REKLAMA

98 lat temu Stanisław Wojciechowski został prezydentem Polski

Historie Polski
Data emisji:
2020-12-20 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
46:02 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry zapraszam na historię Polski na dzień 20grudnia wracamy do wydarzeń prawie sprzed 100 laty dokładnie 98, kiedy to właśnie 20grudnia 2002. roku Stanisław Wojciechowski został wybrany przez zgromadzenie narodowe na urząd prezydenta Rzeczypospolitej ten wybór następował bardzo dramatycznych okolicznościach i może od tego samego wyboru zaczniemy nasze dzisiejsze spotkanie gościem audycji jest pan dr Kamil Piskała historyk specjalizujący się w historii Rozwiń » drugiej Rzeczypospolitej Instytut historii Uniwersytetu łódzkiego dzień dobry dzień dobry panie redaktorze dzień dobry państwo Stanisław Wojciechowski zostaje prezydentem po wielkim dramacie, jakim było zabójstwo prezydenta Gabriela Narutowicza tak to to jest jak bez wątpienia jeden z największych kryzysów pierwszych lat drugiej Rzeczypospolitej i tańszą Wojciechowskiej no, jakby samego początku pan bardzo dobrze rozumiał czy wyczuwał, a my, jakiego rodzaju od nas postawa postawa w tym trudnym, ale czasy dla syna i politycznych i jakby ktoś taki powiedziałbym bardzo wzburzonych emocji my warszawskich ulicach ustawa jest ocena był człowiekiem, które chyba dobrze, a jeśli chodzi o no bo w przypadku osobowych, ale także na powiedzielibyśmy wizerunek różnych środowisk politycznych dobrze pasował jak we do tej roli akurat w takim takim takim trudnym momencie, kiedy postawiło na człowieka kompromisu człowieka, który będzie kandydatem do zaakceptowania dla wszystkich stron sporu politycznego właśnie taką taki był Stanisław Wojciechowski z 1 strony bowiem dawny państwowiec nieprzyjaciele Józefa Piłsudskiego jeszcze czasu najmniej socjalistycznej konspiracji, a my, czyli człowiek, który rozpoczyna swoją działalność polityczną analizę akt należałoby ją nie drugi senator Wojciechowski osobą, która posiadała szare, więc posiadała dobry kontakt z politykami z dochodzącymi z 7 prawicowych środowisk, które jako prosta miały się czy zaliczane były do obozu narodowej demokracji na to kilku powodów tego znowu po pierwsze, jak już żadnych uprawnień w samym początku swojej politycznej działalności Anny Wojciechowskiej związane ze związkiem młodzieży, gdzie był zaangażowany działacz związku, kiedy Polski ze organizacji która, aby czasem mu kolejnych latach naprawa wyraźnie granie jest jego profil natomiast nie nabył z tych źródeł była taką samą Bjarne współpracowali wszystkim socjaliści zamknięte więc, jakby te kontakty znajomości nie ten wzajemny szacunek tych czasów pewne, kiedy okazywało się nie czytałem gdzieś tam pozostał oczywiście do tych wcześniejszych lat zaraz wrócimy, przypominając szerzej sylwetkę Stanisława Wojciechowskiego jego drogę polityczną natomiast jeszcze, zatrzymując się na tym roku 2002. grudniu, bo to jest szalenie ważne mówi pan właśnie o tym rząd mógł dostać poparcie zarówno lewicy jak i prawicy no ale nie zapominajmy, że przecież do zamachu na Narutowicza dochodzi w atmosferze ogromnego konfliktu właśnie wokół wyboru prezydenta Narutowicz zostaje wybrany, niemniej jednak właśnie ulica, że są są demonstracją sam, przemieszczając się już jako jako wybrany po Warszawie obrzucany kamieniami tak dalej w, a jednocześnie kiedy, kiedy po zamachu jest wraca sprawa naturalny sposób wyboru kolejnego prezydenta jednak prawica nie zapominajmy zostawiła swojego kandydata Kazimierza Morawskiego, więc on miał jak rozumiem tego co pan mówi poparcie partii prawicowych, ale przez partie prawicowe miały swojego kandydata poparcie to za dużo powiedziane raczej chodziło o pewną MP z aprobatą akceptacji tego wyboru, bo w istocie nie można powiedzieć, że ten nie ta rozgrywka pomiędzy oraz ma Wojciechowski zgromadzenie narodowe na zasadzie kończy się wynikiem bardzo podobnym do jeszcze nie na jej szczyty i 11 dni, bo dokładnie ta sama większość wybiera wykazała większych organ Rodowicz wybiera Wojciechowskiego, a natomiast nowe media z 1 strony był postacią dla władz zaakceptowania dla środowisk prawicy nie prawicy narodowej po drugie jednak też powiedzmy atmosfera Anny po zabójstwie Narutowicza, a SN ta obawa, która towarzyszy polityką nie politykom prawicy, żeby do mnie zostali nie jak wprost oskarżają o zainicjowanie tego mordu a, a przecież, żeby to narodowa demokracja nie została w dużej mierze za nie za tym idzie ulicznymi demonstracjami, które rozpoczęły pewną atmosfera, której PS mecz mówili sobie okoliczności, jakby pan atmosferę dla Noteć doprowadziła do czynu miernych, mimo że do czynu dzisiaj Gadowskiego, tak więc dziś byśmy ten wybór 20grudnia dokonany został zupełnie zupełnie wspomnienia atmosfery oczywiście prawica nie mogła nie wystawi swojego kandydata do głowy polityczna my jako takie polityczne samobójstwo, a nowo jak jak to mogło być, żeby największy klub parlamentarny nianie od mocnego kandydata była oczywista natomiast jako zgodzono się z myślą o zamiarze te wybory na dzień naprawić związanych z myślą, że te wybory nie będą będą przegrana Wojciechowski był postrzegany jako kandydata będziemy je do zaakceptowania paradoksalnie, a i paradoksalnie tym, kto z ostatniej chwili starał się przynajmniej wynika z części serialu o dziennikarskich tym do ostatniej chwili starał się storpedować w biegu nie był nie kto inny jak Wincenty Witos przywódca państwa ja nie, a więc partii, która Wojciechowskiego wystawiła w wyborach prezydenckich jednej z pierwszych na dniach też firmowała, aby kandydatura nie dwudziestego 20grudnia i trudno jednoznacznie określić, jakie intencje miał dostęp nie, starając się przekonać Wojciechowskiego do tego wyboru nie przyjmował nie częściej my komentatorów historyków składach miałoby się do interpretacji, czyli zostałam myślał o tym, żeby zawrzeć kompromis nie jest endecją i jako wspólny kandydat nie Piasta tylu osób jedna z Azji wystartować w kolejnych wyborach i zbędnej sceny po na prezydenta inni wskazują na to, że to obawiam się, że powtórzenie tego tego rozkładu głosów, gdzie istotny komponent tej większości, która wybrała nie Wojciechowskiego będą stanowić głosy posłów mniejszości narodowych może liczyć się do tego, że to napięcie, aby jedynymi dzieci tt tato wysoka temperatura sporu politycznego się mi się utrzyma i wobec tego należy szukać jakiegoś innego jak inne bardziej kompromisowego rozwiązania Wojciechowski jednak jak tutaj nawet przez moment nie rozważał tej propozycji sugestii sugestii dostali wybór zgromadzenia Narodowego czy no ale właśnie czy rzeczywiście ta postać od razu kojarzyła się jako taka osoba kompromisowa, która może trochę uspokoić emocje polityczne, ale też emocje medialne emocje ulicy no bo skoro wszystko się było niemal na zasadzie kalki jak pan przed chwilą powiedział jak przy wyborze Narutowicza to właśnie co takiego się stało, że ci wszyscy, którzy jeszcze właśnie 11 dni wcześniej uważali, że wybór Narutowicza to zdrada, że go wybrali jacyś obcy jacyś Żydzi Rząsa w ogóle się nie nadaje do takiej roli przypomnijmy, że przecież w tych akcjach przeciwko tej kandydaturze do bierze udział chociażby popularny gen. Haller ludzie przed jego domem demonstrują prawda emocje są ogromne, dlaczego mimo, że właśnie powtórzy ta sytuacja jest prawie taka sama emocje opadają co tutaj mamy jednak jedynym rozsądnym byłoby odwołać to głośnego to dzisiaj występ powracającego tytułu nie 1100 tekstów napisanych przez Stanisława strońskiego, czyli na jednostkowych piły ówczesnego obozu Narodowego już po zamachu na prezydenta Narutowicza ciszej nad tą trumną, a my nie było w interesie powtórzę czas nie było w tym momencie nie było w interesie Grecji nie dalsze rozpalanie tego sportu, a inny, bo zdawano sobie doskonale sprawę, że jeśli ta nie takie emocje opadną jeśli będzie postępowała instalacja no to może dojść do rozstrzygnięcia nie do operacyjnych będą dla nas niekorzystne nie obawiano się tutaj nie aktywności zakulisowej osobistej Piłsudskiemu ne miej sposób mających niejako do tego, żeby nie myśleć w sposób przyjęty porządek na warszawskiej ulicy, a jednocześnie być może być może utorować drogę na drogę do władzy nie samego samego Piłsudskiego obawiano się radykalizacji wesprzeć radykalnej ustawy nie lewicy socjalistów, którzy w Warszawie no to co bądź posiadali ważne byłyby mniej liczną, gdyby gdyby, gdyby ta sytuacja występowała to niekoniecznie z tej licznej posiada innych warunkach robi Fundacja inna sprawa, że chyba na jakiś taki paniom poczuć jak nie mieli żadnej winy odpowiedzialności trzeba w kręgu przemocy ochronne nie będę prawicy narodowej nie musiało się po prostu musiało się po prostu po studentach, bo czują się nimi zainteresowanych państw jeśli chodzi ono elity parlamentarne decyzje nie dalszej destabilizacji czy dalej jak eskalacji tego tego konfliktu no i stąd w atmosferze w państwie żałoby zespołowo poprawności narodowi co ten wybór Wojciechowskiego, mimo iż powtórzy zostanie dawny rozkład głosów na odwrót jednak takim jak w takiej atmosferze nowe słowo może nie zgody narodowej domowej określenie zgody narodowej bowiem znacznie Niecieczy byłaby znaczna przesada natomiast pewnego dnia spotyka odpowiedzialność i ich świadomości tego, że należy należy wygaszać wygaszać emocje, które jeszcze kilka kilkanaście dni temu co dało warszawską, bo w każdym razie tego 20grudnia 1922 roku właśnie zaraz po przeprowadzonym głosowaniu przedstawiciele parlamentu pojechali do mieszkania prezydenta elekta poinformowali go o podjętej decyzji już tego samego dnia wieczorem Stanisław Wojciechowski został zaprzysiężony wygłosił orędzie do rodaków no i z oczywistych powodów, o których mówiliśmy w tej części audycji podkreślał potrzebę stworzenia stabilnych trwałych rządów nawoływał zwaśnione grupy do wspólnej wytężonej pracy na rzecz kraju można by powiedzieć nie pierwszy nieostatni to polityk, który w podobnej treści apele do społeczeństwa przekazuje za chwilę będą informacje w radiu TOK FM, a po nich wracamy do naszej rozmowy Maciej Rakowski dobry ponownie przypomina to są historie Polski rozmawiamy dzisiaj o Stanisławie Wojciechowskim prezydencie wybranym dwudziestego dnia 2002. roku przypomina naszym gościem pan dr Kamil Piskała Instytut historii Uniwersytetu łódzkiego pora powiedzieć może teraz trochę o naukę w bój o skutku takim życiorysie Woyciechowskiego łącznie myślę z tym w jakim domu się wychowywał i do jakich szkół chodził czegoś uczył, jakie tradycje było obecne w jego dzieciństwie to mówimy zwykle kształtuje potem człowieka na wiele lat życia wiemy to na pewno, że urodził się 15marca 1800 sześćdziesiątego dziewiątego roku w Kaliszu w jakim środowisku susza można będzie, żeby militarnym to środowisko rodzinne, z którego wywodzi się Wojciechowski pewnie został doświadczeń między okresu młodości dojrzewania w jakimś sensie jest to charakterystyczne dla całego cyklu pewnej grupy tego pokolenia pokolenia niepokornych, które no tworzyło i później nadawało się błędne my, gdyby tekst polityczny kierunek tym obozem, które lektura, która była najbardziej wpływa najbardziej liczące się mniej tym procesie powiedzmy od razu Odrodzenia niepodległego państwa polskiego, a nie był niech Wojciechowski pochodził pochodził zawinięte w państwa rodziny urzędniczej urzędnicze inteligenckiej o pochodzeniu pochodzenie ziemiańskie pochodzenie szlachecki, a był, a jego jego ojciec celnicy nie będą miały też na koncie kartach mamy weterana powstania powstania styczniowego później pracował jako urzędnik 1 także nie my w tej służbie więziennej natomiast stosunkowo stosunkowo wcześnie nieba wnioski zostały osierocone Night już po ukończeniu gimnazjum klasycznego Kalisz był anty wybiera będzie pozbywał się w roku 1500 osiemdziesiątym ósmego do Warszawy na studia na inwestycje nie warszawski my tam chciał studiować nauki przyrodnicze ostatecznie studium problemu z powodu politycznej z powodu zaangażowania politycznego nie udało się, skąd musiał na musiały one w roku 1500 pięćdziesiątym pierwsze, a jej opuścić mniej, bo żaden z 900 pięćdziesiątym drugim prawa opuścić obowiązki królestwo polskie, a to z tego powodu, że zaangażował się jak zresztą wielu jego rówieśników w tym czasie zaangażował się działalność konspiracyjną to był taki okres na my określimy powiedzmy ostatniej ostatnia dekada ostatniej dekady dziewiętnastego stulecia to taki czas, kiedy nastroje młodej inteligencji polskich środowisk mówi, że my kształcące się w gimnazjach czy na uczelniach wyższych jak te nastroje się ani radykalizują jako postawy kształtują się w opozycji to nie takiego powiedzielibyśmy nie mamy takiej takiej nie takiego wnętrza pozytywnego pragmatyzm, a aktor pokolenie, którego częścią jest Wojciechowski, na jaką prawdę trochę buntujemy się przeciwko przeciwko pani pozytywy istotą na powrót wysuwa wysuwa postulaty czy hasła nie politycznego zaangażowania w niej i poszukiwania jakiś taki my powiedzieliśmy formułą Anne walki o odzyskanie niepodległości i Wojciechowskim Wojciechowski angażuje się działalności jak wspomnieliśmy wcześniej związku młodzieży polskiej za ten miał wówczas jeszcze organizacji, której profil ideowy nie no powiedzmy był taki, iż bardzo niejednoznaczne, bo z 1 strony życia na istotne mamy jak fakty pewną grupę na jakich nazywano wówczas narodowcy, a one tak, ale tak działa, którzy dzienne, a coraz wyraźniej ulegają emocjom, jakie są zafascynowani taką nowoczesną myślą nacjonalistyczną, a i wielu z nich później będzie będzie odbywało czołowe role czołowe role środowisko narodowej demokracji okres mamy też grupa takich innych działaczy studentów minę niemłodych intelektualistów publicystów, którzy mniej lat, który charakteryzuje, jakby data jest daleko idące radykalnie społecznej wielu z nich na opinię odegra istotną rolę w swej formujących się niemal równolegle konspiracyjnych partia partia robotniczych socjalistycznych, a tak to będzie Wojciechowski, który każdy konspirator tamtego okresu no narażony jest na dach na represje i oczywiście na to wszystko też powoduje, że można powiedzieć jego dalszy życiorys też przypomina życiorysy bardzo wielu innych ludzi mówiąc krótko zmuszony jest do tego, żeby opuścić kraj rozpoczyna się jego taka nikt nie chce też tułaczka, bo to na pewno nie jest nie jest Łatka w takim rozumieniu jakieś biedy i bez celowej do celowego przemieszczania się z miejsca na miejsce w poszukiwaniu nie wiem lepszej pracy, niemniej jednak ma ZAZ za sobą tak wtedy najpierw w Szwajcarii potem Francję, której też musi wyjeżdżać, bo jest wydalony przez ministra spraw wewnętrznych Francji premiera po tym, jak też zażądał właśnie wyrzucenie Wojciechowskiego z kraju potem jest Londyn nawet właściwy daje się że, że tak taki typowy życiorys konspiratora tamtego okresu wciąż przy okazji można powiedzieć hartuje się jako taki bojowy, który za chwilę dołączy nie wiem do frakcji rewolucyjnej i z bombą w ręku albo pistoletem będzie próbował walczyć o niepodległą ty no właśnie nie do końca Wojciechowski jest w tym takich dzieci bez jego usposobienie chyba to zresztą sam Spójnia tym napisał we wspomnieniach nie jego usposobienie predestynował podobnie jak w powiedzmy takiej funkcji boją zamachowca z Cisco czy terrorysty raczej nie Wojciechowski miał powiedzieć tak można powiedzieć gniewne usposobienie organizatora konspiratora organizatora w istocie bowiem to po ósmy po powstaniu zbędne polskiej partii socjalistycznej po tym, kiedy my w Legionach została już po więcej kontaktów z konspiracyjnych w kraju się zaczynają was to Wojciechowski jest emisariuszem nowych emigracyjnych socjalistycznych, które rusza do Królestwa na zbadanie czy dzięki Ukrainie wyjeżdża do Królestwa osobie czasami najdłuższe czasami krótsze kilkuletni trend nie wyjeżdża w ogóle pana zdaniem nie powiązania tych mogących się setki kontaktu i kolportażu nielegalnych pigułek na EIC palić jako organizator meczy pyta my też opinia Wojciechowski ma świetny organizator dzięki niezwykle pracowitym niesumiennym drobiazgowym, a one też gotowym do poświęcenia poświęcenia jak własność inne bez własnego osobistego do własnej przyjemności na rzecz organizacji, dla której pracuje wszystkie cechy czy noty jakoś tak pewny stały wysoki Wojciechowskiego skojarzonej m.in. z tego względu jako jako miasto ta etykieta dobrego organizatora jak się wydaje Enea przyczyniła się również, dlatego że powstanie podległości powierzono resort spraw wewnętrznych zadań Olga zapytałem, bo raz zapytań właśnie od jego wizerunek tamtego okresu nowo to jest czas, który poznaje Piłsudskiego jest taki moment, w którym wydaje się, że właściwie panowie bardzo dobrze się rozumieją świetnie współdziałają razem zaczynają reagować robotnika, więc tę gazetę socjalistów no w i od tego momentu datuje się coś co nazywane jest przecież przyjaźnią obu panów to rozumiem, że przejął się jednak osób o innych temperament da zdecydowanie tak wiemy był później zresztą mówiono, że dobrze się stało dla PiS akurat w tym pierwszym okresie udało tyczy między na czele partii jako jej, jakby 2 filary my się w konspiracji kwestia nędzy znalazły się osoby po pierwsze bardzo różnych prac w tym premier, ale drugi znakomicie się, uzupełniając UE państwa w tym momencie Piłsudski był odzew tym, które ten, gdybyśmy nadawał ton pracy politycznej za hasła dbał o wizerunek partii też na zewnątrz CNN wybiera się do polskich w kolonii w Petersburgu Moskwie szkołom wsparcia finansowego mem nie wiedzieć czy w kontakcie z wojskami tureckimi albo innych ugrupowań przedstawicielami innych ugrupowań EU pisał artykuły do te najważniejsze artykuły robotnika Wojciechowski natomiast był powiedzmy willi osobą, która dbała o to, żeby ta machina organizacyjna dobrze działała Wojciechowskich najmniej dba o to, żeby mógł by było na czym drukować tego robotnika właśnie załatwił maszynę drukarską dokładnie tak był dba o to ażeby było inaczej tego robotnika grupować, czyli na kupował kupował pakiet wcale nie było tak nie jest tak łatwo, bo ostatecznie, kiedy żyje się powiedzmy nie fałszywą dostaną nowe sposoby kiedy, kiedy żyjesz w Polskiej konspiracji, kiedy trzeba posługiwać się 8 samolotowych, a trzeba nie umiejętny sposób nabywać i ogromną ilość papieru man taka, żeby nie mówić nie wzbudzić podejrzenia i podejrzeń państwa i ochrony to Wojciechowskim ten, który później ten papier czołem, który później drukował, kiedy drukował kolejne Party Sparty robotnikami wreszcie pakował je do do walizek i ten miesiąc miesiąc jeździł po kilkaset albo więcej kilometrów po królestwie rozwodowe nie rozważał wtedy były również ośrodku na naszej sieci przemysłowych jak Królestwa tam, gdzie popełniała takich pewniaków, a przy okazji czuję, jakby też kolejna ważna cecha Wojciechowskiego chciałbym się zdała sobie z nas, a no musiał rozstrzygać różnego rodzaju spory musiał łagodzić konflikt musiał te nowe firmy i w jaki sposób ratować ratować inne partie przed groźbą rozłamu czy to na tle powiedzmy różnic ideowych certyfikaty pojawiały mecz ma plan no powiedzmy taki osobisty konflikt animozji różnych temperamentu to Wojciechowski był takim mediatorem, który niemal przeliczając przy okazji każdej innej każdego z takich wyjazdów z Robotniczej było jednocześnie udział musiała rodzić spory-li konflikt towarzyszy różnej w różnych miejscowościach Królestwa no i potem się właśnie dzieje coś się dziwnego to oczywiście my dokonujemy pewnego skrótu na użytek naszej rozmowy, bo mniej więcej 5 lat po tym, jak się okazało pierwszy numer robotnika dzieje się to, o czym właśnie pan opowiadał Wojciechowski ze świeżo poślubioną żoną, bo 800 dziewięćdziesiątym dziewiątym roku udaje się do Londynu przykład przyjeżdża jeszcze do do do Polski kilkakrotnie bierze udział w warszawskim zjeździe PPS wreszcie wraca do kraju 900 szóstym roku, kiedy no w, owszem, po rewolucji ma 900 piątego było trochę było było trochę więcej Minor mimo owego nastroju, niemniej jednak właśnie ludzie z otoczenia Piłsudskiego chcą walczyć dalej, a on rezygnuje co takiego życie nie daje się odbyć tutaj na tę decyzję lepsza okazała się zresztą na pewno takim punktem zwrotnym w tej biografii wyłożyć kilkaset po pierwsze, en Wojciechowski już wówczas mężczyzną powiedzieliśmy dojrzałem nie ma czterdziestoletni, a Ney, który odczuł też takim czasie zupełnie fizyczne trudy wieloletniej rozpiera, a nie po prostu po prostu byłoby już trochę zmęczony ciągłą konspiracją ciągu znaczącym zaangażowaniem nie działalność działalność partyjną, a wszystkim sporami, które my temu, żeby to po pierwsze po drugie wydaje się, że te jedno przebieg rewolucji kolacja to, że my, jakby wygląd tej rewolucji torze, a my na ten rok w dużej mierze spontaniczne nie zatem data realizowana klasę robotniczą pokazała swoją żoną niekoniecznie może takie jak chcieli wcześniej ustalić najwcześniejszą częściej socjalistycznej, więc trochę zniechęcało Wojciechowski zabił swoje, który miał być zamiłowania do porządku do my my wypowie się pewnemu pewnych reguł publicznego współżycia, które następnie przykłada bardzo wiele nie wiem bardzo dużą uwagę, kiedy etycznego aspektu zaangażowania politycznego i socjalizmu no, jakby był trochę firmy, gdy pan zniesmaczony tym co nie na ulicach, które są w roku 15000505. zobaczyć konie tak i chyba wyobrażał sobie wyobraża sobie, a toksyczną przyszłą rewolucję zresztą była postawa charakterystyczna dla sporej części Polski inteligent ojciec taki normy pań będzie pan pewną metodę zniechęcanie pewna partia pewna my mu by taki estetyczny wstrząs którego, która była dla na środowisko część środowisk inteligenckich obuwia ani z nowego roku wreszcie nie sam rozmach polskiej partii socjalistycznej będzie Polski udało się doskonale sprawę z tego, że fundamentem frakcji rewolucyjnej pozie Piłsudskiego będzie dla rozwoju, ale wiedzieliśmy z usposobieniem pozwu usposobienia bojowcy na pewno nie na pewno nie był, a i 1 Drive róże, jakby to takie powiedzieli byśmy ideowe przesłanie, które staje się jego udziałem na sprawiło, że zaczął szukać innych pewnej formy decyzji innych przystani dla własnej działalności, gdy w pewnych scenicznych mógłby dać ujście ujście swojej my swojej swojej aktywności swoistą Energi też chęci mamy działalności działalności podmiotu państwo, jakiej tak, bo mamy jeszcze minutę kawałkiem warto może zacząć ten wątek zaczyna się pasjonować spółdzielczością tak to jest pewien pewna myśl pewien wątek podsuwam Edward Abramowski co oznacza, że nie jest jeszcze dawnego zjednoczenia robotniczego zresztą sam Wojciechowski nadal mieszkała w wielkiej Brytanii na powiedzmy miał okazję oglądać dynamiczne wygląda jednak temu rozwojowi na kooperację firmy spożywczej 1 wyspa pojawia się taka idea, że być może to jest ta droga to jest sposób my z 1 strony podnoszenia takiego poprawie podnoszenia poziomu intelektualnego zbudowania zrębów kultury Demokratycznej nie w kręgu głównych warstw plebejskich kule pana drugi sposób z drugiej strony to jakby pewne narzędzie budowy dobrobytu ne dobrobytu czy jakiś taki jest miejsce Tutsi języka życia gospodarczego, które będą mogą być też wydać ma też, kiedy będziemy z tym, kiedy przyjdzie myśli o budowie niepodległego państwa polskiego są tutaj niejako kosmetyką kooperatywy miały stanowić pewną odpowiedź na wszystkie bolączki ówczesnego socjalizmu sprytnie ruchu socjalistycznego, których uwagi, choć znakomicie sobie ostra, a właściwie jak mówił Edward Abramowski ruch Spółdzielczy to najlepsza szkoła Samopomocy i uspołecznienia robotników i włościan, więc coś co może się przydać w takich pracach pozytywistycznej można by powiedzieć mając wizję być może odradzającego się państwa polskiego informacje teraz taka sama pani wraca Maciej Rakowski dobry wieczór ponownie przypomina to są historie Polski jest dzisiaj z nami pan dr Kamil Piskała rozmawiamy o Stanisławie Wojciechowskim powiedzieliśmy w końcówce drugiej części, że on odchodzi od takiej normalnej roboty rewolucjonisty przestaje angażować się działalność partii socjalistycznych natomiast zaczyna się interesować bardzo różnego rodzaju jak przedstawili ruchem spółdzielczym no i to jest wątek, do którego wróci w momencie, kiedy życie polityczne okoliczności do tego doprowadzą powiedział pan wcześniej trochę, że właśnie tego zdolności organizacyjne też pewnego rodzaju innego typu temperament niż właśnie tych rewolucjonistów wzrost zwiększonymi głowami powodują, że z chwilą uzyskania niepodległości otrzymuje prace ministra spraw wewnętrznych no rzeczywiście, gdy kolejny premier Władysław Grabski też proponuje tę funkcję potem odmawiano można powiedzieć dopiero jego życie i zmienia się właśnie pod wpływem tych wydarzeń, które byśmy omówili zostaje prezydentem państwa najkrócej rzecz filmują ujmując jest właśnie takim prezydentem w żadnym czy jest prezydentem, który aktywnie właśnie zakupuje te rowy i podziały po zamachu na Narutowicza w jak można by go scharakteryzować tę jego prezydentury co w momencie wyboru Wojciechowskiego wielu zwraca uwagę na to, że to będzie prezent słabo jednak z 1 strony by o tym minister okresie swojej funkcji ministra spraw wewnętrznych trochę nas na marginesie życia politycznego nie był nawet człowiekiem, który dysponował własnym zapleczem politycznym, więc wydawało się, a z drugiej strony nie wskazywano na tę dawną wieś Piłsudskiego i wielu komentatorów obawiało się wyposażyć sobie markę zostać mają rysuje, niemniej prezydenta, jakby zamieni go pewne MPO bez wolne bezwolne narzędzie nic bardziej mylnego ta prezydentura Wojciechowskiego jedno z 1 strony oznaczona jest pragnienie poszukiwania czy tak jak pan panują ten zasypywania podziałów budowania mostów czworga i poszukiwania kompromisu Wojciechowski 1 mili staram się ze w tym okresie czy w kolejnych okresach przesileń parlamentarnej staram się nie no aktywny sposób wpływać na przebieg negocjacji dotyczących tego, kto mógłby np. objąć funkcję kolejnego kolejnego premiera i takie próby budowy koalicji parlament nie w parlamencie dla kolejnych karnetu najwięcej z 1 strony BIK starał się nie wychodzić poza te zakres ten zakres kompetencji, które nakreśla konstytucja marcowa nie zabrania skierował do tego, żeby w tak jednoznaczny sposób nadawać biegu sprawom państwowym nie wpływa bezpośrednio na politykę rządu, ale zrobił wszystko, żeby tworzyć pewien klimat sprzyjający no właśnie wtedy mają kompromisów nie było głównych przyczyn stabilizowania sytuacji politycznej farsy to pierwsza natomiast dni też trzeba powiedzieć, że zapamiętany został Wojciechowski to jest chyba trochę krzywdząca i został zapamiętany jako taki prezydent powiedzieliśmy troskach jak dzisiaj ujmujemy oderwana od rzeczywistości, bo Wojciechowski był na państwo bardzo pewnym bardzo poważnie traktował swoją prezydenturę ni RO lektura została powierzona najeżdżał my ściągamy w jaki sposób po wybiciu wyobraża sobie ze strony tych zwierzeń prezydenckiego fotela ma niejako będzie realny był naprawdę od strony moralnej polskiej, gdzie polskie życie publiczne wobec tego schorowany sobie nie byli niechętni petenta i tak kwestia kładzie się z tym żartowałem sobie i drwili z tego że, organizując spotkania dla przedstawicieli elit politycznych czy publicystycznej en nie miał zwyczaju czy tak długie ustępy z Mickiewicza mówi choćby SN dotyczące moralności widzialnym z działu ryzyka politycznego i w ten sposób niejako oddziaływać na łagodzenie łagodzenie konfliktów sporów na więcej natomiast inny byty nikt nie nie mógł, jakby zaprzeczy względnie Wojciechowski był 1 jako prezydencja nie był postacią czy może inaczej był był prezydentem, które nie zabiegam o poklask taki osobisty był człowiekiem, który gardził przepychem takim dla wszystkich formalnych często wrasta obraz władzy możliwe, gdyż jeszcze w budżecie skromnym bezpośrednim prostym natomiast miał pewien czy ktoś, jakby powiedzieli mi nieco kostyczny takim zdystansowany innym no to sprawiało, że perspektywy wielu obserwatorów, a ta jego prezydentura oceniana krytycznie krytycznie jako hale wymagania w jakimś sensie można powiedzieć, że bym prosił no ja za mało o nim wie w stosunku oczywiście do pana ale, ale jak pan użył tego określenia oderwane od rzeczywistości to jednak jak się bierze pod uwagę informację rządu u nas tego maja 2006. roku jeszcze rano wyjeżdża do rezydencji w Spale i dobiera się dowiaduję, że z Hambach Piłsudskiego on wraca do Warszawy za to jakby kompletnie właśnie nie miał wyczucia sytuacji politycznej PiS tak wydaje się tylko my pewna może im taką czy pan pewne zaufanie, którym darzył Piłsudskiego, który faktycznie w tych przełomowych momentach roku USA dwudziestym 2005. 2006. daje o sobie znać to nadmierne zaufanie szczytnych intencji w przekonaniu czystość intencji Piłsudskiego jest tym co bez wątpienia pytań w rachubę nie tylko rachunek polityczny tej prezydentury jak jakiś istotny sposób pewnie by obciążało stąd być może też nową Wojciechowski w tych momentach jest okres, kiedy ten kryzys dojrzewał, a mnie jak wynikałoby z relacji, która nam pozytywnej reakcji pozostałych naszych czasów wielokrotnie starał się uzyskać Piłsudskiego deklarację CE nie podejmie radykalne radykalne kroki zdecyduje się na rodzaj przewrotu nie trzeba wojskowego w tym wszystkim temu temu zawsze taki Wojciechowskiemu wystarczało, a był przekonany, że kiedy nam rozmawia ze swoim dawnym przyjacielem człowiekiem, którego patriotyzm jak i dobrą wolę walki oprawa NATO skoro skoro uzyskał taką deklarację to cała sprawa to ja sam Wojciechowski postaw powtarzał swoje normy są gotowe do szóstki dzieci wpisuje całość, kiedy spiskowcy, więc ze do trudno spodziewać się będzie postępował winny winny sposób natomiast jak ostatecznie tej nie tej tej konspiracji temu stosowaniu pan niepewną pewną granicę wyznacza również znaczy jedno jest racja stanu prawnego ich odpowiedzialności za 2 lata na państwo, a no nie wyznaczyło, bo tego 12maja właśnie dochodzi do słynnego spotkania obu polityków na moście uwiecznione na bardzo znanym zdjęciu sama sprawa jest dość dobrze opisana znana, ale może przypomnę, bo ona jednak oddaje też trochę charakter postać Stanisława Wojciechowskiego, który to spotkanie na moście Poniatowskiego Piłsudski relacjonował tak nadjechało auto z Piłsudskim i paroma oficerami zbliżył się on do mnie sam witałem go słowami stoję na straży honoru wojska polskiego co widocznie wzburzyło, gdyż uchwycił je za rękę jest duszony głosem powiedział no tylko w ten sposób wstrząsną jego rękę nie dopuszczając do dyskusji reprezentuję tutaj Polskę żądam dochodzenia swych pretensji na drodze legalnej i dla mnie droga legalna zamknięta wyminął mnie skierował się do stojącego kilka kroków za mną szeregu żołnierzy no i za chwilę padają strzały mówi się czy oblicze historycy, że to był 1741 i zaczyna się przewrót majowy zginie 215 żołnierzy po obu stronach, licząc w 164 cywilów w baszcie wieczorem jest po po wszystkim Wojciechowski zmuszony jest do rezygnacji do właśnie z 1 strony wydawało się, że jego postawa na moście pokazuje, że to, że nie może, że jako ten państwo wiedzą tak łatwo się nie poddano tymczasem to już pytanie do pana czy siły, które stały za Piłsudskim były tak potężne, że Wojciechowski po prostu nie miał wyjścia nie miał sensu dalsza walka w tak z 1 strony inny bank Polski niestety tych dniach przewrotu majowego niewystąpienia dzieci stoi na ludzi za a kiedy nawet przybywają do niego różnie emisariusze reprezentujących środowiska instytucje albo takie grupy, które mogą podnieść jak media mediacji i tu Wojciechowski nawet nie podejmuje dyskusji każe lekarze innych wrócić tam na takim emisariuszem Kaziuki Konstancy, skąd się w Chinach stoi stoi na gruncie zasad jest jakby przekonany o tym, że mamy tutaj nie ma do czynienia ze mnie wojskowym butem należy wobec tego pełną surowością tak bardzo zasadniczy sposób i odejść do sprawy nie zważając na to naczelnego zostaje, bo medale na dawnym przyjacielem a, ale i innymi pewne, że banki niechętnie Wojciechowskiemu przychodni Piłsudskiemu histeryczne, akcentując to, jakby ta data i twarda postawa Rosjan w jaki sposób przy tym miała miała się do tego za innych dni ta manifestacja wojsko przerodziła się na regularne bardzo nią Warszawa i innym natomiast mniej no powiedzmy tak jeśli chodzi o oto dlaczego w pewnym momencie Wojciechowski kapitału kiedy, dlaczego rezygnuje z prezydentury przekazują władzach zgodnie z konstytucją marszałkowi Sejmu Maciejowi krajowi Andy to wydaje się, że górę wzięło od odpowiedzialności za państwo i jakby chęć powstrzymania dalszej powstrzymania ta przelewu krwi dobrze co się dzieje z Wojciechowskim, bo niektórzy piszą, że właściwie dalsza jego postawa pokazuje, że no właśnie nie miał tego czegoś tak tej idei tej charyzmy pozostało jak się stało w związku z tym zaraz po tym, jak ustąpił ze stanowiska prezydenta, jakby nic chodził sobie po Warszawie podobno lubił siadać w jakiejś tam kawiarence warszawskiej pił sobie kawę czyta gazety i tyle no cóż zrobić związanych na cele na czele opozycji i na jak kontynuować chcemy kontynuować walkę jak teraz znowu wypłacą firmowaną przez Piłsudskiego to nie pasowało do Wojciechowskiego do jego usposobienia, bo nie no rozumienia powiedziałbym pewnych konieczności które, która z pewnych konieczności przestają mieć czas młodym i idealny na zagrożonym z różnych dochodów państwa, a zresztą sam Wojciechowski nawet wydaje się, aby w 1 czy w rozmowie ze swoich następców Ignacy Mościcki miał powiedzieć ani tak relacjonuje Osiński PS no dla innych Wojciechowskiego, że dla niego osobiście stało się nawet dobrze, a no, bo już ciężarne, jakby łagodzenia ciągłych konfliktów politycznych serwach dźwigania na sobie na sobie Enemy odpowiedzialności za 2 sytuację państwa jest przede wszystkim na jego poszukiwania polskiej czy tego ciągłego zakopywania Anny dotyczy łagodzenia konfliktu pomiędzy waszej z innymi partiami, że ta konieczność a w jaki sposób na już mnie nie towarzyszy wobec tego będzie mu poświęcić temu co ja osobiście najbardziej interesuje najbardziej satysfakcjonuje czy Spółdzielczości pracy społecznej natomiast zgromadzonych w UE powiedział pan gotów wrócimy na koniec pozostała już tylko 2 minuty z kawałkiem właśnie do tego wątku, który zresztą obiecałem, że wrócimy no bo zostaje profesorem szkoły głównej handlowej szkoły głównej gospodarstwa wiejskiego no właśnie tam pisze zajmuję się dalej tą spółdzielczość ciocią czy to jest jakaś wartość to co zrobił takiego naukowego nawet punktu widzenia dla Spółdzielczości polskiej w ogóle w no bo nowość politycznej rolę odgrywa nikim właściwie w czasie drugiej wojny nie mówiąc oczywiście o okresie po drugiej wojnie światowej dwu metod ni są usługi IT usług będą dane, żeby w latach trzydziestych się biograf przy czym mówiono trochę w obrocie Wojciechowskiego do polityki powielacz, jakie pojawiły się pogłoski, że miała organizować lewicową i patriotyczną razem partia nawet one jednak nie tt tt ten pomysł nie zmaterializował ENA później pojawi się też czynnik przy okazji powstania niż lokaty natomiast nie angażuje się w sposób bezpośredni pewnie nie działalność miał ich garderoby Wojciechowskiego rozbiera spółdzielcy to jest imponujące pierwsze warunki organizacyjne Wojciechowski w zasadzie aż do roku 3009. będzie czynny Kielcom i w dużej mierze wprost rozwój Spółdzielczości Spożywców jeszcze przed pierwszą wojną światową później był w latach dwudziestych trzydziestych w dużej mierze jest zasługą, a nie boję, bo jego pracowitość i projektantów organizacyjne nie z drugiej strony Wojciechowski był w międzywojennej Polsce chyba nie będzie przesadą jeśli będzie największym autorytetem jedno takim naukowym w dziedzinie Spółdzielczości, a nie znalazł mieczy śledził rozwój ruchu większego ne w zasadzie we wszystkich tych większości głównych państw europejskich publikował na ten temat obszerne rozprawy naukowe na pewno akcentować nowym nie był Wojciechowski nie ma powiedzielibyśmy wybitnym teoretykiem filozofem kooperacji tutaj tę palmę pierwszeństwa nad Wisłą znany wierzył na jego Jakiel Edward Abramowski natomiast był świetnym popularyzatorem takich powiedzielibyśmy też miał pewien pomysł nie syntezy MO w związku z tym parytety jego prace na ten temat w ogóle nie miały charakter dzięki przeglądowi podręcznikowe, a może niewiele mniej było nowatorstwa natomiast ze względu na dym ogromny zakres wiedzy też doświadczeń ruchu spółdzielczego z różnych rejonów nawet nie tylko Europa świata no to wszystko sprawiało, jakby to jego spojrzenie na wizytę to podręcznikowy syntetyczne ujęcie w spółkach takich oferował nie Wojciechowskiego niezwykle niezwykle wartościowe chciałbym zaznaczyć, że pierwsze 1 Kate dla innych Spółdzielczości NRL sensei szkole głównej handlowej jak wcześniej przy szkole handlowej właśnie kierowana czy profesorem wykazują był Stanisław Wojciechowski i w jakim sensie proszę pana pewna miara jego wpływu takiego intelektualnego także moralnego na rozwój ruchu spółdzielczego w Polsce przed rokiem 1500 trzydziestym dziewiąty no to jeszcze pół zdania bonów oraz pięćdziesiątym trzecim roku w PRL-u prawda łączny jak w PRL-u funkcjonował tak był zauważony wokół początkowo w tej chwili w tym okresie jak my mówią sami historycy łagodnej rewolucji w tych pierwszych 3 latach miernej polskiej zwanej ludową będą prozę odradzającej się wówczas rozstrzygający mecz szuka pewnej kontaktów Wojciechowski natomiast on nie był bardzo wstrzemięźliwy Zachodowi doskonale sprawę z tego, że spółdzielczość na zasadzie była właśnie wtedy upaństwowiona, a inny nie chciał nie chciałby legitymizować swoją swoją osobą, a my tej nowej ekipy ekipy lego orzeźwiający i pozostaje pozostawał na marginesie był emerytem i to takim, który zmaga się też zmagał się też, że nie takimi innymi bolączkami życia codziennego i konieczności zabiegania o podwyżkę podwyżkę renty po to, żeby nie było, czego nie kupić mecz dla pewnych spraw jego główny na pewnym ciężką tylko wiążące nastawienie kończy panie doktorze także bardzo bardzo przepraszam, aczkolwiek wydaje się, że dużym stopniu udało się panu przybliżyć nam dzisiaj trochę mniej znaną i cenioną postać, a w końcu prezydent Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski bardzo dziękuję dr Kamil Piskała historyk drugiej Rzeczypospolitej Instytut historii Uniwersytetu łódzkiego gościom z historii Polski dziękuję pięknie dziękuję do widzenia, a ja zapraszam państwa na informację życzę miłego wieczoru Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu, wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA