REKLAMA

Polskie prawo aborcyjne najbardziej liberalne w Europie. Kiedy tak było? Oto historia aborcji w Polsce

Piekło kobiet
Data emisji:
2020-12-11 17:00
Audycja:
Czas trwania:
27:02 min.
Udostępnij:

Wzmianki o dokonywaniu aborcji w Polsce można znaleźć w źródłach historycznych od średniowiecza po nowożytność, ale to właśnie ostatnie wieki pokazują historię aborcji w ujęciu bliższym współczesnej dyskusji na ten temat. Rozwiń »

Dopiero w latach międzywojnia pojawia się kwestia zdrowia matki w kontekście aborcji i sytuacji materialnej kobiety, połączona z próbą systemowej pomocy, na przykład matkom pracującym zawodowo. Jednocześnie, burzliwie ścierające się poglądy przeciwników i zwolenników dopuszczenia możliwości usuwania ciąży - lub bardziej: zniesienia kar za dokonanie aborcji - nie uwzględniały tego, o czym mówi się dziś, czyli decyzji o aborcji podjętej przez osobę w ciąży z jej znanych przyczyn, niekoniecznie w okolicznościach takich, jak zagrożenie życia i zdrowia oraz gdy ciąża była wynikiem przestępstwa.

W czasach międzywojnia w tych właśnie przypadkach aborcja była dopuszczalna, jednak prawo praktycznie nie było egzekwowane; wykluczone i najbardziej poszkodowane były kobiety z uboższego środowiska. Mimo to, przynajmniej w zapisie, prawo do aborcji w Polsce było jednym z najbardziej liberalnych w Europie tamtych lat. Zliberalizowało się jeszcze bardziej w czasach PRL-u, gdy od 1956 roku możliwe było usunięcie ciąży ze względu na trudne warunki życiowe kobiety ciężarnej.

Ta liberalizacja - jak opowiada mi profesor Katarzyna Sierakowska z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk - miała też inny wymiar: dopuszczała do głosu na temat polityki prokreacyjnej inne grupy, na przykład Kościół Katolicki. Jego zdanie w kwestii aborcji zaczęło przenikać do dyskusji pod koniec lat 70. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
piekło kobiet nie zaczęło się wczoraj rozmowy o aborcji w Polsce Besta, bo piekło kobiet przy mikrofonie Dorota Wardecka Herman z nami jest pani prof. Katarzyna Sierakowska z Instytutu historii Polskiej Akademii Nauk z zakładu historii społecznej dziewiętnastego dwudziestego wieku dzień dobry pani profesor dzień tak jak pan nowe państwo chciałbym porozmawiać o historii aborcji w Polsce albo raczej o aborcji w ujęciu historycznym, bo jeżeli mogę zdradzić przed naszą rozmową Rozwiń » wspomniała pani profesor o tym, że jest to temat nie do końca zbadany, a zatem co wiemy i o jakich w ogóle czasach możemy mówić o wiedzy o jakich czasach, o których wiekach w ogóle, kiedy zaczyna się ta historia znana nam prawda jest taka, że informacje o dokonywaniu aborcji a jakkolwiek by się ona nazywała wcale nie zawsze używano tego terminu, a często używano po prostu atakami na spędzanie auto, a usuwanie wpłat do do różnych terminów używano można mówić właściwie to bardzo dawna, dlatego że informacji na ten temat jak się okazuje pojawiają się również za źródła bardzo pan jeszcze i dotyczą i ze średniowiecza później za nowoczesności, ale też, a jest tak sza wtedy inaczej w kopalniach do aborcji, a do aborcji podchodzono, a no też prawodawstwo jak i nieco inaczej funkcjonowała była uzależniona od pochodzenia społecznego np. a czeka już tak np. 19 wieku mamy to dużo mniejszym stopniu zaznaczona sprawia i w związku z tym od dna możemy mówić od już to bardzo dawna, a pojawiają się w jakimś sensie aborcji w źródłach badania dotyczące nowożytności prowadzi Pesa Tomasz myśli czy można zaliczyć tylko książki tam trochę o tym jest natomiast jedno myślę, że nazwa bardziej interesują te czasy bardziej współczesna dieta możemy jak zakorzenić Doha to zjawisko aborcji w naszym kontekście kulturowym taki na współczesnym bardziej, a na sumieniu i prawa i kulturę, w której funkcjonuje na ten moment kiedy, kiedy zaczęło się o tym mówić, choć tak jak pani profesor mówi słowo aborcja wcale nie było już wtedy używane tak naprawdę zaczęło się o tym mówić właśnie w kontekście, kiedy wolno, kiedy jest to dozwolone prawnie no bo w czasach zaborów nie można było dokonywać aborcji usuwać ciąży, chociaż wyjątkiem było ratowanie życia tak czy w środku, kiedy i oznaczać to może ratowanie życia okazała się też nie we wszystkich kodeksach to się też zmieniało w czasie także to też nie jest tak oczywista, ale prawda jest taka, że właściwie aż aborcja była uwzględniana w kodeksach dziewiętnastowieczne właściwe wszystkich 3 państwach zaborczych, a natomiast to wcale nie znaczy, że Han nie zajmowano się aborcją i że wiele takich spraw, a trafiało jak na wokandę sądową, a nie raczej starano się ja mam nie zgłasza ten atak Kasia odbywało trochę podziemną użyłam współczesnego terminu, ale trochę tak właśnie było, a raczej starano się nie podkładać, a Pilawą, a im, a prawodawca nieszczególnie skutecznie spróbował znaleźć wszystkie przypadki dokonywania aborcji, a więc za była litera Placha była wykładnia prawna natomiast w sumie bardzo niewiele spraw trafiało na wokandę i była rozwiązywana przed sąd da tak można by stąd przeskoczyć trochę do czasów międzywojennych, bo chyba taką wspólną cechą jest właśnie to, że w czasach międzywojnia tutaj moja wiedza głównie bierze się z felietonów Boya, który w tym sporo pisał też pisał o tym, że właśnie prawo jest, ale ona jest kompletnie martwe to znaczy właśnie tak jak pani profesor wspomniała nikt się do tego prawie nie odwoływał to znaczy ono istniało, ale nikt nie korzystał z tego prawa, chociaż to się i tak odbywało i w czasach zaborów krytyczne, gdy trzeba zróżnicować historycznie w zależności od w ogóle tak terenów to dochodziło do tego natomiast z ich strony jest prawo, które zabrania, ale nie egzekwuje się go z drugiej strony jest rzeczywistość, która no, w której dochodziło do do do takich sytuacji taki jest też bardzo interesujące, dlatego że po fakturach Gula, a jak już 19 wieku, a pod koniec, zwłaszcza dziewiętnastego wieku czas już pierwsze połowy dwudziestego wieku powiedz zasadzie jakoś tam do pierwszej do drugiej wojny światowej ona bardzo wiele wyciągała z takich na sprawcach, a skandalizujących powiedziała tak, czyli np. zdarzały się ja chętnie podawano informację o tym, że aż ktoś się od tak z powodu miłosnych albo z tego powodu, że nie miał środków do życia, a podawano również czasami informacje o tym, że np. dziewczyna się odwoła, bo właśnie była wciąż tak, a takie takie przypadki się pojawia natomiast bardzo rzadko można znaleźć tam informacje o aborcji jako tak, tak więc za znajdowały informacje o dzieciobójstwo, które wydawało się, że była bardziej skandalizująca dla opinii publicznej niż właśnie o aborcji, a zresztą w dwudziestoleciu międzywojennym nie tylko boli, a o tym pisał, ale w ogóle, a właściwie było trochę taką tajemnicą poliszynela, że aborcja była faktycznie no i najbardziej skuteczną i najczęściej używanym niestety środkiem antykoncepcyjnym i to bardzo wielu lekarzy higienie istotą zwracała na to uwaga i stąd, a być może, a tak dużym echem odbiły się za kwestie związane z klubami skodyfikowane prawa karnego ujednolicenia prawa karnego i gdy podjęto praca nad nowym kodeksem karnym, która ostatecznie został uchwalony w 1932 roku to przeprowadzono, a szeroką dosyć debatę właśnie dotycząca karalności aborcji Topolan, a dostosować prawo, które ma powstać do rzeczywistych realiów społecznych i tak naprawdę wtedy dopiero w le opinia publiczna zaczęła dowiadywać się, a rzeczywistej skali aborcji, chociaż ona dalej nikt obcy nie została ujęta w te przypadki, które trafia również dogrzać postawić przed sądem to było w sumie bardzo niewielki procent natomiast gdy nie podawano konkretnych źródeł, a raczej próbowano ocenić to skala to właściwie większość wypowiadających się zarówno kobiet jak mężczyzna mówiła o tym, że jest bardzo wiele kobiet, która dokonują aborcji nawet kilkanaście lat na co wydaje się nam już ilością dość dość znaczącą i że tak to prawda to co trafia przed sąd ta sprawa, która trafia przed sądy to są sprawy głownia kobiet 1, która po prostu nie miały wystarczająco pieniędzy, żeby trafić do dobrego specjalistę, a czas też nawet do lekarza, który mógłby zrobić to, aby dokonać to aborcje bezpiecznie i najczęściej odkrywane ona była wtedy, kiedy kobieta albo zmalała na skutek aborcji źle wykonanej albo przynajmniej o ucierpiała tak pan jakiś uszczerbek na dobę i czasie o tym dowiedział ktoś chciał poinformować, a władza o tym, że takiej aborcji, a dokonano, a to było bardzo rzadkie przypadki pani profesor, jeżeli mówimy o aborcji właśnie w tych czasach to znaczy w międzywojniu lub też wcześniej to to mówimy głównie o aborcji chirurgicznej prawda tak chirurga już wtedy rozwinęła na, tyle że Rze że, że było to możliwe tak, ale z tego co pani mówi wynika, że co też możemy wyczytać, że nie tylko lekarza tego dokonywali, ale też właśnie i o tym też na świat pisze, bo to są nieprofesjonalnie wykonane zabiegi również szkoła bez umiejętności ba tak, a czas tak musiało się MCA pokątnie, że tak, więc zajmowałem, ale nie zawsze czasami były to po prostu kobietę, która uczyła się jak pyta czy próbowały się nauczyć, a te taka spędzania płodu to było dosyć dobrze źródło zarobkowania, bo właściwie nikt nie dokonywał aborcji na tzw piękna czy tak czy przyszła dziewczyna powiedziała, że ona musi usunąć obciąża, a na części zresztą i to jest też bardzo ciekawa dlatego za ojca a bo bardzo często wcale nie była panną tylko równie często były to mężatki, które już nam po prostu kilkoro dzieci już więcej, a dzieci nie chciałem mieć tak, a de czy nie było stać po prostu na to, że kolejne dzieci, a żeby dzieci próbowały w ten sposób jak uratować Stocha, a to rodzina, która zmusza, żeby istniała, która już funkcjonowała ne Ala no to trzeba było zapłacić, więc to też jest kwestia tego morza bezpieczny zabieg fachowo wykonane, a był znacznie droższa niż zabieg wykonano właśnie pokątnie tzw. babki, która często po prostu Osowa to ciąża była tam np. tak, a zachowek warunkach higienicznych no i siłą rzeczy bardzo często dochodziło do różnego rodzaju zakażeń dochodziło do krwotoków, a ono bardzo często dziewczęta umierały, tym bardziej że jesteśmy jeszcze w fazie przed antybiotykową, więc cel trudno było, a trudna była takim zakażeniom, a w ten sposób zaradzić trzeba się szanować, ale też dokonywano też czy próbowała też dokonywać aborcji o tym wiemy najmniej nie stać też różnymi innymi środkami nie nie koniecznie logiczne tak, czyli kupowano 5 na palec, a np. Madeleine wita uważając, że to może pomóc dokonać takiej aborcji na nazwijmy ją bardziej naturalne tak przepraszam, że przerwę pani reżim substancje wywołują poronienie naturalne, kto tak to też była stosowane natomiast o tym wiemy o tym chyba wiemy najmniej akcjach powiedziawszy pani prezes wspomniała pani, że właśnie nie tylko młode czy kobiety, które miały jeszcze dzieci, ale też właśnie mężatki, które miały kilkoro dzieci robiły to nie dlatego, żeby w ogóle nie zakładać rodziny czy w ogóle mieć dzieci tylko po prostu świadomą decyzją ograniczały już liczebność swoich rodzicach, dlatego że i to o tym też trzeba powiedzieć popiersia państwa zawarcia w specjalnie by odpowiedzialnie zajmowało się, a kwestia ochrony macierzyństwa, a dla odrodzonej państwo polskie, czyli druga Rzeczpospolita próbowała, a tworzyć na zęby opieki społecznej też bardzo duży nacisk kładziono na to, że właśnie należy pomóc przede wszystkim matkom dzieciom także to są Diego, która powinna być szczególnie przez państwo wspierane ale, a też trzeba pamiętać, że państwo polskie było państwem stosunkowo biedne, a państwem wytrenowany też w czasie pierwszej wojny światowej przez duże połacie ziem Polski przechodził front zdołała, a mnóstwo rzeczy, które trzeba odbudowywać, a no i wszystkie kłopoty związane również unifikacją tego powstającego państwa, a wszystko wymagało bardzo bardzo dużych nakładów finansowych, które państwo nie miało, więc i wszyscy była właściwie dyskutanci przy okazji właśnie, a dlatego tworzenia kodeksu karnego, czyli początku lat trzydzieste przez c, a zwracali uwagę na to, że być może, a sposobem na obniżenie jak liczba aborcji, a zwłaszcza wśród kobiet biedne byłaby to, żeby państwo zapewniło lepszą opieka przede wszystkim matkom opiekę nad nad dziećmi nad niemowlętami i państwo polskie próbował wprowadzać takie zasady np. prawa ochrony place młodocianych i kobiet, gdzie zapewniano na chociażby w i zasiłek po gazie co już było ono jakąś próbą pomocy czy np. trwa obowiązek tworzenia żłobków przy fabrykach, które zatrudniała z dnia ponad 100 kobiet to tylko częściowo owca cała problemowi, ale jakieś, a ruch w tym kierunku wykonywano na bardzo ważną kwestią jest to żart jednak w 1930 roku ukazuje się encyklika kasty konopi, czyli o małżeństwie katolickim, która papież wyraźnie zakazuje dokonywania nie tylko aborcji, a to może, zwłaszcza zrozumiała, ale też w ogóle, a tak naprawdę wprowadzania jakichkolwiek metod antykoncepcyjnych i to niewątpliwie nie ułatwiała w społeczeństwie polskim, a większości katolickim nie ułatwiała, a na sięgania, a Pau można go rodzaju środki pozwalająca świadomie ograniczać płatność także fakt właściwie można powiedzieć, że dawna wejścia z tej trudnej patowa zasadzie sytuacji była aż do prowadzenia metody Agile nocna SA, którą kościół katolicki, a tłumaczył, a i propagował jako metodę mającą pomóc skutecznie starać o potomstwo rodzinom, które się tego potomstwa nie mogą doczekać i bardzo szybko, a kobiety właściwie ze wszystkiego społeczność tej metody się uchwyciła jako na pewnego Salomona nowego wejścia można było pogodzić swoje przekonania, a państwo światopogląd, a jednocześnie będą znały Kong, a nauką kościoła katolickiego i z chęcią, a no jednak wpływania czy samo decydowania o tym ile dzieci się, a ile dzieci chce mieć ani profesor międzywojnie w ostateczności jednak dopuściło prawo do usuwania ciąży w 2 przypadkach hak pan z powodu, a tak wskazań medycznych haraczy czy to było ściśle określone nie było tak bardzo ściśle niestety określone natomiast była napisana sza dla to są wszystkie przypadki, a które zagrażają nie tylko życiu, ale również zdrowiu matki Stężała trzeba było, a tutaj przedstawić zaświadczenie 2 lekarzy, że sytuacja taka noża właśnie zdrowie matki jest zagrożone natomiast to był duży postęp, dlatego że no właśnie sprowadzał to zdrowia matki, a nie tylko zagrożenie życia i dosyć to była postępowe, a postępowa prawa jak na tamte czasy, a drugie wskazanie to dotyczą, że doszło w wyniku gwałtu kazirodztwa albo współżycia z nieletnią poniżej piętnastego życia tak to była to była druga to były tzw. wskazania społeczna, a dosyć ograniczone, a sposób rozumiana, ale jednak coś tutaj się zmieniło tak na korzyść, a natomiast, toteż w tym przypadku, gdy doszło do przestępstwa wymagano zaświadczenia prokuratorskiego, czyli prokurator musiał poświadczyć, że mogło nas do przestępstwa wtedy można było ewentualnie w ciążę usunąć poza tym zachowano jednak też zapisać dotycząca karalności aborcji w innych przypadkach wszystkich innych właściwie przypadkach i to zarówno dla matki jak dla SA, która dokonała także dla dla osoby, która była w to zaangażowana z tym, że postęp był taki, że zmniejszona, a dopuszczalną karę więzienia dla matki do 3 lat wcześniej obowiązywał 5 lat, więc tutaj zmniejszono natomiast dla osób, a na pomagające, a dalej pozostała to co było wcześniej w zapisach prawnych, czyli 5 lat więzienia czy na tle innych państw w Europie to było dosyć liberalne prawo, a przynajmniej, ale przynajmniej w zapisie można w tym zapisie było bardzo liberalna była chyba najbardziej liberalne poprawi związku Radzieckiego także, aby był właśnie taki moment byliśmy tam zapis, że ten zapis oczywiście bardzo liberalne później obowiązywało prawo do pięćdziesiątego szóstego roku, a noc wyjątkiem okresu okupacji to może o tym warto akurat dziś, dlatego że w okresie okupacji to był 1 moment hitlerowskiej jedyny moment, kiedy Polki, a one mogły dokonywać aborcji na życzenia taka to była taka szczególna, bo taki właśnie szczególny moment natomiast chyba warto było powiedzieć słuchaczom Jacques, a w dwudziestoleciu międzywojennym, kiedy trwała właśnie ta dyskusja dotycząca karalności aborcji i jak widać na pewien skutek ona przyniosła debaty jest ciekawa prześledzenia, a co tak naprawdę różne osoby czy też opinia publiczna akcji szeroka ująć na ten temat mówiła, dlatego że wydaje się, że ta debata, a zza z początku lat trzydziestych, a bardzo jest podobna, a w swojej wymowie do debaty współczesnej właśnie taką samą refleksję pani profesor tak to jest to bardzo wyraźnie w źródłach widać, że mamy środowiska bardzo mocno związana przede wszystkim z kościołem katolickim, która nie dopuszczają właściwie te aborcji w żadnym przypadku, a niezależnie od tego czy zdrowie matki zdrowia dziecka za zagrożona to jest po prostu powtórzenie, jakby zapisu właśnie tej encykliki kaski konopi, a która właśnie mówiła, że nawet, jeżeli matka miała ruszać to, a powinna dziecko uraczyć 2 państwa wyższe poświęcanie rzeczywiście kościół bardzo współczuję, ale nie ma co innego wyjścia ze PAK poprzez takie wypowiedziała, a stanowisko trochę konsultacyjna, gdzie ja w zasadzie nie dopuszczamy myśli aborcji, ale wiemy, że często kobiety nie mają innej możliwości w związku z tym apelujemy do rządzące, a o to, żeby stworzyć kobietom dobrze, jakby warunki na rodzenie dzieci i opiekowała się tymi dziećmi, czyli stworzyć szeroki ustawodawstwo dotyczące opieki nad matką dziecka i ta zdaniem wielu miało doprowadzić do tego, że kobieta po prostu aborcji nie będą, a nie będą wykonywać różnica między np. tym jak dzisiaj się argumentu jak się wtedy argumentowały jest taka, że właściwie nikt nie zakładał, że dla kobiety, jakby usunięcie ciąży może być pan taką decyzją, która Znicza nie wynika tak pewnej niefrasobliwości jak to właściwie takie argumenty w ogóle w dwudziestoleciu nie padało, a zakładano, że jednak kobiety mają instynkt macierzyński, jeżeli któraś kobieta permanentnie usuwa ciążę np. a i tak nie chce zostać matką no to właściwie jest tylko tym Magina sam, a kobiet no jakimś sensie NATO żal tak, a czy taki, który na, a są wyjątkowymi przypadkami tak, bo na ogół każda kobieta inaczej będzie dążyć do tego, żeby dać dziecko uraczyć, więc decyzja o aborcji traktowano raczej jako takie decyzja z konieczności tak pod wielką w jakimś uzasadnieniem sytuacji tak czy zdrowotnej idzie czy o materialnej też, bo np. też pisał prawda była tą o pracę w ogóle bardzo istotna to w tych jego fani pana bardzo wyraźnie to widać jak przedstawia ta kobietę zresztą, a to nawet ci zwolennicy ca, jakby zniesienia karalności aborcji tak uważali, a to była też na mottem tego świadomego macierzyństwa a kto bagno w jakim sensie ostro atakował też, a dla to było tak, że chcemy zapobiegać, a nie usuwać ciąże tak to było motto, a pallad świadomego macierzyństwa założonej przez Justynę chodzi, skąd ten katolicki Hanek Lubin auta aż w Warszawie, a później kilka poradni powstała również inna Echa miasta, a no, ale nie zdobyły Ala nie szerokiego wsparcia społecznego przede wszystkim natomiast działalność pojawi warszawskiej, a otwartej na Leśniak pokazywała, że ta inicjatywa jest chyba bardzo społecznie potrzebna przychodziło bardzo dużo kobiet, ale w tej poradni właśnie nie usuwano ciąża tylko raczej uczono o świadomym macierzyństwie, czyli AAA antykoncepcji, żeby włącznie, a nie dochodziło do, a do aborcji pani profesor, czyli patrząc historycznie to czasami, w których dostęp do aborcji był nieograniczony była okupacja hitlerowska, ale to nie wynikało ani woli kobiet wtedy tylko po prostu było to narzucone absolutnie psie kupy przez okupanta natomiast w PRL tak naprawdę był momentem, w którym od pięćdziesiątego szóstego roku tak, kiedy aborcja była dozwolona w największej liczbie przypadków tak tak, ale też my często tak a gdy będę mówimy czytasz często to chyba takiego skrótu dokonujemy, że tak można było, a praktyka była rzeczywiście taka, że można koła, a to aborcje stosunkowo łatwo przekonać natomiast by poza prawo, a tutaj dla odmiany drugą stronę, jakby prawo się trochę zjeżdżała z praktyką mianowicie prawa było znacznie bardziej wydawało się elastyczna niż ta taktyka, która dokonywana może, dlatego że ten zapis był taki jeden z tych zapisów był taki, kto naturalną bardzo szeroko furtka dlatego, że jeżeli się mówiąc mówiła, że można usunąć ciążę ze względu na trudne warunki życiowe kobiety ciężarnej no to prawda jest taka, że można było to wszystko właściwie podciągnąć tak i nie wymagano też chyba z tego co wiem, jaki specjalnych zaświadczeń, a tym, że rada, żeby te warunki była ta trudna rzecz jak sama kobieta o tym mówiła, a tak natomiast prawo nie dawało możliwości, a może masz lat dokonywać aborcji na życzenia, ale w praktyce to nie więcej to oznaczało prawda, bo Ano nie było takiej właśnie od trudnych warunkach życiowych, czyli pata w dwudziestoleciu próbowano pociągnąć szacował jaka, a te wskazania społeczne w czasie nie udało koniec końców no to tutaj zostało, a tutaj zostało, a wprowadza, jeżeli możemy się przesunąć jeszcze trochę do przodu w czasach pani profesor to teraz momentem, w którym pojawił się pomysł, żeby jednak zmniejszyć ten dostęp do aborcji to był rok siedemdziesiąty siódmy cha prawda, kiedy Polski komitet obrony życia rodziny narodu zebrał podpisy pod wnioskiem do Sejmu w PRL-u zniesienie tej ustawy właśnie po pięćdziesiątego szóstego roku, o której wspomnieliśmy ach, które właśnie przewidywała dostępność do do aborcji ze względu na trudne warunki życiowe to był tak naprawdę ten punkt, który różnił ten zapis od współczesnych dzisiejszych oprócz tego też zasady zachodziło uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku przestępstwa i gdy pojawiały się względy zdrowotne u kobiet po polach i tak naprawdę też w zasadzie nie chodziło wtedy o zmianę, jaką taką szybką tylko bardziej w ogóle wzniecenie w ogóle wywołanie dyskusji na ten temat tak tak rzeczywiście tak była zawsze to zapisy prawne są związane, a też polityką, a prokreacyjne państwa, a ich możliwościami, które na pewno pojawiają się w danym państwie się wydaje, że to też wiąże też pewną jednak liberalizacją, a systemu a, ale liberalizacją nie są wieża będzie naprawa a jakby bardziej i realizować tylko np. dopuszczamy do głosu dopuszczamy do głosu kościół katolicki większym stopniu, a w związku z tam, a grupa, a ludzi związana z kościołem katolickim niewątpliwie no co z bardziej dochodziła do głosu i też głos zaczyna być po prostu coraz bardziej słyszalna i tak to jest dzisiaj można powiedzieć ma taki dzisiaj właśnie, a może nie wiem czy to właśnie smutna cie, a czy czy może nie smutna, ale po pierwsza, a historia pani powinien wnieść w kategoriach mówić, a więc odejść od tych sformułowań emocjonalnych tylko ja powiem tak postać będzie tak neutralnie Isia po pierwsze, świadomość zmienia walcowania jak widać po drugie, sprawy światopoglądowe, które opierają się na Jeża tak na przekonaniu pewna na pewnych wartościach moralnych, które przypisujemy, a pewnym sprawą są bardzo trudne do dyskusji, a są też takimi chyba z kilofami aktu trzeba się nauczyć rozmawiać i wydają się żona u nas jeszcze cały czas to proces komunikacji, a troszeczkę z banku jak pani profesor bardzo dziękuję za rozmowę pani prof. Katarzyna Sierakowska z Instytutu historii Polskiej Akademii Nauk zakładu historii społecznej dziewiętnastego i dwudziestego wieku dziękuję pani prof. Ewa Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PIEKŁO KOBIET

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA