REKLAMA

Niewolnictwo po polsku, czyli "Ludowa Historia Polski"

A teraz na poważnie
Data emisji:
2020-12-23 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
23:35 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Mikołaj Lizut kłaniam się państwu dzień dobry w moim dzisiejszym gościem jest prof. Adam Leszczyński z uniwersytetu SWPS i oko Press witam siadam bardzo serdecznie dzień dobry państwu wcześniej kołem chciałbym porozmawiać od swojej monumentalnej ludowej historii Polski książka Adama Leszczyńskiego ukazała się niedawno na na rynku i zacznę może od pytania opolskiej niewolnictwo czy mówienie o tym, że w Polsce były jakieś formy niewolnictwa jest zasadne no w Polsce Rozwiń » oczywiście bardzo wielu ludzi w przeszłości mamy tutaj myśli odległe wieki bardzo wielu ludzi nie było nie miał wolności osobistej w takim rozumieniu w jakim ją rozumiemy to znaczy mieli swego pana, któremu podlegali różnym sposoby to są dowodzi to bardzo przywiązani zobowiązani do różnych posłów wobec niego prawda itd. względem niego te brały w tym sensie nie byli ludźmi wolnymi skazani byli ludźmi wolnymi ludźmi wolnymi na to z pewnością nie było niewolnictwo w takim sensie w jakim wyobrażam sobie różnic niewolnictwa na plan pracy np. na Karaibach czy Ameryce Południowej na południu Stanów zjednoczonych, więc ludzie nie byli skoszarowani np. albo nie byli pozbawieni w całości prawa, aczkolwiek to też niestety wszystko tylko kwestia, bo w tej kategorii ludności różne ich faktyczny zakres wolności też różne, więc to było skomplikowane, niemniej jednak wielu obserwatorów zewnętrznych i niektórzy naukowcy później i dzisiejsi współcześnie używają porównania tego systemu pańszczyźnianego to myśli do niewolnictwa na wasze głosy autorzy w Polsce autorzy jeszcze to powiedział, że poseł to bardzo często się ruszają na porównania uważają, że są niesprawiedliwe, bo krzywdząc, ale jak czyta martwa dusza nauczyli taką historię pewnego oszusta trzeci kawa, który podróżuje po Rosji i handluje właśnie duszami martwymi duszami, czyli martwymi chłopami, którzy no ówczesnych stosunkach właściwie są rzeczą są czymś takim absolutnie podlegającym prawu własności NATO chce się zapytać, jaka była różnica między między tymi stosunkami w Polsce i w Rosji, zwłaszcza że, bo przypomnijmy, że znaczna część Polski znalazła się w orbicie rosyjskich nie różniły się po polskie rozwiązania czy chciałby powiedzieć, że takie stosunki państwo zmiany były panowały w całej Europie środkowej i wschodniej w tym sensie 50 nadzwyczajnym nie przybierały bardzo różne formy inne w Prusach np. inne na terenie Rzeczypospolitej to jeszcze inne w Rosji i Polsce autorzy zwykli byli pisać, że relacje Rzeczypospolitej był bardziej cywilizowane niż w Rosji pod zarzutem, że ten poddany miał więcej przestrzeni własnych do własnych decyzji, że nie był traktowany do końca jak jak jak rzecz przedmiot handlu usług w Polsce rzeczy na temat Rzeczypospolitej rzadko sprzedawano chłopów bez ziemi takie sytuacje niestety byli przypisani do gospodarstwa stanowi część majątku to znaczy ich praca ich powinności ich brak elementarza obywatele całego całego majątku nierzadko sprzedawano anonim bez, więc rozwiązanie się różniła, gdyby ten był taki sam to znaczy celem tego systemu było to, żeby osoba, która pracuje na roli jest poddanym w zamian za użyczenie budżetu wynagrodzeń transakcji majątek rozwijany i teraz co chłop dawał chłodna swą pracę chłop dawał różne posługi ich udawał często pieniądze i w zamian za to w zamian dostał o naszej oficjalnej wersji dostał za to możliwość korzystania z ziemi Pańskiej i różnych np. nie wiem narzędzi rolniczych albo zwierząt pociągowych, których mu pan użyczał oraz otrzymywał oprócz tego pomoc w wypadku kryzysu nic, jeżeli np. chałupa spaliła to pan mu mógł dać dajmy na to materiał ze swojego lasu, żeby osoby budo i jest w oficjalnych biologicznym jak jako postrzegali często autorzy szlachetnych to była zmiana korzystna dla obu stron, zwłaszcza zauważano bardzo często, że chłopi byśmy sami poradzili prawda, że oni potrafią gospodarować oni są oni są tak i no i nie w pełni poziom kompetentnymi osobami, że trochę ćwiczeń zajęcia opiekować i otoczyć otoczyć prawda taką takim przewodnictwem przewodnictwem Pańskiej z 1 strony tak o tym myślano z drugiej strony często narzekano właśnie na to, że są leniwi, że nie chcą pracować są gospodarni i rzeczy w związku z tym wymaga nieustannego nadzoru właśnie, bo przyjęliśmy taki paradygmat, że historię piszą piszą zwycięzcy i właściwie na polską historię pisali ci będą beneficjenci struktury społecznej tak było do tej pory to się trochę zmienia twoja publikacja jest tego dowodem są nie tylko pojawiły się teraz na rynku książki, bo opowiadam opowiadająca historię z innej perspektywy przykład z perspektywy służących twoja praca naukowa jest pisana właśnie z perspektywy tych, które którymi rządzoną przez wieki doktorzy siłą rzeczy bez historii zapisać do końca nie mogli z tą to jest ciekawe pytanie czy czy istniało dotąd coś takiego jak właśnie historia z punktu widzenia ludu myślę, że bardzo trudno ją napisać, ponieważ my mamy też szereg cała długa lista problemów to pierwsza to problem źródeł pierwszym zespołem źródeł źródła, które mamy, zwłaszcza wyników odległych one są przede wszystkim głosem tych, którzy są wszystkim głosem władzy to znaczy są głosem administracji są głosem kościoła są głosem pana to są dokumenty urzędowe pieczątki dokumenty tak jak inwentarze dóbr, które księgi sądowe to też jest bardzo specyficzny rodzaj źródeł wędzone mamy bezpośrednio głosu ludowych praktycznie praktycznie nie ma, więc pierwszy kłopot długi kłopoty rzeczywiście kwestia Ludowego doświadczenia i tego czy w ogóle mamy jako dzisiejsi po pierwsze jako człowiek ludzie z innej epoki, a po drugie, jako osoby o innym statusie to jest klasyczny dramat antropologa to znaczy, że rzeczy czy socjologa badającego np. warstwy ludowe to znaczy, że status socjologa jest inny status badanych społecznym w związku z tym 8 wartości jego punkt odniesienia prawda jego struktury, które opisuje świat 1 są inne media oczywiście ta przepaść mamy dużo dzisiaj w czasach dzisiejszych tam jest jeszcze próbujemy się przenieść w czasie doby są rzeczy są bardzo trudne do przeskoczenia w związku z tym ska z konieczności, jeżeli powiedziało się w perspektywie ludu w perspektywie tytuł są dołem nad to jest rodzaj konieczności hybryd to znaczy my musimy słów ja tutaj, ale absolutnie nie jestem pierwszą jest jedynym, tym bardziej musimy jakoś próbować to ten świat zrekonstruować ma świadomość, że ona, że rekonstrukcję bardzo niedoskonała zamiast przefiltrowana przez nasze współczesne doświadczenie w takim wypadku doświadczenie kogoś, kto zajmuje się słowem prawda jest osobą wykształconą żyjącą 2001. wieku to jest oczywiście trudne i pewnie w ostatecznym rozrachunku nie da się tego zrobić, bo np. na które zwróciłem się zresztą w rozmowie uwagę proszę o ruch na Kaukaz Uniwersytetu Warszawskiego historyczka kobiet i ono dotyczy przemocy seksualnej ten przykład to znaczy, jeżeli na to jakaś Chłopska została zgwałcona przez osobę wyższym statusie swego pana np. przez jakiegoś Górskiego w polu to oczywiście z naszej perspektywy jest to gwałt, ale nie jest jasne jak ogół definiowane w tamtym czasie ona sama postrzega jako wiza czy i pytanie jakich kategoriach jest musi podpisać jakikolwiek możemy sensownie o tym PiS wrócimy nasze rozmowy tuż po informacjach Radia TOK FM prof. Adam Leszczyński z uniwersytetu SWPS i oko Press jest państwa moim gościem rozmawiamy o książce ludowa historia Polski, a teraz na poważnie prof. Adam Leszczyński z uniwersytetu SWPS, a także dziennikarz oko Press jest gościem państwa moim rozmawiamy o książce ludowa historia Polski autorstwa Adama Leszczyńskiego, czyli o historii napisanej z punktu widzenia nie rządzących zarząd rządzonych w Polsce mówiliśmy trochę trudności metodologicznej przy tego typu pracy przede wszystkim ze względu na źródła, ale też ze względu na dysonans samego badacza i i badanych obiektów no ale teraz chciałbym chwilę, żebyśmy po porozmawiali o historii buntów w Polsce czy takich historii rewolucyjny, bo mówiliśmy o tym jak na jak nieludzkie były stosunki społeczne na przestrzeni dziejów Polski, ale warto może spojrzeć na to wszystko właśnie z perspektywy tych, którzy powiedzieli nie zastany świat ma udział poza buncie, bo tutaj całe to jest też całe spektrum wysoki spektrum powstała, w które zaczyna się od od tego właśnie ten system się sobą czuję z nim kroku prawda, że na każdym kroku, że mamy liczne świadectwa tak było to znaczy, że Rze, że ci poddali dawnych wiekach albo np. robotnicy systemy fabrycznym, bo to również jest część ważne w tej historii i bliższa nam trochę, że robotnicy to też z ustawy o sabotowanie system, który stał się z nich wydobyć jak najwięcej pracy jak najmniej naturalnie im za to dać ją oczywiście pracować wolno pracować niedbale uchylali się od pracy mieli różne sprytne systemy niesłychaną kreatywnością finansowania z 1 ze strony tych tych poddanych z drugiej strony zwalniało to bardzo dużą kreatywność ze strony nadzorców właścicieli czy fabrykantów, którzy usiłowali właśnie kontrolować zmuszać do pracy różne przed różne sposoby na stojąco narzekali, bo to miałam zostało tam to nas głównie dotarło to są właśnie narzekania władzy na to, że poddani nie chcą pracować, żeby to źle, że i, nawiązując do tego często ci właściciele liczyć właśnie fabrykanci częstego kompletnie nie rozumieli znaczenie wspomina w imieniu tej logiki bardzo mamy, które kazał oszczędzać siły i pracować jak najmniej i niestety chłopów, którzy chcieli pracować na polu posądzano niewdzięczność okno, bo maturę z listwą na te dni może lenistwo tylko do właściwych strategii ruchu nie zyski odbyli przez to, że pracował ciężki przeciwnie tracił tracił jedno ze swoich najcenniejszych zasobów rozmawiamy tutaj o świecie, w którym naprawdę wysiłek i jest jak nimi Rusi możliwości pracy w stosunku do tego celu, czyli co co musi zrobić mu przetrwać zarówno zachowania chłopskiej, jaki zachowania pańskie były całkowicie racjonalne konfliktu pomiędzy nimi byłby mamy fundamentalny zupełnie niezbywalnym naszej historii, choć bunty tutaj również duże oczywiście buntów, o których wiemy jest opisów jest przefiltrowane to są opisy pochodzące ze strony panów właścicieli ja oczywiście byli zainteresowani tym, żeby budżet przedstawicielką coś szalonego niezrozumiałego brutalnego barbarzyńskiego skandalicznego prawnego łączącego porządek boski itd. a często okazuje się przyjrzymy tej sprawie bliżej, że bunt wybucha nagle tylko poprzedzony czasem przez dekady konfliktu dekady w przypadku rabacji galicyjskiej czy spełnia najbardziej znana, a zgodnie z wielu wydarzeń członków partii galicyjskiej to ten bunt tak jakby konflikt pomiędzy szalała właścicielami wsi trwał trwał bardzo długo ciągną się dziesięciolecia, zanim wybuchł i i tam bardzo często do punktu prowadził właśnie próby negocjacji jakieś próby biernego oporu odmowy pracy próba odwoływania się do innych instancji co co w jak w systemie prawnym Rzeczypospolitej przedrozbiorowej w ogóle uniemożliwia większości wypadków to znaczy sprawy konflikt pomiędzy chłopem oddanym właścicielem jego prywatną sprawą właściciela, bo z największych podział źródeł nadużyć i i opresji to znaczy osoba pokrzywdzona nie miała się do kogo odwołać nawet formalnie po drugie, właśnie byli chłopi, którzy byli poddanymi to kościelnymi to poddanymi królewskimi, ale te drugie płacze też były wysoce niedoskonałe i często próby odwołania się np. kończyły się źródłowych próbować odwołać od osób byli represjonowani bici zabijani, kiedy wtrąca do jakiś zakład w kajdany czy jakiś tam traktowani naprawdę źle powiedz Adamie czy prawdziwe jest taka teza, że zmiany stosunków społecznych były właśnie efektem wynikiem buntu czy innymi słowy są skutkiem wygranej rewolty czy raczej po prostu procesu historycznego mam na myśl np. właśnie pańszczyznę możemy mówić, że koniec pańszczyznę na ziemiach Polski to są gdzieś tam okolice powstania styczniowego prawda to zależy od miejsca, bo Prusacy poradzili sobie z tym najszybciej w zaborze pruskim Austriacy nieco później Rosjanie najpóźniej, ale to co powiedzieć, że słowa proces historyczny na proces historyczny nie jest abstrakcją ten dzień w próżni, prowadząc taką siłą kosmiczną pojawia tylko proces historyczny z tym co robią, gdzie ci ludzie są w tym momencie dojść do wniosku, że system pańszczyźniany jest nie do utrzymania i do bardzo bolesny proces zapłaci właściciele z niego korzystali oni narzekali 19 wieku notorycznie narzeka na niską jakość pracy ma też za mało, a z drugiej strony uważali, że kiedyś zrezygnował i słusznie testować wydaje uważali, że kiedy zostaną pozbawieni tych prac komisji, ale znajdą się gigantyczny kłopot tak się faktycznie wydarzyło to znaczy od momentu zniesienia z nami w zaborze rosyjskim momentu zniesienia pańszczyzny zaczyna się schyłek ziemiaństwa jako jako grupy społeczne rozpisane dekady, ale ich majątków bardzo wyraźnie ubywa nam tysiące mniej opłaca dzieli się zadłużają to jest bardzo wyraźny proces się w PiS godności i gospodarki niewielka bardzo tej elity ziemiańskiej także, więc rzeczywiście sprzeciwiali tak długo jak moi jak długo to było możliwe nawet po drugiej stronie oczywiście Stali stała część szlachty część elit już wtedy także inteligencki w części nie tylko szlachecki, który uważała, że nie jest możliwe uzyskanie niepodległości było dla nich ważnym celem dla tych ludzi z zachęcania mas ludowych co oznaczało przede wszystkim wówczas chłopu do tego, żeby się zaangażowali i stanęliby za zbrojną ręką np. zaczęli walczyć o niepodległość, lecz rychło zachęcić walki trzeba zażądać przecież obiecać teraz konkurencja, choć stres jedna z testy książki czy jakby motory emancypacji, bo konkurencja elit poparcie politycznie, bo poparcie polityczne oraz ludowych zgodzić to są elity imperialne czy np. rosyjskie czy są elity rodzimy, czyli to był też Motor ruchu pozytywistycznego po powstaniu styczniowym tutaj przede wszystkim moment konfliktu i konfliktów przełomu prawda takich momentach kryzysowych, które doprowadzą do przesilenia i zmiany elity rządzącej czynność dokumencie w momentach około powstanie nowych i moment powstania styczniowego jestem bardzo dobrym sprawdzianem tak tutaj mieliśmy do czynienia z rządem Narodowym powstańczym konspiracyjnym, który ogłosił na wstępie już uwłaszczenie i pośredników propozycję rządu carskiego, która wpływa później mniej więcej 1800 sześćdziesiątym czwartym roku i była to swoistego rodzaju licytacja jak napisał, zostawiając historyków taki bardzo konserwatywne Władysław Grabski kilkadziesiąt lat później na licytację względy względy ludu wygrał ca całym po prostu więcej zaproponować mógł zaproponować uwłaszczenie po pierwszym był legalną władzą co miało dla ludzi znaczenie drugi miał realną kontrolę nad terytorium też znaczenie w związku z tym uwiarygodni, a trzecie propozycja złożona przez władze carskie była uważana przez za przynajmniej równie atrakcyjną nagle z Radomia chcę zapytać też społeczne skutki upośledzenia tak powiem ludu polskiego przez stulecia czy uważa, że te skutki można jeszcze teraz przeczytać zobaczyć czy to już jest po prostu przebrzmiała historia i i tych skutków już nie widać taki patriarcha Izby w relacjach społecznych, które bardzo widocznym miejscu pracy, ale nie tylko miejsc pracy to znaczy jest nie tylko firmie prawa w naszym urzędzie widoczny w tym ludziom w wielu sferach polskich relacji społecznych rząd w dużym stopniu stamtąd wywodzi to znaczy one, że po szlachcie przejęła inteligencja duża część inteligencji i warstwa urzędnicza, która się z tej inteligencji rekrutowała dużym stopniu warstwa urzędnicza rządziła polską w czasach nowoczesnych, kiedy była taka inteligencja urzędnicza Polska niepodległa państwem w szczególności dwudziestolecie międzywojenne komisji trochę bardziej skomplikowany pod tym względem więc, że taki właśnie patriarcha relacji tego one są oparte na dobrej woli pana nie na ani na umowie nie ma formalnych na prawie pewna, że to pan jest gwarantem dobrobytu jego dobra Wola jest gwarantem dobrobytu robotnika pracownika ani prawo to jest coś w ciąży nad nami dzisiaj bardzo dziękuję za to spotkanie za rozmowę prof. Adam Leszczyński z uniwersytetu SWPS, a także dziennikarz oko Press był państwa moim gościem, a ja państwu bardzo serdecznie polecam książkę ludowa historia Polski Adama Leszczyńskiego to naprawdę monumentalne dzieło, ale czyta się fantastycznie i dla wielu z nas może być odkrywcze bardzo dziękuję zapraszam teraz państwa na informację, a po nich na raport gospodarczy program przygotowała Małgorzata Połczyńska Mikołaj Lizut do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA