REKLAMA

Jaką rolę w narracji o kryzysie klimatycznym powinny odgrywać emocje?

Magazyn Radia TOK FM
Data emisji:
2020-12-20 13:20
Prowadzący:
Czas trwania:
26:44 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
niedzielny magazyn Radia TOK FM kłaniam się państwo ponownie z kolejnym naszym gościem jest nim pan prof. Bogdan chojnicki Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu reprezentuje pan pracowni biologii mato Logi dzień dobry profesorze nowy pan dzień dobry państwo im sobie porozmawiamy o o tym co nas czeka jako gatunek jako ludzkość odwołam się do pewnej rozmowy, która w, którą nasi słuchacze Radia nie wysłuchać pod koniec listopada moim gościem był prof. Piotr Tryjanowski Rozwiń » doskonale się nie znacie i mówiliśmy wtedy emocjach zmianach klimatycznych niektóre wątki tej rozmowy do skłoniły pana do pewnych refleksji i też chciał się pan z tymi refleksjami z naszymi słuchaczami podzielić tort to może w takim reżimie płaćmy co najważniejszego tam wybrzmiała, a od, czego warto odbić w naszej rozmowie co trzeba powiedzieć, że my prof. Janowskim pracujemy na tym samym Uniwersytecie i często komunikujemy, bo tu wiadomo obu nam zmiana klimatu to obecna zmiana klimatu bardzo mocno leży na sercu, ale trzeba powiedzieć, że jak wam się to rozmowy bardzo uważnie i trochę typowe, bo jednak pan prezes Trionu jest zajmuje się behawioralnej, czyli zachowaniami zwierząt czy też czy też ludzi za rozmowę trzeba popłynęła w kierunku rozważa temat emocji z 1 strony bardzo ważna bardzo ważna rozmowa, bo ludzie emocje są podstawą naszego działania my jesteśmy przynajmniej z nazwy rodzinnymi rodzinnymi organizmami natomiast no i emocje często stanowią podstawę do podejmowania różnych decyzji natomiast w troszeczkę miałem mam wątpliwości co do postawienia troszeczkę sprawy tylko wyłącznie z perspektywy emocji, bo życie także możemy sobie rzeczywiście dyskutować na temat pewnej percepcji i na temat na temat publicznej dyskusji na temat emocji natomiast 1 rzecz nie powinna nam czekać z horyzontu naszego myślenia to fakt, że tak naprawdę bazą do naszych rozważań są zjawiska o charakterze fizycznym i niezależnie od tego jak będziemy do zjawisk podchodzić będzie pochodzić emocjonują się w sposób wyważony czy też konserwatywna albo może za przetrzyma koncert nie wszystkiemu to fizyka po prostu ona będzie nadal działać rzeczywiście widać to wyraźnie, że fizyka po prostu działa robi się coraz cieplej na planecie i my do tego będziemy musieli w jaki sposób się do tego zagadnienia piszmy zmuszeni coraz bardziej się odnosić ten emocjonalny moim zdaniem jest naturalne, bo tutaj była dyskusja też wspomniano, że w tym momencie pojawiają się dziesiątki głosy pani paniki, ale tak jesteśmy zbudowani mamy mamy różne temperamenty jedni ludzie nastawiają się paniczne, którzy nawet nadużywanie słów mówiąc co już o pewnej końca świata natomiast to jest także z 8% Janowski chętnie wspominał tzw. dawcach może, że pewne pewne powiedzmy roczniki mają swój ma swoją mają mają swój sposób oraz na podejście do problemu na rozwiązanie problemu oczywiście staże szczególnie młody młodych ludzi, ale też w środowisku internetowym internautom te sygnały takie emocjonalne ona oczywiście często bardzo mocno wpływają na zewnątrz natomiast trzeba mocno widać natomiast tną co powiedzieć, że niezależnie od wszystkiego żyjemy w świecie emocji, ale też faktów zasad należy do tego podejść raczej faktograficzne pan prezes Trionu kilka osób też o tym mówił to można by było rozwinąć temat dodały czy nie zgodzi się pan panie profesorze z 1 strony mamy oczywiście te wszystkie emocje podnoszenie larum z powodu tego co nas czeka, jaki los zgotowaliśmy, ale z drugiej strony dla przeciwwagi jest to zobojętnienie, które rozmawiają prof. Janowskim wynikające choćby nie wiem tego co dzieje się ostatnimi miesiącami na świecie jest szereg innych ważnych tematów, które to zdaniem mediów ich odbiorców są zdecydowanie istotniejszy właśnie to jest w zastrzykach się zaczyna bardzo ciekawa dyskusja, bo z 1 strony to takim sztandarowym przykładem jest koronawirus i w ogóle epidemii koronawirusa czy też pandemia, bo rzecz dotyczy całego świata, który bardzo mocno jak przesłonił zmianę klimatu, bo de facto zawsze jako ludzie wybieramy te zagrożenia krótko dystansowe jako bardziej ważne tylko dystansowe w czasie jako bardziej ważne niż te które, które są długofalowe, bo no łatwo sobie wyobrazić jak jadę samochodem i właśnie się koło i kieruje się mój samochód na drzewo dużą prędkością te naprawdę nie będę się w marcu o zmianę klimatu tylko będzie się starał wyprowadzić ten samochód na taką ścieżkę prostym, żebym się nie zdarzyć miasta ta historia klimatu ona w pewnym sensie działa jeszcze w odwrotną stronę, bo z 1 strony mamy coś co bardzo powoli zmienia to bardzo trudno nawet opowiadać trudno opowiadać, bo zmiana klimatu nie odbywa się w tempie sekundy za 2 dni za tydzień tylko widać to przez przez jakiś jakiś okres natomiast gdy już pojawiają zjawiska wynikające tej powolnej zmiany, gdy mówimy już o zjawiskach ekstremalnych takich jak susza to wtedy widzimy, że pojawia się problem, który jest problemem już bardzo poważnie i krótkoterminowym i to było widać przez ostatnie przynajmniej 5 lat mieli 5 myśmy 4 lata bardzo sukę za każdym razem doskwierała susza notabene to też zmieni trochę percepcję naszą postrzegania rzeczywistości tu dobrym przykładem jest rok 2020 on w zasadzie, gdy spojrzymy na temperatury obserwowany tysiące dwudziestym roku to powiedzieć, że ponad 23 dni cieplejsze niż norma niż norma krótko mówiąc mieliśmy mamy za sobą cały rok, ale proszę zauważyć, że większość z nas wspomina 2020 pierwszym chłodne rok, bo w zasadzie deszcze i ten okres deszczowy popsuł nam wakacje, a z drugiej strony ostatnie 5 lat mieliśmy mieliśmy okres, w którym doświadczyliśmy co roku upałów w tym sensie przesunął nam się ten to ta percepcja to norma wewnętrzna odczuwania odczuwania pewnych relacji dlatego mówię z 1 strony jak najbardziej, bo na wielu takich krótko dystansowe dane będą miały na swoje zmiana klimatu, choć powoli to działa na bazie zjawisk fizycznych i ona będzie coraz bardziej lekarz krótkich dystansach chociażby przykład słusznym chociażby przykład jakiś jakiś silnych podmuchów wiatru, które nie są zniszczenia to, że to o tym pozwoli pan sobie porozmawiamy, bo to w końcu panie profesorze wieść, że za kilka lata właściwie za 23 dekady będziemy żyć w piekarniku natomiast wrócę do tej takiej społecznej percepcji problemów związanych z klimatem ledwie w ubiegłym tygodni my wielką awanturę, która toczyła się przez media, która związana była ewentualnym wetem Polski we w sprawie w sprawie budżetu przy tej okazji zdecydowano i zrobiły to zgodnie wszystkie kraje Unii Europejskiej o tym, żeby redukować emisję co 2 do 55% 2030 roku my z celowo z bardzo dużą uwagą śledziłem media wie pan, że na drugi dzień nie było potem w ogóle śladu ból nikt nie pochylił się nawet nad tą dyskusją to weto ewentualny budżet implikacje polityczne były najważniejsze, ale nikt nie zastanawia się czy np. takich krajach Polska gotowa jest zrezygnować z tych tradycyjnych źródeł energii właśnie na rzecz realizacji tego celu ma się tu zaczyna się zaczyna się bardzo ciekawa dyskusja na temat tego w jakim kierunku powinniśmy zmierzać, bo my tak de facto powinniśmy tę zmianę zapoczątkować przynajmniej 20 lat temu wtedy kiedy, kiedy już np. nasi zachodni sąsiedzi nie mam tylko na myśli Niemców już bardzo mocno zaczęli inwestować w odnawialne źródła energii pomysłem bo, bo jak patrzymy z 1 strony na zmianę w Polsce, która się będzie odbywać zmianę systemu energetycznego jako pewną pewne nisze, które ma się nam zdarzyć, ale z drugiej strony proszę pamiętać, że też możemy spojrzeć winny sposób, że problemy często stwarzają możliwości wiem, że to jest bardzo jak często słaba pociecha dla ludzi, których dotkną zmiany, ale z drugiej strony pamiętam, że istnieją międzynarodowe umowa o handlu emisjami, która sprawia, że produkcja prądu zwęgla ze spalania węgla stać się coraz droższa my de facto jak nie przyspieszymy teraz nie wykonamy bardzo zdecydowanych ruchów w kierunku odnawialnych źródeł energii to de facto zacznie coraz bardziej stać kolizji w tym co się dzieje wokół nas bo, bo już pewne takie tąpnięcie czy nastąpiło w tym roku 2020, kiedy koronawirus bardzo mocno ograniczył zapotrzebowanie energetyczne to konkurencję, kiedy pojawiła się na rynku energia przegrały właśnie źródła oparte o spalanie węgla to się to się w sumie przetoczyła fala też ekonomiczna, o którym może zbyt mało rozmawiamy, ale też pół po systemie energetycznym Polski także nie jest tylko włącznie wrzenie w kategoriach ochrony klimatu, bo jest, jakby podstawa i baza z drugiej strony świat się wokół nas bardzo mocno nimi de facto musimy go gonić 55% to jest duża redukcja trzymała ja powiem tak rzeczywistość i tak musieli zmieniać się jak spojrzymy wstecz 3040 lat stać tamtej rzeczywistości w zasadzie już nie i następne 2030 lat stać ta rzeczywistość nie mamy ona też zniknie, więc po prostu poczekać mamy 1 bierne 1 rzecz, którą możemy być pewni to zmiany dobrze, że istnieje fundusz, który wspomaga tę transformację, bo rzeczywiście ten nie jest to nie jest to nie jest tak powiem tania rzecz można, ale jedno panie Boże to jest na tyle zaangażowanie wasze naukowców to jest też zaangażowanie ekonomiczne ten proces, ale jest szereg innych spraw, które właśnie bazują na poziomie emocji zobojętnienia tych emocji, że coś takiego kalkulacja polityczna tak powiedzieć górnikom, że węgiel jest niepotrzebny no do kamery poważnej, ale zdobywa dyskutujemy dyskutujemy o tym jak obojętnie na tematy także związane z przyszłością kolejnych pokoleń i chciał jeszcze jakoś tak rozmawiamy o obojętności to proszę pamiętać o 1 ważnej rzeczy, gdy liczymy emisje dwutlenku węgla atmosfery to ważne to powie także, gdyby wszyscy produkowali takie jak Polska dwutlenek węgla do atmosfery to ten to założenie 1,5 °C na całej ziemi by było dawno przekroczone my już dawno przekroczyliśmy limit emisji my de facto, jeżeli hamujemy przy sobie my w Polsce na poziomie 2 °C globalnego to będzie bardzo dobrze co to oznacza, że tak naprawdę korzystamy najbardziej, ale jesteśmy czołówką światową za w kontekście emisji dwutlenku węgla na 1 mieszkańca i to warto pamiętać krótko mówiąc w pewnym sensie nie nas jak uznamy, że jest samotną wyspą to możemy możemy w zasadzie robi co chcemy natomiast uznamy, że atmosfera jest wspólna to takie wykorzysta wykorzystywaliśmy od dawna bardziej niż reszta, więc kwota warto na to w ten sposób spożyciem oczywiście, że to się przekładana na totalne zmiany w różnych sektorach gospodarki rzeczywiście jest także trzeba ewidentnie sporze bardzo poważnie na to co się będzie działo z wydobyciem tych naszych materiałów energetycznych i że nie będzie łatwa ścieżka, ale po to, są m.in. te fundusze, żeby to ktoś to ścieżkę ułatwić, żebyśmy wszyscy w pewnym sensie zrozumieli aż się zgodzili, że zmiana jest potrzebna z perspektywy klimatologa myślę, że pan jest szereg innych wątków, które warto w tej rozmowie fundamentalnej poruszyć odbijają się od tej rozmowy z prof. Tryjanowski dla tak, bo rzeczy się rzeczywiście, gdy my gdybyśmy, żebyśmy nie nie uciekli czasem w rozmowach rzeczywiście pojawiają się jakieś emocje ale, żebyśmy nie uległ takiemu złudzeniu, że jak my się o swoim szczęściu, że uznano, że to zagrożenie istnieje w zasadzie to zagrożenie zniknie ona nie zniknie problem to, że to są zjawiska fizyczne znam się skład chemiczny atmosfery przed proszę zauważyć tych modeli wcale nie mamy tak dużo, gdy myślimy w takich kategoriach co codzienności to proszę popatrzeć na coś takiego na słowo jest między 20 km 12 kilometrowa warstwa powietrza z 1 strony wydawałoby się, że żyjemy na wielką Anecie, a my jesteśmy bardzo maluch, czyli często taka narracja się pojawia, że świat jest wielki, a my jesteśmy momencie, ale proszę pomyśleć, że 20 km 30 km nad naszymi głowami wnosi się pustka, że pusta przestrzeń oznacza, że ta atmosfera nie jest taka duża, a my ze swoją aktywnością zupełnie mocno na nią na nią oddziałuje dlatego argument typu np. oswoiliśmy się czymś to argument, którym można powiedzieć działa w w tej sferze emocji natomiast natomiast gdy pójdziemy w kierunku rozważa już skutków fizycznych i one o susze, które ostatnimi czasy najlepiej działały na naszą na naszą percepcję tego zjawiska to wtedy zauważymy, że do końca to jest także wystarczy wystarczy to zaakceptować, że wystarczy aktywować ten strach już te już to zniknie, żebyśmy nie wpadli w taką o taką narrację którą, która ma się, bo często pojawia jak zamknę oczy np. już niema problemu no co jest to jest fizyka to nie jest kwestia emocji można panie profesorze to wrócimy do naszej rozmowy zaś informacja Radia TOK FM, które teraz zaprasza naszych słuchaczy do prof. Bogdana konińskiej pracownik naukowy jest z nami Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu rzeczy jasno pracownia bio klimatologów informację za film jesteśmy ponownie kłaniam się państwu wraz z prof. Bogdanem chojnickim Klimatologii pracownikiem naukowym Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu prezentującym pracowni bio klimat Logi tak oficjalnie to wszystko cytuje też zajmuje się pan bardzo szeroko o tym na co powinniśmy uwrażliwiać, ale patrzeć właśnie przez MAK emocji, bo tym sobie dyskutujemy zjawisk zjawisk fizycznych i ople sobie krok po kroku to co nas nurtuje ze świadomością jak na to mamy wpływ tak to rzeczywiście nowy mamy bardzo dużo profili to jest też pewnego rodzaju złudzenia którymi, które czasami, któremu podlegają nam się, jakby wierzy, że to nasze działanie jest takie takie znikome jest życie można by było tak myśleć dawniej natomiast dzisiaj naprawdę gatunek ludzki tak mocno zmienił rzeczywistość, że on naprawdę oddziałuje na na zasadzie na wszystkie sfery proszę zauważyć, że często dotarł docierają do nas informacje typu zanika, jaki gatunek w morzu, jaki gatunek ryby dlaczego, bo przełożyliśmy łowisko albo np. pewne gleby ulegają zniszczeniu, bo stosujemy gospodarki ma charakter klasycznej rabunkowy tu taki przykład powiedzmy wypalania lasów gdzieś w Puszczy amazońskiej albo np. niszczymy torfowiska, bo chcemy na tym na tych torowiskach produkować olej panów do czego zmierza człowiek w zasadzie oddziałuje na wszystkie sfery zarówno na nas na nasz heros re jak na dostarczy na tę sferę gleb no i jak trudno czasami ludziom zaakceptować fakt, że tak samo działamy na atmosferę, choć się z taką samą stronę, w której funkcjonujemy już człowiek odcisnął w zasadzie wszędzie swoje nawet pojawił się taki takie pojawiły takie określenie antropocen, czyli już nie okres, który po to, spowodowane pewnymi biologicznymi przemianami tylko okres, w którym są geologiczne przemianę, ale na to nałożyło się tak silne oddziaływanie człowieka zostanie po nim ślad takich bezpowrotnie ślad taki do doznań przykładem są Gazy syntetyczne, które unoszą się w atmosferze niektóre z nich będą unosić się jeszcze atmosfery przez następne uwaga 50 000 lat czy to będzie z po co zostanie po nas już nie mówimy o następnym pokoleniu nawet nie mówimy o następnych 10 pokolenia tylko my o tysiącach pokoleń po nas teraz będą w czystej atmosferze zalegać z tej perspektywy patrząc rzeczywiście nie chodzi, bo budowanie, bo jak pani Ania w końcu jest to pewne jest obrona nie efekty, ale z drugiej strony ta świadomość powinna nam towarzyszy, że to ta ziemia w cudzysłowie to nie jest jednorazówki, którą wyrzucimy będzie następna to trzeba myśleć w takich kategoriach takiego gospodarowania zrównoważonego panie profesorze to może pora przestać dzielić destrukcyjny wpływ człowieka na naszą planetę ze względu na to działanie bezpośrednie pośrednie oraz spróbuje wytłumaczyć co, o co chodzi międzynarodowa Unia ochrony przyrody publikuje czerwoną księgę tam opisuje wszystkie gatunki, jakie jak i jakie są na ziemi oczywiście to jest wszystkie znane odnaleziono opisane jest około 130 000 z nich, które uznawane są tylko okazji kolejne publikacje za wymarły niektóre za zagrożone krytycznie zagrożone niektóre też tak Polski Żubr mają się coraz lepiej przy czym wyraźnie otarł się ten wpływ bezpośredni i niszczycielskiej działalności człowieka tak jak pan powiedział odławianie np. zbyt duże itd. też pośrednie, bo przecież te zwierzęta żywe organizmy mają się coraz gorzej ze względu na to, że ingerujemy przyrodę, ale działa to trochę jego ataki tak, aby taki pakiet działań bezpośrednich usprawiedliwionych nie przyzna bezpośrednio do krzywdy nie robimy do samej dyskusji o klimacie przy dobrze oddałem ten ten dla, w którym Przymierze, a zauważam go przy okazji każdej narracji kiedy, kiedy mowa jest o tym, że właściwie zmierzamy ku samodestrukcji znaczy tam w zasadzie gdy, gdyż zastanawiamy to o rozmawiamy o samo destrukcji to ciekawe jest to, że czasami 2, jakby 22 społeczności, które wzajemnie powiedziałbym często zostają w opozycji do siebie ona zostałem w zasadzie mówią o tym samym proszę proszę popatrzeć na np. dyskusji na jaki na cokolwiek przykład dyskusji na temat ochrony środowiska w stosunku do środowiska jedni mówią będziemy zarządzać tym środowiskiem i w ten sposób środowisko przetrwa drudzy mówią nie dotykać tak naprawdę, o ile mają ten sam cel to środowisko pozostawić dniem niezmienionym składzie w niezmienionym stanie na przyszłość tylko jest oczywiście pytanie jak do tego jak do tego podejdziemy z 1 strony mówimy o o restytucji żubra, który żył zanikła teraz aktywnie udało nam się go uratować, ale proszę zauważyć, że tak naprawdę to to lub też sytuacja z żubrem Bobem i wielu innymi z wieloma innymi gatunkami to jest taka sytuacja, że mały włos nie zniszczyliśmy czy to nie jest także coś zagroziło żubrowej chłopakowi, a my zwyczajnie my zwyczajnie zadbaliśmy też o to, żeby nie znikną tylko zagranicznych zagroziliśmy temu gatunkowi, ale zdążyliśmy w cudzysłowie się opanować no to zasad jak na to spojrzymy Sparty takiej klasycznej ochrony dziecka to w zasadzie bardzo podobną perspektywę bardzo podobną postawę możemy mieć względem atmosferze z 1 strony możemy sobie myślę, że tą atmosferą będziemy sterować po prostu wszystkie inne możliwe wersje działań wykorzystane, bo proszę pamiętać, że pojawiają się koncepcje tzw. grożenie ringu, czyli de facto już nie myślenia w kategorii, żeby o tym w tej kategorii, żeby atmosfery nie zanieczyszczać czy nie nie cytować zdanie wszystkich gazów, które się tylko da tylko np. emitować różnego rodzaju substancje do atmosfery, które sprawią, że literatura na powierzchni ziemi nie będzie wystarczające będzie szybko rosnąć albo nawet będzie padać czy zaczynamy się my zaczynamy przesuwać swoje myślenie katedry zarządzania atmosfer oczywiście to można było powiedzieć w zasadzie jesteśmy w stanie rozwiązać każdy problem poprzez zarządzanie, ale po pierwsze, pytanie jest czy my powinniśmy produkować powodować problemy, których później całą siłą stanowczością, które zwalczamy wie lepiej się zastanowić na obawy na temat bazy krótko mówiąc na te NATO tego jak my odwołujemy i zastanowić się ograniczy to oddziaływanie, żeby później z tego nie walczy, że to jest banalne co mówię, bo w zasadzie od zawsze się dyskutuje na temat prewencji albo albo już ratowania jak szkodliwe sytuacji, ale w zasadzie te dyskusje często się w ten sposób odbywają na a gdy już pojawia emocje ja uważam, że nie są nie to nie jest najgorsza rzecz emocje tylko po prostu jedni mają ekspresję bardzo mocną i rzeczywiście używają mocnych słów tu szczególnie młodzi ludzie no proszę pamiętać że, że młodzi ludzie znane są bardziej impulsywnie ma trzeba się cieszyć z tego WTO z tego powodu, że w ogóle zauważają, że coś takiego istnieje, bo nie będzie padać już kombatanci ton, ale zazwyczaj jest także pokolenie mówi o to starszy od tych młodszych oni niczym się nie interesują są do niczego choć, proszę bardzo, jak są zainteresowani może też wszystko nasza wina, bo jeśli twierdzi i przyjmuje ten rację, że o klimacie chociażby pan się na tym doskonale zna powinniśmy dyskutować nie na poziomie emocji tylko, opisując jako zyska to to może na system edukacji do bani, bo powinien także podawać choćby przyrodę bądź też inne dziedziny z nią związane to przystępnie zostało wytłumaczone, żebyśmy nie robił histerii krótkotrwały w sprawie nie wiem plastiku emisji tak dalej tylko krok po kroku metodycznie dzisiaj wpajali kolejnym pokoleniom jako element edukacyjny, jaki jest nasz wpływ człowieka na metę czy ja można powiedzieć, że tutaj jest absolutnie to jest to, o czym pan teraz powiedział to wg totalnie fundament wszystkiego, bo proszę zauważyć pewnych rzeczy robimy, bo mamy świat niech nie robimy pewne rzeczy mamy po prostu świadomość taką być wyćwiczone wewnętrzna świadomość, że po prostu czegoś nie należy robić, gdy się głębiej zastanowimy jak to się stało, że np. pewnych rzeczy nie robimy to dojdziemy do wniosku, że to poproszę albo zachowania albo edukacja, bo jedno drugie nogi nie ma chociażby to klasyczne wjeżdżanie na czerwonym świetle na skrzyżowaniu tego nie robimy, bo naturalny sposób wszyscy oczywiście wiedzą, że to niebezpieczne i rzeczywiście ja uważam, że fundamentem jest edukacja absolutnie i jakby nie chciał wypowiadać na temat tych na temat, czyli jak zrobione bo, bo trzeba powiedzieć nauczyciele często naprawdę wykonują dużo pracy żeby, żeby tak powiem uczniom wpaja się różne różne sposoby czy różne różne metody myślenia rzeczywistości jednak takie systemowe podejście do zagadnienia takie zrozumienie jak to działa chyba troszeczkę będą też narzekał i tak troszeczkę brakuje ja przyglądałem podręcznik mojego syna są większe, choć byłem zachwycony tym podręcznikiem, ale jednak domknie klamrą, żebyśmy widzieli rzeczywistość i żebyśmy też w pewnym sensie oswoili w pewnym sensie wg pewnego schematu myśli myśleli to jest się coś więcej powiem szczerze co co można odpowiedzieć to powtarzać przekonywać tłumaczyć to chyba jedyny sposób moim zdaniem edukacja, bo z niej wynika w zasadzie wszystko panie profesorze, bo to jest także matematyka ma wyodrębnioną nie wymaga by to może w przyrodzie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: NIEDZIELNY MAGAZYN RADIA TOK FM - PRZEMYSŁAW IWAŃCZYK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA