przedszkola żłobka również ze szkołą jest problem to znaczy, że na wstępie, jeżeli jesteśmy rodziną dziećmi musimy mieć 2 auta, które dodatkowo do codziennych kosztów około 2 tysiące złotych do budżetu rodzinnego są takie rzeczy, które się nie wlicza się, więc o tym prawda, że jak jest pandemiczny lockdown okazuje się, że nie ma blisko żony kawiarni, do której musiała na bez wypić kawę, bo nie ma miejsca, gdzie pójść na spacer to są wszystkie takie rzeczy, które są bardzo miękkie i których nie widzą te modele finansowe, które mówią o tym samym koszcie mieszkania liczone jako koszt czynszu albo raty kredytu raty kredytu najczęściej to się pojawia w tej tabelce zazwyczaj tak rata kredytu tak, bo rata kredytu plus zwykle nie jest on dopisany części, które trzeba płacić wspólnocie, a więc to jest kolejne takie drobne oszustwa można powiedzieć Buchalteria eks celowa tak to zależy od agenta niektórzy doliczają część raty i tak wychodzi taniej niż wynająć prawda, więc to, ale znowu nie wliczają tych kosztów, o których wspomniała, czyli np. posiadania auta no tak ale, ale też zresztą też rewolucja, która dzieje się w głowie tak czy jak pewnie ktoś powiedział swojemu pokoleniu, że będziemy inwestować przez portale crowdfundingowe będzie to rozwijający się sektor to pewnie taką osobą wyśmiano tak teraz tak jest na portale crowdfundingowe pojawiają się nowe projekty mieszkaniowe, które może zainwestować tak zależy, kiedy powiedziałby mojemu pokoleniu, gdyby powiedział 10 lat temu pewnie byłoby dużo sceptycyzmu dzisiaj już mniej mamy konstytucyjną sobie niewątpliwie na dobrze wspomniała, że rynek jest coraz mniej stabilny nie ma już tej pracy na całe życie, bo rynek pracy się zmienia pandemia strasznie jeszcze zwiększyła ten brak stabilności to wobec tego i ceny wynajmu zaczęły spadać za sprawą pandemii w różnych miastach różnie w różnych dzielnicach różnie w przypadku stołecznego rynku mówi się od 20% chyba jako konsensus jeśli chodzi o spadek cen wynajmu długoterminowego na ile twoim zdaniem pandemia jest tutaj w stanie przyspieszyć te procesy myślowe chociażby tak takiego wychodzenia poza własność on już przyśpieszyła czy 1 rzecz to jest świadomość nieobliczalności własnej przyszłości, który nie mieliśmy w sensie, jeżeli ktoś wchodził na rynek po transformacji po to, raczej ten świat wokół nas dosyć stabilna teraz okazało się, że jest zupełnie inaczej, a druga rzecz się to, z czym naprawdę się nad mieszkać w metropoliach czy np. nie jest szansa dla tej średniej wielkości miast, które do tej pory się lub miały do tego, żeby powiedzieć Hej, u nas jest fajny fajny rynek lepszą jakość życia wszędzie blisko możecie się poruszać pieszo albo rowerem, a do tego mieszkania u nas są tańsze i pamiętam debaty sprzed miesiąca Robert Maciaszek burmistrz Sianowa Banque opowiadał o tym jak zmieniają studium zagospodarowania przestrzennego robią nowe plany miejscowe tuż przy stacji kolejki czy stacji PKP kolej są budować nowe osiedla mieszkaniowe właśnie na wynajem właśnie dla klasy średniej i to po prostu jeden z takich przykładu, gdzie są średnie wielkości miasta zaczynają czuć się swoją siłę jako alternatywę dla dużych metropolii i to bardzo ciekawy model, bo jeżeli faktycznie będzie, że część osób obecnie wynajmujących mieszkania na dużych miastach to jest praca są osoby młodsza, które mają tam około 30 lat może mniej, a wrócą UE do tych mniejszych ośrodków albo po prostu do zdecydują się, że są w nim mieszkać to też scenę centralnie w centralnych lokalizacjach wielkomiejskiej spadną, w czym się wydaje, że jest dobrym procesem była pamiętam piankę i sam się dokoła swoją książkę poza własnością mam tam taki 1 rozdział 8 każdy się z całą Litwę 1 rozdziału jak zaczynałam pisać nie liczyła 1500, bo to średni koszt wynajęcia kawalerki w Warszawie i jak kilka miesięcy później już na jesieni zeszłego roku kończyła tę książkę to muszę zmienić na 2000 tak to znaczy, że średnio kawalerki w Warszawie cena wzrosła o 500zł nie było ku temu żadnemu go powodu poza kwestią po prostu czysto spekulacyjną to wciąż były te same mieszkania czy teraz rynek może powtórzy się urealnia mówić o pewnym renesansie małych średnich miast natomiast ja szczerze mówiąc na razie widzę głównie słup organizację jeśli chodzi o tą zmianę, którą pandemia rzeczywiście napędza Sianów jest ciekawym przykładem, aczkolwiek dość specyficznym, bo on jest blisko Katowic ja rozumiem, że klasa średnia z Katowic faktycznie może przyjeżdżać pomieszkać sobie do Sianowa, bo 2 godziny rowerem na dobrą sprawę natomiast w przypadku Warszawy to zyskują raczej miejscowości, które są bardzo blisko granic miasta i de facto stają się go dzielnicami miasta się coraz bardziej rozłazi rozpędza nie ma takiego poczucia stosu urbanizacja to już inny temat bardzo również bardzo ciekawe, bo on się opiera na tym marzeniu o domku na przedmieściach czy de facto jest to marzenie o tym, żeby mieszkać w przestrzeni marsza blisko zieleń i może wypuścić dzieci do tej zieleni, żeby mogły się tam bawić, żeby nie przejechało auto i de facto alternatywy obecnie wobec takiego domku na przedmieściach, bo to bardzo się też swoją ciemną stronę co znaczą te nieruchomości kupowane na kredyt teraz czas na wartości koszty dojazdu są uciążliwe i dzieci w momencie, kiedy mają kilkanaście lat nie chcą mieszkać na tych przedmieściach, bo to utrudnia życie towarzyskie z taką alternatywą do tego mądra zagęszczanie teraz zaś będzie wychodziła taka książka wydawnictwie, które w domach książki wysoki zamek książka Davida Seamana miasto życzliwe, która będzie właśnie o tym jak mamy do grosza miasto po to, żeby żyć w sposób przyjazny bezpieczne w taki sposób jak mieszkają osoby w Kopenhadze w Barcelonie Amsterdamie czy Berlinie po jest także z urbanizacją jest bardzo drogi procesu ostatni raport pan, który się po regulował ani ministerstwo rozwoju odpowiedzialny za politykę mieszkaniową mówił, że koszty urbanizacji to 1 jest około 84 miliardów złotych rocznie tak czy są ogromne pieniądze, więc jako wspólnota też jako samorządy też musimy sobie odpowiedzieć na pytanie czy naprawdę ma sens chcemy tam płaci też to też 15 budżetu kraju na to, żeby miasto rozdawały myślami takim modelem ciekawszy jest dopieszczanie dużych miast, które postawienie na średnie miasta jako takie nowe zbiorniki życia Miejskiego tak potoczy dla nas ważne to jest po prostu miejska możliwość wyjścia na rynek porozmawiania z ludźmi przecież pierwsza to są wszystkie rzeczy, które są związane również zdrowiem jesteśmy starzejącym się społeczeństw, które nie jest przesadnie dra zdrowe i poruszanie się autem długoterminowo też dla nas niebezpieczne nawet dla użytkowników tej, choć nie mówiąc podał liczbę wypadków i to jest taki proces, który powoli idziemy no miejmy taką nadzieję ostatnio magazyn Monaco miało ranking miast, w których warto mieszkać i ku mojemu zdumieniu w czołówce tego rankingu były głównie miasta prowincjonalne tak nikogo nie obrażając Akwizgran prawda, który jest miastem nie jest żadną stolicą europejską i w ogóle nie przychodzi pewnie do głowy nikomu, kto planował swoje życie gdzieś gdzieś w Europie zachodniej, a tymczasem są takie typy dziękuję bardzo, za rozmowę państwa moim gościem była Joanna Erbel autorka książki poza własnością wydanej nakładem wydawnictwa wysoki zamek, a ja nazywam się Vadim Makarenko dziękuję za dziś do usłyszenia za tydzień dziękuję również kast gazety wyborczej partnerem programu Jutronauci jest Sebastian Kulczyk mecenas książki jutro jest teraz opowiadającej o szoku, jaki przeżyliśmy i o tym jak próbujemy oswoić poukładać świat na nowo Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA